Điều khiến nhiều người bất ngờ là chỉ một ngày sau ca mổ nội soi kéo dài 4 tiếng tại Bệnh viện FV, bệnh nhân đã có thể tự đứng dậy và đi lại.
Ông Lazar Kogan (90 tuổi, quốc tịch Nga, sinh sống tại TP.HCM) nhập viện trong tình trạng đau bụng quặn từng cơn, táo bón kéo dài, bụng chướng và rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng – những dấu hiệu điển hình của tắc ruột.
Kết quả thăm khám cho thấy một khối u lớn nằm ở đại tràng, gần như “bịt kín” đường đi của chất thải. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ vỡ ruột, nhiễm trùng ổ bụng và đe dọa tính mạng.
Tuy nhiên, điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp không chỉ nằm ở kích thước khối u. Bệnh nhân có tiền sử đa chấn thương nặng với tình trạng dính màng phổi, tổn thương màng tim, dính ruột nghiêm trọng; từng phẫu thuật ung thư tiền liệt tuyến trước đó, đồng thời mắc nhiều bệnh nền như tăng huyết áp và đái tháo đường.
Ở tuổi 90, bất kỳ can thiệp ngoại khoa nào cũng tiềm ẩn rủi ro lớn…
Ngay sau nhập viện, bệnh nhân được hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các chuyên gia ngoại tổng quát, ung bướu, gây mê hồi sức và chẩn đoán hình ảnh để đánh giá toàn diện trước khi đưa ra hướng điều trị.
Theo ThS-BS.CKII Lê Đức Tuấn – Khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện FV, thử thách lớn nhất là phải cân bằng giữa hiệu quả điều trị và khả năng hồi phục của bệnh nhân lớn tuổi.
“Nếu mổ quá lớn, bệnh nhân sẽ rất khó hồi phục. Nhưng nếu trì hoãn, nguy cơ tắc ruột hoàn toàn và vỡ ruột có thể xảy ra bất cứ lúc nào”, BS Tuấn chia sẻ.
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, ê-kíp quyết định lựa chọn phẫu thuật nội soi – phương pháp ít xâm lấn giúp giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng và hỗ trợ hồi phục nhanh hơn cho bệnh nhân cao tuổi. Tuy nhiên, đây cũng là lựa chọn đòi hỏi độ chính xác rất cao trong một ca bệnh nhiều nguy cơ.
“Thông thường, với những bệnh nhân lớn tuổi có ổ bụng dính phức tạp, việc phẫu thuật luôn là áp lực rất lớn. Chúng tôi phải chuẩn bị kỹ từ khâu đánh giá toàn trạng, gây mê hồi sức đến dự trù mọi tình huống có thể xảy ra trong mổ”, BS. Tuấn cho biết.
Trong phòng mổ, các bác sĩ phải đối mặt với hàng loạt khó khăn ngay từ những thao tác đầu tiên.
Do di chứng từ các chấn thương cũ, nhiều đoạn ruột và mạch máu dính chặt vào thành bụng. Khối u lại nằm sát niệu quản – khu vực rất nhạy cảm, chỉ cần một sai lệch nhỏ cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng.
Ê-kíp phẫu thuật phải tiến hành bóc tách từng lớp mô dính một cách tỉ mỉ để tiếp cận khối u mà vẫn đảm bảo an toàn cho các cơ quan xung quanh. Riêng công đoạn gỡ dính ruột và mạch máu đã kéo dài hơn 1.5 tiếng.
Sau 4 giờ phẫu thuật liên tục, khối u được bóc tách thành công bằng phương pháp nội soi. Đoạn đại tràng chứa u sau đó được cắt bỏ bằng thiết bị stapler chuyên dụng có chức năng tự động khâu nối.
Đáng chú ý, trong suốt ca mổ, các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân vẫn ổn định và lượng máu mất ở mức tối thiểu nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa ê-kíp ngoại khoa và gây mê hồi sức.
Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định bệnh nhân mắc ung thư đại tràng giai đoạn T3 nhưng chưa di căn. Sau phẫu thuật, bệnh nhân chưa cần điều trị bổ sung mà sẽ được theo dõi định kỳ.
Theo BS Lê Đức Tuấn, ung thư đại tràng ở người lớn tuổi thường tiến triển âm thầm và dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm như tắc ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Chỉ 24 giờ sau ca mổ, ông Lazar Kogan đã có thể tự đứng dậy và đi lại với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
Nhờ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt cùng chế độ chăm sóc hậu phẫu đa chuyên khoa tại FV, quá trình hồi phục của bệnh nhân diễn ra thuận lợi hơn dự kiến. Sau một tuần theo dõi và tập phục hồi chức năng, cụ ông được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.
