Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da – U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Ưu tiên diện tích che phủ
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục “phản chủ”:
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược “đa lớp”:
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục – ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
Theo Hãng tin AFP ngày 7-5, WHO đến nay đã ghi nhận 5 ca xác nhận và 3 ca nghi nhiễm vi rút Hanta liên quan đến hành trình của tàu Hondius, trong đó có ba người tử vong. Các trường hợp đang được theo dõi hoặc điều trị tại Anh, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ và Nam Phi.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết nguy cơ xuất hiện thêm ca bệnh vẫn hiện hữu do thời gian ủ bệnh của chủng Andes thuộc nhóm vi rút Hanta có thể kéo dài tới 6 tuần.
"Có khả năng sẽ còn thêm các ca nhiễm được ghi nhận", ông Tedros nói, lưu ý chủng Andes được phát hiện trên tàu là dạng đặc biệt khi là chủng duy nhất trong số 38 chủng thuộc vi rút Hanta có khả năng lây truyền từ người sang người.
Dù vậy, WHO cho rằng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng hiện vẫn thấp hơn đáng kể nếu so với COVID-19.
Giám đốc phụ trách cảnh báo và ứng phó khẩn cấp của WHO, ông Abdi Rahman Mahamud, nhận định đây nhiều khả năng chỉ là "một đợt bùng phát hạn chế" nếu các quốc gia phối hợp truy vết và áp dụng nghiêm các biện pháp y tế công cộng.
Ổ dịch bắt đầu thu hút sự chú ý quốc tế sau khi một cặp vợ chồng người Hà Lan tử vong vì nhiễm vi rút Hanta. Hai người này từng du lịch qua nhiều nước Nam Mỹ trước khi lên tàu MV Hondius tại Ushuaia, Argentina hôm 1-4.
Người chồng sau đó đã tử vong trên tàu ngày 11-4. Thi thể ông được đưa xuống tại đảo Saint Helena ở nam Đại Tây Dương hôm 24-4.
Người vợ sau đó rời tàu để đưa thi thể chồng về Nam Phi và qua đời 15 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng bệnh.
Giới chức xác nhận vi rút Hanta là nguyên nhân gây tử vong.
Một hành khách người Đức cũng đã tử vong ngày 2-5, trong khi một bệnh nhân khác vừa có kết quả dương tính tại Hà Lan.
Giới chức y tế Argentina hiện chưa xác định được nguồn gốc chính xác của ổ dịch. Bộ Y tế nước này cho biết chưa đủ dữ liệu để xác nhận nơi lây nhiễm ban đầu, song đang lên kế hoạch xét nghiệm các loài gặm nhấm tại Ushuaia - nơi tàu khởi hành.
Hanta là vi rút lây từ loài gặm nhấm nhiễm bệnh, có thể gây ra hai nhóm bệnh nguy hiểm: hội chứng phổi do Hanta (HPS) dẫn đến suy hô hấp cấp và sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS). Hiện chưa có vắc xin hay phương pháp điều trị đặc hiệu cho các thể bệnh này.
Trong lúc giới chức tiếp tục truy vết hành khách và thủy thủ đoàn, tàu MV Hondius vẫn đang hướng đến đảo Tenerife của Tây Ban Nha và dự kiến cập cảng ngày 10-5. Theo đơn vị vận hành Oceanwide Expeditions, hiện không còn ai trên tàu có triệu chứng bệnh.
Các xét nghiệm nội tiết ban đầu chưa ghi nhận bất thường rõ rệt. Tuy nhiên, khi khai thác kỹ lối sống, bác sĩ nhận thấy bệnh nhân thường xuyên ngủ sau 1 giờ sáng, ngồi làm việc kéo dài, ít vận động, căng thẳng liên tục và lệ thuộc vào các nội dung kích thích trên mạng để giải tỏa áp lực.
Bác sĩ Phạm Đức Trọng, Bệnh viện An Bình, những trường hợp tương tự như nam thanh niên trên đang xuất hiện ngày càng nhiều ở nhóm nam giới trẻ trong vài năm gần đây. Không ít người mới ngoài 20 tuổi hoặc đầu tuổi 30 đã đi khám vì giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc xuất tinh sớm, dù trước đó không có bệnh lý nền rõ ràng như tiểu đường, tim mạch hay suy nội tiết nặng.
Thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Quốc Phong, Trưởng đơn vị Tiết niệu Bệnh viện An Bình, cho biết rối loạn chức năng tình dục ở nam giới trẻ hiện nay thường không xuất phát nam thanh niên từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là hệ quả của nhiều yếu tố lối sống kéo dài qua nhiều năm.
Trong đó, thiếu ngủ là yếu tố rất phổ biến. Testosterone ở nam giới được sản xuất nhiều trong giai đoạn ngủ sâu vào ban đêm. Việc ngủ muộn kéo dài, thức khuya thường xuyên hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng đến nội tiết, năng lượng và chức năng tình dục.
