Trong những ngày nắng nóng, khi nhiều người cảm thấy chán ăn, ngại các món dầu mỡ, khoai lang luộc hoặc chè khoai lang trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình.
Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, trong y học cổ truyền, khoai lang còn được gọi là cam thử hoặc phiên chử, có vị ngọt, tính bình, thường được dùng với mục đích kiện tỳ vị, nhuận tràng, bổ hư tổn và hỗ trợ cơ thể phục hồi sau mệt mỏi.
“Khoai lang không phải vị thuốc xa lạ mà là thực phẩm rất gần gũi. Nếu ăn đúng lượng và đúng thời điểm, đây có thể xem là món ăn hỗ trợ bồi bổ cơ thể, nhất là với người hay táo bón, ăn uống kém hoặc muốn có bữa phụ nhẹ nhàng”, BS Quân cho biết.
Giàu chất xơ, tốt cho tiêu hóa
Một trong những giá trị nổi bật của khoai lang là hàm lượng chất xơ dồi dào. Chất xơ giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và giúp hệ tiêu hóa hoạt động đều đặn hơn.
Theo BS Quân, với những người hay bị táo bón nhẹ do ăn ít rau, uống ít nước hoặc ngồi nhiều, khoai lang có thể là lựa chọn tốt trong bữa phụ. Khi được luộc hoặc hấp chín, khoai mềm, dễ ăn, tạo cảm giác no nhưng không quá nặng bụng.
Ngoài chất xơ, khoai lang còn chứa tinh bột phức, vitamin nhóm B, vitamin C, beta-carotene, kali và một số khoáng chất. Đặc biệt, khoai lang ruột vàng, ruột cam thường giàu beta-carotene, tiền chất của vitamin A, có lợi cho mắt và sức khỏe làn da.
Với người đang kiểm soát cân nặng, khoai lang cũng là thực phẩm thường được đưa vào thực đơn nhờ khả năng tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, BS Quân lưu ý không nên hiểu khoai lang là “thực phẩm giảm cân thần tốc”. Nếu ăn quá nhiều hoặc ăn kèm đường, sữa đặc, nước cốt dừa, tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể tăng cao.
Ăn khoai lang lúc nào là phù hợp?
Theo BS Quân, thời điểm phù hợp để ăn khoai lang là buổi sáng hoặc buổi trưa. Khi đó, cơ thể có đủ thời gian tiêu hóa, hấp thu năng lượng và khoáng chất từ thực phẩm.
Không nên ăn quá sát giờ đi ngủ vì khoai lang nhiều chất xơ, có thể khiến một số người bị đầy bụng, ậm ạch, khó ngủ. Ngoài ra, không nên dùng khoai lang thay thế hoàn toàn cơm trong thời gian dài. Cách hợp lý là dùng khoai như một phần tinh bột trong bữa ăn, kết hợp cùng rau xanh, đạm và chất béo tốt.
Mỗi lần, người trưởng thành có thể ăn một củ cỡ vừa, tùy nhu cầu năng lượng và thể trạng. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nên ăn lượng ít hơn và ưu tiên khoai nấu chín mềm.
Dù là thực phẩm tốt, khoai lang không phù hợp để ăn quá nhiều với tất cả mọi người. Theo BS Quân, người có dạ dày yếu, hay đầy hơi, ợ chua hoặc đang khó tiêu nên ăn lượng nhỏ, tránh ăn lúc đói vì khoai có thể gây cảm giác cồn cào, sinh hơi.
Nhóm thứ hai là người có hệ tiêu hóa kém, dễ tiêu chảy. Do khoai lang giàu chất xơ, nếu ăn nhiều trong một lúc có thể khiến bụng khó chịu hơn.
Nhóm thứ ba là người mắc bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu kiểm soát kali trong chế độ ăn. Khoai lang là thực phẩm có chứa kali, vì vậy nhóm này nên hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi dùng thường xuyên.
