Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Đoàn Ngọc Hưng – nhà hoạch định tài chính cá nhân theo tiêu chuẩn CFP (Mỹ) – về những giải pháp hữu ích thoát nợ “app đen”.
* Hiện nay nhiều bạn trẻ sa vào bẫy vay “app đen” và gánh nợ hàng trăm triệu đồng dù lương không cao. Đâu là nguyên nhân khiến họ dễ rơi vào vòng xoáy này?
– Vấn đề này là từ sự kết hợp của ba yếu tố.
Thứ nhất là khoảng cách giữa thu nhập và kỳ vọng sống. Nhiều bạn trẻ sống trong môi trường mà việc sở hữu điện thoại mới, du lịch, ăn uống, mua sắm hay thể hiện hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội rất phổ biến. Khi thu nhập chưa đủ để đáp ứng những kỳ vọng đó, vay tiền là cách để thỏa mãn trước mắt và trả dần sau.
Thứ hai là thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân. Nhiều người biết cách kiếm tiền nhưng chưa học cách quản lý dòng tiền, xây dựng quỹ dự phòng hay đánh giá rủi ro của các khoản vay. Khi gặp biến cố như mất việc, thu nhập giảm hoặc phát sinh chi phí đột xuất thì gần như không có vùng đệm tài chính.
Thứ ba là sự tiện lợi quá mức của các ứng dụng vay. Thủ tục đơn giản, nhanh gọn là có thể nhận tiền, trong khi người vay không đọc kỹ lãi suất, phí phạt và các điều khoản liên quan.
* Dấu hiệu nào cho biết đã vay vượt khả năng tài chính và cần dừng lại ngay để tránh lãi chồng lãi, thưa anh?
– Người trẻ có thể đánh giá mức độ an toàn của khoản vay bằng cách xem tỉ lệ trả nợ trên phần thu nhập còn lại sau khi trừ các chi phí sinh hoạt thiết yếu hằng tháng.
Tôi thường chia thành 4 ngưỡng.
Ngưỡng thứ nhất là an toàn. Khi số tiền trả nợ hằng tháng chỉ chiếm dưới 50% phần thặng dư, người vay vẫn còn dư địa để tiết kiệm, dự phòng và ứng phó với những biến cố bất ngờ.
Ngưỡng thứ hai là cảnh báo. Khi khoản trả nợ vượt quá 50% phần thặng dư, đó là dấu hiệu cần bắt đầu điều chỉnh. Lúc này chỉ cần thu nhập giảm hoặc phát sinh một khoản chi ngoài kế hoạch là áp lực tài chính sẽ tăng lên đáng kể.
Ngưỡng thứ ba là không an toàn. Đó là khi toàn bộ thu nhập gần như chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản và trả nợ. Người vay không còn khả năng tích lũy, không có quỹ dự phòng và rất dễ gặp khó khăn nếu xảy ra biến cố về công việc hoặc sức khỏe.
Ngưỡng thứ tư là vùng nguy hiểm. Khi thu nhập không còn đủ để chi trả cả nhu cầu thiết yếu lẫn nghĩa vụ nợ, người vay bắt đầu phải vay khoản mới để trả khoản cũ.
Càng nhận diện được mình đang ở ngưỡng nào sớm bao nhiêu thì khả năng kiểm soát và thoát khỏi áp lực nợ nần sẽ càng cao bấy nhiêu.
* Anh có lời khuyên nào để người trẻ nhận ra sớm rằng mình đã tới ngưỡng phải dừng lại, thay vì cố gồng?
– Người trẻ không nên đợi đến khi rơi vào vùng nguy hiểm mới xử lý. Ngay khi nhận thấy mình đã chạm đến ngưỡng không an toàn, tức là thu nhập hằng tháng chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt thiết yếu và trả nợ, thì đó đã là thời điểm cần dừng lại.
Dừng lại ở đây là dừng vay thêm, dừng những quyết định chi tiêu vượt khả năng tài chính và nghiêm túc nhìn lại tình trạng dòng tiền.
Lúc này, ưu tiên nhất là tìm cách kéo mình trở lại vùng an toàn thông qua việc điều chỉnh lối sống, cắt giảm các khoản chi chưa thật cần thiết và thêm thu nhập nếu có thể.
Nhiều người nghĩ chỉ cần cố thêm một chút là sẽ vượt qua. Nhưng khi đã vượt ngưỡng an toàn, việc vay thêm thường chỉ trì hoãn vấn đề. Càng chậm hành động, nguy cơ nợ chồng nợ càng cao và chi phí để thoát khỏi nó càng lớn.
