ThS.BS Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết bữa sáng thường được xem là “bữa ăn quan trọng nhất trong ngày”, song hiện nay quan điểm này được nhìn nhận linh hoạt hơn. Việc có ăn sáng hay không không phải yếu tố duy nhất quyết định sức khỏe, mà cần đặt trong tổng thể chế độ ăn, lối sống và tình trạng chuyển hóa của từng người.
Theo bác sĩ Hi, người có chế độ ăn cân đối, kiểm soát tốt tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể duy trì sức khỏe ổn định dù không ăn sáng. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn người bỏ bữa sáng lại không bù đắp dinh dưỡng hợp lý ở các bữa còn lại. Họ dễ ăn lệch nhịp sinh học, ăn nhiều vào buổi tối hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo vi chất.
“Bỏ bữa sáng không phải là ‘độc’, nhưng rất dễ trở thành điểm khởi đầu của một chuỗi lựa chọn ăn uống kém lành mạnh trong ngày”, bác sĩ nói.
Sau giấc ngủ qua đêm, cơ thể đã tiêu hao một phần glycogen dự trữ và bước vào trạng thái nhịn ăn sinh lý. Bữa sáng có vai trò cung cấp năng lượng để kích hoạt lại các hoạt động chuyển hóa, đặc biệt cho não bộ – cơ quan sử dụng glucose chính.
Khi thường xuyên bỏ bữa sáng, cơ thể không “tiết kiệm năng lượng” như nhiều người nghĩ. Ngược lại, nồng độ hormone gây đói ghrelin tăng cao hơn, trong khi tín hiệu tạo cảm giác no suy giảm. Điều này khiến nhiều người có xu hướng ăn nhiều hơn vào các bữa sau, nhất là cuối ngày.
Ngoài ra, việc dồn phần lớn năng lượng vào buổi tối – thời điểm cơ thể giảm nhạy cảm insulin – có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và tích lũy mỡ thừa. Một số nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận thói quen bỏ bữa sáng liên quan nguy cơ thừa cân, hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch, dù kết quả còn chịu tác động của nhiều yếu tố lối sống khác. Cơ thể không “quên” phần năng lượng bị bỏ qua, mà thường sẽ “đòi lại” vào thời điểm ít có lợi hơn cho chuyển hóa.
Những ai không nên nhịn ăn sáng?
Việc bỏ bữa sáng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhiều người. Chẳng hạn, người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường cần duy trì đường huyết ổn định trong ngày, bỏ bữa sáng dễ làm tăng dao động glucose và ảnh hưởng kiểm soát bệnh.
Trẻ em, thanh thiếu niên đang trong giai đoạn phát triển cần nguồn năng lượng liên tục cho học tập và tăng trưởng thể chất. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn bình thường, nên dễ thiếu vi chất nếu thường xuyên nhịn ăn.
Ngoài ra, người làm việc trí óc cường độ cao vào buổi sáng hoặc có bệnh lý dạ dày cũng không nên bỏ bữa. Nhịn ăn kéo dài có thể làm tăng tiết acid dịch vị, gây khó chịu hoặc khiến triệu chứng tiêu hóa nặng hơn.
Nhịn ăn sáng để giảm cân có hiệu quả?
Nhiều người hiện áp dụng nhịn ăn gián đoạn với mục tiêu giảm cân. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hi, hiệu quả của phương pháp này chủ yếu đến từ việc giảm tổng năng lượng nạp vào trong ngày, chứ không phải do riêng hành động bỏ bữa sáng.
Nếu nhịn ăn sáng nhưng ăn nhiều hơn vào buổi trưa hoặc tối, đặc biệt là thực phẩm giàu năng lượng, lợi ích giảm cân gần như không còn. Ngược lại, với những người kiểm soát tốt khẩu phần ăn, nhịn ăn gián đoạn có thể giúp cải thiện cân nặng và một số chỉ số chuyển hóa.
Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người. Người có tiền sử rối loạn ăn uống, bệnh lý chuyển hóa hoặc khó kiểm soát cơn đói thường dễ gặp tác dụng ngược.
“Giảm cân không phụ thuộc vào việc có bỏ bữa sáng hay không, mà phụ thuộc vào tổng thể ăn bao nhiêu, ăn gì và phân bố bữa ăn ra sao trong ngày”, bác sĩ Hi phân tích.
