Hôm 2/4, Starbucks thông báo đã hoàn tất thỏa thuận bán quyền kiểm soát hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc cho Boyu Capital. Theo đó, hai bên thành lập liên doanh mới, do Boyu Capital nắm 60% cổ phần. Starbucks giữ phần còn lại và tiếp tục cấp phép thương hiệu, sở hữu trí tuệ cho liên doanh này.
Theo ChinaDaily, dựa trên định giá liên doanh khoảng 4 tỷ USD – không bao gồm tiền mặt và nợ, Boyu sẽ mua phần cổ phần tương ứng.
Thương vụ được chốt trong bối cảnh Starbucks duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ tại Trung Quốc. Trong báo cáo gần nhất, doanh thu thuần quý tài chính kết thúc ngày 28/12/2025 đạt 23 triệu USD, tăng 11%. Đây là quý tăng trưởng thứ 5 liên tiếp của chuỗi cà phê Mỹ ở thị trường lớn thứ hai toàn cầu, sau quê nhà.
Tuy nhiên, so với sự mở rộng của thị trường và đối thủ, đà tăng trưởng này không đủ để Starbucks duy trì vị thế. Đến Trung Quốc 30 năm trước, chuỗi này được coi là góp phần thúc đẩy văn hóa uống cà phê tại đất nước có văn hóa trà lâu đời.
Theo nền tảng dữ liệu Statista (Đức), tiêu thụ cà phê trung bình của người Trung Quốc đạt hơn 16 tách mỗi người vào năm 2024, còn rất thấp so với thế giới nhưng đã tăng hơn gấp đôi cách đó 5 năm. Ngày nay, nhiều chuyên gia xem Trung Quốc là một trong những thị trường cà phê triển vọng nhất.
Nhưng vài năm gần đây, thị phần của Starbucks lại giảm sút do cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ địa phương, từ 34% năm 2019 xuống còn 14% vào 2024, theo Euromonitor International. Hàng loạt chuỗi nội địa như Cotti Coffee và Manner bán đồ uống với giá chỉ bằng một nửa so với Starbucks.
Đặc biệt, sức ép hàng đầu đến từ gã khổng lồ Luckin, với hơn 30.000 cửa hàng toàn cầu, chủ yếu tại quê nhà. Năm tài chính 2025, Luckin báo cáo tăng trưởng kỷ lục. Công ty đạt tổng doanh thu thuần 49,29 tỷ nhân dân tệ (7,16 tỷ USD), tăng 43% so với 2024, lợi nhuận hoạt động tăng 43,5%.
Không chỉ áp đảo về quy mô, điều làm nên khác biệt của Luckin là khả năng xây dựng tập khách hàng trực tuyến lớn thông qua ứng dụng đặt hàng, theo Mingchao Xiao, nhà sáng lập Zhimeng Trends Consulting.
Ngoài ra, Luckin gần đây tăng cường lấn sân sang phân khúc cao cấp, mở các cửa hàng hạng sang để bán đồ uống giá cao hơn. Khách hàng lui tới có thể chọn loại hạt từ Brazil, Ethiopia hoặc tỉnh Vân Nam. Đây vốn là hình thức phục vụ tùy chọn loại hạt đa dạng xuất xứ quen thuộc tại Starbucks.
Trước sức ép lớn của các đối thủ, Starbucks cần một chiến lược mới để giành lại thị phần. Hãng mô tả liên doanh mới với Boyu Capital “được thiết kế tỉ mỉ” và đặt tham vọng dài hạn có 20.000 cửa hàng, từ mức 8.000 quán hiện tại.
Ông Brian Niccol, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Starbucks, kỳ vọng liên doanh mới thúc đẩy nhanh khả năng tăng trưởng có chủ đích và kỷ luật. “Liên doanh sẽ cho phép chúng tôi phục vụ nhiều khách hàng hơn, mở rộng phạm vi hoạt động sang nhiều thành phố hơn và củng cố vị thế dẫn đầu trong một thị trường năng động và luôn thay đổi”, ông nói.
Cơ sở niềm tin này nằm ở năng lực của Boyu Capital. Thành lập năm 2011, công ty đầu tư Trung Quốc này đã rót vốn vào hơn 200 công ty, bao gồm những tên tuổi nổi tiếng ở nước này như nền tảng giải trí iQiyi, hệ thống các trung tâm mua sắm cao cấp SKP và đặc biệt là chuỗi Mixue.
