Chiều 2/6, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai cung ứng, phân phối xăng sinh học E10.
Giá xăng E10 luôn thấp hơn giá xăng khoáng cùng loại
Lãnh đạo Chính phủ nêu rõ, việc xây dựng và triển khai lộ trình phối trộn và phân phối xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc nhằm giúp người tiêu dùng được sử dụng sản phẩm có giá hợp lý, phù hợp với thông lệ quốc tế hiện nay; đồng thời góp phần giảm phát thải, bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển nông nghiệp trong nước.
Thời gian qua, lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 được người dân, doanh nghiệp và xã hội hết sức quan tâm. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương, các bộ, ngành liên quan, cơ quan báo chí tăng cường truyền thông chính sách, thông tin, giải đáp kịp thời những băn khoăn, thắc mắc để người dân, doanh nghiệp hiểu đúng, đầy đủ, tạo sự đồng thuận trong xã hội.
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, trước khi triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội và các chuyên gia tiến hành khảo sát, đánh giá tác động kỹ thuật, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, chuẩn bị nguồn cung, năng lực phối trộn, hạ tầng phân phối và công tác truyền thông.
Đến nay, nguồn cung xăng khoáng nền và Ethanol được bảo đảm, năng lực phối trộn đáp ứng yêu cầu, hệ thống phân phối đã hoàn tất chuyển đổi; toàn bộ thị trường được cung ứng bằng xăng E5 và xăng E10, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng.
Sau 1 ngày cả nước chuyển sang phân phối xăng E10, mức tiêu thụ cơ bản tương đương với xăng khoáng trước đây. Cụ thể, mức tiêu thụ xăng sinh học của toàn hệ thống trên cả nước khoảng 29.000 m3/ngày (lượng xăng tiêu thụ trung bình 32.000 m3/ngày) do vẫn còn một số cửa hàng tiêu thụ nốt lượng tồn xăng khoáng còn lại.
Do mặt hàng E10 chưa được công bố là mặt hàng tiêu dùng phổ biến trên thị trường nên các doanh nghiệp đang tự tính giá cơ sở. Ghi nhận tại các cửa hàng bán E10 được niêm yết giá đầy đủ theo quy định và từ thời điểm phân phối thử nghiệm tháng 8/2025 đến nay, giá xăng E10 luôn thấp hơn giá xăng khoáng cùng loại.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về việc thực hiện lộ trình về xăng E10, theo đó xác định kể từ ngày 1/6, xăng E10 được xác định là mặt hàng xăng dầu nhà nước công bố giá cơ sở xăng dầu, thay thế xăng khoáng RON95-III. Khi Nghị quyết được ban hành, Bộ Công Thương sẽ thực hiện điều hành giá xăng E10.
Lãnh đạo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống phối trộn xăng E10 với năng lực khoảng 7,7 triệu m3/năm, đáp ứng không chỉ nhu cầu của hệ thống mà còn có khả năng hỗ trợ các doanh nghiệp khác.
Đại diện Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho biết, PVOIL cùng các nhà máy lọc dầu trong nước bảo đảm nguồn cung xăng nền cho thị trường; đồng thời đã khôi phục hoạt động Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất, từng bước nâng công suất để đáp ứng nhu cầu Ethanol phục vụ phối trộn xăng E10. Hệ thống phối trộn của PVOIL cũng đủ năng lực hỗ trợ các doanh nghiệp đầu mối khác triển khai xăng E10.
Hai doanh nghiệp kiến nghị các cơ quan quản lý sớm hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật đối với xăng E10 và xăng nền, bảo đảm tính ổn định để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch nhập khẩu, phối trộn và cung ứng từ năm 2027; rà soát các quy định kiểm định, hợp quy theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tránh chồng chéo trong quá trình quản lý chất lượng.