BS Quân nhấn mạnh, khoai lang là món ăn tốt khi được đặt đúng vị trí trong khẩu phần. Một củ khoai luộc có thể là bữa phụ lành mạnh, nhưng không nên biến khoai lang thành thực phẩm duy nhất hay ăn theo kiểu càng nhiều càng bổ.
“Điều quan trọng là ăn điều độ, nấu chín kỹ và lắng nghe phản ứng của cơ thể. Khi dùng đúng cách, khoai lang là món ăn dân dã nhưng mang lại nhiều giá trị cho sức khỏe”, BS Quân khuyến nghị.
Trưa 13-5, theo thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng 2, bệnh viện này vừa tiếp nhận và điều trị cho bé gái D.A. (7 tuổi) ngụ ở TP.HCM nhập viện trong tình trạng rối loạn tâm thần cấp tính sau khi sử dụng miếng dán chống say tàu xe chứa hoạt chất scopolamine.
Theo người nhà, trưa 2-5, bé cùng mẹ từ quê vào TP.HCM bằng xe khách. Do lo ngại con mệt và say xe vì kẹt đường kéo dài, người mẹ đã dán cho bé hai miếng chống say sau tai trong suốt khoảng 5 giờ đồng hồ.
Trong khi đó, theo khuyến cáo, miếng dán chống say tàu xe không dùng cho trẻ dưới 8 tuổi; trẻ từ 8-15 tuổi, người có cân nặng dưới 40kg chỉ được dùng 1/2 miếng dán này.
Sau khi về nhà, bé bắt đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường như mất ngủ, thức trắng đêm, nói nhảm, mất kiểm soát hành vi, có lúc đột ngột ngã quỵ. Bé đồng thời sốt 38,2 độ C nên được gia đình đưa vào bệnh viện cấp cứu.
Tại khoa nhiễm, các bác sĩ đã tiến hành thăm khám, loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như viêm não, viêm màng não. Qua khai thác bệnh sử và tìm hiểu việc sử dụng thuốc trước đó, bác sĩ nhận định nhiều khả năng bé gặp tác dụng phụ do scopolamine trong miếng dán chống say tàu xe.
Bệnh nhi được theo dõi sát tại phòng cấp cứu của khoa nhiễm. Khoảng 12 giờ sau, các biểu hiện loạn thần giảm dần và được chuyển sang phòng điều trị thường. Sau 3 ngày điều trị, bé hồi phục hoàn toàn, tỉnh táo và sinh hoạt bình thường.
Một phân tích tổng hợp mới đăng trên British Journal of Sports Medicine (Anh) cho thấy, tập kết hợp aerobic với kháng lực và HIIT giúp giảm huyết áp đáng kể suốt 24 giờ ở người tăng huyết áp.
Aerobic (liên tục hoặc ngắt quãng) kết hợp kháng lực là các bài tập khuyến nghị dựa trên bằng chứng tốt nhất để hạ huyết áp 24 giờ. Các hình thức mới như HIIT, pilates, thể thao giải trí giúp giảm nhàm chán, tăng khả năng duy trì hằng ngày - yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát tăng huyết áp, theo Medical News Today (Anh).
Các nhà nghiên cứu phân tích các thử nghiệm lâm sàng công bố từ 11.2024 đến 8.2025, với chương trình tập tối thiểu 4 tuần, gồm: Aerobic (đi bộ nhanh, chạy, đạp xe), tập kháng lực, bài tập đẳng trường (plank, wall sit), HIIT, yoga, pilates và các môn thể thao giải trí như bóng đá, tennis bãi biển, bóng ném. Tổng cộng có 31 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với hơn 1.345 người tham gia và 67 chương trình tập luyện.
Kết quả cho thấy aerobic là phương pháp ổn định và hiệu quả nhất để hạ huyết áp cả ngày lẫn đêm. Ngoài ra, bài tập kết hợp (aerobic, kháng lực) và HIIT giúp giảm huyết áp suốt 24 giờ rõ rệt và làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu. Cụ thể, so với không tập luyện:
Theo tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rodrigo Ferrari, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, (Brazil), tập kết hợp có hiệu quả vì tận dụng cơ chế sinh lý của cả aerobic và kháng lực, giúp cải thiện đồng thời chức năng tim mạch và cơ xương, đặc biệt hữu ích khi tuổi tác làm suy giảm thể lực.