* Người trẻ nên xử lý nợ theo lộ trình như thế nào để có thể thoát và dứt điểm, thay vì vay chỗ này đắp chỗ kia?
– Đầu tiên cần dừng ngay việc vay thêm app mới để trả những khoản cũ.
Bước tiếp theo là hãy thống kê đầy đủ tất cả các khoản nợ hiện có, bao gồm số tiền gốc, lãi suất, thời hạn thanh toán và số tiền phải trả hằng tháng. Nhiều người đang nợ nhưng lại không biết chính xác mình nợ bao nhiêu.
Kế đến là rà soát lại toàn bộ dòng tiền cá nhân, cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết và xác định khả năng trả nợ thực tế mỗi tháng.
Sau đó nên ưu tiên xử lý các khoản nợ có lãi suất cao nhất trước, đặc biệt là các khoản vay “app đen”. Song song là tìm cách thêm thu nhập để tạo nguồn lực trả nợ.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật bóc tách rò luân nhĩ hai bên cho bệnh nhi 6 tuổi. Đáng chú ý, đây là trường hợp dị tật bẩm sinh có tính chất di truyền rõ rệt, xuất hiện liên tục trên 4 thành viên nam thuộc 3 thế hệ trong một gia đình.
Bệnh nhi N.V (6 tuổi, trú tại Lào Cai) nhập viện với lỗ rò luân nhĩ bẩm sinh xuất hiện ở vùng trước vành tai cả hai bên.
Qua khai thác tiền sử, các bác sĩ ghi nhận một sự trùng hợp hiếm gặp: Từ đời ông nội đến các con trai và cháu nội (tổng cộng 4 thành viên nam) đều mang dị tật này và đều từng phải can thiệp phẫu thuật.
Theo lời kể của người nhà, hai lỗ rò trước tai của cháu V. thường xuyên tiết ra chất bã đậu màu trắng, chảy dịch có mùi hôi và gây ngứa ngáy khó chịu khi bị bít tắc.
Nhận thấy lỗ rò tạm thời khô ráo, không sưng viêm cấp tính, gia đình đã chủ động đưa cháu đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương để phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn đường rò hai bên. Việc can thiệp sớm này nhằm triệt tiêu nguy cơ tái viêm nhiễm và áp-xe nguy hiểm, biến chứng mà người anh trai (12 tuổi) của cháu từng gặp phải trước đây.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai mũi họng, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, cho biết sau quá trình phẫu thuật bóc tách tỉ mỉ, toàn bộ đường rò, một phần màng sụn vành tai ở đáy xoang và phần sụn sát chân đường rò đã được loại bỏ nhằm triệt tiêu hoàn toàn chân rò.
Sau hơn 1 giờ, ca mổ loại bỏ lỗ rò luân nhĩ hai bên tai cháu V. đã thành công.
"Sau 1 ngày, tình trạng cháu V. ổn định, tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn bình thường. Vết mổ khô sạch, không sưng nề, bệnh nhi đau ít và không cần dùng thuốc giảm đau", bác sĩ Liên thông tin.
Rò luân nhĩ là dị tật bẩm sinh hình thành do sự hợp nhất không hoàn chỉnh của các gờ cấu tạo tai ngoài từ tuần thứ 6 của thai kỳ. Dị tật này biểu hiện là một lỗ nhỏ ở vùng trước vành tai, đi sâu vào trong và bám vào màng sụn tai.
Rò luân nhĩ được ghi nhận có liên quan đến yếu tố di truyền ở một số trường hợp.
Về mặt di truyền, dị tật này thường di truyền theo tính trạng trội trên nhiễm sắc thể thường nhưng có hiện tượng "độ thấm không hoàn toàn". Điều này lý giải vì sao kiểu hình có thể xuất hiện liên tục hoặc nhảy vọt qua các thế hệ.
Dù được xem là lành tính, nhưng bên trong lỗ rò là hệ thống ống lót biểu mô có khả năng bài tiết. Nếu không vệ sinh đúng cách, dịch tích tụ sẽ gây: Nhiễm trùng, hóa mủ, hình thành khối áp-xe. Viêm tấy lan tỏa, viêm sụn vành tai, gây tiêu sụn và biến dạng thẩm mỹ. Trường hợp nặng có thể dẫn đến viêm tắc tĩnh mạch xoang hoặc liệt mặt.
Phụ huynh cần theo dõi sát biểu hiện của lỗ rò ở trẻ. Khi thấy dấu hiệu chảy dịch hôi, sưng, nóng, đỏ hoặc đau, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay. Thời điểm lý tưởng nhất để phẫu thuật điều trị triệt để là khi tổn thương đã qua giai đoạn viêm cấp tính.