Ông Brady Brewer, Giám đốc điều hành Starbucks Quốc tế, đánh giá Boyu có mô hình hoạt động giúp đẩy nhanh tốc độ mở rộng, nâng cao lợi nhuận và mang đưa thương hiệu đến nhiều cộng đồng hơn trên khắp Trung Quốc.
Zhu Danpeng, nhà phân tích thực phẩm và đồ uống độc lập tại Quảng Châu, cho biết Boyu sở hữu tầm nhìn chiến lược rất sắc bén. Chuyên gia này dự đoán Starbucks sẽ trải qua 3 thay đổi lớn: tăng tốc mở cửa hàng, hoạt động bản địa hóa chính xác và khoa học hơn và tăng cường tích hợp chuỗi cung ứng.
Starbucks đã có 3-4 năm kinh nghiệm trong việc thâm nhập các thành phố nhỏ hơn ở Trung Quốc nhưng ông Zhu tin rằng sự tham gia của Boyu sẽ củng cố hơn nữa lộ trình này, củng cố tầm ảnh hưởng của Starbucks trong phân khúc cao cấp.
“Được thúc đẩy bởi kế hoạch bản địa hóa toàn diện, thương vụ này sẽ đóng vai trò tiên phong trong việc định hình toàn bộ bối cảnh thương hiệu cà phê cao cấp tại Trung Quốc”, ông Zhu nhận xét.
Bà Molly Liu, CEO Starbucks Trung Quốc, tiết lộ thỏa thuận sẽ thúc đẩy chiến lược “siêu địa phương hóa”, bao gồm cung cấp các loại đồ uống, thực phẩm và hàng hóa thủ công cao cấp, phù hợp với nhu cầu mua hàng trực tiếp và trực tuyến ngày càng phát triển của nhiều cộng đồng đa dạng trên khắp đất nước.
Báo cáo “Café East Asia 2026” của nền tảng thông tin chuyên ngành cà phê World Coffee Portal cho biết Trung Quốc có hơn 85.500 quán cà phê theo chuỗi năm qua, tăng trưởng đến 31,5%. Đây là thị trường duy nhất thế giới có thêm đến 20.000 quán mở mới trong vòng một năm.
Công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence cho rằng đang có sự “bùng nổ văn hóa quán cà phê” ở nước này, với mục đích thưởng thức lẫn xã giao.
Để cạnh tranh, nhiều chuỗi cà phê đang đa dạng hóa sản phẩm bằng cách kết hợp thêm các loại trà, đồ ăn nhẹ và đồ uống mang đậm bản sắc văn hóa, đồng thời tăng cường hiện diện trên mạng xã hội. Điều này cũng khiến các thương hiệu toàn cầu đến đây phải điều chỉnh chiến lược để thích ứng với một thị trường phát triển nhanh nhưng cạnh tranh khốc liệt.
“Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường dài hạn đầy triển vọng nhất của chúng tôi”, Chủ tịch kiêm CEO Startbucks Brian Niccol, khẳng định.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 20/5 với CNBC, Bezos cho biết nhóm 1% người có thu nhập cao nhất nước Mỹ hiện đóng góp khoảng 40% tổng thu thuế của chính phủ. Trong khi đó, 50% người có thu nhập thấp nhất nước chỉ góp 3%.
"Tôi không nghĩ tỷ lệ này nên là 3%. Xuống 0% thì hợp lý hơn", ông nói. Tỷ phú giải thích rằng đây "chỉ là số tiền nhỏ với chính phủ".
Tax Foundation trích số liệu mới nhất của Sở thuế Mỹ (IRS) cho thấy nhóm 50% thu nhập thấp nhất Mỹ có thu nhập trước thuế là gần 54.000 USD năm 2023. Trong khi đó, nhóm 1% giàu nhất kiếm ít nhất 676.000 USD trở lên trong năm đó.
Bezos lấy ví dụ một nhân viên y tế có thu nhập 75.000 USD năm đó. "Chúng ta không nên yêu cầu một y tá sống tại Queens gửi tiền đến Washington. Họ nên gửi cho cô ấy lời xin lỗi thì đúng hơn. Vì điều đó thực sự vô lý", ông nói.
