Theo Đài truyền hình nhà nước IRIB, nhân dịp kỷ niệm ngày mất của Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini, lực lượng vũ trang Iran ngày 3-6 tuyên bố nước này sẽ “không lùi bước trước mối đe dọa”, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel đứng sau các hành động gây bất ổn khu vực.
Tuyên bố khẳng định “người dân Iran sẽ không lùi bước trước đe dọa và hành động xâm lược”, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel đứng sau “hàng trăm tội ác”, bao gồm vụ tấn công một trường học ở Minab khiến hơn 170 người thiệt mạng.
Iran cũng cho rằng chính “quân đội khủng bố Mỹ” đã làm gia tăng căng thẳng tại vùng Vịnh thông qua các cuộc tấn công vào tàu thương mại và tháp viễn thông.
Đặc biệt, Tehran cảnh báo các nước cho phép Mỹ hoặc đồng minh sử dụng lãnh thổ, căn cứ quân sự, vùng biển hay không phận để mở chiến dịch chống Tehran cũng sẽ phải chịu trách nhiệm về hậu quả.
Trong khi đó, Kuwait cáo buộc Iran tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) nhắm vào sân bay quốc tế Kuwait, khiến ít nhất 1 người thiệt mạng, 63 người bị thương và gây thiệt hại cho các cơ sở trọng yếu, bao gồm cả cơ quan ngoại giao.
Bộ Ngoại giao Kuwait lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công, đồng thời tuyên bố nước này bảo lưu “đầy đủ quyền đáp trả” trước những gì họ gọi là “hành động gây hấn lặp đi lặp lại” từ Iran.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nói Iran đã phóng nhiều tên lửa đạn đạo về phía các nước láng giềng vùng Vịnh, nhưng “tất cả đều không đánh trúng mục tiêu”.
CENTCOM cũng cho biết quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt tấn công vào đảo Qeshm của Iran để đáp trả các nỗ lực tấn công của Tehran trên khắp Trung Đông.
Cùng ngày theo báo Guardian, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu rằng ông rất “muốn gặp” Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei và có thể sẽ gặp “vào một thời điểm nào đó”.
Giới chức Mỹ từ lâu khẳng định ông Khamenei bị thương nặng trong cùng vụ đánh bom đã khiến cha ông, Ali Khamenei, thiệt mạng vào ngày đầu tiên của cuộc chiến.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra sau những bình luận của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại một phiên điều trần ở Quốc hội hôm qua, rằng có những dấu hiệu cho thấy ông Khamenei đang tham gia sâu hơn vào các cuộc đàm phán hòa bình, dù ông chưa xuất hiện công khai kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28-2.
Ông Anwar Gargash – cố vấn của Tổng thống UAE – cho rằng các cuộc tấn công của Iran nhắm vào Kuwait và Bahrain đòi hỏi một lập trường cứng rắn, thống nhất từ các quốc gia vùng Vịnh.
“Không quốc gia vùng Vịnh nào nên phải đối mặt một mình với những cuộc tấn công này”, ông Gargash viết trên X.
“An ninh của các nước Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh gắn kết với nhau, lợi ích của họ là lợi ích chung và vận mệnh của họ cũng là một. Hành động gây hấn này không chỉ nhằm vào một quốc gia cụ thể, mà nhằm vào tất cả chúng ta”, ông viết.
Đồng thời, Qatar cũng lên án các cuộc tấn công của Iran vào các mục tiêu dân sự ở Kuwait và Bahrain, cho rằng đó là hành vi vi phạm luật quốc tế.
Cùng ngày, quân đội Israel cho biết họ đã đánh chặn một “mục tiêu bay thù địch” xâm nhập miền bắc Israel từ Lebanon. Israel không quy trách nhiệm vụ việc cho Hezbollah, và lực lượng này cũng chưa lên tiếng về vụ việc.
Trước đó, Lebanon thông báo một thỏa thuận ngừng bắn một phần giữa Hezbollah và Israel, theo đó Israel sẽ ngừng tấn công các khu ngoại ô phía nam Beirut do Hezbollah kiểm soát, còn Hezbollah ngừng tấn công Israel.
Nhưng theo Đại sứ quán Lebanon tại Washington, thỏa thuận này không đồng nghĩa với việc xung đột chấm dứt.
Ở chiều ngược lại, Lebanon cho biết Israel đã không kích gần thủ đô Beirut và nhiều khu vực miền nam nước này. Theo Hãng tin AFP, các đợt không kích ở khu vực Al-Hawsh gần thành phố Tyre đã khiến 6 người thiệt mạng, gồm 4 công dân Syria và 2 người Palestine.
Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) cho biết khoảng 20 địa điểm ở miền nam Lebanon bị tấn công trong ngày 3-6. Quân đội Israel đồng thời phát cảnh báo sơ tán đối với một số làng ở miền nam Lebanon trước các đợt oanh kích mới.
Trước đó, Israel tuyên bố sẽ tấn công các khu ngoại ô phía nam Beirut nếu Hezbollah tiếp tục phóng đạn vào các cộng đồng dân cư miền bắc Israel.
Giữa lúc giao tranh leo thang, các nhà ngoại giao Israel và Lebanon dự kiến bước sang ngày đàm phán trực tiếp thứ hai tại Washington, và cũng là vòng đối thoại thứ tư kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 2-3.
Theo Đài NBC News, 2 phán quyết được đưa ra cùng lúc, cho thấy Tòa Tối cao Mỹ (với thẩm phán bảo thủ chiếm đa số) một mặt kiềm chế, mặt khác lại bật đèn xanh cho việc mở rộng quyền lực hành pháp của ông Trump.
Trong vụ việc đầu tiên, với tỷ lệ bỏ phiếu 5-4 của các thẩm phán, tòa đã bác bỏ nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm sa thải bà Lisa Cook - thành viên Hội đồng Thống đốc Fed - vì các cáo buộc gian lận thế chấp mà bà luôn phủ nhận.
Chánh án John Roberts lập luận rằng việc cho phép tổng thống tùy ý sa thải nhân sự Fed sẽ đi ngược lại quy định của quốc hội và truyền thống bảo vệ ngân hàng trung ương khỏi sự can thiệp chính trị.
Bà Cook hoan nghênh quyết định trên, cho rằng ông Trump đã “tạo cớ” để sa thải do bà từ chối nhượng bộ trong việc ấn định lãi suất. Trong khi đó, Tổng thống Trump viết lên mạng xã hội Truth Social rằng “sẽ tiếp tục có hành động phù hợp đối với bà Cook”.
Ở vụ việc thứ 2, với tỷ lệ bỏ phiếu 6-3, tòa lại cho phép ông Trump bãi nhiệm Ủy viên Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) Rebecca Slaughter. Đáng chú ý, phán quyết này lật lại một án lệ quan trọng từ năm 1935, vốn hạn chế quyền bãi nhiệm của tổng thống đối với các cơ quan liên bang độc lập.
Tòa kết luận rằng Fed là một ngoại lệ do có cấu trúc và lịch sử đặc thù, còn nhân sự tại các cơ quan khác vẫn phải chịu sự kiểm soát của tổng thống để đảm bảo trách nhiệm giải trình.
Ông Trump ca ngợi đây là một phán quyết "lịch sử và chưa từng có", trong khi bà Slaughter cảnh báo điều này sẽ khiến các cơ quan giám sát độc lập dễ bị chi phối bởi các yếu tố chính trị. Truyền thông Mỹ cho hay kể từ khi nhậm chức vào tháng 1.2025, ông Trump đã nhiều lần tìm cách loại bỏ nhân sự tại các cơ quan độc lập và phần lớn đều được Tòa án Tối cao chấp thuận.
Khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, tên lửa Mỹ dường như đã đánh trúng nhiều cơ sở dân sự ở Iran. Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở huyện Minab thuộc tỉnh miền nam Hormozgan, khi một trường tiểu học trúng tên lửa, khiến hơn 150 người thiệt mạng.
Một số tên lửa khác của Mỹ cũng lao xuống thành phố Lamerd thuộc tỉnh Fars, đánh trúng nhà thi đấu thể thao, trường học và khu dân cư nằm sát cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). 21 người thiệt mạng trong vụ tập kích này.
Phân tích của báo New York Times và các chuyên gia quân sự cho thấy đặc điểm của quả đạn, vụ nổ và thiệt hại liên quan ở Lamerd phù hợp với Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM).
PrSM là tên lửa đạn đạo tầm ngắn do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin phát triển, nhằm thay thế cho Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) đời cũ. Xung đột Trung Đông được cho là lần đầu quân đội Mỹ sử dụng PrSM trong thực chiến.
Tên lửa PrSM sở hữu các tính năng vượt trội so với ATACMS, đạt tầm bắn trên 500 km, mang đầu đạn nặng 90 kg với tùy chọn nổ mạnh hoặc đạn chùm. Nó có thể khai hỏa từ pháo phản lực HIMARS và M270, với cơ số lần lượt là 2 và 4 quả.
Phiên bản cơ sở của PrSM được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ bởi định vị vệ tinh GPS để tập kích mục tiêu cố định, bao gồm tổ hợp phòng không, hệ thống phóng tên lửa đạn đạo, trung tâm kiểm soát và chỉ huy hay các điểm tập kết binh sĩ.
Video do hãng thông tấn Fars News của Iran công bố cho thấy tên lửa lao xuống khu dân cư tại Lamerd có hình dáng trùng khớp với PrSM. Quả đạn kích nổ trên không và tạo ra quầng lửa lớn. Camera an ninh đối diện nhà thi đấu thể thao cũng ghi lại cảnh cơ sở này và trường học liền kề trúng đòn. Quả đạn không xuất hiện trong video, song có một vụ nổ bùng lên ngay phía trên nhà thi đấu.
Ảnh hiện trường được chụp sau cuộc tập kích cho thấy cả hai địa điểm đều chi chít lỗ nhỏ, dường như do những mảnh vonfram trong đầu đạn nổ mạnh gây ra. Chưa rõ cơ sở IRGC nằm sát nhà thi đấu thể thao có hứng đòn hay không.
"Dù đã có thông tin quân đội Mỹ dùng PrSM trong chiến dịch tấn công Iran, đây là lần đầu tiên chúng ta có cái nhìn trực tiếp về cách thức quả đạn hoạt động. Vụ nổ trên không rất rõ ràng, kiểu thiệt hại rất đặc trưng và phù hợp với thông tin đã biết về PrSM", Jeffrey Lewis, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury ở Mỹ, nhận định.
Theo các chuyên gia của New York Times, PrSM là "vũ khí quá mới" và khó có thể đánh giá rằng đòn tập kích nhằm vào khu vực dân sự ở Lamerd là hành động cố ý hay sự cố do lỗi thiết kế, lỗi sản xuất hoặc đánh giá sai mục tiêu.
Nhà thi đấu thể thao và ngôi trường đã được ngăn cách với cơ sở IRGC bằng tường rào từ ít nhất 15 năm trước.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani cho biết một đội tuyển bóng chuyền nữ đang sử dụng nhà thi đấu vào thời điểm xảy ra vụ tập kích. Ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở có những vết cháy sém và mái bị sập một phần.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, nói rằng "đã biết về thông tin và đang điều tra". Ông cũng khẳng định lực lượng Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường trong các cuộc tập kích.
Quân đội Mỹ từng triển khai các vũ khí đang phát triển như PrSM đến khu vực chiến sự để đánh giá hoạt động trong thực chiến, với điều kiện các chỉ huy chấp nhận rủi ro đi kèm khi sử dụng chúng.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 18.5, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran công bố việc thành lập Cơ quan quản lý Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) với vai trò cung cấp những cập nhật theo thời gian thực về hoạt động và diễn biến mới nhất tại eo biển Hormuz.
Theo AFP, hải quân của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng chia sẻ bài viết trên.
Iran không nói rõ PGSA sẽ làm gì nhưng trong bài viết trong tháng này, đài Press TV của Iran cho biết cơ quan mới cấu thành một hệ thống thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz và tàu thuyền đi qua sẽ nhận được quy định từ địa chỉ email info@pgsa.ir.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz từ khi xảy ra xung đột với Mỹ và Israel vào ngày 28.2. Các bên đạt thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8.4. Bên cạnh đó, Mỹ cũng đang phong tỏa các cảng biển của Iran.
Việc eo biển bị đóng đã gây ảnh hưởng toàn cầu bởi tuyến đường này là nơi 1/5 lượng dầu của thế giới đi qua, cùng với các mặt hàng quan trọng khác như khí tự nhiên hóa lỏng hay phân bón.
Iran đã tuyên bố việc di chuyển qua eo biển Hormuz sẽ không trở lại trạng thái trước xung đột. Tháng trước, nước này cho biết đã nhận được doanh thu đầu tiên từ việc thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz.
Cuối tuần qua, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran Ebrahim Azizi tuyên bố Tehran đã chuẩn bị cơ chế nhằm quản lý lưu thông qua eo biển Hormuz và sẽ sớm công bố.
Trong khi đó, tại cuộc gặp vào tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi tái mở cửa eo biển Hormuz, nhất trí rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí tại eo biển này.
Vấn đề eo biển Hormuz là một trong những nội dung mà Mỹ và Iran còn bất đồng trong cuộc đàm phán thỏa thuận hòa bình. Mỹ đã gửi đề xuất cho Iran và nước này đã phản hồi nhưng bị Tổng thống Trump không chấp nhận. Trong diễn biến mới nhất, Reuters ngày 18.5 dẫn nguồn tin tại Pakistan, nước trung gian hòa giải, tiết lộ Islamabad đã chuyển cho Washington đề nghị được chỉnh sửa của Tehran.
Khi được hỏi liệu còn thời gian để hai bên thu hẹp khoảng cách, nguồn tin nói không có nhiều thời gian và cho hay hai nước liên tục thay đổi mục tiêu.
