Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hòa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh Dưỡng NERCI (TP.HCM), ăn quá nhiều natri khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu, buộc tim phải hoạt động nhiều hơn và khiến huyết áp tăng cao. Tuy nhiên, natri không chỉ đến từ muối mà còn ‘ẩn’ trong thực phẩm, khiến nhiều người tưởng mình ăn nhạt nhưng tổng lượng natri nạp vào vẫn vượt mức khuyến nghị.
Bác sĩ Hòa cho hay, có 2 nguồn muối (natri) chính trong bữa ăn của người Việt mà nhiều người chưa nhận ra:
Nguồn lớn nhất, chiếm đến 70 – 80% tổng lượng muối nạp vào mỗi ngày: Gia vị nêm nếm như muối, bột canh, mì chính, hạt nêm, nước mắm, nước tương, mắm các loại. Đây là thứ hiện diện trong hầu hết mọi nồi canh, món kho, món xào, món nước của gia đình Việt.
“Một tô bún cá có thể chứa đến 6,2 g muối/tô, bún riêu cua 5,4 g, miến gà 3,4 g, phở bò 3,3 g. Đây là các nguồn muối mà nhiều người thường không để ý, vô tình nạp vào cơ thể”, bác sĩ Hòa nói.
Nguồn thứ 2 chiếm 20 – 30%: Thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói, mì ăn liền, bim bim, đồ hộp, cá khô.
Ngoài ra, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), một số thực phẩm quen thuộc mà người Việt Nam hay ăn dưới đây cũng có thể gây tăng huyết áp:
Đồ nướng tẩm ướp sẵn: Thường chứa nhiều muối, đường và bột ngọt. Ăn thường xuyên có thể làm rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu và tăng huyết áp.
Hải sản, thịt đỏ, nội tạng động vật (gan, tim, lòng, cật): Chứa nhiều chất béo bão hòa. Tiêu thụ quá nhiều có thể làm tăng cholesterol, gây xơ vữa động mạch và cản trở lưu thông máu, từ đó làm tăng huyết áp.
Dưa muối, cà muối, thực phẩm lên men mặn: Chứa lượng muối cao, khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và tăng huyết áp.
Ngoài nhóm thực phẩm mặn, các bác sĩ cho biết một số đồ uống quen thuộc cũng có thể làm huyết áp dao động, gồm:
Theo bác sĩ Hòa, người lớn tuổi hoặc đã bị tăng huyết áp, chế độ ăn nên giảm natri, tăng kali và chất xơ, kiểm soát cân nặng và bảo vệ thành mạch. Nên ưu tiên:
Rau xanh và trái cây tươi: Rau dền, cải xanh, cải bó xôi, bông cải xanh, mồng tơi… Các loại quả như chuối, cam, bưởi, ổi, táo và bơ có thể cung cấp kali, magie, vitamin, chất chống oxy hóa và chất xơ. Kali hỗ trợ đào thải natri qua thận, làm giảm tác động bất lợi của ăn mặn lên huyết áp. Tuy nhiên, người bệnh thận mạn hoặc đang có rối loạn kali máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung.
Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, khoai lang, bắp – giúp no lâu, ổn định đường huyết, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Chọn cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, đậu hũ, đậu nành, trứng với lượng phù hợp. Cá biển giàu chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch, trong khi đậu và các sản phẩm từ đậu cung cấp đạm thực vật, chất xơ và ít chất béo bão hòa.
Ngoài ra, bác sĩ Ngọc Hạnh khuyên nên bổ sung các thực phẩm như sữa, sữa chua, hạt chia… để góp phần điều hòa hoạt động co giãn mạch máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp; ưu tiên dùng dầu ô liu, dầu mè, dầu đậu nành thay cho mỡ động vật, bơ và dầu dừa.
Một hướng tiếp cận mới trong khoa học thể thao cho thấy tập luyện không nhất thiết phải vất vả mới hiệu quả. Thay vào đó, các bài tập eccentric, tức co cơ lệch tâm, có thể mang lại kết quả tốt hơn với ít nỗ lực hơn so với phương pháp truyền thống.
Khác với các bài tập quen thuộc tập trung vào giai đoạn co cơ (như nâng tạ lên), bài tập eccentric chú trọng vào giai đoạn hạ xuống khi cơ bắp kéo giãn ra nhờ tải trọng. Chẳng hạn, việc từ từ hạ tạ, ngồi xuống ghế hoặc đi xuống cầu thang đều là những dạng bài tập này.