Bezos cho biết ông "ủng hộ" việc thay đổi, nhưng không đưa ra chi tiết về cách các nhà lập pháp có thể thực hiện. Theo Forbes, ông hiện là người giàu thứ tư thế giới với tài sản khoảng 269 tỷ USD.
Tax Foundation cho biết năm 2023, mức thuế thu nhập trung bình năm 2023 tại Mỹ là 14,1%. Nhóm 1% người nộp thuế hàng đầu chịu mức trung bình 26,3%. Mức này cao gấp 7 lần nhóm 50% thu nhập thấp nhất nước.
Tax Foundation cho biết có hơn 76 triệu hộ gia đình thuộc nhóm 50% này trong năm 2023. Trung bình mỗi hộ đóng 913 USD thuế thu nhập liên bang năm đó.
Phát biểu của Bezos được đưa ra trong bối cảnh một số bang do đảng Dân chủ kiểm soát đang nghiên cứu tăng thuế với người giàu. Một số nghị sĩ liên bang gần đây cũng đề xuất giảm thuế cho người thu nhập thấp. Thượng nghị sĩ Cory Booker đề xuất 75.000 USD đầu tiên của các hộ khai thuế chung sẽ được miễn thuế. Người độc thân và chủ hộ cũng sẽ có mức giảm tương ứng.
Dù nhóm thu nhập thấp chịu gánh nặng thuế thấp hơn, khó khăn của họ lại nổi bật hơn trong bối cảnh lạm phát cao và chi phí sinh hoạt tăng. Nghiên cứu của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tại New York cho thấy việc chấm dứt các khoản hỗ trợ trong Đại dịch dành cho nhóm thu nhập thấp và trung bình đã tạo ra sự phân hóa rõ rệt từ năm 2023.
Vài tháng qua, giá xăng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông khiến tình hình càng nghiêm trọng. Các nghiên cứu chỉ ra tỷ trọng chi cho xăng dầu trên tổng thu nhập của người thu nhập thấp cao hơn so với người giàu.
"Tôi nghĩ điều đang diễn ra hiện giống như câu chuyện của hai nền kinh tế. Có một nhóm người tại đất nước này sống rất tốt, nhưng cũng có rất nhiều người đang gặp khó khăn", Bezos kết luận.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo quy định về xác định dự án xanh, tuần hoàn và tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Cơ quan soạn thảo đề xuất kết quả đánh giá ESG là một trong những cơ sở để xác định dự án đủ điều kiện được hỗ trợ lãi suất.
Thay vì phụ thuộc vào quy trình thẩm định từ bên ngoài, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng hệ thống quản trị, báo cáo và đối chiếu với bộ tiêu chí để xác định mức độ đáp ứng tiêu chuẩn ESG, và đây là căn cứ để họ vay vốn xanh.
Cơ chế này cũng tạo cơ hội cho các hộ, cá nhân kinh doanh nếu đáp ứng các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị, có thể sử dụng kết quả để đề xuất hỗ trợ lãi suất khi vay vốn tại các tổ chức tín dụng, quỹ tài chính ngoài ngân sách.
Theo dự thảo, các lĩnh vực có khả năng tiếp cận dòng vốn xanh gồm năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), xe điện và hạ tầng sạc, nông nghiệp bền vững theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP...
Hỗ trợ lãi suất là nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nên cơ chế kiểm soát cũng được đặt ra chặt chẽ. Dự thảo quy định rõ trách nhiệm duy trì tiêu chí của chủ đầu tư trong suốt thời gian hưởng hỗ trợ. Trường hợp dự án không còn đáp ứng các tiêu chí xanh, tuần hoàn hoặc không áp dụng đầy đủ khung tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp phải chủ động thông báo cho ngân hàng, cơ quan chức năng để dừng hỗ trợ hoặc thu hồi xác nhận.
Ngoài ra, trong 30 ngày kể từ khi được hỗ trợ lãi suất, doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo tới cơ quan chuyên môn của UBND cấp tỉnh để cập nhật vào cơ sở dữ liệu theo dõi, đánh giá hiệu quả chính sách. Để tiếp cận vốn xanh, họ cũng phải xây dựng hệ thống báo cáo định kỳ, công khai và đáp ứng số lượng tiêu chí ESG, tùy quy mô.