Một số nghiên cứu trước đây cho rằng bài tập đẳng trường (plank, wall sit) tốt nhất cho huyết áp. Tuy nhiên, nhóm tác giả cho rằng aerobic có lợi thế tim mạch đặc biệt vì nó giúp mạch máu giãn bền vững, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và giảm sức cản mạch máu.
Ngoài ra, aerobic có khối lượng bằng chứng khoa học lớn nhất, với nhiều thử nghiệm và người tham gia, nên độ tin cậy cao. Ngược lại, tập kháng lực có thể tạm thời làm tăng độ cứng động mạch do áp lực cao khi nâng tạ, vì vậy nên xem là phương pháp bổ trợ, không phải lựa chọn ưu tiên.
Tiến sĩ Ferrari khuyến nghị mọi người nên lấy aerobic làm nền tảng cho thói quen tập luyện, kết hợp thêm tập kháng lực để tăng sức mạnh cơ và cải thiện thể lực. Quan trọng nhất là phải chọn hình thức tập có thể duy trì lâu dài.
"Việt Nam là nơi con gái tôi đã dành những ngày tháng cuối cùng với nhiều yêu thương. Nếu có thể đóng góp điều gì đó cho mảnh đất này, đó là điều vô cùng ý nghĩa với gia đình chúng tôi", người cha của cô gái chia sẻ hôm 8/4, khi nói về quyết định hiến tạng con để cứu người.
Mẹ cô gái cũng gửi lời tri ân các y bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân trong thời khắc sinh tử. Bà coi quyết định hiến tạng như cách gia đình nói lời cảm ơn Việt Nam - nơi con gái họ "tận hưởng những khoảnh khắc tuyệt vời cuối đời".
Trước đó, nữ du khách đến Việt Nam du lịch sau khi tốt nghiệp trung học. Một tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra khiến cô chấn thương nặng. Dù các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, Hội đồng chuyên môn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức xác định bệnh nhân chết não vào ngày 2/4.
Ngay khi đến Việt Nam, cha mẹ cô gái đã chủ động đề nghị hiến tạng con. Từ nguồn tạng này, các bác sĩ tiến hành ghép gan cho một nam bệnh nhân 53 tuổi suy gan giai đoạn cuối do viêm gan B và xơ gan. Nhóm phẫu thuật cũng ghép hai quả thận cho một người đàn ông 35 tuổi và một phụ nữ 41 tuổi vốn mòn mỏi chạy thận nhân tạo nhiều năm.
Gia đình khẳng định nếu có quyền lựa chọn, cô gái cũng quyết định trao sự sống cho người khác. Họ tìm thấy sự an ủi khi nghĩ người thân vẫn tiếp tục hiện diện và hòa nhịp cùng đất nước cô từng yêu mến.
PGS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, nhận định nghĩa cử của gia đình vượt qua mọi ranh giới quốc tịch, màu da, kết nối những con người xa lạ và hóa giải nỗi đau thành điều ý nghĩa. Ba người nhận tạng hiện hồi phục sức khỏe tốt sau ca ghép.
Trong thư gửi tới gia đình, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc trước nghĩa cử cao đẹp này. Bà nhấn mạnh đây là một trong những trường hợp hiến tạng của người nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam, mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ về y học mà còn về nhân văn và tình hữu nghị giữa hai quốc gia.
"Hành động ấy không chỉ cứu sống những con người cụ thể, mà còn lan tỏa một thông điệp mạnh mẽ, sự sống có thể tiếp nối ngay cả khi cái chết đã hiện diện. Lòng nhân ái không có biên giới và trong những thời khắc tưởng chừng đen tối nhất, con người vẫn có thể chọn cách thắp lên ánh sáng", trích dẫn từ thư cảm ơn của Bộ trưởng.