Theo nhà khoa học vận động Ken Nosaka từ Đại học Edith Cowan (Úc), trong giai đoạn này, cơ bắp tạo ra lực lớn hơn nhưng tiêu tốn ít năng lượng hơn, giúp tăng sức mạnh mà không gây mệt mỏi quá mức.
Điểm đặc biệt là các bài tập eccentric không đòi hỏi thiết bị phức tạp. Nhiều hoạt động thường ngày như đi bộ xuống dốc, squat nhẹ hoặc hạ tạ tay cũng có thể mang lại lợi ích tương tự.
Điều này khiến phương pháp trở nên dễ tiếp cận với nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là người cao tuổi, người ít vận động hoặc có vấn đề sức khỏe.
Trước đây, dạng bài tập này thường bị hạn chế vì dễ gây đau cơ khởi phát muộn (DOMS), đặc biệt với người mới bắt đầu.
Tuy nhiên, ông Nosaka cho rằng tình trạng này chủ yếu liên quan đến phản ứng viêm chứ không phải tổn thương nghiêm trọng, có thể giảm đáng kể nếu tăng cường độ tập luyện từ từ và duy trì đều đặn.
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của phương pháp này, theo trang ScienceAlert ngày 4-5.
Chẳng hạn, một thử nghiệm năm 2017 trên 30 phụ nữ lớn tuổi và béo phì cho thấy nhóm đi xuống cầu thang (bài tập eccentric) cải thiện rõ rệt hơn về nhịp tim, huyết áp và thể lực so với nhóm đi lên cầu thang.
Ngoài ra, các bài tập như đạp xe eccentric cũng được ghi nhận giúp cải thiện sức mạnh cơ, khả năng giữ thăng bằng và sức khỏe tim mạch.
Theo các chuyên gia, các bài tập eccentric đã được sử dụng rộng rãi trong phục hồi chấn thương cơ và hoàn toàn có thể mở rộng ra cho tập luyện hằng ngày. Ưu điểm lớn nhất là tính thực tế và dễ duy trì nhờ các động tác này gần gũi với hoạt động thường ngày.
Trong bối cảnh nhiều người gặp khó khăn khi duy trì thói quen tập luyện, phương pháp "tập thông minh hơn, không cần nặng hơn" có thể là giải pháp phù hợp.
Khi việc tập luyện trở nên dễ dàng và ít áp lực hơn, khả năng duy trì lâu dài cũng sẽ tăng lên, từ đó mang lại lợi ích sức khỏe bền vững.
Nhìn lại hành trình từ những ngày đầu thành lập năm 2010, Phòng khám đa khoa Vạn Phước Cửu Long (19 Nguyễn Văn Linh, phường Tân An, TP.Cần Thơ) luôn kiên định, bền bỉ với phương châm hoạt động "Hiện đại - Trách nhiệm - Tận tâm".
Chính sự thấu hiểu tâm lý người bệnh, đặt lợi ích và sức khỏe của người dân lên trên hết đã giúp phòng khám đứng vững và phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Đến nay, phòng khám đã có hệ thống 15 chuyên khoa sâu, nổi bật là cơ xương khớp; tiêu hóa - gan mật; nội tiết - tim mạch, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh đa dạng của người dân.
Để vận hành một hệ thống y tế chuyên nghiệp, Phòng khám đa khoa Vạn Phước Cửu Long còn chú trọng đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao; thu hút đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, tận tâm; trong đó hầu hết đều có trình độ sau đại học từ chuyên khoa cấp I, cấp II, thạc sĩ đến tiến sĩ. Nhiều người từng có thời gian dài công tác tại các bệnh viện tuyến đầu như Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ hay Bệnh viện Đại học Y dược Cần Thơ…
Cùng với nhân lực chuyên môn sâu, Vạn Phước Cửu Long cũng đã đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại như máy chụp cộng hưởng từ MRI; máy CT-Scanner; máy đo loãng xương bằng phương pháp DXA; máy đo độ đàn hồi gan; hệ thống siêu âm ba chiều, bốn chiều…
Quy trình khám chữa bệnh cũng dần được tối ưu hóa nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi, mang lại sự an tâm, tiện lợi cho khách hàng. Để giúp bệnh nhân linh hoạt về thời gian, phòng khám duy trì hoạt động xuyên suốt các buổi trưa và cả ngày cuối tuần mà không thu thêm bất kỳ khoản phụ phí nào.
