ThS.BS Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết bữa sáng thường được xem là “bữa ăn quan trọng nhất trong ngày”, song hiện nay quan điểm này được nhìn nhận linh hoạt hơn. Việc có ăn sáng hay không không phải yếu tố duy nhất quyết định sức khỏe, mà cần đặt trong tổng thể chế độ ăn, lối sống và tình trạng chuyển hóa của từng người.
Theo bác sĩ Hi, người có chế độ ăn cân đối, kiểm soát tốt tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể duy trì sức khỏe ổn định dù không ăn sáng. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn người bỏ bữa sáng lại không bù đắp dinh dưỡng hợp lý ở các bữa còn lại. Họ dễ ăn lệch nhịp sinh học, ăn nhiều vào buổi tối hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo vi chất.
“Bỏ bữa sáng không phải là ‘độc’, nhưng rất dễ trở thành điểm khởi đầu của một chuỗi lựa chọn ăn uống kém lành mạnh trong ngày”, bác sĩ nói.
Sau giấc ngủ qua đêm, cơ thể đã tiêu hao một phần glycogen dự trữ và bước vào trạng thái nhịn ăn sinh lý. Bữa sáng có vai trò cung cấp năng lượng để kích hoạt lại các hoạt động chuyển hóa, đặc biệt cho não bộ – cơ quan sử dụng glucose chính.
Khi thường xuyên bỏ bữa sáng, cơ thể không “tiết kiệm năng lượng” như nhiều người nghĩ. Ngược lại, nồng độ hormone gây đói ghrelin tăng cao hơn, trong khi tín hiệu tạo cảm giác no suy giảm. Điều này khiến nhiều người có xu hướng ăn nhiều hơn vào các bữa sau, nhất là cuối ngày.
Ngoài ra, việc dồn phần lớn năng lượng vào buổi tối – thời điểm cơ thể giảm nhạy cảm insulin – có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và tích lũy mỡ thừa. Một số nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận thói quen bỏ bữa sáng liên quan nguy cơ thừa cân, hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch, dù kết quả còn chịu tác động của nhiều yếu tố lối sống khác. Cơ thể không “quên” phần năng lượng bị bỏ qua, mà thường sẽ “đòi lại” vào thời điểm ít có lợi hơn cho chuyển hóa.
Những ai không nên nhịn ăn sáng?
Việc bỏ bữa sáng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhiều người. Chẳng hạn, người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường cần duy trì đường huyết ổn định trong ngày, bỏ bữa sáng dễ làm tăng dao động glucose và ảnh hưởng kiểm soát bệnh.
Trẻ em, thanh thiếu niên đang trong giai đoạn phát triển cần nguồn năng lượng liên tục cho học tập và tăng trưởng thể chất. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn bình thường, nên dễ thiếu vi chất nếu thường xuyên nhịn ăn.
Ngoài ra, người làm việc trí óc cường độ cao vào buổi sáng hoặc có bệnh lý dạ dày cũng không nên bỏ bữa. Nhịn ăn kéo dài có thể làm tăng tiết acid dịch vị, gây khó chịu hoặc khiến triệu chứng tiêu hóa nặng hơn.
Nhịn ăn sáng để giảm cân có hiệu quả?
Nhiều người hiện áp dụng nhịn ăn gián đoạn với mục tiêu giảm cân. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hi, hiệu quả của phương pháp này chủ yếu đến từ việc giảm tổng năng lượng nạp vào trong ngày, chứ không phải do riêng hành động bỏ bữa sáng.
Nếu nhịn ăn sáng nhưng ăn nhiều hơn vào buổi trưa hoặc tối, đặc biệt là thực phẩm giàu năng lượng, lợi ích giảm cân gần như không còn. Ngược lại, với những người kiểm soát tốt khẩu phần ăn, nhịn ăn gián đoạn có thể giúp cải thiện cân nặng và một số chỉ số chuyển hóa.
Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người. Người có tiền sử rối loạn ăn uống, bệnh lý chuyển hóa hoặc khó kiểm soát cơn đói thường dễ gặp tác dụng ngược.
“Giảm cân không phụ thuộc vào việc có bỏ bữa sáng hay không, mà phụ thuộc vào tổng thể ăn bao nhiêu, ăn gì và phân bố bữa ăn ra sao trong ngày”, bác sĩ Hi phân tích.
Bữa sáng tối thiểu nên ăn gì?
Trong thực tế, nhiều người bỏ bữa sáng đơn giản vì không có thời gian. Tuy nhiên, theo chuyên gia, một bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng không nhất thiết phải cầu kỳ.