“Tôi đã đến FV từ 14 năm trước và đây là lần thứ tư tôi điều trị tại đây. Tôi thật sự biết ơn các bác sĩ và điều dưỡng đã giúp tôi vượt qua giai đoạn nguy hiểm này”, ông Lazar Kogan xúc động chia sẻ.
Đồng hành cùng chồng trong suốt quá trình điều trị, bà Elena cho biết điều khiến bà an tâm nhất chính là sự bình tĩnh và rõ ràng của đội ngũ bác sĩ trong từng quyết định điều trị.
“Ngay từ lần đầu gặp, BS Lê Đức Tuấn đã giúp chúng tôi cảm thấy tin tưởng. Với chúng tôi, FV là một trong những bệnh viện tốt nhất tại Việt Nam”, bà nói.
Theo BS Lê Đức Tuấn, nhiều người lớn tuổi thường chủ quan với các dấu hiệu như táo bón kéo dài, đau bụng âm ỉ hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, đây có thể là cảnh báo sớm của các bệnh lý nguy hiểm như ung thư đại tràng hoặc tắc ruột.
“Ở bệnh nhân lớn tuổi, điều trị thành công không chỉ là lấy được khối u, mà còn phải giúp bệnh nhân hồi phục tốt và quay lại cuộc sống bình thường”, BS Tuấn nhấn mạnh.
Chủ thương hiệu thực phẩm trẻ em HiPP và chuỗi siêu thị SPAR hôm 18/4 thông báo thu hồi toàn bộ sản phẩm hũ ăn dặm HiPP tại 1.500 cửa hàng trên khắp nước Áo, Reuters đưa tin. Theo thông báo từ Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sức khỏe Áo (AGES), nhà sản xuất quyết định thực hiện biện pháp phòng ngừa này sau khi xác định lô sản phẩm hỗn hợp cà rốt và khoai tây (HiPP Vegetable Carrot with Potato) loại 190 gram có dấu hiệu bị can thiệp.
Trong thông cáo báo chí chính thức, HiPP, nhà sản xuất thực phẩm trẻ em của Đức - Thụy Sĩ, cho biết không loại trừ khả năng một "chất nguy hiểm" đã được đưa vào sản phẩm do những tác động từ bên thứ ba. Sử dụng các hũ đồ ăn này có thể dẫn đến hậu quả "đe dọa tính mạng".
Nghi vấn hiện chỉ tập trung vào một loại sản phẩm hương vị nhất định. Tuy nhiên để phòng ngừa rủi ro, HiPP quyết định rút toàn bộ dòng sản phẩm hũ thủy tinh khỏi các cửa hàng của chuỗi siêu thị lớn nhất Áo, SPAR.
Người phát ngôn của hệ thống SPAR cho biết đợt thu hồi quy mô lớn này triển khai ở 1.500 cửa hàng của hãng tại Áo và không ảnh hưởng đến chi nhánh tại các quốc gia khác.
Đại diện HiPP nhấn mạnh: "Tình huống nghiêm trọng này liên quan đến một sự can thiệp tội phạm từ bên ngoài ảnh hưởng đến kênh phân phối của SPAR tại Áo". Công ty đồng thời cho biết quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng của hãng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn.
Hiện chưa rõ "chất nguy hiểm" là chất gì. HiPP cũng là thực phẩm ăn dặm cho trẻ nhỏ phổ biến ở Việt Nam.
Cảnh sát bang Burgenland, miền Đông nước Áo, đang phối hợp HiPP để điều tra vụ việc và kêu gọi công chúng cung cấp các thông tin liên quan.
Theo cơ quan chức năng, những sản phẩm nghi bị can thiệp có dấu hiệu nhận biết đặc trưng là một nhãn dán màu trắng có vòng tròn màu đỏ dán ở dưới đáy hũ.
Phía hệ thống siêu thị SPAR cũng xác nhận việc thu hồi và cam kết khách hàng có thể trả lại sản phẩm để được hoàn tiền đầy đủ. Phạm vi thu hồi bao gồm tất cả cửa hàng thuộc hệ thống SPAR, Eurospar, Interspar và Maximarkt.
