Có một thực tế đáng suy nghĩ, theo nhiều thống kê và quan sát xã hội, rất ít học sinh THPT tham gia việc nhà thường xuyên.
Chúng tôi thử khảo sát sơ bộ trong gần 150 học sinh THPT (3 lớp học), thì thấy tỷ lệ học sinh không bao giờ biết tự ủi đồ đi học là rất lớn, khoảng từ 30 – 40%. Tỷ lệ tương tự với các việc như gặt đồ, quét nhà, rửa chén bát… Điều đó đặt ra một câu hỏi gia đình đang ở đâu trong việc giáo dục kỹ năng sống ở nhà cho con em?
Không ít phụ huynh quan niệm rằng nhiệm vụ chính của con là học, còn mọi việc khác đã có cha mẹ lo. Từ việc nhỏ như dọn dẹp phòng, rửa chén, đến những việc cần kỹ năng hơn như nấu ăn, quản lý chi tiêu… tất cả đều được người lớn “bao trọn”. Sự hy sinh ấy xuất phát từ tình thương, nhưng lại tiềm ẩn một hệ quả lâu dài là con trẻ mất đi cơ hội học cách tự lập.
Trong khi đó theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, lứa tuổi THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trước khi bước vào đời. Việc thiếu kỹ năng sống không chỉ khiến các em gặp khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thích nghi khi học xa nhà, đi làm hoặc xây dựng cuộc sống riêng sau này. Đáng nói hơn, nhiều em hình thành tâm lý ỷ lại, thụ động. Khi mọi thứ đã có người khác làm thay, các em không còn nhu cầu học hỏi hay chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng làm việc nhà sẽ ảnh hưởng đến việc học. Tuy nhiên, theo quan điểm người viết bài thì ngược lại. Học sinh biết chia sẻ việc nhà thường có ý thức trách nhiệm cao hơn, kỹ năng quản lý thời gian tốt hơn và tinh thần tự lập rõ rệt hơn.
Giúp việc nhà, nếu được phân bổ hợp lý, không hề lấy đi thời gian học tập mà còn giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tế. Một học sinh biết tự nấu ăn, tự giặt giũ, tự sắp xếp không gian sống… cũng chính là một người đang học cách làm chủ bản thân. Đó là những bài học không có trong sách giáo khoa, nhưng lại theo các em suốt đời.
Nhà trường dạy kiến thức, xã hội có thể tạo môi trường, nhưng chính gia đình mới là nơi đặt nền móng cho thói quen và kỹ năng sống. Trẻ em không tự nhiên biết làm việc nhà, mà các em học bằng cách quan sát và được hướng dẫn. Nếu cha mẹ luôn làm thay, hoặc không giao việc cụ thể, trẻ sẽ không hình thành được ý thức trách nhiệm. Ngược lại, những gia đình biết cách giáo dục con thông qua việc nhà sẽ giao việc phù hợp với độ tuổi (rửa chén, quét nhà, nấu ăn đơn giản…); không làm thay khi con có thể tự làm; kiên nhẫn hướng dẫn thay vì trách mắng khi con làm chưa tốt; xem việc nhà là trách nhiệm chung, không phải “giúp đỡ” cha mẹ. Và chính trong không gian gia đình, những kỹ năng tưởng chừng nhỏ bé ấy dần tích lũy thành năng lực sống bền vững.
Đừng đợi đến khi con rời nhà mới dạy con tự lập. Nếu gia đình không chuẩn bị từ sớm, con trẻ sẽ phải học những bài học cơ bản nhất trong hoàn cảnh bị động và áp lực hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu ngay từ khi còn ở nhà, các em đã được rèn luyện từng chút một, thì khi bước ra đời, các em sẽ tự tin, chủ động và thích nghi nhanh hơn.
Thực ra không thiếu những bài học từ sách vở, nhà trường (cả sách chương trình cũ và mới) đã dạy học sinh những kỹ năng sống. Từ thời nhỏ các em đã biết đến các bài thơ giản dị như về việc đánh răng; việc “Quạt cho bà ngủ” (tên bài thơ của Thạch Quý) là hành động nhỏ nhưng đầy tình cảm, dạy trẻ biết chăm sóc người thân, biết quan tâm.
Sách giáo khoa cũng dạy bé biết phụ giúp việc nhỏ trong nhà trong bài Tí Xíu (Ngô Văn Phú); giúp trẻ quan sát lao động để hiểu giá trị lao động chân chính trong bài tập đọc Bố làm thợ mộc (Ngô Quân Miện); hoặc văn bản tập đọc Đẹp mà không đẹp dạy trẻ biết giữ gìn không gian công cộng sạch đẹp…
Những bài học nói trên không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống bằng những hình ảnh giản dị, gần gũi.