Theo các chuyên gia, việc chuẩn hóa tiêu chí ESG và gắn với ưu đãi tín dụng là xu hướng tất yếu khi Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần bảo đảm cân bằng giữa việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và kiểm soát rủi ro thực thi.
Theo Thông tư 50/2025, từ ngày 1/6, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải được phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Xăng E5 RON 92 vẫn được bán đến hết năm 2030 để đảm bảo phục vụ xe máy đời cũ sử dụng cho phù hợp.
Tại nhiều quốc gia, xăng E10 được xem là bước đệm quan trọng trong tiến trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang các nguồn năng lượng sạch hơn. Trong hai thập kỷ qua, nhiên liệu sinh học đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.
Hơn 60 quốc gia sử dụng xăng E10
Bộ Công Thương dẫn thông tin từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, hơn 60 quốc gia đã triển khai chính sách pha trộn ethanol bắt buộc, trong đó E10 là mức phổ biến nhất. Xu hướng này diễn ra mạnh tại Mỹ, châu Âu, Brazil, Thái Lan, Australia và nhiều nước châu Á nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Các yếu tố thúc đẩy nhiều quốc gia triển khai gồm đảm bảo an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và hỗ trợ phát triển nông nghiệp, đặc biệt là ngành sản xuất nguyên liệu sinh học.
Trên thế giới, xăng E10 hiện được xem là tiêu chuẩn nhiên liệu phổ biến, không còn là sản phẩm thay thế hay thử nghiệm như giai đoạn trước.
Tại Mỹ, thị trường xăng sinh học đã phát triển theo mô hình tương đối hoàn chỉnh khi xăng E10 chiếm hơn 95% thị phần, với sản lượng ethanol khoảng 60 tỷ lít mỗi năm. Thành công này đến từ hệ thống chính sách đồng bộ như Tiêu chuẩn nhiên liệu tái tạo (RFS), cơ chế trợ cấp thuế và quy định bắt buộc pha trộn nhiên liệu sinh học.
Hiện nay, gần như toàn bộ xăng tiêu thụ tại Mỹ đều chứa tới 10% ethanol. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cho biết xăng E15 hiện cũng được mở rộng sử dụng cho các dòng xe đời mới sản xuất từ năm 2001 đến nay, trong khi E85 được áp dụng với các phương tiện “flex-fuel” (xe chạy nhiên liệu linh hoạt) có thể chạy nhiên liệu chứa ethanol tới 85%.
Tại Liên minh châu Âu (EU), Chỉ thị Năng lượng tái tạo RED II yêu cầu tỷ lệ năng lượng tái tạo trong lĩnh vực giao thông đạt tối thiểu 14%, qua đó thúc đẩy xăng E10 trở thành tiêu chuẩn phổ biến tại nhiều quốc gia như Đức và Pháp.
Nhiều nước EU đã chuyển đổi gần như toàn bộ xăng RON 95 sang xăng E10 nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và trung hòa carbon. EU cũng xây dựng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật linh hoạt, đi kèm cơ chế chứng chỉ carbon nhằm kiểm soát phát thải trong toàn chuỗi nhiên liệu, từ sản xuất nguyên liệu đến tiêu thụ cuối cùng.
Tại Thái Lan, xăng E10 đã được sử dụng để thay thế hoàn toàn xăng RON 91. Việc triển khai thành công chủ yếu nhờ duy trì mức giá E10 thấp hơn đáng kể so với xăng khoáng, đồng thời có chính sách điều hành nhất quán trong thời gian dài.
Chính phủ Thái Lan cũng áp dụng ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu sinh học nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi sang xăng E10 và các loại xăng sinh học tỷ lệ cao hơn như E20, E85.
Tương tự, tại Philippines, Đạo luật Nhiên liệu sinh học (Biofuels Act of 2006) quy định toàn bộ xăng bán trên thị trường phải pha ethanol, với tỷ lệ E10 được áp dụng bắt buộc trên toàn quốc từ năm 2011.