Chủ trương đúng đắn, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng quốc gia
Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ cùng các đại biểu thống nhất cao với chủ trương triển khai xăng sinh học E10, đánh giá đây là giải pháp phù hợp với xu thế chuyển đổi năng lượng xanh, góp phần giảm phát thải và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Các ý kiến cũng ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động của các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu trong việc chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai chủ trương này.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu phải thống nhất vai trò, ý nghĩa của việc triển khai xăng sinh học E10, loại nhiên liệu được phối trộn 90% xăng khoáng và 10% Ethanol được sản xuất chủ yếu từ các nguồn nguyên liệu nông nghiệp như ngô, mía, sắn.
Vì vậy, việc triển khai sử dụng xăng E10 là chủ trương đúng đắn, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng quốc gia. Việc thay thế một phần xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học giúp giảm tiêu thụ 10% xăng khoáng, giảm lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường, giảm phát thải carbon.
Đồng thời, đóng góp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường khả năng tự chủ về năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng của đất nước.
Bên cạnh đó, phát triển nhiên liệu sinh học còn tạo thêm đầu ra cho các sản phẩm nông nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, hình thành công nghiệp nhiên liệu sinh học và nâng cao chuỗi giá trị sản xuất trong nước.
Theo lãnh đạo Chính phủ, điều quan trọng nhất trong chủ trương, chính sách chuyển đổi sang xăng E10 là hướng tới tạo điều kiện tốt nhất cho người dân, người tiêu dùng và doanh nghiệp. Việc triển khai xăng E10 không chỉ góp phần giảm phát thải, bảo đảm nguồn cung nhiên liệu mà còn giảm giá bán. Qua quá trình triển khai thời gian qua, xăng E10 cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và bảo đảm an toàn.
Phó Thủ tướng cho biết, xăng sinh học E10 đã được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng rộng rãi trong thời gian dài như Mỹ, Brazil, Ấn Độ, Thái Lan, các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU)… Tại nhiều nước, xăng E10 đã trở thành nhiên liệu tiêu chuẩn trên thị trường từ nhiều năm trước, thậm chí có những nước đã sử dụng xăng E20.
Thực tiễn quốc tế cho thấy, đối với các phương tiện được sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành, việc sử dụng xăng E10 không phát sinh các vấn đề kỹ thuật khi bảo đảm chất lượng nhiên liệu và tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Các quốc gia triển khai thành công đều thực hiện đồng bộ các giải pháp về tiêu chuẩn, chất lượng, hạ tầng phối trộn, hệ thống phân phối và công tác truyền thông hướng dẫn người tiêu dùng.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực chỉ ra một số hạn chế. Trước hết công tác thông tin, tuyên truyền về xăng sinh học E10 còn chưa thực sự đầy đủ, rõ ràng, kịp thời và thống nhất.
Một số thông tin về khả năng tương thích của phương tiện đối với xăng E10 chưa được giải thích cụ thể, dẫn đến tâm lý băn khoăn của một bộ phận người dân.
Các nội dung như nhóm phương tiện nào không phù hợp hoặc cần lưu ý khi sử dụng E10, phương tiện không tương thích thì cần sử dụng loại nhiên liệu nào, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, nhà sản xuất phương tiện, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong trường hợp phát sinh vấn đề kỹ thuật liên quan đến nhiên liệu chưa được truyền tải đầy đủ đến người tiêu dùng.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Công Thương, các bộ, ngành liên quan cần đẩy mạnh truyền thông chính sách để người dân, doanh nghiệp có thông tin đầy đủ, thống nhất và hiểu rõ; cần quan tâm đặc biệt đến công tác tiếp nhận và xử lý thông tin giải đáp, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thông qua đường dây nóng hoặc hệ thống trả lời tự động.
Thời gian tới, lãnh đạo Chính phủ đề nghị Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện quá trình triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, theo dõi sát diễn biến thị trường, bảo đảm nguồn cung, chất lượng nhiên liệu và hoạt động của hệ thống phân phối.
Khẩn trương xây dựng và triển khai kế hoạch truyền thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của xăng E10. Công khai minh bạch các thông tin liên quan đến tiêu chuẩn, chất lượng, khả năng tương thích của phương tiện giao thông và các biện pháp bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.
