Giữa không gian biển xanh, cát trắng của Cù Lao Chàm, không chỉ có cảnh đẹp làm say lòng du khách mà còn có một món đặc sản từng rất dân dã, nay trở thành “hàng hiếm” giá đắt đỏ cua đá.
Loài cua này sống chủ yếu trong các khe đá, hang núi ven đảo. Khác với cua biển thông thường, cua đá có màu nâu tím đặc trưng, phần bụng ngả vàng và dáng di chuyển rất nhanh, linh hoạt. Chúng thường ăn lá cây, côn trùng và một số loại thảo mộc tự nhiên, nên thịt cua mang hương vị rất riêng, khó nhầm lẫn.
Điều khiến cua đá trở nên đặc biệt chính là phần gạch. Dù là cua đực hay cua cái, con nào cũng có gạch khá nhiều, màu sẫm và thoang thoảng mùi hương giống thảo dược. Thịt cua lại ngọt thanh, ít tanh, tạo cảm giác lạ miệng cho người thưởng thức. Nhiều người sành ăn còn cho rằng cua sống càng cao, thịt càng dai và vị càng đậm đà.
Khác với vẻ ngoài tưởng chừng đơn giản, cua đá lại sở hữu phần gạch khá nhiều và béo, đặc biệt là cua cái gần như con nào cũng có gạch. Hai càng cua lớn, dày thịt, ẩn trong lớp vỏ cứng, vừa là “vũ khí tự vệ” vừa là điểm khiến việc khai thác trở nên khó khăn hơn.
Thời điểm bắt cua đá thường là ban đêm, khi chúng rời hang đi kiếm ăn. Ban ngày, loài cua này rất cảnh giác, chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng đủ để chúng lẩn sâu vào khe đá, gần như không thể tìm thấy. Khi gặp ánh sáng đèn pin, cua thường đứng khựng lại trong chốc lát, tạo cơ hội cho người bắt nhanh tay tóm gọn. Tuy nhiên, việc này không hề đơn giản bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị càng cua kẹp rất đau.
Việc săn bắt cua đá cũng không hề đơn giản. Chúng chỉ xuất hiện nhiều vào ban đêm khi rời hang đi kiếm ăn. Người dân phải dùng đèn pin để soi, khi gặp ánh sáng, cua thường “đứng yên” trong chốc lát rồi nhanh chóng bị bắt. Tuy nhiên, chúng có càng rất khỏe, nên việc khai thác đòi hỏi sự cẩn thận cao.
Đặc biệt, cua đá Cù Lao Chàm chỉ được phép khai thác trong khoảng từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm. Ngoài thời gian này, việc đánh bắt bị nghiêm cấm để bảo vệ mùa sinh sản. Những con đạt chuẩn phải có kích thước mai trên 7cm và không mang trứng mới được phép đưa ra thị trường, phần còn lại sẽ được thả về tự nhiên.
Chính sự khan hiếm và quy định khai thác chặt chẽ khiến cua đá ngày càng trở nên giá trị. Có thời điểm, giá bán lên tới 1,5-2 triệu đồng/kg nhưng vẫn không dễ mua.
Ngày nay, cua đá không chỉ là một món ăn mà còn trở thành biểu tượng ẩm thực đặc trưng của đảo, góp phần làm nên sức hút rất riêng cho Cù Lao Chàm điểm đến vừa hoang sơ vừa giàu trải nghiệm ẩm thực.
Cua đá hấp sả là cách chế biến đơn giản nhưng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của cua. Cua được hấp cách thủy khoảng 30 phút, khi chín vỏ chuyển sang màu đỏ hồng bắt mắt, căng bóng hấp dẫn.
Món ăn thường dùng kèm rau húng, rau răm và chấm muối tiêu chanh, tạo nên sự hòa quyện giữa vị ngọt thanh của thịt cua và hương thơm của rau cùng vị đậm đà của nước chấm.
Cua đá rang muối cũng rất được ưa chuộng. Cua sau khi làm sạch được rang cùng muối và gia vị, đảo đều để thấm sâu vào từng thớ thịt và phần càng chắc khỏe.
