Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cho thấy chất lượng và thời lượng giấc ngủ có liên quan trực tiếp đến tuổi thọ. Những người có giấc ngủ lành mạnh thì nguy cơ tử vong thấp hơn đáng kể, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Giấc ngủ tối ưu là từ 7 – 9 tiếng/đêm. Tuy nhiên, ngủ đủ giờ thôi chưa đủ. Những thói quen nhỏ vào buổi tối có thể quyết định chúng ta ngủ sâu hay không. Về lâu dài, giấc ngủ này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, chuyển hóa cũng như quá trình lão hóa.
Dưới đây là những thói quen buổi tối đơn giản nhưng giúp cải thiện giấc ngủ và tuổi thọ:
Môi trường ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Nếu phòng quá nóng, quá sáng hoặc có tiếng ồn, cơ thể sẽ khó duy trì chu kỳ ngủ ổn định.
Để bắt đầu giấc ngủ, cơ thể cần giảm nhẹ nhiệt độ lõi bên trong. Một không gian mát mẻ, khoảng 18 – 24°C, hỗ trợ quá trình này. Bóng tối giúp tăng tiết hoóc môn melatonin. Đây là yếu tố quan trọng giúp chúng ta buồn ngủ, trong khi sự yên tĩnh giúp hạn chế giấc ngủ bị gián đoạn. Những điều chỉnh đơn giản này có thể cải thiện rõ rệt khả năng ngủ sâu, vốn là giai đoạn quan trọng cho phục hồi cơ thể.
Vận động thể chất giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Thế nhưng, thời điểm tập thể dục đóng vai trò rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy tập luyện đều đặn giúp tăng thời gian ngủ sâu và giảm số lần thức giấc ban đêm.
Tuy nhiên, nếu tập cường độ cao quá gần giờ ngủ, cơ thể sẽ tăng hoóc môn adrenaline và thân nhiệt, khiến khó đi vào giấc ngủ. Ngược lại, các hoạt động nhẹ như đi bộ, giãn cơ hoặc yoga vào buổi tối lại giúp thư giãn hệ thần kinh và giấc ngủ sâu hơn.
Nhiều người có thói quen nằm trên giường rất lâu nhưng không ngủ được. Điều này vô tình khiến não bộ liên kết giường với sự tỉnh táo thay vì nghỉ ngơi.
Trong liệu pháp hành vi nhận thức cho mất ngủ (CBT-I), nếu sau khoảng 20 phút vẫn chưa ngủ, bạn nên rời khỏi giường và làm một hoạt động nhẹ như đọc sách, rồi quay lại khi cảm thấy buồn ngủ.
Tắm nước ấm trước khi ngủ khoảng 1 – 2 giờ có thể giúp ngủ nhanh hơn. Khi tiếp xúc với nước ấm, mạch máu dưới da giãn ra, giúp cơ thể tỏa nhiệt. Sau đó, nhiệt độ lõi trong cơ thể giảm xuống. Đây là tín hiệu sinh học quan trọng giúp khởi động giấc ngủ, theo Medical News Today (Anh).
Giấy bạc là “trợ thủ” quen thuộc trong căn bếp từ che phủ gà quay để giữ lớp da giòn cho đến lót khay giúp việc dọn rửa dễ dàng hơn sau bữa tối. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu về những thực phẩm không nên nấu trên khay nhôm, nhiều chuyên gia nhận ra rằng giấy bạc không phải lúc nào cũng là lựa chọn lý tưởng, theo Eating well.
Theo nhà khoa học thực phẩm Abbey Thiel (Mỹ) và chuyên gia phát triển công thức món ăn Emmy Clinton (Mỹ), một số thực phẩm có tính axit hoặc nhiều muối có thể phản ứng với nhôm, làm ảnh hưởng đến chất lượng và hương vị món ăn. Thậm chí, nhôm có thể nhiễm vào thực phẩm nếu dùng không đúng cách.
Dưới đây là 5 loại thực phẩm chuyên gia khuyên không nên bọc bằng giấy bạc.
