Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, dấu tích một hố chôn tập thể trên đường Trường Chinh, giáp ranh phường Kon Tum và Đăk Cấm (Quảng Ngãi), đang dần được giải mã từ không ảnh, hồ sơ quân sự và ký ức nhân chứng hai phía.
Câu chuyện bắt đầu năm 2021, khi ông Bob Connor, nguyên trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, nhận thông tin từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2/1968.
Người này kể lại rằng sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước ven đường, nằm giữa phía tây Biệt khu 24 và phía đông trại MACV Kon Tum – khu vực thuộc đường Trường Chinh ngày nay.
Biệt khu 24 là đơn vị hành chính – quân sự của chính quyền Việt Nam Cộng hòa quản lý địa bàn Kon Tum và Gia Lai. Trại MACV Kon Tum là căn cứ của Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ tại Kon Tum. Đây từng là hai cứ điểm quân sự quan trọng của liên quân Mỹ – Việt Nam Cộng hòa ở Tây Nguyên.
Cùng với lời kể, nhân chứng cung cấp hai bức ảnh. Một ảnh ghi lại cảnh quân Mỹ chôn cất các chiến sĩ giải phóng bên rãnh thoát nước ven đường. Tấm còn lại chụp toàn cảnh Biệt khu 24, trong đó vị trí hố chôn được đánh dấu bằng nét bút màu xanh.
Ông Bob Connor quen kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (53 tuổi, TP HCM) từ năm 2016, khi cùng tham gia tìm kiếm khu mộ 50 liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai). Nhiều năm qua, ông Thắng theo đuổi công việc tìm kiếm liệt sĩ, với thế mạnh là khai thác dữ liệu và không ảnh.
“Cựu binh Mỹ ẩn danh rất mong từ những thông tin này, các liệt sĩ sớm được trở về với gia đình”, ông Thắng nói. Từ dữ liệu của bạn, ông bắt đầu hành trình kéo dài bốn năm, lần theo dấu tích hố chôn từ lời kể nhân chứng, tư liệu của hai phía và các nguồn không ảnh lịch sử.
Ông Thắng đã thành lập nhóm nghiên cứu Việt Nam – Mỹ để phục vụ việc tìm kiếm. Nhóm áp dụng phương pháp đối chiếu không ảnh, kết hợp phân tích bản đồ, ảnh vệ tinh lịch sử, khảo sát thực địa và thu thập lời kể nhân chứng.
Các thành viên thu thập sách báo, bản đồ tác chiến, ảnh vệ tinh khu vực Biệt khu 24 và đường Trường Chinh thời chiến. Trong đó, ảnh vệ tinh do quân đội Mỹ chụp được đánh giá có giá trị đặc biệt quan trọng để đối chiếu địa hình.
Nhóm nhiều lần đến hiện trường, so sánh địa hình thực tế với tư liệu lịch sử, đồng thời phỏng vấn các đội quy tập hài cốt liệt sĩ và người dân địa phương.
“Chúng tôi tìm những điểm tương đồng và khác biệt giữa các bức ảnh ở nhiều thời điểm, đưa về cùng hệ quy chiếu rồi đối sánh nhiều lần để xác định tọa độ tiệm cận chính xác nhất”, ông Thắng nói.
Ngoài tư liệu và các phương pháp khoa học, đại tá Trần Thanh Hòa (79 tuổi), nguyên Tiểu đội trưởng Đội trinh sát thuộc Trung đoàn 24, Mặt trận Tây Nguyên, được xem là nhân chứng quan trọng. Trực tiếp tham gia trận đánh, ông xác nhận hai bức ảnh do cựu binh Mỹ cung cấp có cơ sở đáng tin cậy.
Tháng 11/2025, nhóm nghiên cứu bàn giao toàn bộ hồ sơ cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi. Đơn vị quân đội sau đó thành lập tổ xác minh, đối chiếu nguồn sử liệu từ phía Việt Nam và Mỹ, đồng thời tiếp cận các nhân chứng lịch sử để xác định vị trí hố chôn.
Kết quả phân tích ban đầu cho thấy khu vực này có thể còn từ 70 đến 90 hài cốt liệt sĩ nằm trong hai rãnh ở phía bắc và phía nam đường Trường Chinh. Các liệt sĩ được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24A, Mặt trận B3 Tây Nguyên, hy sinh ngày 2/2/1968 (có thể sai số một ngày).
Ngoài Trung đoàn 24A, nhiều khả năng còn có chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304 của Tỉnh đội Kon Tum – những đơn vị tham gia chiến đấu trong các ngày cuối tháng 1 và đầu tháng 2/1968.
Đáng chú ý, năm 2008, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Kon Tum phát hiện và quy tập 22 hài cốt cùng nhiều di vật tại khu vực đường Trường Chinh. Các liệt sĩ sau đó được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Dữ liệu này tiếp tục củng cố nhận định nơi đây vẫn còn nhiều hài cốt chưa được tìm thấy.
