Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hòa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh Dưỡng NERCI (TP.HCM), ăn quá nhiều natri khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu, buộc tim phải hoạt động nhiều hơn và khiến huyết áp tăng cao. Tuy nhiên, natri không chỉ đến từ muối mà còn ‘ẩn’ trong thực phẩm, khiến nhiều người tưởng mình ăn nhạt nhưng tổng lượng natri nạp vào vẫn vượt mức khuyến nghị.
Bác sĩ Hòa cho hay, có 2 nguồn muối (natri) chính trong bữa ăn của người Việt mà nhiều người chưa nhận ra:
Nguồn lớn nhất, chiếm đến 70 – 80% tổng lượng muối nạp vào mỗi ngày: Gia vị nêm nếm như muối, bột canh, mì chính, hạt nêm, nước mắm, nước tương, mắm các loại. Đây là thứ hiện diện trong hầu hết mọi nồi canh, món kho, món xào, món nước của gia đình Việt.
“Một tô bún cá có thể chứa đến 6,2 g muối/tô, bún riêu cua 5,4 g, miến gà 3,4 g, phở bò 3,3 g. Đây là các nguồn muối mà nhiều người thường không để ý, vô tình nạp vào cơ thể”, bác sĩ Hòa nói.
Nguồn thứ 2 chiếm 20 – 30%: Thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói, mì ăn liền, bim bim, đồ hộp, cá khô.
Ngoài ra, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), một số thực phẩm quen thuộc mà người Việt Nam hay ăn dưới đây cũng có thể gây tăng huyết áp:
Đồ nướng tẩm ướp sẵn: Thường chứa nhiều muối, đường và bột ngọt. Ăn thường xuyên có thể làm rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu và tăng huyết áp.
Hải sản, thịt đỏ, nội tạng động vật (gan, tim, lòng, cật): Chứa nhiều chất béo bão hòa. Tiêu thụ quá nhiều có thể làm tăng cholesterol, gây xơ vữa động mạch và cản trở lưu thông máu, từ đó làm tăng huyết áp.
Dưa muối, cà muối, thực phẩm lên men mặn: Chứa lượng muối cao, khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và tăng huyết áp.
Ngoài nhóm thực phẩm mặn, các bác sĩ cho biết một số đồ uống quen thuộc cũng có thể làm huyết áp dao động, gồm:
Theo bác sĩ Hòa, người lớn tuổi hoặc đã bị tăng huyết áp, chế độ ăn nên giảm natri, tăng kali và chất xơ, kiểm soát cân nặng và bảo vệ thành mạch. Nên ưu tiên:
Rau xanh và trái cây tươi: Rau dền, cải xanh, cải bó xôi, bông cải xanh, mồng tơi… Các loại quả như chuối, cam, bưởi, ổi, táo và bơ có thể cung cấp kali, magie, vitamin, chất chống oxy hóa và chất xơ. Kali hỗ trợ đào thải natri qua thận, làm giảm tác động bất lợi của ăn mặn lên huyết áp. Tuy nhiên, người bệnh thận mạn hoặc đang có rối loạn kali máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.
Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, khoai lang, bắp – giúp no lâu, ổn định đường huyết, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Chọn cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, đậu hũ, đậu nành, trứng với lượng phù hợp. Cá biển giàu chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch, trong khi đậu và các sản phẩm từ đậu cung cấp đạm thực vật, chất xơ và ít chất béo bão hòa.
Ngoài ra, bác sĩ Ngọc Hạnh khuyên nên bổ sung các thực phẩm như sữa, sữa chua, hạt chia… để góp phần điều hòa hoạt động co giãn mạch máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp; ưu tiên dùng dầu ô liu, dầu mè, dầu đậu nành thay cho mỡ động vật, bơ và dầu dừa.
Nghiên cứu do Đại học Jyväskylä (Phần Lan), thực hiện, bao gồm 29 người trưởng thành có thói quen nghe nhạc trong khi tập luyện như đi bộ, đạp xe...
Trong nghiên cứu, những người tham gia được thử nghiệm với bài tập đạp xe. Tất cả hoàn thành 2 bài kiểm tra đạp xe riêng biệt ở cùng mức cường độ cao (khoảng 80% công suất tối đa của họ). Một buổi tập không nghe nhạc, trong khi buổi còn lại, người tham gia được nghe những bản nhạc yêu thích của mình.
