Thuốc amivantamab, một phương pháp điều trị ung thư trúng đích bằng hình thức tiêm dưới da, mở ra hy vọng mới khi giúp thu nhỏ khối u ở hơn một phần ba số bệnh nhân ung thư đầu và cổ tái phát hoặc di căn. Nhóm bệnh nhân này vốn đã kháng các phác đồ điều trị tiêu chuẩn, theo Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR).
Trước đó, amivantamab, do tập đoàn Johnson & Johnson phát triển, là phương pháp điều trị thuộc nhóm kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép. Loại thuốc này hiện đã được cấp phép để điều trị cho nhiều phân nhóm ung thư phổi ở các bước điều trị khác nhau.
Các nhà khoa học thiết kế loại protein nhân tạo này hoạt động như một chiếc còng số 8, tự động dò tìm và khóa chặt cùng lúc hai mục tiêu then chốt trên bề mặt tế bào ung thư. Mục tiêu thứ nhất là EGFR, một loại protein đóng vai trò như động cơ thúc đẩy khối u tăng sinh đột biến. Mục tiêu thứ hai là MET, con đường truyền tín hiệu bí mật giúp tế bào ác tính lẩn trốn và chống lại các loại thuốc hóa trị, miễn dịch thông thường.
Ngay khi khóa chặt hai tín hiệu sinh tồn này khiến tế bào ung thư kiệt quệ, amivantamab tiếp tục phát huy tác dụng sinh học thứ ba. Thuốc đóng vai trò như một hồi chuông báo động, kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các tế bào bạch cầu ngay lập tức nhận diện tín hiệu, di chuyển đến khu vực có khối u và trực tiếp tiêu diệt các mầm bệnh đang suy yếu.
Đội ngũ y tế tiêm trực tiếp một lượng nhỏ amivantamab vào lớp mô dưới da bệnh nhân thay vì truyền dịch pha loãng qua đường tĩnh mạch. Phương pháp đưa thuốc mới này giúp các hoạt chất thâm nhập nhanh chóng vào cơ thể, phát huy tác dụng bao vây khối u chỉ trong thời gian ngắn. Bệnh nhân hoàn toàn có thể hoàn thành quy trình tiêm tại phòng khám ngoại trú và về nhà ngay, tránh được tâm lý mệt mỏi khi phải lưu trú dài ngày tại bệnh viện. Những bệnh nhân được điều trị bằng amivantamab có thời gian sống thêm trung vị là 12,5 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha Ib/II mang tên OrigAMI-4, do các nhà khoa học ICR thực hiện, được báo cáo hôm 31/5 tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và xuất bản trên Tạp chí Ung thư Lâm sàng (JCO), xác nhận tình trạng thu nhỏ khối u ở 42% số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc amivantamab.
Các nhà khoa học cho biết kết quả này là bằng chứng vững chắc để tiếp tục phát triển amivantamab thành một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư đầu và cổ. Đây là căn bệnh đang ảnh hưởng đến khoảng 12.800 người tại Anh mỗi năm và cũng là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới.
Thử nghiệm được triển khai tại 55 bệnh viện ở 11 quốc gia, tập trung vào những người mắc ung thư đầu và cổ. Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ là căn bệnh ác tính tiến triển rất nhanh, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Các triệu chứng như đau đớn và nuốt nghẹn khiến bệnh nhân gặp nhiều khó khăn khi ăn uống, giao tiếp, từ đó không đảm bảo được dinh dưỡng cho cơ thể. Một số dạng ung thư đầu cổ gồm các khối u ở khoang miệng, thanh quản và các phần của họng, nằm trong số những loại khó chữa nhất, thường có kết quả điều trị xấu và luôn đòi hỏi những bài thuốc mới hiệu quả hơn. Tính chung trong các loại ung thư đầu cổ, có tới một nửa số bệnh nhân sẽ bị tái phát hoặc di căn, ngay cả khi bệnh đã được phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm.
Một khi bệnh tái phát hoặc di căn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 15%. Đối với những bệnh nhân phải chuyển sang phác đồ điều trị tiếp theo, các loại thuốc hiện tại đem lại lợi ích rất hạn chế khi tỷ lệ đáp ứng với thuốc hiếm khi vượt quá 24% và hiếm người đạt được kết quả sạch bóng khối u hoàn toàn.
Nhóm một của nghiên cứu OrigAMI-4 gồm 102 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ tái phát hoặc di căn, có khối u vẫn tiếp tục phát triển bất chấp trước đó đã được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch và hóa trị dựa trên nền platinum.
Trong quá trình thử nghiệm, các bác sĩ ghi nhận khối u đã thu nhỏ ở 43 bệnh nhân. Trong đó, 15 người đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là khối u biến mất trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, và 28 người bệnh đạt đáp ứng một phần khi khối u thu nhỏ đáng kể.
Chuyên gia nhận định nếu những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên tiếp tục được khẳng định trong các thử nghiệm quy mô lớn hơn như thử nghiệm lâm sàng pha 3 OrigAMI-5 đang diễn ra, phương pháp điều trị này sẽ sớm được phê duyệt, đem lại cơ hội sống cho hàng chục nghìn người khác trên toàn thế giới mỗi năm.
Trong hai ngày 1-2/6, Viện Dinh dưỡng tổ chức 3 đoàn giám sát triển khai Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt I, năm 2026 tại Hà Nội, Phú Thọ, TPHCM, Quảng Ninh và Hải Phòng.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, cho biết, trẻ em thiếu vitamin A sẽ đối mặt với nguy cơ khô mắt, loét giác mạc dẫn đến mù lòa vĩnh viễn, đồng thời làm tăng tỷ lệ tử vong khi mắc các bệnh như sởi, tiêu chảy.