Sau khi thu thập dữ liệu, ngày 29/5, Ban chỉ đạo 515 (Về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ) thuộc Quân khu 5 và tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội thảo xác minh thông tin liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nói trên. Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách – Xã hội (Tổng cục Chính trị), đề nghị các bên liên quan tiếp tục thu thập, hệ thống hóa các nguồn tư liệu. Việc tìm kiếm tập trung vào tài liệu lưu trữ quân sự, bản đồ tác chiến, nhật ký chiến đấu để xác định vị trí chôn cất, làm cơ sở tổ chức tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo 515 (Quân khu 5) yêu cầu các cơ quan, đơn vị chức năng khẩn trương nghiên cứu, xây dựng phương án, xác định cụ thể từng vị trí và phạm vi tìm kiếm trong thời gian sớm nhất.
Chiều 11/5, mẻ bêtông đầu tiên được đổ cho bệ trụ TC2 - một trong hai trụ chính của cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn, nối công viên bến Bạch Đằng với Khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Hạng mục có diện tích gần 1.900 m2, dài 48,5 m, rộng 39 m, cao 3 m, sử dụng khoảng 5.674 m3 bêtông cùng 650 tấn thép cho phần móng. Đây là trụ cầu có quy mô lớn nhất TP HCM hiện nay.
Theo đơn vị thi công, quá trình đổ bêtông diễn ra liên tục, được kiểm soát nghiêm ngặt về công nghệ, nhiệt độ và chất lượng vật liệu nhằm đảm bảo độ bền, ổn định kết cấu. Phần mố trụ dự kiến hoàn thành trong tháng 6, trước khi chuyển sang lắp dựng hệ thống vòm thép.
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn dài 720 m, gồm cầu dẫn và cầu chính. Nhịp chính dài khoảng 187 m, sử dụng kết cấu vòm treo dây văng, mặt cầu rộng 6-11 m bằng dầm thép. Công trình có khoảng thông thuyền rộng 80 m, tĩnh không cao 10 m.
Điểm nhấn kiến trúc của dự án là vòm thép không gian mang hình tượng lá dừa nước - biểu tượng đặc trưng Nam Bộ. Hạng mục này đang được gia công tại nhà máy, dự kiến đưa ra công trường lắp dựng từ đầu tháng 8.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường, với thiết kế độc đáo, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới ở thành phố. Ông cho biết dự án cũng là mô hình xã hội hóa mới khi doanh nghiệp tài trợ vốn đầu tư, sau đó được mở rộng ra nhiều công trình khác như chỉnh trang công viên, cảnh quan ở khu trung tâm.
Khởi công tháng 3/2025, cầu đi bộ có tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng, do Nutifood tài trợ. Công trình được kỳ vọng không chỉ kết nối hai bờ sông mà còn tạo thêm không gian công cộng, điểm nhấn kiến trúc mới cho khu trung tâm TP HCM.
Lãnh đạo thành phố đánh giá dự án đang đáp ứng tiến độ, song yêu cầu các đơn vị tập trung nhân lực, thiết bị để đảm bảo hoàn thành đúng kế hoạch vào dịp Quốc khánh 2/9.
Các dự án được kiểm tra gồm: dự án xây dựng đường vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục); tuyến thoát nước từ đường DT4, khu đô thị Tây Hồ Tây đến đường Hoàng Quốc Việt; hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và dự án cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây TP.
Tại hiện trường dự án đường vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục), Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đánh giá đây là tuyến giao thông trục xương sống của TP.
Vì vậy ông cho rằng mỗi ngày chậm tiến độ đồng nghĩa với việc người dân tiếp tục phải đối mặt với tình trạng ùn tắc, ô nhiễm, thời gian đi lại kéo dài và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng.
Trước thực tế trên, Bí thư Hà Nội yêu cầu các đơn vị liên quan phải tập trung tối đa, rà soát lại toàn bộ các khâu tổ chức thi công, chỉ rõ từng điểm nghẽn, từng vị trí vướng mắc, đề ra giải pháp cụ thể và thời hạn xử lý dứt điểm.
Theo đó, ông Thắng yêu cầu trước ngày 2-9-2026 hoàn thành toàn bộ nền đường; hoàn thành thi công 2 cầu vượt trên tuyến trước ngày 31-12-2026.
Liên quan tới quá trình thi công dự án, người đứng đầu Thành ủy Hà Nội cho biết TP cũng sẽ tăng cường kiểm tra, nếu đơn vị nào không đáp ứng yêu cầu, năng lực yếu, thi công cầm chừng sẽ kiên quyết xem xét điều chuyển.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu không để công trình chậm trễ vì bất kỳ lý do nào, tránh ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân sinh sống hai bên tuyến đường.