Kết quả đã phát hiện khi nghe nhạc, người tham gia đạp xe trung bình 35,6 phút, so với chỉ 29,9 phút lúc không nghe nhạc.
Nghe nhạc giúp người tham gia có thể tiếp tục đạp xe thêm gần 6 phút trước khi cảm thấy đuối sức, so với không nghe nhạc.
Các nhà nghiên cứu mô tả đây là mức cải thiện đáng kể gần 20% về sức bền, theo trang tin khoa học Science Daily.
Dù tập lâu hơn và tiêu hao nhiều năng lượng hơn, người tham gia vẫn có nhịp tim và mức độ mỏi cơ tương đương ở cuối cả hai bài kiểm tra. Điều này cho thấy âm nhạc không làm giảm cường độ vận động mà giúp người tập chịu đựng cảm giác khó chịu và duy trì nỗ lực lâu hơn.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng âm nhạc cho phép người tập duy trì lâu hơn trong "vùng đau" mà không tăng cảm giác khó khăn khi tập luyện.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng nghe nhạc yêu thích trong khi tập luyện như đi bộ, chạy bộ, đạp xe… tạo động lực giúp tăng thời gian tập luyện chất lượng, cải thiện khả năng tuân thủ việc tập luyện và duy trì hoạt động thể chất lâu dài hơn.
TS.BS Saurabh Sethi, chuyên khoa Tiêu hóa, tốt nghiệp Đại học Harvard (Mỹ), cho biết một số thực phẩm tốt cho thận và lợi ích của chúng đối với hoạt động của cơ quan này.
Thận là cơ quan quan trọng, hoạt động như hệ thống lọc tự nhiên của cơ thể, giúp loại bỏ độc tố, muối dư thừa và chất thải khỏi máu, đồng thời cân bằng nước và điện giải. Thận còn tham gia kiểm soát huyết áp, hỗ trợ sản xuất hồng cầu, kích hoạt vitamin D để duy trì xương chắc khỏe và giữ cân bằng axit - bazơ, giúp cơ thể hoạt động ổn định. Vì vậy, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe thận.
Theo bác sĩ Sethi, các loại thảo mộc như rau mùi, húng quế tây mùi tây, xạ hương chứa nhiều chất chống oxy hóa, có lợi cho thận. Lá húng quế tây có tác dụng lợi tiểu tự nhiên, giúp tăng sản xuất nước tiểu, hỗ trợ thận đào thải muối dư thừa, độc tố và axit uric. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận đồng thời cải thiện chức năng thận tổng thể.
Củ dền
Củ dền chứa nitrat, có thể giúp hạ huyết áp và giảm gánh nặng cho thận. Một số nghiên cứu cho thấy củ dền có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe thận nhờ cải thiện chức năng mạch máu, giảm viêm, đẩy lùi stress oxy hóa.
Nước ép củ dền còn giúp làm chậm tăng đường huyết sau ăn và giảm đỉnh đường huyết. Loại nước này cũng được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ hạ huyết áp ở cả người khỏe mạnh lẫn người tăng huyết áp, đặc biệt rõ hơn ở người thừa cân. Betalain trong củ dền hoạt động như chất chống oxy hóa tự nhiên, hỗ trợ quá trình thải lọc của cơ thể.
Tuy nhiên, củ dền chứa nhiều oxalat nên người có tiền sử sỏi thận, đặc biệt sỏi canxi oxalat, cần ăn điều độ.
Việt quất
Quả việt quất giàu vitamin, chứa ít kali nên được xem là thực phẩm lành mạnh với thận. Loại quả này có thể giúp giảm stress oxy hóa và viêm ở mô thận - những yếu tố liên quan tổn thương thận.
Hạt mắc ca
Hạt mắc ca chứa ít phốt pho nhưng giàu chất béo lành mạnh, phù hợp làm món ăn nhẹ hỗ trợ bảo vệ chức năng thận. Theo chuyên gia, mắc ca còn giúp cải thiện mỡ máu, thường được khuyến nghị trong chế độ ăn có lợi cho thận.