Trong thực tế, nhiều người bỏ bữa sáng đơn giản vì không có thời gian. Tuy nhiên, theo chuyên gia, một bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng không nhất thiết phải cầu kỳ.
Về nguyên tắc, bữa sáng nên kết hợp ba nhóm chính gồm tinh bột hấp thu chậm để cung cấp năng lượng ổn định, nguồn đạm giúp duy trì cảm giác no và hỗ trợ khối cơ, cùng chất xơ từ rau hoặc trái cây để hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa đường huyết.
Một số lựa chọn đơn giản như trứng luộc kèm bánh mì nguyên cám và trái cây, hoặc sữa chua ăn cùng yến mạch và các loại hạt, đã có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản của cơ thể vào buổi sáng. Điều quan trọng không nằm ở việc bữa sáng phải hoàn hảo, mà là cơ thể cần được cung cấp nguồn năng lượng đủ và cân đối để bắt đầu ngày mới hiệu quả.
Theo quyết định xử phạt, cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp mắc nhiều sai phạm liên quan đến thủ tục lưu hành thuốc, phạm vi kinh doanh và nghĩa vụ kê khai giá.
Vi phạm nghiêm trọng nhất là Dược phẩm Cửu Long đưa 10 loại thuốc ra lưu hành khi chưa hoàn tất thủ tục thay đổi, bổ sung giấy đăng ký và chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Hành vi này khiến công ty chịu mức phạt cao nhất, 90 triệu đồng.
Ngoài ra, doanh nghiệp không thông báo cho cơ quan quản lý về các thay đổi nhỏ cần thông báo trước khi lưu hành đối với 8 loại thuốc khác, bị phạt thêm 35 triệu đồng.
Bộ Y tế cũng xác định công ty bán thuốc Nootripam 800 (chứa hoạt chất Piracetam 800 mg) cho các cơ sở không đúng phạm vi kinh doanh được ghi trong giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược. Với vi phạm này, doanh nghiệp bị phạt 35 triệu đồng.
Hai sai phạm còn lại gồm: không lập báo cáo tình hình xuất khẩu, nhập khẩu thuốc theo quy định, mức phạt 4 triệu đồng; và không kê khai giá đối với 4 loại thuốc thiết yếu là Levocef 500, Cotrimxazon 960, Ovac-20 và Aecysmux Effer 200, mức phạt 25 triệu đồng.
Bộ Y tế yêu cầu Dược phẩm Cửu Long nộp đủ số tiền phạt trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định xử phạt. Nếu doanh nghiệp không tự nguyện chấp hành đúng hạn, cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế và tính thêm 0,05% trên tổng số tiền phạt chưa nộp cho mỗi ngày chậm nộp.
Từ đầu năm đến nay, Bộ Y tế liên tục thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm kém chất lượng, đồng thời xử phạt các công ty dược vi phạm. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang siết chặt kiểm soát thị trường dược, mỹ phẩm trước vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật, để bảo vệ người tiêu dùng.
Ngày 8/4, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) cho biết, vừa qua các bác sĩ khoa Ngoại Thần kinh đã tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp bệnh nhi mang khối u não nguy hiểm.
Bệnh nhi là bé T.G.K. (7 tháng tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp). Khai thác bệnh sử, lúc 3 tháng tuổi, người nhà phát hiện đầu bé to dần, hay nôn ói sau bú và mắt nhìn xuống nên đưa đến khám tại Bệnh viện Nhi đồng 1.
Quá trình thăm khám, bác sĩ ghi nhận bé có tình trạng tăng áp lực nội sọ, ảnh siêu âm cho thấy khối u chèn ép vùng não thất III, gây giãn não thất nặng. Tiếp tục chụp cộng hưởng từ sọ não, bệnh nhi được xác định tình trạng não úng thuỷ tắc nghẽn, với khối u nằm ở vị trí có nhiều cấu trúc thần kinh quan trọng xung quanh.
Kết quả giải phẫu bệnh xác định, bệnh nhi mang u đám rối mạch mạc không điển hình độ 2, một khối u hiếm gặp của hệ thần kinh trung ương.