Về nguyên tắc, bữa sáng nên kết hợp ba nhóm chính gồm tinh bột hấp thu chậm để cung cấp năng lượng ổn định, nguồn đạm giúp duy trì cảm giác no và hỗ trợ khối cơ, cùng chất xơ từ rau hoặc trái cây để hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa đường huyết.
Một số lựa chọn đơn giản như trứng luộc kèm bánh mì nguyên cám và trái cây, hoặc sữa chua ăn cùng yến mạch và các loại hạt, đã có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản của cơ thể vào buổi sáng. Điều quan trọng không nằm ở việc bữa sáng phải hoàn hảo, mà là cơ thể cần được cung cấp nguồn năng lượng đủ và cân đối để bắt đầu ngày mới hiệu quả.
Sáng 17-4, TP.HCM tổ chức lễ ra quân khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho người dân năm 2026 tại công viên Bình Phú (phường Bình Phú), khởi động chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn trên toàn địa bàn.
Tham dự buổi lễ có ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM; ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương đảng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cùng lãnh đạo các sở, ngành, bệnh viện và cơ sở đào tạo y khoa trên địa bàn.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Cường cho biết chương trình là bước khởi đầu quan trọng, thể hiện quyết tâm của TP.HCM trong việc chăm lo sức khỏe người dân theo hướng chủ động, định kỳ và lâu dài, phù hợp tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
“Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà trước hết phải là nơi có môi trường sống lành mạnh, nơi sức khỏe người dân được đặt lên hàng đầu. Mỗi người dân đều được tiếp cận công bằng, thuận lợi với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao”, ông Cường nhấn mạnh.
TP.HCM đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho 100% người dân ít nhất một lần. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình chăm sóc sức khỏe thụ động sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Đồng thời thông qua hoạt động này, thành phố sẽ từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý sức khỏe người dân, hướng đến chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và lâu dài.
Chương trình được triển khai đồng loạt tại 168 xã, phường, đặc khu, với quy mô lớn, phạm vi rộng và yêu cầu sự phối hợp của toàn hệ thống chính trị.
Lãnh đạo thành phố đề nghị ngành y tế tổ chức thực hiện bài bản, đảm bảo chất lượng chuyên môn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân chủ động tham gia, đặc biệt chú trọng các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo.
Bên cạnh đó, TP.HCM sẽ tích hợp dữ liệu khám sàng lọc với hệ thống của các bệnh viện nhằm hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân. Thành phố cũng kêu gọi người dân tích cực tham gia khám định kỳ, xem đây vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Tại buổi lễ, PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết chương trình lần này đánh dấu bước chuyển mạnh của ngành y tế từ “chữa bệnh” sang “chủ động chăm sóc và quản lý sức khỏe người dân”.
Theo đó, ngành y tế sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tổ chức khám sức khỏe và sàng lọc ngay tại cộng đồng, lấy y tế cơ sở làm nền tảng, trong đó các trạm y tế giữ vai trò nòng cốt, trực tiếp tiếp cận người dân, kể cả tại nhà với nhóm nguy cơ cao.
Thứ hai, định kỳ tổ chức các đợt khám tầm soát chuyên sâu tại cộng đồng với sự tham gia của bác sĩ từ các bệnh viện lớn, tập trung vào các bệnh có gánh nặng cao như tim mạch, ung thư, mắt, tai mũi họng và nhi khoa, giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi sinh sống.
Thứ ba, tăng cường hoạt động khám và tư vấn tại các cơ sở y tế, từng bước chuẩn hóa các gói khám sức khỏe, tầm soát theo độ tuổi và nhóm nguy cơ, hướng đến hình thành thói quen khám định kỳ trong cộng đồng.
Điểm đáng chú ý của chương trình là việc quản lý sức khỏe người dân dựa trên dữ liệu. Mỗi lần khám, các chỉ số và kết quả sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng theo dõi liên tục và toàn diện.
Ngành y tế TP.HCM xác định phát triển dựa trên 3 trụ cột gồm y tế cơ sở, y tế chuyên sâu và chuyển đổi số, đồng thời cam kết sẽ triển khai chương trình này một cách bài bản, khoa học và hiệu quả, hướng tới mục tiêu cao nhất "mọi người dân được khám sức khỏe, khám sàng lọc ít nhất 1 lần/năm và đều được chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục ngay từ cộng đồng".