Cà chua có tính axit khá cao, đủ để làm phá vỡ lớp oxit bảo vệ trên bề mặt giấy bạc. Chuyên gia Abbey Thiel giải thích, giấy bạc được làm từ nhôm kim loại nhưng bên ngoài có một lớp oxit nhôm rất mỏng giúp hạn chế phản ứng hóa học. Khi tiếp xúc với axit hoặc muối, lớp bảo vệ này có thể bị phá hủy, khiến nhôm phản ứng với thực phẩm.
Các món như mì nướng hay món hầm có sốt cà chua nên chế biến trong khay thủy tinh hoặc gốm sứ thay vì bọc giấy bạc.
Chanh, cam, quýt hay nước ép của chúng chứa nhiều axit citric - chất có thể thúc đẩy quá trình nhiễm nhôm. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với các loại sốt ướp có nước cốt chanh hoặc cam.
Một nghiên cứu cho thấy thực phẩm được ướp gia vị thường hấp thụ nhiều nhôm hơn so với thực phẩm không ướp. Thay vào đó, nên ướp thực phẩm trong hộp thủy tinh hoặc gốm sứ.
Giấm cũng là nguyên liệu có tính axit mạnh, có thể phá hủy lớp bảo vệ của giấy bạc. Các loại giấm như giấm táo hay giấm gạo đều chứa axit axetic hình thành từ quá trình lên men nguyên liệu tự nhiên. Vì vậy, không nên dùng giấy bạc để đậy nước sốt salad hoặc các loại marinade chứa giấm. Hộp thủy tinh có nắp kín sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.
Không chỉ axit, muối cũng có thể làm mất ổn định lớp oxit bảo vệ của nhôm, đặc biệt khi nấu trong thời gian dài. Các món như thịt xông khói, giăm bông muối hoặc gia cầm ngâm nước muối không nên bọc giấy bạc trực tiếp.
Theo chuyên gia Thile, lớp giấy bạc thường được dùng để bảo vệ, nhưng axit và muối sẽ làm mất đi lớp bảo vệ đó, và khi điều đó xảy ra, một lượng rất nhỏ nhôm có thể từ từ hòa tan vào thực phẩm.
Bọc rau củ bằng giấy bạc không nguy hiểm nếu món ăn không quá mặn hay có tính axit. Tuy nhiên, cách này thường khiến món ăn kém ngon hơn.
Cô Clinton cho biết: Nhiều người bọc rau củ muốn chiên vàng trong giấy bạc. Điều này khiến rau bị hấp chín và nhão, trong khi mục tiêu là có được lớp vỏ giòn đẹp mắt.
Nếu muốn rau củ có lớp ngoài giòn và đậm vị, nên nướng trực tiếp trên khay. Để dễ vệ sinh, có thể lót khay bằng giấy nến.
Theo các chuyên gia, giấy bạc vẫn là vật dụng hữu ích trong bếp, nhưng không nên dùng cho mọi món ăn. Hạn chế dùng giấy bạc với thực phẩm nhiều axit hoặc nhiều muối. Thay thế bằng khay thủy tinh, gốm sứ, giấy nến... không chỉ giúp món ăn ngon hơn mà còn hạn chế các phản ứng không mong muốn với nhôm.
Những ngày qua, miền Bắc trải qua đợt nắng nóng đỉnh điểm với mức nhiệt ngoài trời nhiều lúc vượt ngưỡng 40 độ C. Trên mạng xã hội, hàng loạt tài khoản đua nhau chia sẻ bí quyết tận dụng thời tiết cực đoan này để làm thịt một nắng ở ban công, hiên nhà vì cho rằng phương pháp này tiện lợi và tiết kiệm.
Đánh giá trào lưu trên, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) khẳng định đây là cách chế biến hoàn toàn sai lầm. Mức nhiệt 40 độ C không đủ sức diệt khuẩn hay làm chín thực phẩm. Ánh nắng gắt chỉ làm se lớp vỏ ngoài, trong khi phần lõi bên trong vẫn giữ nguyên trạng thái sống lạnh. Môi trường "ngoài nóng, trong lạnh" tạo điều kiện lý tưởng cho vi sinh vật sinh sôi, làm hỏng nguyên liệu ngay trước khi người dân kịp thu hoạch.