Bên cạnh đó là áp lực tâm lý kéo dài. Nhiều người trẻ duy trì cường độ làm việc cao, ít thời gian nghỉ ngơi, thường xuyên căng thẳng hoặc lo âu về hiệu suất công việc. Stress mạn tính có thể làm giảm ham muốn, ảnh hưởng khả năng cương và khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài.
Ít vận động và tăng cân cũng là yếu tố thường gặp. Theo các bác sĩ, mỡ nội tạng, đặc biệt vùng bụng, có liên quan đến giảm testosterone và ảnh hưởng sức khỏe mạch máu, trong khi khả năng cương phụ thuộc nhiều vào hệ mạch máu và thần kinh.
Ngoài ra, việc tiếp xúc quá thường xuyên với các nội dung kích thích mạnh trên mạng cũng đang được ghi nhận ngày càng nhiều ở nhóm bệnh nhân trẻ. Các chuyên gia cho rằng điều này có thể làm giảm đáp ứng với kích thích tình dục trong đời thực nếu kéo dài nhiều năm, đặc biệt khi đi kèm lối sống cô lập và thiếu giao tiếp xã hội.
Theo bác sĩ Phong, điều đáng lo ngại là các thay đổi này thường diễn ra âm thầm. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy hơi giảm hứng thú, dễ mệt, khó tập trung hoặc ngủ không sâu giấc. Vì triệu chứng chưa quá rõ rệt nên nhiều người thường bỏ qua hoặc tự tìm đến các sản phẩm “tăng cường sinh lý” được quảng cáo trên mạng.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới trẻ nên chú ý nhiều hơn đến lối sống hàng ngày thay vì chỉ tìm giải pháp cải thiện tức thời. Việc duy trì giấc ngủ đều đặn, tập luyện thể lực, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, thuốc lá và giảm lệ thuộc vào các kích thích số có thể giúp cải thiện đáng kể sức khỏe tình dục.
Theo bác sĩ Phong, khi xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như giảm ham muốn, khó cương, xuất tinh sớm hoặc mệt mỏi kéo dài, nam giới nên đi khám sớm để được đánh giá toàn diện về nội tiết, tâm lý và các bệnh lý liên quan.
“Rối loạn chức năng tình dục ở nam giới trẻ hiện nay không còn đơn thuần là vấn đề riêng của cơ quan sinh dục, mà phản ánh tổng thể sức khỏe thể chất, tinh thần và lối sống kéo dài nhiều năm”, bác sĩ Phong nhận định.
Trong một thử nghiệm quốc tế diễn ra tại 11 quốc gia, loại thuốc mang tên “amivantamab” được sử dụng cho những bệnh nhân ung thư đã di căn hoặc tái phát, đồng thời không còn đáp ứng với các phương pháp điều trị trước đó. Đáng chú ý, ở 15 bệnh nhân, các bác sĩ ghi nhận khối u đã biến mất hoàn toàn sau điều trị, theo tờ The Guardian (Anh).
Trong thử nghiệm, 102 bệnh nhân mắc ung thư vùng đầu cổ - loại ung thư phổ biến đứng thứ 6 thế giới - được điều trị bằng amivantamab. Kết quả cho thấy: 43 bệnh nhân có khối u thu nhỏ hoặc biến mất hoàn toàn. Trong đó, 28 bệnh nhân có khối u thu nhỏ đáng kể và 15 bệnh nhân không còn phát hiện khối u sau điều trị.
Giáo sư Kevin Harrington, chuyên gia điều trị ung thư sinh học tại Viện Nghiên cứu Ung thư London - ICR (Anh), nhận định: Đây là những đáp ứng điều trị mạnh mẽ chưa từng thấy ở nhóm bệnh nhân mà bệnh đã kháng cả hóa trị lẫn liệu pháp miễn dịch. Phương pháp này có tiềm năng mang lại lợi ích cho hàng ngàn bệnh nhân mỗi năm.
Các nhà nghiên cứu cũng cho biết thuốc đã cho thấy kết quả tương tự ở một số bệnh nhân ung thư phổi. Hiện, amivantamab do hãng Johnson & Johnson phát triển đang được đánh giá trong khoảng 60 thử nghiệm lâm sàng khác nhau, chủ yếu ở ung thư phổi, đồng thời mở rộng sang ung thư đại trực tràng, ung thư não và ung thư dạ dày.
Amivantamab được xem là một liệu pháp “thông minh” vì có khả năng tác động lên tế bào ung thư theo 3 hướng:
Thuốc được sử dụng mỗi 3 tuần 1 lần. Phần lớn tác dụng phụ chỉ ở mức nhẹ đến trung bình, chưa tới 10% bệnh nhân phải ngừng điều trị vì tác dụng phụ.
