ThS.BS Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết bữa sáng thường được xem là “bữa ăn quan trọng nhất trong ngày”, song hiện nay quan điểm này được nhìn nhận linh hoạt hơn. Việc có ăn sáng hay không không phải yếu tố duy nhất quyết định sức khỏe, mà cần đặt trong tổng thể chế độ ăn, lối sống và tình trạng chuyển hóa của từng người.
Theo bác sĩ Hi, người có chế độ ăn cân đối, kiểm soát tốt tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể duy trì sức khỏe ổn định dù không ăn sáng. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn người bỏ bữa sáng lại không bù đắp dinh dưỡng hợp lý ở các bữa còn lại. Họ dễ ăn lệch nhịp sinh học, ăn nhiều vào buổi tối hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo vi chất.
“Bỏ bữa sáng không phải là ‘độc’, nhưng rất dễ trở thành điểm khởi đầu của một chuỗi lựa chọn ăn uống kém lành mạnh trong ngày”, bác sĩ nói.
Sau giấc ngủ qua đêm, cơ thể đã tiêu hao một phần glycogen dự trữ và bước vào trạng thái nhịn ăn sinh lý. Bữa sáng có vai trò cung cấp năng lượng để kích hoạt lại các hoạt động chuyển hóa, đặc biệt cho não bộ – cơ quan sử dụng glucose chính.
Khi thường xuyên bỏ bữa sáng, cơ thể không “tiết kiệm năng lượng” như nhiều người nghĩ. Ngược lại, nồng độ hormone gây đói ghrelin tăng cao hơn, trong khi tín hiệu tạo cảm giác no suy giảm. Điều này khiến nhiều người có xu hướng ăn nhiều hơn vào các bữa sau, nhất là cuối ngày.
Ngoài ra, việc dồn phần lớn năng lượng vào buổi tối – thời điểm cơ thể giảm nhạy cảm insulin – có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và tích lũy mỡ thừa. Một số nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận thói quen bỏ bữa sáng liên quan nguy cơ thừa cân, hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch, dù kết quả còn chịu tác động của nhiều yếu tố lối sống khác. Cơ thể không “quên” phần năng lượng bị bỏ qua, mà thường sẽ “đòi lại” vào thời điểm ít có lợi hơn cho chuyển hóa.
Những ai không nên nhịn ăn sáng?
Việc bỏ bữa sáng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhiều người. Chẳng hạn, người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường cần duy trì đường huyết ổn định trong ngày, bỏ bữa sáng dễ làm tăng dao động glucose và ảnh hưởng kiểm soát bệnh.
Trẻ em, thanh thiếu niên đang trong giai đoạn phát triển cần nguồn năng lượng liên tục cho học tập và tăng trưởng thể chất. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn bình thường, nên dễ thiếu vi chất nếu thường xuyên nhịn ăn.
Ngoài ra, người làm việc trí óc cường độ cao vào buổi sáng hoặc có bệnh lý dạ dày cũng không nên bỏ bữa. Nhịn ăn kéo dài có thể làm tăng tiết acid dịch vị, gây khó chịu hoặc khiến triệu chứng tiêu hóa nặng hơn.
Nhịn ăn sáng để giảm cân có hiệu quả?
Nhiều người hiện áp dụng nhịn ăn gián đoạn với mục tiêu giảm cân. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hi, hiệu quả của phương pháp này chủ yếu đến từ việc giảm tổng năng lượng nạp vào trong ngày, chứ không phải do riêng hành động bỏ bữa sáng.
Nếu nhịn ăn sáng nhưng ăn nhiều hơn vào buổi trưa hoặc tối, đặc biệt là thực phẩm giàu năng lượng, lợi ích giảm cân gần như không còn. Ngược lại, với những người kiểm soát tốt khẩu phần ăn, nhịn ăn gián đoạn có thể giúp cải thiện cân nặng và một số chỉ số chuyển hóa.
Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người. Người có tiền sử rối loạn ăn uống, bệnh lý chuyển hóa hoặc khó kiểm soát cơn đói thường dễ gặp tác dụng ngược.
“Giảm cân không phụ thuộc vào việc có bỏ bữa sáng hay không, mà phụ thuộc vào tổng thể ăn bao nhiêu, ăn gì và phân bố bữa ăn ra sao trong ngày”, bác sĩ Hi phân tích.
Bữa sáng tối thiểu nên ăn gì?