Tại công trình hạng mục xây dựng tuyến thoát nước từ đường DT4 khu đô thị Tây Hồ Tây đến đường Hoàng Quốc Việt, Bí thư Hà Nội đánh giá đây là tuyến thoát nước có ý nghĩa rất quan trọng đối với khu vực Tây Hồ Tây và lân cận.
Trước thực tế trên, ông yêu cầu các đơn vị liên quan phải coi việc hoàn thành tuyến thoát nước trên là nhiệm vụ cấp bách, gắn trực tiếp với bảo đảm an sinh xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.
Theo đó, phải hoàn thành hạng mục kênh dẫn thoát nước trước ngày 30-4-2026 và hoàn thiện vỉa hè khang trang, sạch đẹp trước ngày 15-5-2026.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu chủ đầu tư và các đơn vị thi công rà soát toàn bộ biện pháp tổ chức thi công.
Trong đó, mục tiêu là không để kéo dài tình trạng rào chắn, mặt đường lồi lõm, bụi bẩn, gây mất an toàn và bức xúc trong nhân dân.
Tại dự án hồ điều hòa Yên Nghĩa 1, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng yêu cầu đến ngày 30-4-2026 hoàn thành thi công phần hồ để vận hành khai thác chứa nước. Đến trước ngày 30-6-2026 phải hoàn thành cảnh quan xung quanh hồ để phục vụ người dân.
Tại công trình xây dựng dự án kênh La Khê, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cho biết việc cải tạo, chỉnh trang kênh La Khê không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là nhiệm vụ chính trị, liên quan đến niềm tin của người dân đối với chính quyền địa phương.
Trước thực tế trên, ông Thắng yêu cầu phường Hà Đông cùng ban quản lý dự án báo cáo rõ hiện trạng ô nhiễm, các điểm xả thải trực tiếp vào kênh, các trường hợp lấn chiếm hành lang, xây dựng trái phép, để từ đó xây dựng kế hoạch xử lý triệt để, có lộ trình, bước đi cụ thể.
Các trường hợp vi phạm phải được kiểm tra, lập hồ sơ và xử lý nghiêm, không nể nang, không để tình trạng "nhờn luật", gây bức xúc trong nhân dân.
Về tiến độ thi công kênh La Khê, đối với các gói thầu thi công kênh dẫn nước, ông yêu Thắng yêu cầu phải hoàn thành trước ngày 30-4-2026 để bảo đảm việc tiêu thoát nước ổn định đến trạm bơm tiêu Yên Nghĩa.
Đồng thời, đến trước ngày 30-6-2026 phải hoàn thành phần hạng mục cảnh quan.
Ngày 20.4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã tạm giữ nhóm thanh niên liên quan vụ gây rối trật tự công cộng xảy ra trước cổng một công ty thực phẩm ở Khu công nghiệp Sóng Thần 2, phường Dĩ An, TP.HCM, đồng thời tiếp tục điều tra, làm rõ vụ việc.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 15 giờ ngày 18.4, trong lúc làm việc tại công ty, Nguyễn Trọng Tân (35 tuổi, ở TP.HCM) xảy ra mâu thuẫn với đồng nghiệp là L.Đ.M (36 tuổi). Hai bên cự cãi, thách thức và hẹn gặp nhau sau giờ tan ca để giải quyết.
Đến khoảng 18 giờ 15 cùng ngày, sau khi tan ca, Tân gọi Châu Văn Loan (26 tuổi, ở TP.HCM) và Nguyễn Minh Kha (24 tuổi, ở Đồng Nai) đến hỗ trợ. Loan điều khiển xe máy, mang theo một mã tấu tự chế, chở Kha đến trước cổng công ty nói trên chờ sẵn.
Khi gặp M., nhóm của Tân dùng nón bảo hiểm tấn công vào vùng đầu nạn nhân, đồng thời Loan rút mã tấu đe dọa. Vụ việc sau đó dẫn đến cảnh rượt đuổi, đánh nhau đến đoạn Đại lộ Thống Nhất, gây náo loạn khu vực trong khoảng 5 phút. Toàn bộ diễn biến được người dân ghi lại, lan truyền trên mạng xã hội, gây bức xúc dư luận.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Công an Đồn Khu công nghiệp Sóng Thần phối hợp Công an phường Dĩ An và Phòng Cảnh sát hình sự nhanh chóng truy xét, đưa các đối tượng liên quan về trụ sở làm việc, đồng thời thu giữ nhiều tang vật.
Tại cơ quan công an, các đối tượng đã thừa nhận toàn bộ hành vi. Vụ việc đang được cơ quan chức năng đang tiếp tục củng cố hồ sơ, làm rõ vai trò từng người để xử lý theo quy định pháp luật.