Tin từ Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ ngày 17.4 cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa xử trí thành công một bệnh nhi nuốt nhiều dị vật nguy hiểm là nam châm.
Theo đó, bệnh nhi là bé trai T.N.K (5 tuổi, ở phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ), được gia đình đưa đến bệnh viện khám với triệu chứng ho nhẹ kéo dài 2 ngày, kèm đau họng tăng về đêm. Các triệu chứng này khá giống viêm đường hô hấp thông thường.
Tuy nhiên, qua khai thác bệnh sử, bác sĩ nghi vấn trẻ có thể đã nuốt phải dị vật là các mảnh đồ chơi nhỏ, dù chưa xác định được cụ thể. Ngay sau đó, bệnh nhi được chỉ định chụp X-quang để kiểm tra. Kết quả cho thấy có dị vật cản quang tại vùng cổ, đồng thời phát hiện thêm dị vật trong ổ bụng.
Ê kíp nội soi tai mũi họng đã khẩn trương can thiệp, lấy dị vật tại vùng họng. Dị vật được xác định là một viên nam châm nhỏ. Sau thủ thuật, bệnh nhi tỉnh táo, ổn định, triệu chứng đau họng giảm rõ rệt.
Đối với các dị vật còn lại trong ổ bụng, bác sĩ quyết định theo dõi sát sao. Sau 4 ngày, bệnh nhi đã tự đào thải 6 viên nam châm dính liền nhau qua đường tiêu hóa. Qua thăm khám lại, sức khỏe bé ổn định và được xuất viện.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Xinh, Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ, tình trạng trẻ nuốt dị vật như chi tiết đồ chơi nhỏ, pin cúc áo hay nam châm xảy ra khá phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đặc biệt, nam châm là dị vật có mức độ nguy hiểm cao. Khi nuốt nhiều viên, chúng có thể hút nhau xuyên qua thành ruột, gây hoại tử, thủng ruột, tắc ruột hoặc viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
Ngày 3-4, Bệnh viện An Bình (TP.HCM) cho biết vừa tiếp nhận và xử lý thành công bệnh nhân H.C.T. (57 tuổi, ngụ TP.HCM) bị sỏi thận tiến triển nặng do trì hoãn điều trị và tự ý áp dụng các phương pháp chữa bệnh chưa được kiểm chứng trên không gian mạng.
Theo đó, cách đây khoảng 3 năm, ông T. được chẩn đoán sỏi thận. Tuy nhiên, do lo ngại phẫu thuật và chi phí điều trị, ông T. không đến bệnh viện mà dùng các sản phẩm được quảng cáo trên mạng với lời hứa hẹn có thể làm tan sỏi chỉ 1-2 tháng với chi phí thấp.
Sau thời gian dài dùng thuốc này, tình trạng bệnh của ông T. không những không cải thiện mà còn diễn tiến nặng hơn.
Khi nhập viện, qua thăm khám và chẩn đoán, các bác sĩ xác định bệnh nhân có sỏi thận kích thước khoảng 20mm gây tắc nghẽn đường niệu. Đây là tình trạng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận nếu không được xử lý kịp thời.
Ngay sau đó, ê kíp đơn vị tiết niệu đã can thiệp phẫu thuật lấy sỏi. Ca mổ được thực hiện thành công, giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn và bảo tồn chức năng thận cho người bệnh.
Sau điều trị, ông T. cho biết trước đó đã tin vào các lời quảng cáo sai lệch trên mạng và trì hoãn việc điều trị tại bệnh viện.
Theo các bác sĩ chuyên khoa, hiện nay không tồn tại loại thuốc có thể làm tan hoàn toàn mọi loại sỏi thận.
Một số thuốc có thể hỗ trợ trong những trường hợp nhất định, đặc biệt với sỏi nhỏ và thành phần đặc hiệu. Tuy nhiên, phần lớn sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi, không thể tự tan bằng thuốc.
Trên thực tế, các thuốc điều trị hiện nay chủ yếu có vai trò hỗ trợ như giảm đau, giãn cơ trơn niệu quản để giúp sỏi nhỏ dễ di chuyển, điều chỉnh môi trường nước tiểu nhằm hạn chế sỏi phát triển thêm và phòng ngừa tái phát ở những người có nguy cơ cao.
Các chuyên gia cảnh báo việc tin vào các quảng cáo “thuốc tan sỏi” trên mạng có thể khiến người bệnh trì hoãn điều trị, trong khi sỏi tiếp tục lớn lên, gây tắc nghẽn, nhiễm trùng và tổn thương thận.