Nam việt quất
Nước ép nam việt quất là biện pháp hỗ trợ phổ biến cho người mắc nhiễm trùng đường tiết niệu nhờ đặc tính chống oxy hóa. Loại quả này được xem như "kháng sinh tự nhiên", giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trong đường tiêu hóa và thận. Chúng còn có tiềm năng hỗ trợ giảm triệu chứng sỏi thận canxi oxalat, phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu.
Anh đào
Anh đào giàu phytochemical - các hợp chất thực vật có lợi hỗ trợ bảo vệ tim, thận. Ăn loại quả này thường xuyên có thể giúp giảm viêm, trong đó có viêm tại thận.
Anh đào ngọt chứa nhiều kali, trong khi loại quả chua có hàm lượng kali thấp hơn. Người cần hạn chế kali nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh lượng ăn phù hợp.
Theo gia đình, khoảng 2-3 tuần trước khi nhập viện, bệnh nhi N.T.D. (13 tháng tuổi, trú tại Phú Thọ) xuất hiện tình trạng sưng to vùng bìu trái. Khi sờ vào thấy khối rắn, nhưng trẻ không sốt, không quấy khóc bất thường nên gia đình vẫn theo dõi rồi đưa đến cơ sở y tế gần nhà.
Sau khi thăm khám tại cơ sở y tế địa phương và được chẩn đoán nang tinh hoàn trái, gia đình tiếp tục theo dõi tại nhà.
Tuy nhiên, chỉ trong vòng một tuần gần đây, vùng bìu trái của bé sưng to lên nhanh chóng, buộc gia đình phải đưa cháu nhập viện tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương.
Bác sĩ Trần Thượng Việt, Trưởng khoa ngoại tiết niệu và nam học, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, cho biết thời điểm nhập viện, bệnh nhi có khối phồng vùng bẹn trái, có thể đẩy lên được.
Siêu âm ghi nhận cạnh tinh hoàn trái có khối kích thước khoảng 2 x 3cm, mật độ chắc, ấn không đau. Dựa trên các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng, trẻ được chẩn đoán nang mào tinh hoàn trái, một bệnh lý thuộc diện ống phúc tinh mạc thường gặp ở trẻ nhỏ và có chỉ định can thiệp ngoại khoa.
Tuy nhiên, khi vừa tiến hành rạch da phẫu thuật, kíp mổ đã đối mặt với tình huống ngoài dự kiến. "Ngay khi mở ra, chúng tôi nhận thấy tinh hoàn trái của bệnh nhi to bất thường, gấp khoảng 3 lần kích thước bình thường và có màu sắc bất thường. Nhận định đây có thể là tổn thương ác tính, kíp mổ lập tức tiến hành sinh thiết tức thì", bác sĩ Việt chia sẻ.
Kết quả sinh thiết cho thấy hình ảnh Carcinoma, một dạng ung thư xuất phát từ tế bào biểu mô có tính chất xâm lấn.
Để ngăn chặn nguy cơ di căn sang tinh hoàn còn lại và các cơ quan khác, các bác sĩ đã đưa ra quyết định cắt bỏ hoàn toàn tinh hoàn trái của bệnh nhi. Sau hơn 1 giờ phẫu thuật, ca mổ diễn ra thành công. Một ngày sau mổ, bệnh nhi tỉnh táo, tiếp xúc tốt, bú tốt, vết mổ khô, tiến triển ổn định.
Theo bác sĩ Vũ Xuân Ngọc - phụ trách khoa giải phẫu bệnh bệnh viện, cho biết kết quả xét nghiệm giải phẫu bệnh khẳng định trẻ mắc u tế bào mầm ác tính. Đây là loại u phát sinh từ các tế bào sinh sản, còn gọi là tế bào mầm.
U tế bào mầm ác tính có khả năng lan sang các bộ phận khác của cơ thể nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Sự lan rộng của ung thư (di căn) có thể gây tổn thương các cơ quan và gây khó khăn cho việc điều trị.
Hiện tại bệnh nhi đang dần hồi phục sức khỏe và tiếp tục được theo dõi sát sao để có phác đồ điều trị bổ trợ phù hợp, nhằm đảm bảo trẻ có thể phát triển khỏe mạnh trong tương lai.