Do lo lắng việc phẫu thuật lấy u gây nguy cơ cao, gia đình và bác sĩ thống nhất tiến hành đặt dẫn lưu não thất màng bụng để điều trị giảm áp lực nội sọ tạm thời, đợi một khoảng thời gian bé đủ lớn sẽ mổ lấy u.
Nhưng 3 tháng sau, khi chụp phim cộng hưởng từ sọ não, bác sĩ phát hiện khối u tăng kích thước hơn gấp 3 lần. Không thể trì hoãn thêm, ê-kíp điều trị tư vấn gia đình việc phẫu thuật mổ lấy u để cấp cứu cháu bé.
Với sự chuẩn bị chu đáo và phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa Ngoại thần kinh, Phẫu thuật gây mê hồi sức cùng Hồi sức ngoại, ca mổ đã diễn ra an toàn trong 6 giờ đồng hồ, giúp khối u của bé được bóc tách thành công. Sau thời gian hồi sức và chăm sóc tích cực sau mổ, bé đã hồi phục và được xuất viện.
TS.BS Trần Minh Huy, khoa Ngoại Thần kinh, chia sẻ, đây là ca mổ rất khó khăn, khi khối u kích thước lớn (6cm), tăng sinh mạch máu nuôi và phát triển trong lòng não thất. Ngoài ra, với thời gian cuộc mổ kéo dài, nguy cơ mất máu nhiều trên bệnh nhi 7 tháng tuổi đòi hỏi năng lực chuyên môn và phối hợp liên chuyên khoa chặt chẽ.
"Chúng tôi đã vượt qua những thách thức để thực hiện thành công ca phẫu thuật, đưa bệnh nhi trở về lại với cuộc sống bình thường", bác sĩ Huy nói.
Tái tạo khuyết hổng cho bệnh nhân ung thư vùng má
Các bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Trãi (TPHCM) vừa phẫu thuật cắt khối u và tái tạo vùng khuyết hổng cho một phụ nữ mang khối u ác tính vùng má.
Theo bệnh sử, trước 2 tháng nhập viện, bà L. (63 tuổi) đã phát hiện khối cứng ở má trái, tăng dần kích thước theo thời gian và gây đau nhẹ khi ăn nhai. Vì nghĩ là viêm loét thông thường, bà không đi khám sớm, mà chỉ đợi khi tổn thương không cải thiện mới vào Bệnh viện Nguyễn Trãi kiểm tra.
Dựa trên kết quả khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được xác định ung thư niêm mạc má trái giai đoạn 3. Do khối u xâm lấn sâu, nguy cơ ảnh hưởng chức năng ăn nhai và nuốt sau mổ, bệnh nhân được tư vấn kỹ về phương pháp phẫu thuật và nguy cơ biến chứng.
Song song đó, bà cũng được mở thông dạ dày để nuôi ăn trước mổ, nhằm đảm bảo dinh dưỡng và chuẩn bị thể trạng tốt nhất.
Sau khi cắt rộng khối u và nạo hạch cổ trái, ê-kíp điều trị tiếp tục mổ tái tạo khuyết hổng bằng vạt đảo dưới cằm. Đây là kỹ thuật đòi hỏi các bác sĩ phải kiểm soát toàn diện để đáp ứng an toàn, đồng thời đảm bảo tái tạo mô mềm giúp phục hồi chức năng và thẩm mỹ.
Hậu phẫu, bệnh nhân diễn tiến thuận lợi, vết thương lành tốt và xuất viện sau 5 ngày chăm sóc.
Các bác sĩ khuyến cáo, ung thư niêm mạc má thường khởi phát bằng những tổn thương nhỏ, dễ nhầm với loét miệng thông thường. Người dân cần đi khám ngay khi có các dấu hiệu loét miệng kéo dài trên 2 tuần không lành; có khối cứng vùng má, lưỡi hoặc sàn miệng; chảy máu bất thường trong khoang miệng.
"Người trên 40 tuổi, có tiền sử hút thuốc, uống rượu nên khám và tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng sống", bác sĩ hướng dẫn.
Tuy nhiên, chỉ khoảng 4,3% tìm đến sự hỗ trợ y tế.