Chỉ tiếc rằng giữa sách vở, lý thuyết nhà trường và ứng dụng thực tế còn khoảng cách khá xa. Để lấp đầy khoảng cách này cần sự sẵn sàng hợp sức của cha mẹ học sinh.
Dưới đây là phần lời giải chi tiết của thầy Võ Quốc Bá Cẩn, Nguyễn Lê Phước, Nguyễn Tiến Dũng (giáo viên trường Archimedes Academy, Hà Nội), thầy Trần Đức Hiếu (THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam), thầy Phan Quang Linh (THCS Giảng Võ) thầy Vũ Minh Đức, Nguyễn Văn Quý, Đào Phúc Long (câu lạc bộ CMATH), thầy Trần Quang Độ (Viện Toán học):
Bài 1:
Bài 2:
Bài 3:
*Tiếp tục cập nhật
Toán là môn cuối trong kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập không chuyên. Hôm qua, thí sinh đã hoàn thành môn Ngữ văn và Ngoại ngữ (chủ yếu là Tiếng Anh). Điểm xét tuyển là tổng điểm ba môn, không nhân hệ số, tối đa 30.
Gần 17.000 thí sinh đăng ký 4 trường chuyên sẽ làm thêm bài thi môn chuyên trong ngày 1/6. Điểm thi, điểm chuẩn dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
Từ 14 đến 16 giờ 20 ngày 21.4, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Chiến thuật tăng cơ hội trúng tuyển vào nguyện vọng yêu thích". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Thông tin được công bố tại Hội nghị tuyển sinh năm 2026 của Bộ GD- ĐT sáng 20.4, cho thấy từ năm 2022 đến nay, số lượng thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT đều trên mức trên 1 triệu thí sinh. Số thí sinh trúng tuyển, tỷ lệ thí sinh nhập học cũng tăng dần qua từng năm. Trong đó, năm 2025 số thí sinh trúng tuyển nhập học trên chỉ tiêu đạt mức kỷ lục, lên tới mức 90%, cao nhất trong 4 năm qua. Trong 5 phương thức tuyển sinh chủ đạo của năm 2025, phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm tới trên 50% thí sinh trúng tuyển.
Từ ngày 24.4 tới đây, thí sinh sẽ thực hiện đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT trực tuyến trên hệ thống của Bộ GD-ĐT. Đây là một bước vô cùng quan trọng vì môn thi có liên quan đến tổ hợp môn xét tuyển vào ĐH. Với cách thức tuyển sinh ĐH năm nay, làm thế nào để tối ưu hóa tổ hợp môn xét tuyển ĐH từ việc lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT?
Chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Chiến thuật tăng cơ hội trúng tuyển vào nguyện vọng yêu thích" sẽ có thông tin lưu ý quan trọng trong việc chọn môn thi, cách sử dụng phương thức xét tuyển, cách sắp xếp nguyện vọng để có lợi cạnh tranh nhất.
*Đợt 1 diễn ra từ 14 giờ -15 giờ, gồm các chuyên gia:
Bạn đọc quan tâm tới việc chọn môn thi tốt nghiệp THPT, cách sử dụng phương thức xét tuyển có thể đặt câu hỏi trong phần bình luận chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 tại các địa chỉ trên.
Sáng 10-5, Trường tiểu học-THCS-THPT Trương Vĩnh Ký, TP.HCM đã tổ chức lễ trưởng thành và tri ân dành cho học sinh khối 12 năm học 2025 - 2026.
Tại buổi lễ, Đỗ Khánh Ngọc, học sinh lớp 12A1, đã kể về mẹ nuôi của mình:
"Tôi không có một tuổi thơ trọn vẹn như bao người bạn đồng trang lứa khác. Khi tôi ba tuổi, cha mẹ tôi đã chọn tìm những con đường hạnh phúc mới. Mặc dù chưa kịp hiểu hai chữ "ly hôn" là gì nhưng ngày hôm ấy, tôi đã khóc nấc lên vì không thấy ba và mẹ của mình. Trong hoàn cảnh đó, tôi đã may mắn được gặp mẹ Ba (một người bà con bên nội của Khánh Ngọc - PV)".