Phân tích sâu hơn cơ chế gây bệnh, bác sĩ Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết nền nhiệt 35-40 độ C cộng hưởng cùng độ ẩm không khí cao kích thích các mầm bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter và tụ cầu vàng phát triển bùng nổ. Người tiêu thụ sản phẩm chứa vi khuẩn đối mặt rủi ro ngộ độc, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao. Nhóm người già, trẻ em và bệnh nhân nền dễ rơi vào tình trạng mất nước trầm trọng, tiến triển nhanh thành nhiễm trùng máu.
Quá trình treo thực phẩm ngoài sân thượng, sát đường giao thông còn mở đường cho bụi mịn, khí thải, kim loại nặng cùng ruồi nhặng xâm nhập. Thêm vào đó, thời tiết miền Bắc thường tăng độ ẩm mạnh về chiều tối. Món ăn chưa khô hẳn sẽ nhanh chóng hút ẩm trở lại, kích thích nấm mốc sản sinh độc tố tàn phá tế bào gan, đường ruột và hệ miễn dịch.
Giới chuyên môn khuyến cáo người dân ngừng làm theo các mẹo chế biến tự phát thiếu cơ sở khoa học. Các gia đình nên mua thực phẩm khô từ cơ sở sấy công nghiệp khép kín hoặc tự dùng lò nướng, thiết bị chuyên dụng tại nhà; đồng thời tuân thủ nguyên tắc "ăn chín, uống sôi" để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
Dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà ngày càng phổ biến, vì thuận tiện, không phải xếp hàng chờ đợi. Đây là một phần trong tổng thể khám chữa bệnh từ xa, với mục tiêu giúp người dân không cần đến bệnh viện mà vẫn được đảm bảo chăm sóc sức khỏe. Song, mọi người cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi gọi xét nghiệm, tránh bỏ sót các chỉ số quan trọng.
"Nếu là trường hợp tái khám định kỳ hoặc đang theo dõi dài hạn, bạn chỉ cần lấy tờ kết quả cũ và làm lại đúng các xét nghiệm như vậy", phó giáo sư nói.
Tuy nhiên, nhiều kỹ thuật viên thường có xu hướng gợi ý làm thêm xét nghiệm A, B, C... với tâm lý "đằng nào cũng một lần lấy máu" của người bệnh và gia đình. Vì vậy, rất nhiều xét nghiệm không cần thiết đã được thực hiện, đặc biệt là các xét nghiệm marker ung thư.
Ngoài ra, người bệnh cần lưu ý tính chính xác của kết quả, bởi chất lượng ống máu sau khi vận chuyển một quãng đường dài khó so sánh được với mẫu lấy ngay tại bệnh viện. "Bộ bảo quản mẫu vận chuyển chuyên nghiệp có giá lên tới hàng trăm triệu đồng nên không Lab xét nghiệm nào trang bị đồng bộ cho toàn bộ dịch vụ lấy máu tại nhà của mình", phó giáo sư nói.
Do đó, khi thấy một kết quả bất thường, bệnh nhân cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị. Ví dụ bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng nhưng xét nghiệm Creatinin lên tới 135 µmol/L, vượt ngưỡng bình thường hơn 20%. Trong khi đó, Ure và các chỉ số khác lại hoàn toàn bình thường. Bác sĩ khuyên bệnh nhân làm lại xét nghiệm chức năng thận, kết quả Creatinin chỉ 67 µmol/L, trong giới hạn bình thường.
Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến chất lượng xét nghiệm tại nhà là tay nghề của kỹ thuật viên lấy máu. Nhiều người chưa được đào tạo bài bản để xử trí các sự cố có thể xảy ra khi lấy máu ví dụ như phản ứng cường phế vị.
Cường phế vị là cảm giác choáng váng hoặc ngất xỉu do cơ thể phản ứng thái quá với nỗi sợ kim tiêm, cảm giác đau hoặc khi nhìn thấy máu.
Bác sĩ khuyên người bệnh cần thông thái, lựa chọn cẩn thận đơn vị lấy máu tại nhà. Xác định rõ danh mục xét nghiệm cần thiết qua tư vấn của bác sĩ, trao đổi thẳng thắn với kỹ thuật viên lấy mẫu. Không nên tự suy luận khi thấy kết quả bình thường hay bất thường so với lần trước mà cần chuyển kết quả đến bác sĩ của mình.