Tổng hợp công bố đầy đủ kinh nghiệm triển khai xăng E10 tại các quốc gia trên thế giới, làm rõ các kết quả thực tiễn về hiệu quả sử dụng, bảo vệ môi trường và mức độ tương thích đối với các phương tiện.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh rằng quyền lợi của người tiêu dùng là quan trọng nhất. Mọi chính sách của chúng ta cũng phải nhằm bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.
Lãnh đạo Chính phủ cũng chỉ đạo Bộ Công Thương tăng cường kiểm tra giám sát việc nhập khẩu, phối trộn, bảo đảm đúng quy chuẩn. Ở thành phố hay nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa thì tiêu chuẩn cũng đều phải giống nhau. Không để khâu phối trộn làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xăng sinh học, ảnh hưởng đến người tiêu dùng.
Bộ Tài chính cho biết lũy kế thu ngân sách nhà nước quý 1 ước đạt 829,4 nghìn tỉ đồng, bằng 32,8% dự toán, tăng 11,4% so với cùng kỳ năm 2025. Thu ngân sách trung ương và địa phương đều đạt trên 32% dự toán.
Thu nội địa tiếp tục là trụ cột, đạt khoảng 740,7 nghìn tỉ đồng, tăng 12,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể so với mức 37% của cùng kỳ năm trước, cho thấy một số khoản thu bắt đầu giảm tốc.
Trong khi đó thu từ dầu thô ước đạt 11,2 nghìn tỉ đồng, giảm mạnh 15,8%, còn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 77,4 nghìn tỉ đồng, tăng 7,6% so với cùng kỳ năm ngoái.
Về chi ngân sách, quý 1 ước đạt 530,1 nghìn tỉ đồng, tăng 23,1%. Đáng chú ý, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 116,1 nghìn tỉ đồng; tỉ lệ giải ngân chỉ khoảng 11,5% kế hoạch. Chi thường xuyên đạt 20,8% dự toán, chi trả nợ lãi đạt 30,7%.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã bổ sung 8.000 tỉ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025, nhằm góp phần ổn định giá xăng dầu trong nước, hỗ trợ kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
Nhìn chung, các nhiệm vụ chi được đảm bảo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và an sinh.
Ngân hàng TMCP Tiên Phong - TPBank (TPB) vừa công bố tài liệu đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, với nhiều nội dung quan trọng.
Trong đó dự kiến thành lập ngân hàng trách nhiệm hữu hạn một thành viên do ngân hàng này sở hữu 100% vốn, đặt trụ sở chính tại TP.HCM và hoạt động trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (TPBank VIFC). Vốn điều lệ của ngân hàng con dự kiến ở mức 3.000 tỉ đồng.
Trước đó vào tháng 2-2026, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) đã chính thức ra mắt, trong đó TPBank là một trong những thành viên sáng lập.
Theo ngân hàng, việc thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC, đặt trụ sở chính tại TP.HCM sẽ mang lại những lợi thế cạnh tranh và được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù so với mô hình ngân hàng truyền thống hiện nay.
Tổng công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam - VIWASEEN (VIW) vừa công bố thông tin liên quan đến thay đổi nhân sự cấp cao.
Theo đó, doanh nghiệp quyết định miễn nhiệm bà Nguyễn Thị Quỳnh Trang khỏi chức vụ Tổng giám đốc, đồng thời thôi đảm nhiệm vai trò người đại diện theo pháp luật.
Cùng thời điểm, VIWASEEN bổ nhiệm ông Nguyễn Hải Đăng - thành viên hội đồng quản trị - giữ chức Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật, với nhiệm kỳ 5 năm.
Trước đó ngày 6-3, VIWASEEN công bố bổ nhiệm ông Tô Dũng giữ chức Chủ tịch hội đồng quản trị, quyết định có hiệu lực từ ngày 5-3 với nhiệm kỳ 2026-2031. Ông Tô Dũng hiện cũng là Chủ tịch Xuân Cầu Holdings.