HiPP khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không cho trẻ sử dụng bất kỳ hũ thực phẩm nào đã mua tại hệ thống SPAR trong thời gian này. Tuy nhiên, hãng cũng khẳng định các sản phẩm được bán tại các quốc gia khác hoặc tại hệ thống cửa hàng khác ngoài SPAR vẫn đảm bảo an toàn và không nằm trong diện bị ảnh hưởng. Đồng thời, dòng sản phẩm sữa bột của HiPP cũng không liên quan đến sự cố lần này.
Vụ việc của HiPP xảy ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em vừa trải qua những đợt rúng động hồi đầu năm. Vào tháng 1 và tháng 2, hai tập đoàn Nestlé và Danone cũng từng phải thu hồi sữa bột tại hơn 60 quốc gia sau khi nhiều trẻ em có triệu chứng ngộ độc do nhiễm độc tố Cereulide, một loại độc tố không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu nướng.
Tại Anh, Cơ quan An ninh Y tế (UKHSA) ghi nhận ít nhất 36 trẻ bị ngộ độc thực phẩm do các sản phẩm sữa bột nhiễm khuẩn này và may mắn không có trường hợp nào nguy kịch đến tính mạng.
Nguy cơ sức khỏe từ thịt cháy xém thường không được mọi người chú ý. Nguyên nhân là do ăn phần thịt này sẽ không gây ảnh hưởng ngay lập tức mà tích lũy dần qua thời gian, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Khi thịt được chiên hay nướng ở nhiệt độ cao, đặc biệt trên 150 - 200°C, các phản ứng hóa học phức tạp sẽ xảy ra giữa protein, đường và chất béo. Từ đó hình thành 2 nhóm chất là heterocyclic amines (HCAs) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs).
HCAs được tạo ra khi a xít amin và creatine trong thịt phản ứng với nhau dưới nhiệt độ cao, còn PAHs hình thành khi mỡ từ thịt nhỏ xuống lửa, tạo khói rồi bám ngược lại lên bề mặt thịt. Các hợp chất này tập trung nhiều nhất ở phần thịt bị cháy đen hoặc xém cạnh. Đây cũng chính là phần mà nhiều người thường thích ăn vì giòn, vô tình làm tăng lượng chất có hại đưa vào cơ thể.
Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cho biết cả HCAs và PAHs đều có khả năng gây tổn thương ADN, gây đột biến tế bào và tăng nguy cơ ung thư.
Sau khi đi vào cơ thể, HCAs và PAHs không gây hại ngay lập tức. Chúng cần được chuyển hóa qua gan để trở thành dạng có khả năng tác động đến tế bào. Ở dạng này, chúng có thể gắn vào ADN và gây ra những biến đổi trong cấu trúc di truyền.
Nếu các tổn thương ADN này không được sửa chữa hiệu quả, chúng có thể tích lũy theo thời gian và làm rối loạn quá trình kiểm soát tăng trưởng tế bào. Đây là một trong những cơ chế nền tảng dẫn đến ung thư. Các nghiên cứu trên động vật đã chứng minh việc tiếp xúc lâu dài với HCAs và PAHs có thể gây ra nhiều loại khối u khác nhau.
Điều quan trọng là hiểu đúng vấn đề. Ăn thịt cháy xém không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ gây bệnh. Nguy cơ chỉ tăng lên khi việc này trở thành thói quen thường xuyên và kéo dài trong nhiều năm.
Trên thực tế, ung thư là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố, từ di truyền, môi trường, lối sống đến chế độ ăn. Do đó, giảm tần suất và thay đổi cách chế biến có thể giúp hạn chế rủi ro ung thư mà không cần phải loại bỏ hoàn toàn món ăn yêu thích, theo Healthline.
Biến thể Covid-19 BA.3.2 còn gọi "Cicada" (Ve sầu) được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024. Đây là "hậu duệ" của BA.3, một nhánh phụ của biến thể Omicron xuất hiện từ năm 2022. Ryan Gregory, Giáo sư ngành sinh học tiến hóa tại Đại học Guelph, đặt biệt danh "Cicada" cho biến thể này do virus đã âm thầm tích lũy đột biến trong nhiều năm giống như loài ve sầu ẩn mình dưới lòng đất trước khi tăng tốc lây lan mạnh mẽ.
Tiến sĩ Andrew Pekosz, nhà vi trùng học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg, cho biết BA.3 từng có giai đoạn mờ nhạt và tưởng chừng đã bị lấn lướt bởi các nhánh khác, thực tế nó chưa bao giờ biến mất hoàn toàn. Sau hai năm âm thầm tích lũy hàng chục đột biến, BA.3 tiến hóa thành BA.3.2, rồi tiếp tục phân nhánh thành hai biến thể phụ là BA.3.2.1 và BA.3.2.2.