Trong thực tế, nhiều người bỏ bữa sáng đơn giản vì không có thời gian. Tuy nhiên, theo chuyên gia, một bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng không nhất thiết phải cầu kỳ.
Về nguyên tắc, bữa sáng nên kết hợp ba nhóm chính gồm tinh bột hấp thu chậm để cung cấp năng lượng ổn định, nguồn đạm giúp duy trì cảm giác no và hỗ trợ khối cơ, cùng chất xơ từ rau hoặc trái cây để hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa đường huyết.
Một số lựa chọn đơn giản như trứng luộc kèm bánh mì nguyên cám và trái cây, hoặc sữa chua ăn cùng yến mạch và các loại hạt, đã có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản của cơ thể vào buổi sáng. Điều quan trọng không nằm ở việc bữa sáng phải hoàn hảo, mà là cơ thể cần được cung cấp nguồn năng lượng đủ và cân đối để bắt đầu ngày mới hiệu quả.
Nếu tình trạng ngứa tai kéo dài kèm cảm giác đầy tai hoặc khó chịu, người bệnh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của nhiễm nấm tai, theo tờ Hindustan Times.
Ông Pradip Utpal, bác sĩ Tai Mũi Họng tại Bệnh viện Jupiter (Ấn Độ), cho biết thời tiết mưa ẩm rất thuận lợi cho nấm sinh sôi.
Ống tai có lớp bảo vệ tự nhiên giúp ngăn vi khuẩn và nấm xâm nhập. Khi lớp bảo vệ này bị ảnh hưởng do đổ mồ hôi nhiều, bơi lội thường xuyên hoặc ngoáy tai bằng tăm bông, nguy cơ nhiễm nấm sẽ tăng lên.
Ông Utpal cho biết dấu hiệu đầu tiên của nhiễm nấm tai thường là ngứa dai dẳng bên trong ống tai.
Nếu bệnh tiến triển, người bệnh có thể bị chảy dịch tai, bong tróc da trong tai, cảm giác bít tắc, khó chịu và giảm thính lực. Tình trạng này có thể nặng hơn nếu không được điều trị kịp thời.
Theo ông Utpal, bất kỳ ai cũng có thể bị nhiễm nấm tai, nhưng nguy cơ cao hơn ở người mắc bệnh tiểu đường, có hệ miễn dịch suy yếu, bị chàm hoặc các bệnh da mạn tính.
Người thường xuyên bơi lội hoặc đeo tai nghe trong thời gian dài cũng dễ gặp tình trạng này.
Ngoài ra, việc dùng tăm bông, kẹp tóc hoặc các vật khác để ngoáy tai có thể tạo ra những vết xước rất nhỏ trong ống tai. Những tổn thương này làm tăng nguy cơ nấm phát triển.
Ông Utpal cho biết nhiều người có thói quen lấy ráy tai thường xuyên vì cho rằng tai sẽ sạch hơn.
Thực tế, ráy tai là lớp bảo vệ tự nhiên giúp ngăn bụi bẩn, vi khuẩn và nấm xâm nhập vào tai. Việc làm sạch quá mức có thể làm mất lớp bảo vệ này và tạo điều kiện cho nhiễm nấm.
Để phòng ngừa, cần giữ tai luôn khô ráo, đặc biệt sau khi tắm hoặc bơi. Chỉ nên lau khô phần tai ngoài và để tai khô tự nhiên.
Không nên dùng tăm bông hoặc các vật nhọn đưa vào tai vì dễ gây kích ứng và đẩy bụi bẩn vào sâu hơn trong ống tai.
Người sử dụng máy trợ thính hoặc tai nghe nhét tai cần vệ sinh thiết bị thường xuyên. Nếu cảm thấy tai bị kích ứng, nên hạn chế đeo trong thời gian dài để giảm nguy cơ nhiễm nấm.
Bác sĩ Ngô Chính Triết, Khoa Thận - Nội tiết, Bệnh viện Quách Tổng hợp (Đài Loan), chia sẻ trên nền tảng Threads bảng xếp hạng Những combo ăn ngoài khiến quả thận sụp đổ nhất. Dưới đây là những cặp thực phẩm không nên ăn cùng nếu không muốn hại thận.
Mì ăn liền thêm pudding
Bác sĩ Triết giải thích lý do combo này xếp vị trí đầu bảng là bởi một tô mì ăn liền chứa khoảng 2.000 mg natri. Chỉ cần ăn một tô mì là đã vượt quá giới hạn hấp thụ muối khuyến nghị hàng ngày của người trưởng thành.