Đặc biệt, đơn vị đã triển khai các dịch vụ tiện ích như mua thuốc trực tuyến và lấy mẫu xét nghiệm ngay tại nhà, mang đến sự an tâm và trải nghiệm tiện ích cho người dân. Với tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, phòng khám thường xuyên tổ chức chương trình ưu đãi "giờ vàng" từ 13 - 18 giờ hằng ngày, qua đó giúp người dân giảm bớt gánh nặng tài chính cũng như có cơ hội tiếp cận các dịch vụ chẩn đoán kỹ thuật cao với mức chi phí hợp lý hơn.
Trong số các chuyên khoa đang có, lĩnh vực cơ xương khớp và tiêu hóa - gan mật được xem là hai mũi nhọn ở Phòng khám đa khoa Vạn Phước Cửu Long. Đặc biệt, đối với bệnh lý cơ xương khớp, phòng khám không đi theo lối mòn điều trị giảm đau tạm thời mà tập trung chẩn đoán gốc rễ gây bệnh. Nhờ sự hỗ trợ đắc lực của các thiết bị tầm soát tiên tiến như máy chụp cộng hưởng từ MRI, chụp CT Scan, máy đo loãng xương bằng phương pháp DXA, và đặc biệt là siêu âm cơ - xương - khớp, các bác sĩ có thể đưa ra phác đồ chính xác. Việc ứng dụng thường quy phương pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu cũng đã mang lại hiệu quả phục hồi sụn khớp nhanh chóng cho bệnh nhân.
Bên cạnh cơ xương khớp, chuyên khoa tiêu hóa - gan mật cũng là một điểm sáng khi phòng khám liên tục cập nhật những công nghệ y khoa hiện đại. Đặc biệt, gần đây, phòng khám đã ra mắt hệ thống nội soi Fujifilm VP-7000 qua đó đưa năng lực chẩn đoán của phòng khám lên một tầm cao mới. Theo BS.CK2 Dư Huỳnh Hồng Phong, chuyên khoa Tiêu hóa - Gan mật, nội soi bằng máy Fujifilm VP-7000 là một trong những giải pháp chẩn đoán rất tiên tiến, với chất lượng hình ảnh độ phân giải 2K sắc nét.
Hệ thống này tích hợp công nghệ ánh sáng thông minh giúp làm nổi bật sự khác biệt về cấu trúc mô, cùng khả năng phóng đại lên đến 300 lần. Nhờ những tính năng vượt trội này, bác sĩ có thể quan sát chi tiết cấu trúc vi mô của niêm mạc, từ đó phát hiện các tổn thương siêu nhỏ, các vùng loạn sản hay dấu hiệu của ung thư đường tiêu hóa ngay từ giai đoạn rất sớm. "Việc phát hiện sớm ung thư đường tiêu hóa bằng hệ thống nội soi phóng đại mang lại những ý nghĩa to lớn trong điều trị và tiên lượng bệnh. Nó không chỉ giúp bệnh nhân được điều trị hiệu quả hơn mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế", BS Phong nói.
Sự nỗ lực không ngừng của tập thể y bác sĩ Y khoa Vạn Phước Cửu Long đã được đền đáp bằng chính niềm tin từ phía người bệnh. Ông Ph.V.B (67 tuổi, ngụ phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ), một khách quen khám bệnh định kỳ tại Vạn Phước Cửu Long, chia sẻ, mỗi lần khám định kỳ tại Vạn Phước Cửu Long, ông chỉ cần đến lấy máu, siêu âm vào sáng sớm, sau đó thoải mái đi ăn sáng uống cà phê rồi quay lại gặp bác sĩ nhận kết quả, gần như không phải mất thời gian chờ đợi. Trong khi đó, anh L.Q.Th. (45 tuổi, ngụ phường Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long) từng bị ám ảnh vì chứng ruột kích thích, được tư vấn nội soi không đau, cho biết: "Trước đây, tôi cứ sợ đau nên trì hoãn mãi không đi soi. Đâu ngờ chỉ ngủ một chút xíu là đã nội soi xong cả dạ dày và đại tràng. Làm xong rồi, giờ thì yên tâm, thoải mái tinh thần".