Nguồn thực phẩm giàu vitamin A bao gồm nguồn động vật (gan, trứng, sữa...) và nguồn thực vật (rau củ có màu vàng, cam, đỏ (cà rốt, bí đỏ, gấc) hoặc rau lá xanh đậm).
Tuy nhiên, do cơ thể không thể tự tổng hợp được vitamin A, trong khi khẩu phần ăn thông thường của trẻ nhỏ khó đáp ứng đủ nhu cầu tăng trưởng nhanh. Vì thế, chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao định kỳ là giải pháp an toàn, khoa học và hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ.
PGS Dương cho biết, trong chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026, Viện Dinh dưỡng cấp phát cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc hơn 2,9 triệu viên nang vitamin A loại 200.000 đơn vị (IU).
Chiến dịch được triển khai trên toàn quốc cho trẻ từ 6 đến dưới 60 tháng tuổi và các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như trẻ hoặc người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính hoặc tiêu chảy kéo dài.
Nguồn thuốc vitamin A liều cao trong chiến dịch được sử dụng từ nguồn viện trợ của Tổ chức Vitamin Angels, Hoa Kỳ, viện trợ không hoàn lại thông qua Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tại Việt Nam (Save the Children) từ năm 2010.
Các đoàn kiểm tra ngoài kiểm tra kỹ thuật uống cũng hướng dẫn người dân theo dõi phản ứng sau uống và chế độ dinh dưỡng phù hợp sau khi trẻ uống vitamin A.
Theo PGS Dương, trước chiến dịch, Viện Dinh dưỡng đã in chi tiết tài liệu hướng dẫn người dân.
Sau khi tiếp nhận một lượng vitamin A liều cao đột ngột, một tỷ lệ nhỏ trẻ có thể xuất hiện các phản ứng phụ nhẹ mang tính chất tạm thời bao gồm: thoáng buồn nôn, nôn trớ nhẹ, đi ngoài phân hơi lỏng, khóc quấy, sốt nhẹ hoặc xuất hiện hiện tượng thóp phồng nhẹ (ở nhóm trẻ nhỏ tuổi).
Các dấu hiệu này sẽ tự động biến mất hoàn toàn sau 24 đến 48 giờ mà không cần phải can thiệp bằng bất kỳ loại thuốc điều trị nào.
Bà mẹ cần cho trẻ bú nhiều hơn, uống đủ nước và ăn các món thanh đạm. Trường hợp sau 48 giờ các triệu chứng không thuyên giảm hoặc bất kỳ khi nào trẻ sốt quá cao, nôn liên tục, cần đưa trẻ tới cơ sở y tế để được thăm khám.
Vitamin A là vitamin tan trong chất béo, vì thế, trong ngày trẻ đi uống vitamin A liều cao tại điểm uống về, bà mẹ, người chăm sóc trẻ nên chú ý tăng cường chất béo vào bữa ăn tiếp theo của trẻ bằng cách sử dụng các loại thực phẩm giàu chất béo tự nhiên như cá, thịt có chút mỡ, trứng... trong bữa ăn của trẻ.
Theo lời kể của bệnh nhân, trên đường đi làm về, ông bất ngờ cảm thấy có vật lạ bay thẳng vào tai phải. Sau đó xuất hiện tiếng vo ve kèm theo đau tai dữ dội, khiến ông choáng váng, chóng mặt, mất bình tĩnh.
“Tôi chỉ cảm thấy có cái gì đó bay vụt vào tai, rồi đau buốt vùng tai lan lên đỉnh đầu kèm theo ù tai, chóng mặt và nghe thấy tiếng động liên tục trong tai. Càng cố lắc đầu càng đau hơn”, bệnh nhân chia sẻ.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ tại khoa Tai Mũi Họng đã nhanh chóng thăm khám. Qua nội soi, bác sĩ phát hiện một con côn trùng (nghi ngờ là ong) còn sống ở sâu trong ống tai phải.
Sau ít phút xử trí, bác sĩ đã gắp thành công dị vật là một con ong vò vẽ có kích thước khoảng 2cm ra ngoài, giúp bệnh nhân thoát khỏi cơn đau và ổn định tâm lý.
Theo ThS.BS Nguyễn Thành Luân, Khoa Tai Mũi Họng, côn trùng chui vào tai là tình huống thường gặp, đặc biệt vào mùa hè hoặc khi di chuyển ngoài trời. Khi vào trong ống tai, côn trùng có thể cử động, cào xước gây chấn thương thành ống tai hoặc màng nhĩ gây đau tai, ù tai, chảy máu, thậm chí ảnh hưởng thính lực nếu xử trí không đúng cách.
Bác sĩ khuyến cáo khi nghi ngờ có dị vật hoặc côn trùng bay vào tai, người dân tuyệt đối không dùng tăm bông, nhíp hoặc vật cứng để tự lấy ra vì có thể khiến dị vật chui sâu hơn, gây tổn thương ống tai và màng nhĩ. Người bệnh nên giữ bình tĩnh, hạn chế ngoáy tai và đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được xử trí an toàn, kịp thời.
Dị vật tai, đặc biệt là côn trùng sống, có thể gây ra nhiều biến chứng nếu xử trí chậm trễ hoặc không đúng. Việc thăm khám sớm không chỉ giúp giảm đau nhanh chóng mà còn hạn chế nguy cơ tổn thương thính giác về lâu dài.