Vụ tai nạn xảy ra vào ngày 30/5, sau đám cưới của cặp đôi Dave Fiji (25 tuổi) và Jessni. Chàng trai 25 tuổi và bạn gái đã tổ chức hôn lễ tại thành phố Dawsonville, bang Georgia, Mỹ.
Theo truyền thông địa phương, hàng trăm người thân, bạn bè đã có mặt để chứng kiến ngày trọng đại của cả hai. Gia đình chú rể mô tả đây là một đám cưới hoàn hảo và họ không mong đợi điều gì tốt đẹp hơn thế.
Ông George Fiji, cha của chú rể Dave, chia sẻ với truyền thông, theo kế hoạch, khoảng 21h30 tối cùng ngày, đôi vợ chồng mới cưới sẽ rời buổi tiệc bằng trực thăng để đến Atlanta, bắt đầu kỳ nghỉ trăng mật. Tuy nhiên, thời tiết nhiều sương mù khiến chuyến bay bị trì hoãn.
Dave cũng là một phi công, được cho là đã bày tỏ sự lo ngại về điều kiện thời tiết. Dù vậy, sau khi cân nhắc, cặp đôi cùng phi công điều khiển máy bay vẫn quyết định cất cánh. Phi công dự định bay lên độ cao lớn hơn để tránh khu vực sương mù dày đặc.
Bi kịch xảy ra chỉ vài phút sau khi trực thăng rời mặt đất. Chiếc máy bay bất ngờ rơi xuống một khu rừng gần đó. Dave Fiji và phi công tử vong tại hiện trường. Trong khi đó, Jessni may mắn sống sót nhưng bị mắc kẹt trong đống đổ nát.
"Khi tỉnh lại, con bé phát hiện mình đang nằm dưới những mảnh vỡ. Dave nằm đè lên ngực con bé", ông George kể lại.
Là một y tá, Jessni lập tức kiểm tra tình trạng của chồng và liên tục gọi tên Dave nhưng điều tồi tệ nhất đã xảy ra.
Do vị trí tai nạn nằm trong khu vực rừng cây, Jessni phải chờ khoảng 5 giờ trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận được hiện trường và đưa cô ra ngoài.
Điều kỳ diệu là cô không bị gãy bất kỳ chiếc xương nào. Các bác sĩ xác định Jessni chỉ bị bầm tím nghiêm trọng và bị một số vết cắt ngoài da. Cô dự kiến được xuất viện sau vài ngày điều trị.
Tuy nhiên, nỗi đau mất đi người chồng mới cưới khiến cô suy sụp. "Jessni nói với chúng tôi rằng Dave là người tử tế, dịu dàng và luôn nghĩ cho người khác", bà Pheba Fiji, mẹ của chú rể, cho biết.
Theo gia đình, Dave và Jessni đều là những người có đức tin sâu sắc. Họ quen nhau từ 10 năm trước khi cùng sinh hoạt tại một nhà thờ địa phương.
Hiện nguyên nhân vụ tai nạn vẫn chưa được xác định. Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ đã mở cuộc điều tra để làm rõ nguyên nhân dẫn đến vụ rơi trực thăng thương tâm này.
"Con gái qua 30 là hết thời". "Đàn ông thành đạt ai chẳng thích phụ nữ trẻ đẹp". "Phụ nữ càng lớn tuổi càng khó lấy chồng"… Những câu nói ấy đang xuất hiện nhiều trên mạng xã hội, trong các hội nhóm.
Câu chuyện gây tranh cãi không nằm ở việc đàn ông thích phụ nữ trẻ hay không. Ai cũng có quyền lựa chọn hình mẫu mình yêu thích. Điều khiến nhiều người phản ứng là việc phụ nữ bị quy đổi thành một "món hàng" có hạn sử dụng, nơi tuổi trẻ trở thành tiêu chuẩn gần như duy nhất để đánh giá giá trị.
Ở tuổi 28-35, nhiều phụ nữ đang ở giai đoạn ổn định nghề nghiệp, có thu nhập, trải nghiệm sống và sự trưởng thành về cảm xúc. Nhưng thay vì được nhìn nhận như những cá nhân độc lập, không ít người lại phải đối diện với áp lực vô hình: "đã lớn tuổi", "khó cạnh tranh với các cô gái trẻ".
