Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch – người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến “cắm trại ngoài vũ trụ”, nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt – và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây – khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng – đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là “thợ sửa ống nước ngoài không gian”.
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu – và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều “thở phào nhẹ nhõm”.
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc “dưới mặt đất” như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực – nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động – phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, “treo mình như một con dơi” giữa khoang tàu – theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông “như trở lại làm một đứa trẻ”. Còn Victor Glover – người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng – thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên mạng xã hội X rằng vụ việc xảy ra vào ngày 29.5 sau khi tàu M/V Lian Star treo cờ Gambia không phản hồi hơn 20 cảnh báo, theo AFP.
"Một máy bay của Mỹ đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách phóng một tên lửa Hellfire vào buồng máy của tàu sau khi thủy thủ đoàn tàu Lian Star phớt lờ các cảnh báo. Con tàu hiện không còn di chuyển đến Iran nữa", CENTCOM khẳng định trên X.
CENTCOM không đề cập việc có thương vong nào trên tàu Lian Star sau cuộc tấn công hay không.
"Lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa 5 tàu thương mại và buộc 116 tàu khác chuyển hướng để thực thi lệnh phong tỏa khi thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực", CENTCOM tuyên bố.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 29.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm vào Iran "giờ sẽ được dỡ bỏ".
Trong khi đó, theo Hãng tin Tasnim của Iran ngày 30.5, lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển này vẫn được duy trì và các tàu "đang nhận cảnh báo từ CENTCOM yêu cầu dừng lại và không được vượt qua ranh giới phong tỏa".
Quân đội Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa từ ngày 13.4, áp dụng đối với tàu của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm toàn bộ các cảng Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman.
Mỹ thực thi lệnh phong tỏa này trong bối cảnh Tehran bị cho là gần như chặn đứng mọi giao thông qua eo biển Hormuz, một điểm trung chuyển quan trọng cho dầu khí toàn cầu.
Dù lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran phần lớn được duy trì kể từ ngày 8.4, nhưng vẫn có những đợt giao tranh lẻ tẻ. Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA hôm 30.5 dẫn thông báo từ quân đội nước này khẳng định lực lượng phòng không đã bắn hạ một máy bay không người lái thuộc Mỹ và Israel.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hôm 30.5 nói rằng Washington "hoàn toàn có khả năng" tái khởi động cuộc xung đột nếu cần thiết. Ngoài ra, CENTCOM thông báo trên X rằng lực lượng Mỹ "vẫn hiện diện và cảnh giác trên khắp khu vực".
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ cũng như Iran đối với những diễn biến mới nêu trên, diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán về giải pháp lâu dài nhằm kết thúc cuộc xung đột, và việc mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng.
"Những nền tảng tích lũy được trong tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng hồi kết thực sự đang đến gần", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên khi được yêu cầu bình luận về phát biểu mới đây của Tổng thống Putin rằng cuộc chiến Ukraine sắp kết thúc.
Ông cho biết một khối lượng nhất định công việc 3 bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, ông nói thêm, rất khó để cung cấp các chi tiết cụ thể vào thời điểm hiện tại.
Ông Peskov nhấn mạnh, Nga sẽ hoan nghênh các nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
"Để đi đến sự hoàn tất đó, nhằm đặt một dấu chấm hết toàn diện, vẫn cần phải thực hiện một khối lượng lớn công việc chuẩn bị", ông nói và nhấn mạnh cuộc xung đột có thể kết thúc bất cứ lúc nào ngay khi Ukraine và ông Zelensky "đưa ra quyết định cần thiết".
Trước đó, trong cuộc họp báo sau khi kết thúc các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) tại Nga, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố cuộc xung đột ở Ukraine đang đi đến hồi kết.
"Tôi nghĩ rằng cuộc xung đột Ukraine đang gần kết thúc”, ông Putin phát biểu.
Ông Putin cho biết cuộc gặp với ông Zelensky có thể diễn ra “ở bất kỳ đâu”, kể cả ở một quốc gia thứ ba. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga nói cuộc gặp chỉ diễn ra sau khi một thỏa thuận hòa bình dài hạn cuối cùng được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng để ký kết.