Khi hoàn thành, lớp muối bám nhẹ bên ngoài nhưng bên trong vẫn giữ được độ ngọt tự nhiên, mang đến hương vị đậm đà, khó cưỡng.
Trên thế giới từng ghi nhận nhiều trường hợp hy hữu khi con người bị sét đánh trúng nhưng vẫn sống sót, thậm chí một số người còn cho biết họ bắt đầu xuất hiện những khả năng "lạ thường" sau sự cố.
Điển hình một nhiếp ảnh gia người Australia đã may mắn sống sót sau khi bị sét đánh trúng trong lúc tác nghiệp giữa cơn bão, và thậm chí còn tuyên bố bản thân xuất hiện những "khả năng đặc biệt" sau sự cố hiếm gặp này.
Sự việc xảy ra vào tháng 11/2014 tại một bãi biển ở New South Wales, khi nhiếp ảnh gia Brian Skinner cùng đồng nghiệp Julia đang săn ảnh trước cơn bão Stockton. Julia đứng cách đó khoảng 5 mét và đã ghi lại khoảnh khắc Skinner bị sét đánh trúng.
"Tôi đang đặt tay lên máy ảnh thì cảm nhận như có luồng điện chạy xuyên qua người. Mọi thứ như đứng lại," Skinner kể lại.
Điều kỳ lạ là sau cú sét đánh, ông không bị thương nặng và có thể rời khỏi khu vực an toàn ngay sau đó.
Tuy nhiên, Skinner cho biết trải nghiệm chưa dừng lại ở đó. Trong khoảng một tuần sau sự cố, ông cảm thấy các giác quan thay đổi bất thường, thậm chí có thể nghe và cảm nhận những điều vượt ngoài bình thường.
"Tôi có thể nhận biết những thứ mà trước đây không thấy, nghe được âm thanh từ xa và thậm chí cảm giác như đọc được suy nghĩ của người khác," ông nói.
Ông cũng cho rằng bản thân từng có cảm giác tăng cường sức mạnh và năng lượng trong thời gian ngắn sau vụ việc.
Một số ý kiến mà Skinner chia sẻ từ các chuyên gia cho rằng, nếu một người sống sót sau cú sét mạnh, có thể vẫn còn "dư chấn năng lượng" ảnh hưởng đến cơ thể.
Dù trải qua sự cố nguy hiểm, nhiếp ảnh gia người Australia khẳng định ông vẫn tiếp tục đam mê săn ảnh bão sét. Ông chia sẻ rằng trải nghiệm này khiến mình trân trọng cuộc sống hơn và cảm thấy may mắn khi thoát nạn.
Dù khoa học chưa thể xác nhận những "siêu năng lực" như lời kể, các trường hợp sống sót sau khi bị sét đánh vẫn luôn là những câu chuyện đầy bí ẩn. Chúng không chỉ khiến dư luận tò mò mà còn cho thấy sức mạnh khó lường của tự nhiên và ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết trong khoảnh khắc sinh tử.
Chung kết cuộc thi "Hùng biện cùng C&C" mùa 5 với chủ đề "Đam mê - Điểm kết nối, Đỉnh vươn tầm" với top 8 thí sinh, do CLB Truyền thông C&C phối hợp Hội sinh viên Việt Nam Trường đại học Văn hóa TP.HCM tổ chức tối 15-5 tại Trường đại học Văn hóa TP.HCM.
Nhận từ khóa “Kiên định”, bạn Phùng Nguyễn Phong Hào (Trường đại học Văn hóa TP.HCM) xem đam mê là hành trình chinh phục. Bởi đam mê không phải con đường đầy hoa hồng, mà là hành trình có thử thách và cả những giới hạn phải vượt qua.
Hào nói những lúc khó khăn, mệt mỏi hay muốn dừng lại, quan trọng nhất là nhớ lại lý do mình bắt đầu để tiếp tục kiên định.