Hiện tại, mỗi ngày Phòng khám đa khoa Vạn Phước Cửu Long tiếp nhận hàng trăm lượt bệnh nhân không chỉ ở Cần Thơ mà còn từ khắp các tỉnh lân cận như Vĩnh Long, An Giang, Cà Mau đến khám, điều trị, tầm soát sức khỏe ban đầu. Nhiều doanh nghiệp ở miền Tây cũng đã tin tưởng lựa chọn Vạn Phước Cửu Long làm nơi tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ công nhân viên.
Trong bối cảnh sáp nhập tỉnh, thành hiện nay, sự phát triển của y tế tư nhân như Vạn Phước Cửu Long đóng vai trò quan trọng cho mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Mô hình này không chỉ làm tốt khâu chẩn đoán sớm và giảm tải cho bệnh viện công, mà còn mang đến cho người dân thêm nhiều lựa chọn, giúp họ dễ dàng tiếp cận những dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách chủ động, thuận tiện và hiệu quả hơn.
Nhiều người chỉ chú ý đến huyết áp khi có triệu chứng cụ thể, nhưng thực tế sau một bữa ăn không lành mạnh, huyết áp cũng có thể tăng vọt hoặc dao động mạnh. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hòa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh Dưỡng NERCI (TP.HCM), các dấu hiệu tăng huyết áp sau ăn cần chú ý gồm:
Tình huống cần đặc biệt cảnh giác là khi huyết áp đo được từ 180/120 mmHg trở lên, nhất là nếu đi kèm đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, lú lẫn, co giật, nhìn mờ đột ngột hoặc đau đầu dữ dội chưa từng có. Đây có thể là dấu hiệu của cơn tăng huyết áp nặng hoặc dấu hiệu của đột quỵ.
Khi đó, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay. Bác sĩ Hòa hướng dẫn, trong lúc chờ hỗ trợ, nên để người bệnh ngồi hoặc nằm đầu cao, nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, nới lỏng quần áo, tránh đi lại nhiều, không tắm nước nóng, không xông hơi và không tự ý uống thêm thuốc hạ áp ngoài chỉ định.
Tuy nhiên, bác sĩ Hòa cũng cần nhấn mạnh rằng tăng huyết áp đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào cảm giác chủ quan mà cần có thói quen đo huyết áp tại nhà, nhất là sau những bữa ăn nhiều muối hoặc khi cơ thể có biểu hiện bất thường.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho hay khi tình trạng huyết áp tăng sau ăn lặp lại thường xuyên, người bệnh cần can thiệp sớm nhằm phòng ngừa nguy cơ biến cố tim mạch, thần kinh. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh dinh dưỡng và sinh hoạt, cụ thể:
Dinh dưỡng hợp lý, khoa học: Khuyến khích chế độ dinh dưỡng DASH, được xây dựng dựa trên 4 tiêu chí: Ăn nhiều rau quả tươi và các sản phẩm từ sữa ít béo; Tăng cường khẩu phần cá, thịt gia cầm, các loại hạt và thực phẩm nguyên hạt; Giảm thiểu hấp thụ chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol nhằm hỗ trợ sức khỏe tim mạch và kiểm soát cân nặng; Hạn chế muối và thực phẩm chứa nhiều muối, đường, thức uống có ga và các loại thịt đỏ (là tác nhân có thể góp phần làm tăng nguy cơ về sức khỏe như tăng huyết áp và bệnh tim mạch).
Thay đổi lối sống, hoạt động thể lực thường xuyên phù hợp với tình trạng bệnh và tuổi tác.
Theo dõi huyết áp định kỳ dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tự trang bị máy đo huyết áp tại nhà và ghi chép lại nhật ký huyết áp.
Khám sức khỏe định kỳ để tư vấn, can thiệp dinh dưỡng phù hợp theo từng cá nhân.
“Một mẹo thực tế là mỗi bữa ăn nên có ít nhất nửa đĩa là rau, 1/4 là nguồn đạm lành mạnh và 1/4 là tinh bột tốt. Kiểm soát huyết áp là quá trình lâu dài; thuốc rất quan trọng, nhưng bữa ăn hằng ngày chính là nền tảng giúp thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận trong tương lai”, bác sĩ Hòa nói thêm.