Tổng thống Nga nhấn mạnh cuộc gặp giữa 2 nhà lãnh đạo phải là “sự kiện cuối cùng”, là lễ ký kết, chứ không phải là các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, Ukraine tỏ ra hoài nghi với các tuyên bố từ Nga. Ông Zelensky cho rằng Nga đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm trung gian cho các cuộc hòa đàm giữa Nga và Ukraine. Mặc dù vậy, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả đột phá khi cuộc chiến đã bước sang năm thứ 5.
Vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Moscow đã vạch ra các mục tiêu mà Nga tìm cách đạt được thông qua chiến dịch quân sự ở Ukraine và khẳng định chúng vẫn không thay đổi kể từ đó. Những mục tiêu này bao gồm “phi quân sự hóa”, “phi phát xít hóa” đất nước và bảo vệ những người nói tiếng Nga, cũng như đảm bảo vị thế trung lập của Ukraine.
Các mục tiêu bổ sung xuất hiện sau đó cũng bao gồm việc công nhận các vùng lãnh thổ cũ của Ukraine đã bỏ phiếu để sáp nhập vào Nga. Nga nhiều lần nêu rõ, một thỏa thuận hòa bình phải bao gồm việc Ukraiane rút hết quân, nhượng lại toàn bộ lãnh thổ vùng Donbass ở miền Đông. Kiev đã bác bỏ yêu cầu này.
California còn nhập khẩu nhiên liệu máy bay và xăng từ những nước có hệ thống lọc dầu phụ thuộc vào nguồn dầu thô từ vịnh Ba Tư, theo báo The Wall Street Journal hôm 8.4.
Cụ thể, Ủy ban Năng lượng California thống kê bang này nhập khẩu khoảng 20% lượng nhiên liệu máy bay từ nước ngoài, chủ yếu từ Hàn Quốc. Bang cũng nhập hơn 25% lượng xăng tiêu thụ, trong đó khoảng 2/3 đến từ Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan. Và những nguồn này đang bị đe dọa vì chiến sự tại Iran.
Trong lúc eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, Hàn Quốc và Ấn Độ, hai nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất cho California, đang giảm mạnh xuất khẩu, từ đó đe dọa nguồn cung năng lượng của bang này.
Công ty phân tích thị trường Vortexa (trụ sở ở Anh) ước tính Hàn Quốc trong tháng 4 sẽ chỉ vận chuyển được khoảng một nửa lượng nhiên liệu máy bay so với bình thường cho California.
"Nếu không được giải quyết nhanh chóng, tình hình sẽ vô cùng chật vật", The Wall Street Journal dẫn lời ông Andy Walz, người phụ trách mảng kinh doanh lọc dầu, đường ống và hóa chất của Tập đoàn dầu khí Chevron của Mỹ.
Nguồn tài chính dồi dào của California vẫn cho phép tiểu bang đáp ứng nhu cầu về các sản phẩm lọc dầu như nhiên liệu máy bay và xăng trong tháng 4. Thế nhưng, tình trạng thiếu hụt nhiều khả năng sẽ xảy ra trong những tháng tới, theo cảnh báo của ông Walz.
Các nhà máy lọc dầu châu Á đang sử dụng lượng tồn kho sẵn có, và một số nước như Nhật Bản và Hàn Quốc đã bắt đầu xả kho dự trữ dầu chiến lược để làm dịu tình hình.
Thế nhưng, ông Walz cho rằng sẽ đến thời điểm những nguồn cung sẽ cạn kiệt.
Giá xăng dầu thường là điểm nóng chính trị tại bang California. Giá xăng trung bình hôm 7.4 ở tiểu bang là 5,93 USD/gallon, cao hơn 1,75 USD/gallon so với mặt bằng chung trên toàn nước Mỹ.
Sản lượng dầu thô của bang đã giảm hơn 50% trong 20 năm qua, một phần do các mỏ dầu đã khai thác lâu, trong khi các tập đoàn như Chevron, Occidental Petroleum chuyển hướng đầu tư sang bang khác có ít quy định hơn.