Các chuyên gia cho biết điều này phản ánh thực tế rằng nhiều phụ nữ vẫn xem các triệu chứng như mất ngủ, thay đổi tâm trạng hay mệt mỏi là hệ quả của áp lực công việc hoặc cuộc sống, thay vì nghĩ đến những thay đổi nội tiết đang diễn ra trong cơ thể.
Theo tiến sĩ Sherry Ross, bác sĩ sản phụ khoa tại Providence Saint John's Health Center (California, Mỹ), nồng độ estrogen bắt đầu giảm dần từ cuối độ tuổi 30. Khi hormone này dao động thất thường, nhiều triệu chứng có thể xuất hiện dù chu kỳ kinh nguyệt vẫn tương đối bình thường.
Tiến sĩ Stephanie Faubion, Giám đốc Trung tâm Sức khỏe phụ nữ Mayo Clinic, cho biết đây là giai đoạn sinh sản muộn, chuyển tiếp trước khi bước vào tiền mãn kinh thực sự. Giai đoạn này có thể kéo dài nhiều năm.
Theo các nghiên cứu, những dấu hiệu sớm thường gặp gồm:
Ngoài các triệu chứng trên, nhiều phụ nữ còn gặp tình trạng đau nửa đầu liên quan đến kinh nguyệt. Theo tiến sĩ Faubion, sự sụt giảm estrogen trước kỳ kinh có thể làm các cơn đau đầu trở nên nghiêm trọng hơn.
Một số người cũng xuất hiện hiện tượng "sương mù não" với biểu hiện hay quên, giảm tập trung hoặc cảm giác đầu óc thiếu minh mẫn. Các chuyên gia nhấn mạnh đây không phải dấu hiệu của sa sút trí tuệ mà chủ yếu liên quan đến sự thay đổi hormone.
Khoảng 30% phụ nữ trong giai đoạn này bắt đầu xuất hiện cơn bốc hỏa, trong khi tỉ lệ đổ mồ hôi đêm và đổ mồ hôi lạnh có thể lên tới 40%.
Sự thay đổi tâm trạng cũng là một biểu hiện phổ biến. Nhiều phụ nữ cho biết họ dễ cáu gắt, tức giận hoặc cảm thấy mất kiểm soát cảm xúc hơn so với trước đây.
Một số người còn gặp hội chứng tiết niệu sinh dục tuổi mãn kinh (GSM), gây khô âm đạo, đau khi quan hệ, nóng rát hoặc nhiễm trùng tiết niệu tái phát do nồng độ estrogen suy giảm.
Theo tiến sĩ G. Thomas Ruiz, Trưởng khoa sản phụ khoa tại MemorialCare Orange Coast Medical Center (California, Mỹ), tiền mãn kinh là một chẩn đoán chủ yếu dựa trên triệu chứng vì hiện chưa có xét nghiệm máu nào có thể xác định chính xác giai đoạn này.
Các bác sĩ thường dựa vào tiền sử kinh nguyệt, những thay đổi của cơ thể và các triệu chứng đi kèm để đánh giá.
Các chuyên gia khuyến nghị phụ nữ nên theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và ghi lại những thay đổi bất thường về giấc ngủ, tâm trạng, cân nặng hoặc sức khỏe sinh sản. Việc này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn khi cần thăm khám.
Bên cạnh đó, một số bệnh lý như rối loạn tuyến giáp hoặc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự tiền mãn kinh. Vì vậy, việc thăm khám là cần thiết nếu các biểu hiện kéo dài hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Theo tiến sĩ Faubion, nhiều trường hợp có thể được kiểm soát bằng thuốc tránh thai liều thấp hoặc vòng tránh thai chứa progesterone nhằm làm ổn định sự dao động hormone. Đối với các triệu chứng như bốc hỏa, hiện cũng đã có những lựa chọn điều trị không chứa hormone được Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ nữ từ tuổi 30 nên chủ động chăm sóc sức khỏe nội tiết bằng cách:
Tiến sĩ Sherry Ross nhấn mạnh rằng việc xuất hiện một số dấu hiệu tiền mãn kinh ở tuổi 30 không có nghĩa là cơ thể đang già đi bất thường. Đó đơn giản là tín hiệu cho thấy nội tiết tố bắt đầu thay đổi và phụ nữ hoàn toàn có thể thích nghi tốt nếu được nhận biết và hỗ trợ đúng cách.