Bộ Năng lượng Philippines cho biết E10 hiện là loại xăng phổ biến trên thị trường nước này nhằm giảm phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu và hỗ trợ ngành mía đường trong nước.
Sau hơn một thập kỷ áp dụng bắt buộc xăng E10 trên toàn quốc, nước này đang chuẩn bị cho giai đoạn pha trộn ethanol cao hơn. Năm 2024, Bộ Năng lượng Philippines (DOE) đã ban hành quy chuẩn kỹ thuật cho xăng E20 và khuyến khích doanh nghiệp triển khai kinh doanh xăng E20 trên cơ sở tự nguyện.
Việt Nam cần làm gì để xăng E10 được đón nhận?
Khi triển khai rộng rãi xăng E10, nhiều quốc gia cũng từng ghi nhận tâm lý e dè của người tiêu dùng do lo ngại ảnh hưởng đến động cơ, mức tiêu hao nhiên liệu và độ tương thích với xe đời cũ.
Để người dân chấp nhận loại xăng này, nhiều quốc gia đã triển khai đồng thời các biện pháp truyền thông, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách giá trong thời gian dài.
Tại Đức, sau giai đoạn người dân phản ứng mạnh khi E10 ra mắt năm 2011, Chính phủ và các hãng xe đã công bố công khai danh sách các mẫu xe tương thích với E10 nhằm trấn an người tiêu dùng. Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) và ADAC - câu lạc bộ ô tô lớn nhất châu Âu cũng khẳng định phần lớn xe chạy xăng tại nước này có thể sử dụng E10 an toàn.
Theo Deutsche Automobil Treuhand (DAT) - tổ chức chuyên cung cấp dữ liệu, đánh giá kỹ thuật và thông tin thị trường ô tô tại Đức, tất cả xe chạy xăng được bán lần đầu tại Đức từ năm 2012 đều tương thích với E10. Nhiều dòng xe đời cũ cũng có thể sử dụng nhiên liệu có tỷ lệ ethanol cao hơn mà không gặp nhiều hạn chế.
Tại Mỹ, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Bộ Năng lượng Mỹ thường xuyên công bố hướng dẫn về khả năng tương thích của phương tiện với các loại xăng pha ethanol như E10, E15 hay E85, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra loại nhiên liệu phù hợp với xe của mình.
Đồng thời, Mỹ cũng duy trì chính sách khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học thông qua cơ chế pha trộn bắt buộc và lợi thế giá bán cạnh tranh hơn xăng khoáng.
Theo Bộ Công Thương, kinh nghiệm từ Mỹ cho thấy để phát triển thị trường xăng E10 bền vững, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý rõ ràng, đồng thời kết hợp hiệu quả giữa công cụ thị trường và các chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp.
Trong khi đó, mô hình của EU cho thấy chính sách phát triển xăng sinh học cần gắn với các mục tiêu khí hậu và cam kết giảm phát thải dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào bài toán nguồn cung hay giá nhiên liệu trước mắt.
Còn kinh nghiệm từ Thái Lan cho thấy để thúc đẩy người tiêu dùng chuyển đổi sang xăng sinh học, cần duy trì mức chênh lệch giá đủ hấp dẫn và ổn định trong thời gian dài.
Tại nước này, các hãng xe cũng sớm công bố danh sách phương tiện tương thích với xăng sinh học E10 nhằm tạo sự yên tâm cho người tiêu dùng. Chẳng hạn Toyota Thái Lan đã công khai danh sách các mẫu xe có thể sử dụng xăng E10, trong khi nhiều hãng khác cũng đưa thông tin tương tự vào sổ tay hướng dẫn và tài liệu kỹ thuật.
Danh sách do Toyota Thái Lan công bố cho thấy phần lớn các mẫu xe sản xuất từ khoảng năm 2001-2004 trở đi đều có thể sử dụng xăng sinh học E10. Nhiều dòng xe phổ biến như Camry, Corolla, Vios, Wish hay Hiace được xác nhận tương thích với nhiên liệu pha 10% ethanol.
Ngay cả một số mẫu xe đời cũ từ thập niên 1990 cũng vẫn có thể sử dụng E10 theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Điều này góp phần giúp người tiêu dùng yên tâm hơn khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học.