"Mẹ Ba không sinh ra tôi nhưng đã dang rộng vòng tay đón tôi về nuôi dưỡng bằng tất cả tình yêu thương. Mẹ Ba thức dậy sớm mỗi ngày để lo cho tôi từng bữa ăn, cặm cụi giặt cho tôi từng chiếc áo. Những đêm tôi sốt cao, mẹ Ba đã ở bên cạnh chăm sóc tôi cả một đêm dài.
Những năm tiểu học, mẹ Ba cầm tay tôi rèn chữ, dạy học mỗi đêm. Tuổi thơ của tôi không có những chuyến đi chơi xa, tôi chỉ cùng cha mẹ làm một chiếc diều nhỏ, cứ mỗi buổi chiều gió mát là gia đình tôi cùng nhau đi thả diều. Những kỷ niệm ấy đã đi theo tôi suốt năm tháng sau này, trở thành động lực để tôi không bỏ cuộc trước mọi khó khăn.
Giờ đây, là một học sinh lớp 12 - đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời, tôi mới thấm thía hai chữ "ơn nghĩa". Tôi hiểu được rằng mình không chỉ mang ơn sinh thành mà còn mang ơn dưỡng dục - một ân tình sâu nặng không gì có thể đong đếm. Mẹ Ba không cho tôi một hình hài, nhưng lại mang đến cho tôi một mái ấm, cho tôi biết thế nào là yêu thương, là sự bao dung của một người mẹ.
Tôi muốn nói với mẹ rằng: Con cảm ơn mẹ Ba vì ngày ấy đã nắm lấy đôi tay con trước sóng gió của cuộc đời…".
Ngồi phía dưới sân khấu, không chỉ có bà Đỗ Thị Huệ - mẹ Ba của Khánh Ngọc, mà rất nhiều phụ huynh, học sinh khác đã nghẹn ngào rơi nước mắt. Bà Huệ chia sẻ: "Tôi không ngờ Khánh Ngọc lại sâu sắc như thế! Suốt 12 năm học phổ thông, con luôn ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập, như vậy là vợ chồng tôi vui lắm rồi. Hôm nay nghe con tâm sự những điều ẩn chứa tận đáy lòng, tôi vừa vui vừa xúc động. Con gái đã lớn thật rồi, thực sự trưởng thành rồi".
Cũng tại buổi lễ, câu chuyện của Lê Quỳnh Anh, học sinh 12A12, lại khiến các bạn đồng trang lứa suy ngẫm. Bởi Quỳnh Anh ra đời khi tuổi thai mới hơn 7 tháng khiến cho ba mẹ mình vất vả hơn gấp nhiều lần:
"Có những đêm, cả nhà mất ngủ chỉ vì con tím tái, thở dốc. Ba mẹ bế con chạy vội vào bệnh viện trong ánh đèn vàng vọt. Ba không than mệt. Mẹ không khóc, chỉ nhìn con với ánh mắt đầy lo âu, như thể chỉ cần rời mắt một giây thôi, con sẽ rời khỏi vòng tay ba mẹ.
Những đêm mưa lớn, điện chập chờn, ba phải thức dậy, khoác vội chiếc áo, ra canh ao nuôi tôm… Cũng chính từ cái nghề nuôi tôm vất vả ấy, ba mẹ đã dành dụm từng chút để cho con ăn học.
Và khi con lớn… Nhiều lần con đã bướng bỉnh, cãi lời ba mẹ. Những điều mà khi ấy con nghĩ là cá tính, nhưng sau này con mới hiểu đó là sự non nớt của một đứa trẻ chưa kịp hiểu lòng ba mẹ.
Con xin lỗi ba mẹ vì những lúc chưa đủ thấu hiểu, vì đã từng vô tâm, vì đã lớn lên trong yêu thương nhưng lại có lúc quên đi điều đó".
Phát biểu tại buổi lễ, ông Huỳnh Quốc Nhanh, phụ huynh em Huỳnh Gia Phát, học sinh lớp 12A14, nhấn mạnh: "Trên hành trình lớn lên của các con, có những lúc cha mẹ nghiêm khắc, có những lần la mắng, nhưng đó là những khi không thể nói hết tình yêu thương bằng lời. Sâu thẳm trong tim, tất cả đều chỉ vì một điều giản dị: mong các con trở thành người tốt, sống tử tế và vững vàng trước cuộc đời. Đối với cha mẹ, điều hạnh phúc nhất không phải chỉ là nhìn thấy con đạt điểm cao hay thành công sau này mà là nhìn thấy con trưởng thành hơn mỗi ngày, biết yêu thương, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội".
Một số hình ảnh của buổi lễ trưởng thành tại Trường tiểu học-THCS-THPT Trương Vĩnh Ký:
