Tôi là một người làm công sở, ngày đi làm 8 tiếng văn phòng và lo toan cuộc sống gia đình như bao người.
Ở tuổi gần 40, nhìn lại chặng đường tự thân bươn chải trên thị trường bất động sản, từ một căn nhà nhỏ đầu tiên cho đến khi gầy dựng được một số dãy nhà trọ cho thuê, tôi nhận ra: Nguồn thu nhập thứ hai chưa bao giờ là một câu chuyện dễ dàng, nó là sự đánh đổi bằng kỷ luật sắt đá và sự kiên nhẫn qua từng giai đoạn thị trường.
Hôm nay, tôi xin trải lòng về hành trình tích lũy cuốn chiếu này.
Giai đoạn đầu: Bước ngoặt từ những đồng vốn thời sinh viên. Khi vừa tốt nghiệp đại học chưa lâu, tôi may mắn có được số vốn tích lũy ban đầu vài trăm triệu đồng nhờ việc mày mò tập tành chơi trên thị trường tiền số (crypto) từ những năm còn ngồi trên giảng đường.
Nhận thấy thị trường tài chính công nghệ lúc đó có nhiều biến động, cộng với mong muốn tìm một kênh đầu tư “ăn chắc mặc bền” hơn để lập nghiệp, hai vợ chồng tôi quyết định chuyển hướng sang bất động sản.
Được gia đình hỗ trợ cho mượn thêm một khoản, tôi gom góp để mua căn nhà hẻm nhỏ tại khu vực quận Gò Vấp cũ, TP HCM. Lúc đó áp lực lương đi làm để trả nợ và tích lũy hàng tháng không hề nhỏ, nhưng nó dạy cho chúng tôi bài học đầu tiên về việc quản lý tài chính cá nhân.
Đến năm 2017, khi thị trường thuận lợi, tôi bán căn nhà đó được 1,6 tỷ. Thay vì mua một căn nhà lớn hơn để ở cho sướng, hai vợ chồng thống nhất “trì hoãn sự sung sướng” lại, ôm toàn bộ số tiền đó, vay thêm 400 triệu để dịch chuyển ra vùng ven mua một mảnh đất 60 m2. Bước đi này giúp chúng tôi đón đầu được sự bùng nổ của hạ tầng đô thị. Đến năm 2019, mảnh đất này được giá 4,1 tỷ, giúp chúng tôi chính thức có được một cục vốn lớn sau khi tất toán hết nợ vay.
Giai đoạn giữa: Thử thách bản lĩnh qua mùa giông bão. Năm 2022, tôi dùng 3,9 tỷ tiền mặt sẵn có và vay thêm 1,2 tỷ để tiếp tục mua một mảnh đất khác giá 5,1 tỷ tại TP HCM. Ngay sau đó, thị trường bất động sản rơi vào giai đoạn đóng băng. Giai đoạn 2022 – 2023 là thử thách tâm lý lớn nhất, khi tiền lương đi làm hàng tháng phải gồng gánh tiền lãi, còn thị trường thì im lìm.
Bài học tôi rút ra lúc này là: Luôn chọn bất động sản có giá trị ở thực. Nhờ mảnh đất nằm trong khu dân cư hiện hữu, có nhu cầu thực tế tốt, nên đến năm 2024, tôi vẫn may mắn giao dịch thành công với giá 6,3 tỷ, trả gọn gàng 1,2 tỷ cho ngân hàng và nắm giữ dòng tiền sạch.
Giai đoạn sau: Hiện thực hóa mục tiêu sở hữu nhà trọ dòng tiền. Khi đã có vốn và kinh nghiệm, tôi hiểu rằng việc mua đi bán lại không phải là đích đến cuối cùng. Cái chúng tôi cần là một nguồn thu nhập ổn định để lo cho tương lai lâu dài của các con.
Trong hai năm 2023 và 2024: Bằng số tiền tích góp từ lương đi làm của hai vợ chồng, chúng tôi bắt tay vào xây dựng hai khu nhà trọ đầu tiên. Cuối năm 2024: Lấy số tiền từ thương vụ bán mảnh đất tại TP HCM trước đó, tôi quay lại một khu vực khác cũng thuộc TP HCM, chốt một mảnh đất 80 m2 và tự tay lên phương án, gọi thợ, giám sát thi công nhà trọ cho thuê.
Tận dụng chút kiến thức kỹ thuật của bản thân, suốt thời gian dài, cuối tuần nào tôi cũng bạc mặt ngoài công trường, tự đi mặc cả từng bao xi măng, giám sát từng đường điện nước để tối ưu chi phí đến mức thấp nhất.
Trong khi đó, vợ tôi lùi về phía sau, thiết lập quy trình quản lý từ xa qua camera, khóa vân tay và thu tiền qua chuyển khoản để tôi yên tâm đi làm văn phòng. Hiện tại, các dãy nhà trọ của gia đình đã đi vào vận hành ổn định, đóng góp một nguồn thu nhập thụ động rất ý nghĩa cho gia đình.
Thế nhưng, đổi lại, ví tiền mặt của tôi ở giai đoạn này gần như bằng không, vì có bao nhiêu thặng dư, tôi lại đang dồn hết để chuẩn bị nhận bàn giao căn hộ chung cư sắp tới của gia đình. Nhiều đêm đi làm về mệt mỏi, đối mặt với áp lực nợ nần và sổ sách, tôi cũng không tránh khỏi những lúc chán nản, tự hỏi mình có đang tự làm khổ mình quá không.
Nhưng nhìn lại, tôi nhận ra làm nhà trọ dòng tiền là một cuộc chơi dài hạn, không dành cho những ai muốn giàu nhanh. Anh em muốn bắt tay vào làm cần lưu ý: Phải tự lực cánh sinh giai đoạn đầu. Nếu không tự tay sâu sát công trình, chi phí xây dựng sẽ nuốt hết biên độ lợi nhuận của bạn.
Quản lý con người là khó nhất: Nhà trọ vận hành bằng công nghệ chỉ là một phần, việc sàng lọc khách thuê ngay từ đầu để giữ khu trọ an ninh, không tệ nạn mới là chìa khóa để giữ dòng tiền ổn định.
Kỷ luật tài chính cực đoan: Phải chấp nhận sống giản dị, dùng nguồn thu từ lương và nhà trọ để giảm dần áp lực nợ nần trong những năm đầu tiên.
Thật ra hành trình của tôi không có gì quá cao siêu, nó chỉ đơn giản là câu chuyện của một người công sở kiên trì tích lũy cuốn chiếu, góp tiểu thành đại. Hy vọng chút trải nghiệm thực chiến này sẽ mang lại một góc nhìn thực tế cho những anh em đang muốn gầy dựng một lối đi riêng cho tài chính gia đình.
Thanh toán hóa đơn tiền điện tháng 6, với số tiền hơn một triệu đồng mà tôi không khỏi bất ngờ vì kết quả chẳng có gì thay đổi so với tháng trước.
Chẳng qua là có người quen mách tôi cách dùng máy lạnh tiết kiệm điện. Đó là mở nhiệt độ 26 - 27 độ C và dùng kèm quạt để mát mẻ. Họ giải thích nào là làm như vậy để máy không chạy công suất lớn khi mở ở nhiệt độ thấp hơn...
Tôi "chất vấn" vì không có gì thay đổi thì họ bảo chiêu này chỉ áp dụng cho máy lạnh đời mới, còn máy của nhà tôi dùng đã 12 năm rồi, đời cũ nên vẫn tốn điện. Máy nhà tôi cũ nhưng vẫn còn xài tốt, lạnh rất sâu nên tôi thấy chưa có lý do gì để thay mới. Vậy nguyên nhân ngốn điện có phải do máy lạnh đời cũ?
"Tôi hiện sở hữu cả căn hộ chung cư và nhà mặt đất trong hẻm Sài Gòn. Nhiều người nghĩ có điều kiện như vậy thì chắc tôi sẽ chọn ở chung cư vì hiện đại, tiện nghi và văn minh hơn. Nhưng thực tế, sau khi trải nghiệm cả hai, tôi lại quyết định quay về sống trong căn nhà mặt đất nằm ở cuối một con hẻm nhỏ.
Nhà tôi không nằm ngoài mặt tiền. Từ hẻm chính, nơi hai xe máy có thể tránh nhau, phải đi thêm một đoạn ngách dài khoảng chục mét, chỉ đủ một xe máy lưu thông, mới tới cửa nhà. Với nhiều người, đó là nhược điểm. Nhưng với tôi, đó lại là điều khiến mình yêu thích nơi ở này.
Ở cuối ngách nên nhà tôi gần như không có người qua lại, không tiếng xe cộ, không cảnh người lạ thường xuyên nhìn vào nhà. Không gian yên tĩnh, kín đáo nên tôi có cảm giác an toàn hơn. Sau một ngày làm việc, tôi thích được trở về một nơi ít bị làm phiền hơn là sống giữa dòng người ra vào liên tục.
Trước đây, tôi cũng từng chuyển đến ở chung cư một thời gian. Không thể phủ nhận những ưu điểm của mô hình nhà ở này như hệ thống quản lý chuyên nghiệp, tiện ích đồng bộ, không gian sạch sẽ và hiện đại. Tuy nhiên, điều khiến tôi không thoải mái nhất là sự phụ thuộc vào các quy trình chung.
Mỗi lần muốn ra ngoài, tôi phải xuống thang máy, đi lấy xe ở tầng hầm rồi mới bắt đầu công việc. Khi lặp lại hàng ngày, tôi mất khá nhiều thời gian cho những thao tác đó. Có những lúc cần đi mua một món đồ, giải quyết một việc gấp hoặc đơn giản là ra ngoài vài phút, tôi cảm thấy bất tiện hơn rất nhiều so với nhà mặt đất.
>> Tôi bán nhà đất 5 tỷ để mua chung cư 6,5 tỷ Sài Gòn
Trong khi đó, tại căn nhà trong hẻm đang ở, tôi chỉ cần mở cửa, lấy xe và ra ngoài. Trong cùng một khoảng thời gian, nếu ở chung cư có khi tôi mới vừa lấy được xe thì ở nhà mặt đất tôi đã xong việc và quay về. Với người coi trọng sự chủ động như tôi, đó là một khác biệt đáng kể.
Căn nhà của tôi cũng không quá rộng, chỉ hơn 100 m2, nhưng có sân để xe, có ban công trồng hoa và có khoảng không riêng để tôi làm những điều mình thích. Cảm giác được tự do sửa sang, bố trí không gian sống theo ý mình là điều mà tôi chưa tìm thấy khi ở chung cư.
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng 'chung cư luôn tốt hơn nhà mặt đất' hoặc ngược lại. Mỗi loại hình nhà ở đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Thậm chí, việc đem so sánh một chung cư mới xây với một căn nhà cũ kỹ trong hẻm sâu cũng là khập khiễng. Ngay cả hai dự án chung cư cách nhau 10 năm xây dựng đã có rất nhiều khác biệt về chất lượng và tiện ích.
Tương tự, nhiều người cho rằng nhà trong hẻm luôn tiềm ẩn rủi ro về an toàn. Nhưng ở góc nhìn của tôi, nguy cơ cháy nổ không chỉ tồn tại ở nhà mặt đất. Một đám cháy xảy ra ở tầng dưới của chung cư cao tầng cũng có thể khiến việc thoát hiểm trở nên vô cùng khó khăn.
Sau cùng, nơi ở tốt nhất không phải là chung cư hay nhà mặt đất, mà là nơi phù hợp với nhu cầu, thói quen và khả năng tài chính của mỗi người. Người này thấy bất tiện nhưng người khác lại thấy thoải mái. Với tôi, hợp nơi nào thì cứ ở nơi đó. Còn chuyện mua bán, theo tôi, bất động sản nào nếu được định giá hợp lý cũng sẽ có người mua. Chỉ khi chủ nhà hoặc chủ căn hộ kỳ vọng quá xa giá trị thực thì mới khó bán. Nhà mặt đất hay chung cư, xét cho cùng, đều tuân theo quy luật đó".
Đó là quan điểm của độc giả Annhien xung quanh những tranh luận về việc "nên lựa chọn ở chung cư hay nhà mặt đất?". Theo báo cáo thị trường bất động sản những năm gần đây, căn hộ chung cư đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong nguồn cung nhà ở tại Hà Nội và TP HCM, trong khi quỹ đất dành cho nhà ở thấp tầng ngày càng khan hiếm. Tại nhiều khu vực trung tâm, giá nhà mặt đất đã tăng lên mức vượt quá khả năng tiếp cận của phần lớn người dân, khiến chung cư trở thành lựa chọn phổ biến của các gia đình trẻ.
Tuy nhiên, cùng với xu hướng dịch chuyển lên các tòa nhà cao tầng, những tranh luận về chất lượng sống giữa chung cư và nhà mặt đất vẫn diễn ra sôi nổi. Người đề cao tiện ích, an ninh và môi trường sống hiện đại của chung cư, trong khi nhiều người khác vẫn ưu tiên sự riêng tư, chủ động và cảm giác tự do của nhà mặt đất.
Mỗi khi Hà Nội bước vào những đợt nắng nóng gay gắt, câu hỏi thường được đặt ra là làm thế nào để thành phố có thêm cây xanh, mặt nước và không gian mở để giảm nhiệt.
Tuy nhiên, có lẽ ít người để ý rằng ngay phía tây thủ đô đang tồn tại một không gian tự nhiên rất lớn mà nếu được quy hoạch hợp lý, có thể đồng thời giải quyết nhiều vấn đề của Hà Nội trong tương lai. Đó là lưu vực sông Đáy.
Trong nhiều năm qua, sông Đáy chủ yếu được nhìn nhận như một tuyến tiêu thoát nước hoặc hành lang phân lũ khi cần thiết. Nhưng khi các dự án đập dâng trên sông Hồng được triển khai, dòng sông này có cơ hội được hồi sinh với nguồn nước ổn định hơn quanh năm.
Đây cũng là thời điểm thích hợp để nhìn sông Đáy theo một cách khác: Là hạ tầng sinh thái chiến lược của vùng Thủ đô Hà Nội.
Hãy hình dung chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng 30-40 phút di chuyển là một vùng đô thị sông nước rộng lớn. Dọc hai bên sông Đáy là những khu dân cư ven nước được xây dựng trên nền đất cao, kết nối với nhau bằng các tuyến đường ven sông, quảng trường công cộng, công viên và ga tàu điện. Xen giữa các khu dân cư là hồ sinh thái, đầm nước, công viên ngập nước và các hành lang cây xanh kéo dài hàng chục kilomet.
Người dân có thể đi bộ dọc bờ sông vào mỗi buổi chiều, đạp xe dưới những hàng cây, chèo thuyền trên các tuyến kênh kết nối với sông Đáy hoặc đơn giản là tận hưởng một không gian thoáng đãng mà ngày càng khó tìm thấy trong nội đô Hà Nội.
Thay vì những khu đô thị bê tông hóa dày đặc, lưu vực sông Đáy có thể phát triển theo mô hình các "Cù lao đô thị sinh thái". Mỗi khu dân cư được xây dựng trên nền đất cao hơn mực nước lũ thiết kế, trong khi phần lớn diện tích xung quanh vẫn được dành cho mặt nước, hồ điều hòa và cây xanh. Cách làm này không chỉ tạo ra môi trường sống hấp dẫn mà còn cho phép thành phố giữ lại không gian cho nước.
Đây chính là điểm quan trọng để Hà Nội có thể tận dụng lưu vực sông Đáy như một vùng trữ nước tự nhiên quy mô lớn. Khi mưa lớn, nước từ hệ thống sông Nhuệ và các khu vực đô thị có thể được điều tiết về đây. Khi mùa khô đến, lượng nước được giữ lại sẽ góp phần duy trì dòng chảy cho toàn bộ lưu vực từ Hà Nội xuống Hà Nam và Ninh Bình.
Hàng trăm triệu mét khối nước khu vực này cũng có thể đóng vai trò như một "Máy điều hòa tự nhiên" cho phía tây thủ đô bằng việc cung cấp độ ẩm cho các luồng gió Tây Nam khô nóng làm hạ bớt nhiệt trước khi thổi tới nội đô. Trong bối cảnh các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, giá trị của những vùng mặt nước và đất ngập nước sẽ ngày càng trở nên quan trọng.
Điều đáng chú ý là mô hình này không làm mất đi cơ hội phát triển kinh tế. Ngược lại, những khu đô thị ven nước thường có sức hấp dẫn lớn đối với người dân, nhà đầu tư và du khách. Các hoạt động du lịch sinh thái, dịch vụ, thương mại, thể thao dưới nước, nghỉ dưỡng hay nông nghiệp công nghệ cao hoàn toàn có thể phát triển song song với mục tiêu bảo tồn môi trường.