Trên mạng xã hội, câu chuyện phụ nữ "mất giá" ở tuổi 28-35 được bàn tán. Một số hội nhóm còn tung ra những chủ đề bàn luận và khẳng định phụ nữ sau 30 tuổi "giảm giá trị hôn nhân", trong khi đàn ông càng lớn tuổi, nhiều tiền càng "có giá". Những phát ngôn kiểu này thường thu hút hàng triệu lượt xem vì đánh trúng nỗi sợ về tuổi tác và cô đơn.
Điều đáng nói là không ít phụ nữ trẻ bắt đầu tin vào điều đó. Họ vội vàng kết hôn vì sợ "ế", lo lắng khi xuất hiện nếp nhăn đầu tiên, hoặc cảm thấy mình thất bại nếu chưa lập gia đình trước tuổi 30.
Chị Thanh Nga 31 tuổi, quê Gia Lai hiện là nhân viên văn phòng tại TP.HCM, chia sẻ: "Mỗi lần họp mặt gia đình, mình luôn bị hỏi chừng nào cưới. Có người còn nói phụ nữ ngoài 30 tuổi, đàn ông thành đạt không chọn đâu. Nghe riết mình cũng áp lực dù công việc và cuộc sống hiện tại đang rất ổn".
Không thể phủ nhận rằng ngoại hình và tuổi trẻ có sức hút nhất định trong tình yêu. Nhưng việc lấy điều đó làm "quy luật tuyệt đối" lại là một cách nhìn phiến diện.
Nhiều người đàn ông ở tuổi trưởng thành không chỉ tìm kiếm vẻ ngoài. Họ cần sự đồng điệu, khả năng chia sẻ, sự ổn định cảm xúc và tư duy sống. Những điều ấy thường đến từ trải nghiệm và sự trưởng thành - thứ không thể đo bằng tuổi đôi mươi.
Thực tế cũng cho thấy ngày càng nhiều phụ nữ ở tuổi 30-35 có đời sống độc lập, tự chủ tài chính và không còn xem hôn nhân là đích đến bắt buộc. Họ có thể chọn kết hôn muộn, hoặc không kết hôn nếu chưa gặp đúng người.
Vấn đề nằm ở chỗ xã hội thường dễ chấp nhận đàn ông lớn tuổi yêu phụ nữ trẻ, nhưng lại khắt khe với phụ nữ lớn tuổi độc thân. Một người đàn ông 40 tuổi chưa lập gia đình có thể được xem là "tập trung sự nghiệp", trong khi phụ nữ cùng độ tuổi thường bị nhìn bằng ánh mắt thương hại hoặc nghi ngờ.
Chính sự khác biệt trong cách đánh giá ấy khiến cuộc tranh luận trở nên gay gắt. Và đôi khi những phụ nữ ở độ tuổi 28-35 thường bị gán cho hai từ "mất giá" - cách nói đầy tổn thương.
Từ "mất giá" vốn dùng cho hàng hóa, nay lại xuất hiện trong các cuộc bàn luận về phụ nữ. Điều này khiến nhiều người cho rằng phụ nữ đang bị đối xử như một món đồ có thời hạn sử dụng.
Giá trị của một con người liệu có thể được quyết định chỉ bằng tuổi tác và nhan sắc? Một phụ nữ 32 tuổi có thể đã trải qua nhiều năm học tập, xây dựng sự nghiệp, chăm sóc gia đình, vượt qua tổn thương và trưởng thành hơn trong suy nghĩ. Nhưng tất cả đôi khi bị phủ nhận chỉ vì cô ấy không còn ở tuổi 22.
Trong khi đó, một mối quan hệ bền vững vốn cần nhiều hơn vẻ ngoài. Đó còn là sự tôn trọng, trách nhiệm, khả năng đồng hành và chia sẻ. Tuổi trẻ có thể tạo nên sức hút ban đầu, nhưng không phải yếu tố duy nhất giữ một cuộc hôn nhân lâu dài.
Bạn Ngọc Ngân quê ở Phú Yên (cũ) vừa kết hôn ở tuổi 30 sau khi đã tốt nghiệp chương trình thạc sĩ. Cô cho rằng cuộc tranh luận về phụ nữ 28-35 có "mất giá" hay không có lẽ sẽ còn tiếp diễn.
"Ai cũng có thể lựa chọn yêu, kết hôn, sinh con hoặc sống độc thân theo cách mình muốn. Và giá trị của phụ nữ không nên bị quyết định bởi việc còn trẻ hay không. Bởi sau cùng, tình yêu không phải cuộc đấu giá nhan sắc. Và con người cũng không phải món hàng để đem ra định giá theo năm tháng", Ngọc Ngân bày tỏ.