Tại chương trình gặp gỡ báo chí tổ chức ngày 3-4, bác sĩ Lê Hoàng Vĩnh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vinmec Cần Thơ, cho biết Tập đoàn Vingroup sẽ hỗ trợ thành phố Cần Thơ trong cấp cứu ngoại viện theo đề án của Sở Y tế được UBND thành phố phê duyệt.
Theo đó, hiện tại thành phố Cần Thơ có 4 trạm vệ tinh vùng gồm Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ, Bệnh viện Đa khoa Sóc Trăng, Bệnh viện Đa khoa Hậu Giang và Bệnh viện Đa khoa Vinmec Cần Thơ. Những trạm vệ tinh vùng này sẽ đảm bảo chất lượng chuyên môn cho các đơn vị nhỏ hơn trong mạng lưới.
Vingroup sẽ tài trợ dựa trên hệ thống nhân lực được thành phố cung cấp, từ đó cung cấp lượng xe cấp cứu. Theo ông Vĩnh, tại 6 tỉnh, thành phố khác trên cả nước, mỗi địa phương bước đầu được Vingroup hỗ trợ 15 xe cấp cứu để phân bổ ở các trạm. Đây đều là các xe theo tiêu chuyển châu Âu, trên xe đều có trang thiết bị hiện đại như máy thở, máy siêu âm.
Về mặt chuyên môn, Vingroup sẽ hỗ trợ đào tạo tất cả nhân viên y tế tham gia cấp cứu ngoại viện. “Chúng tôi đều tổ chức chương trình về cấp cứu - hồi sức để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân theo tiêu chuẩn của Mỹ và châu Âu.
Hiện tại thành phố Cần Thơ chúng tôi được lãnh đạo tập đoàn phê duyệt ngoài việc tài trợ trang thiết bị, Vinmec Cần Thơ sẽ có nhân lực trực và ê kíp nhân sự để tham gia cấp cứu cùng thành phố Cần Thơ”, ông Vĩnh nói.
Tại hội nghị đầu tư năm 2026 do Chứng khoán Thiên Việt (TVS) tổ chức ngày 10/7, các chuyên gia tài chính đề cập nhiều về cách tối ưu hoạt động đầu tư trong bối cảnh nhiều biến động.
Theo ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), môi trường đầu tư hiện nay buộc nhà đầu tư phải thay đổi tư duy. Thay vì chỉ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, họ cần xem xét mỗi quyết định dưới góc độ quản trị tài sản. Do đó, trước khi rót tiền, nhà đầu tư cần trả lời 3 câu hỏi: khoản tiền này sẽ được sử dụng khi nào, mức rủi ro có thể chấp nhận đến đâu và tài sản đó đóng vai trò gì trong toàn bộ danh mục.
"Tài sản tốt chưa chắc là khoản đầu tư hời nếu được mua ở mức giá quá cao hoặc chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục", ông nói.
Điểm được nhiều diễn giả cùng nhấn mạnh là rủi ro lớn nhất của nhà đầu tư hiện nay không nằm ở việc lựa chọn sai tài sản mà ở cách phân bổ tài sản. Ông Nguyễn Triệu Vinh, Phó giám đốc Khối Đầu tư kiêm Giám đốc Đầu tư cổ phiếu Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF), cho rằng không ít người chỉ gửi tiết kiệm vì ưu tiên sự an toàn.
Ngược lại, nhiều nhà đầu tư khác lại dồn phần lớn tài sản vào cổ phiếu hoặc bất động sản khi thị trường thuận lợi. Hai cách tiếp cận này đều khiến danh mục dễ mất cân bằng trước lạm phát hoặc những biến động trong chu kỳ kinh tế.
Theo ông, mỗi loại tài sản đều có vai trò riêng. Tiền gửi đáp ứng nhu cầu thanh khoản, trái phiếu giúp ổn định danh mục, trong khi cổ phiếu là động lực tăng trưởng dài hạn. Việc kết hợp các nhóm tài sản thay vì đặt cược vào một kênh duy nhất sẽ giúp nhà đầu tư đạt mục tiêu tài chính với mức biến động thấp hơn.