Từ năm 2024, sự hiện diện của BA.3.2 tương đối mờ nhạt do sự áp đảo bởi các dòng biến thể chiếm ưu thế như Nimbus hay XFG (đều thuộc nhánh BA.2). Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi từ tháng 9 năm ngoái khi BA.3.2 bắt đầu ghi nhận sự tăng trưởng đột biến về số ca nhiễm. "Biến thể này từng ẩn mình để âm thầm nhân bản cho đến khi bắt đầu lây lan rộng hơn trong cộng đồng", tiến sĩ Pekosz nói.
Cicada sở hữu khoảng 70-75 đột biến ở protein gai. Ông Pekosz đánh giá số lượng đột biến khổng lồ giúp biến thể thay hình đổi dạng hoàn toàn, khiến hệ miễn dịch khó nhận diện để kích hoạt cơ chế bảo vệ. Tuy nhiên, tiến sĩ Dana Mazo, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại NYU Langone Health, cho hay một số đột biến này dường như làm giảm khả năng liên kết của virus với tế bào người. Điều đó có nghĩa dù hệ miễn dịch gặp khó khăn trong việc nhận diện virus, bản thân virus cũng không còn nhạy bén trong việc tấn công và xâm nhập vào cơ thể người như trước.
Vậy biến thể Covid mới có gây bệnh nặng hơn không? Hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận chính xác về độc lực của biến thể mới, theo PBS News. Các chuyên gia cho hay hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy nó gây bệnh nặng hơn các biến thể trước đó.
Tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, cho hay vì biến thể này còn quá mới, những hiểu biết hiện tại về cơ chế hoạt động của nó chủ yếu đến từ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm thay vì dữ liệu lâm sàng. Tuy nhiên, các dữ liệu ban đầu cho thấy biến thể này không nguy hiểm hơn và không có biểu hiện lâm sàng nào khác biệt. "Đây là đặc điểm điển hình của các biến thể Covid-19 trong hai năm qua. Nhìn chung, độc lực của virus không tăng lên đáng kể và các triệu chứng vẫn duy trì sự ổn định, ít có sự thay đổi giữa các chủng virus khác nhau", ông Schaffner giải thích.
Tính đến tháng 2, báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho thấy biến thể đã xuất hiện tại 23 quốc gia. Cicada hiện chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số ca Covid-19 tại Mỹ, dưới 0,2% các trình tự gene được thu thập từ ngày 1/12/2025 đến ngày 11/2/2026. Tuy nhiên, tình hình tại châu Âu đáng chú ý hơn nhiều khi Ve sầu chiếm 30% tổng số ca nhiễm.
Tại Mỹ, chương trình CDC giám sát bộ gene lần đầu ghi nhận sự hiện diện của Cicada vào tháng 6 năm ngoái ở một hành khách đến từ Hà Lan. Theo báo cáo công bố ngày 19/3 trên tạp chí Morbidity and Mortality Weekly Report, biến thể này sau đó tiếp tục được tìm thấy trong mẫu dịch tỵ hầu của 4 hành khách, 3 mẫu nước thải trên máy bay, 5 mẫu lâm sàng từ bệnh nhân và 132 mẫu nước thải tại 25 bang khác nhau.
Các chuyên gia lưu ý rằng triệu chứng lâm sàng của BA.3.2 tương đồng với các chủng đang lưu hành hiện nay. Các biểu hiện phổ biến gồm sốt hoặc rùng mình ớn lạnh, ho, khó thở hoặc hụt hơi, đau họng, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Ngoài ra, người bệnh có thể bị mất vị giác hoặc khứu giác, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn mửa và tiêu chảy. Theo tiến sĩ Robert H. Hopkins Jr., Giám đốc Y khoa của Hiệp hội Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm (Mỹ), triệu chứng được ghi nhận nhiều nhất vẫn là đau họng.
Các đột biến ở protein gai có khả năng làm giảm hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm của vaccine đối với biến thể Cicada, các chuyên gia khẳng định vaccine vẫn phát huy tác dụng bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng nặng. Bên cạnh việc tiêm chủng, các biện pháp như rửa tay sát khuẩn, đeo khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn vẫn là những cách hiệu quả để phòng chống dịch Covid-19.
Bình Minh (Theo Today, Scientific American, Fox59)