“Theo đuổi đam mê, mỗi người sẽ gặp hoài nghi, không chỉ từ người khác mà từ chính bản thân. Cần giữ “cái đầu lạnh” để kiên định với mục tiêu, và “trái tim nóng” để lắng nghe bản thân cũng như những góp ý”, Hào bày tỏ.
Nhận từ khóa “Giới hạn”, bạn Nguyễn Trọng Phúc (Trường đại học Văn hóa TP.HCM) cho rằng khi theo đuổi đam mê, mỗi người đều tự đặt ra những giới hạn cho mình. Tuy nhiên, muốn chạm đến thành công thì đôi khi phải dám bứt phá khỏi những giới hạn ấy.
Đam mê nghệ thuật cải lương, Phúc từng được khuyên không nên hát giọng nữ hay thể hiện vai nữ nếu muốn theo đuổi con đường nghệ thuật lâu dài. Dù vậy, bạn vẫn kiên định với phong cách của mình vì cho rằng nghệ thuật cần sự sáng tạo và khác biệt.
“Nếu con người luôn chọn sự an toàn và không dám vượt qua định kiến hay áp lực, sẽ rất khó chạm đến thành công. Vì vậy, để bứt phá trên hành trình đam mê, mỗi người cần dám bước ra khỏi giới hạn của chính mình”, Phúc bày tỏ.
Trước câu hỏi đam mê gắn với “cô đơn” hay “tập thể”, bạn Hồ Tuấn Vĩ (Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) cho rằng đam mê không tách rời hai yếu tố này mà luôn tồn tại song song.
Theo đuổi đam mê có những khoảnh khắc rất cô đơn. Khi mỗi người phải tự đối diện với chính mình, tự đặt câu hỏi về bản thân, mục tiêu và con đường mình sẽ đi.
Tuy nhiên, đam mê cũng không thể tách rời tập thể, bởi những người xung quanh chính là nguồn động lực giúp ta vượt qua áp lực và kiên trì với lựa chọn của mình. Có những câu hỏi không thể tự trả lời nếu thiếu đi sự đồng hành và sẻ chia.
Tuấn Vĩ kể từng thực hiện một đề tài nghiên cứu về nghệ thuật hát bội tại TP.HCM. Trong quá trình phỏng vấn, cậu được một nghệ sĩ chia sẻ rằng có lúc chị muốn dừng lại vì áp lực và khó khăn, nhưng chính sân khấu, đồng nghiệp và khán giả đã giữ chị ở lại với nghề.
“Đam mê có thể bắt đầu từ sự cô đơn, nhưng chỉ bền vững khi có sự kết nối với tập thể”, Vĩ bày tỏ.
Trước câu hỏi sẽ ra sao nếu người trẻ cảm thấy áp lực vì chưa tìm được đam mê của mình, bạn Đinh Hồ Thảo My (Trường ĐH Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM) nói thời đại số, người trẻ thường tiếp xúc với những câu hỏi như: “Nếu cuộc đời không rực rỡ thì sao?”, hay “Khi nào bạn mới tìm thấy đam mê của mình?”. Chính điều đó vô tình tạo ra một áp lực phải sớm tìm đam mê và phải sống thật “rực rỡ”.
Tuy nhiên, thay vì xem là áp lực, người trẻ cần biến nó thành động lực để tiếp tục khám phá bản thân.
“Đam mê không phải lúc nào cũng xuất hiện sớm hay rõ ràng. Có những người tìm thấy đam mê ở tuổi 18, 20, nhưng cũng có người cần nhiều năm trải nghiệm, thậm chí là sau rất nhiều thử thách mới có thể nhận ra điều mình thực sự muốn theo đuổi”, My nhận định.
Quan trọng không phải là việc “phải có đam mê ngay bây giờ”, mà giữ cho mình sự tò mò, khám phá và không ngừng đặt câu hỏi: mình là ai và mình muốn gì?
“Áp lực, nếu nhìn đúng cách, có thể trở thành động lực cho đam mê. Cách đối diện với nó sẽ quyết định là rào cản hay là bước đệm cho tương lai”, My nói.
Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
- Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
- Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì "phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt".
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
- Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như "phép màu" đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
- Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
- Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên "gu" của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
- Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý... để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