Tổng giám đốc SHS cũng cho rằng tâm lý "tất tay" vẫn là một trong những sai lầm phổ biến nhất mà ngay bản thân ông cũng từng mắc phải. Khi giá bất động sản tăng, dòng tiền lại đổ vào đất, còn lúc vàng lập đỉnh hay chứng khoán bứt phá, vốn tiếp tục dịch chuyển sang những tài sản đang "nóng". Theo chuyên gia, mỗi loại tài sản đều có chu kỳ tăng giảm riêng và việc liên tục chạy theo xu hướng khiến nhà đầu tư dễ mua ở vùng giá cao, bán khi thị trường điều chỉnh.
Đồng tình, ông Vũ Kim, Giám đốc Quản lý tài sản Standard Chartered Việt Nam, cho rằng cảm xúc là yếu tố chi phối phần lớn quyết định đầu tư. Trên thị trường, nhà đầu tư thường dao động giữa hai thái cực: sợ bỏ lỡ cơ hội và quá lo ngại khi giá tài sản giảm.
Ông Kim phân tích, nguyên tắc đầu tiên trong quản trị tài sản là hiểu nhu cầu của chính mình trước khi dự báo thị trường. Những khoản tiền dự kiến sử dụng trong 1-2 năm cần được rót vào tài sản an toàn, có tính thanh khoản cao. Ngược lại, nguồn vốn dành cho mục tiêu 5-10 năm có thể chấp nhận biến động lớn hơn để đổi lấy khả năng sinh lời.
Thay vì cố gắng dự báo "đỉnh" hay "đáy" của thị trường, Giám đốc Quản lý tài sản Standard Chartered Việt Nam khuyên nhà đầu tư định kỳ tái cân bằng danh mục về tỷ trọng mục tiêu. Khi một tài sản tăng quá mạnh, tỷ trọng của nó sẽ được giảm xuống, và bổ sung những tài sản giảm giá. Cách làm này giúp hạn chế việc mua đuổi ở vùng giá cao hoặc bán tháo khi thị trường điều chỉnh.
Ở góc độ quản lý quỹ, ông Nguyễn Triệu Vinh cho rằng thời gian đầu tư cũng cần được đặt lên trước câu hỏi "nên mua tài sản nào". Với khoản tiền chỉ nhàn rỗi dưới một năm, tiền gửi hoặc trái phiếu thường phù hợp hơn cổ phiếu do hạn chế rủi ro biến động. Trong khi đó, nếu mục tiêu đầu tư kéo dài từ 3 năm trở lên, cổ phiếu có nhiều cơ hội mang lại mức sinh lời tốt hơn nhờ khả năng phục hồi của thị trường qua các chu kỳ.
Ngoài việc phân bổ danh mục, các chuyên gia cũng lưu ý nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào biến động giá tài sản mà bỏ qua những rủi ro có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch tài chính. Lạm phát, tỷ giá, khả năng thanh khoản cá nhân, áp lực trả nợ hay những biến cố sức khỏe đều có thể buộc nhà đầu tư phải bán tài sản ngoài kế hoạch nếu không chuẩn bị nguồn dự phòng.
Ông Nguyễn Duy Linh cho rằng công nghệ và AI đang giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin nhanh hơn, nhưng không thể thay thế tư duy và tính kỷ luật. Do đó, sự khác biệt giữa một nhà đầu tư thành công và số đông nằm ở khả năng xây dựng danh mục hợp lý, kiên trì với chiến lược phân bổ tài sản và giữ kỷ luật trong quá trình đầu tư.
Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật".
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như "con tin", theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. "Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả", các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran "không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu".
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. "Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu," bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
"Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu", Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz "đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn".
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò "trung gian trung lập, không bị trừng phạt" để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz "nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách". "Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi", nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
"Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển", theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa "không có bất kỳ hạn chế nào". Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