Khi ăn mì kèm pudding - món tráng miệng giàu đường và calo - tổng năng lượng nạp vào tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng áp lực chuyển hóa cho cơ thể.
Gà rán muối ớt kết hợp trà sữa trân châu
Combo này hội tụ đủ các yếu tố bất lợi cho thận như nhiều muối, nhiều đường và hàm lượng phosphate cao. Dùng thường xuyên có thể ảnh hưởng đến huyết áp, rối loạn chuyển hóa và làm tăng gánh nặng cho cầu thận.
Lẩu thêm nhiều sa tế và uống nước lẩu
Một thìa sa tế chứa khoảng 200 mg natri và 100 kcal. Thêm 2-3 thìa sa tế rồi uống nhiều nước lẩu - vốn đã rất mặn - lượng natri và calo nạp vào cơ thể dễ vượt ngưỡng cho phép.
Đồ nướng kèm bia
Đây là lựa chọn quen thuộc trong các buổi tụ tập hoặc ăn đêm. Tuy nhiên, cồn có tác dụng lợi tiểu, dễ khiến cơ thể mất nước. Trong khi đó, nước sốt ướp và chấm đồ nướng thường chứa nhiều natri, phosphate, làm tăng gánh nặng lọc thải cho thận.
Bác sĩ Ngô Chính Triết lưu ý rằng những sự kết hợp thực phẩm như trên không phải hoàn toàn không thể ăn, mà điều quan trọng là kiểm soát tần suất và khẩu phần.
Ông khuyến cáo sau khi dùng các combo này nên uống đủ nước, bổ sung nước ngay khi thấy khát, đồng thời ăn nhạt hơn trong 1-2 ngày tiếp theo để cơ thể sớm cân bằng trở lại.
Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung mà còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Bên cạnh việc điều trị nguyên nhân nếu có, một số thay đổi đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp cơ thể dễ đi vào giấc và ngủ ngon hơn.
Theo Healthline, tiếp xúc với ánh sáng đầu ngày có thể góp phần cải thiện chu kỳ ngủ - thức, đặc biệt ở những người thường xuyên đi ngủ muộn hoặc mất ngủ.
Ánh sáng tự nhiên giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học, báo hiệu cho cơ thể đã đến lúc tỉnh táo vào ban ngày và chuẩn bị tiết melatonin - hormone giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ. Bạn có thể đi bộ ngoài trời, mở rèm đón nắng hoặc ngồi ở ban công vào buổi sáng trong khoảng 15-30 mỗi ngày.
Chỉ lên giường khi thực sự buồn ngủ
Nhiều người có thói quen lên giường sớm rồi nằm trằn trọc hàng chục phút để chờ ngủ. Điều này khiến não bộ dần hình thành sự liên kết giữa chiếc giường và trạng thái tỉnh táo thay vì nghỉ ngơi.
Theo Medical News Today, nếu đã nằm khoảng 20 phút mà vẫn chưa ngủ, bạn nên rời khỏi giường để đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc thực hiện một hoạt động thư giãn dưới ánh sáng dịu. Chỉ quay lại khi cảm thấy buồn ngủ để giúp não bộ gắn chiếc giường với việc ngủ.
Không ngủ bù quá nhiều vào cuối tuần
Nhiều người có thói quen thức khuya trong tuần rồi ngủ tới trưa vào cuối tuần để "bù" giấc ngủ đã mất. Tuy nhiên, việc thay đổi giờ ngủ và giờ thức quá nhiều giữa các ngày có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, khiến cơ thể khó thích nghi khi quay lại lịch làm việc vào đầu tuần.
Người trưởng thành nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Nếu cần ngủ bù, thời gian ngủ thêm chỉ nên khoảng một đến hai giờ so với ngày thường để hạn chế làm xáo trộn nhịp ngủ - thức tự nhiên.
Duy trì lịch ngủ đều đặn giúp cơ thể dễ buồn ngủ vào buổi tối, tỉnh táo hơn vào ban ngày và góp phần cải thiện tình trạng mất ngủ kéo dài.
Tắm nước ấm vào buổi tối
Tắm nước ấm trước giờ ngủ có thể giúp cơ thể thư giãn và hỗ trợ đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Sau khi tắm, nhiệt độ cơ thể bắt đầu hạ xuống - tín hiệu sinh lý tự nhiên báo hiệu đã đến giờ nghỉ ngơi. Thói quen này cũng giúp rút ngắn thời gian đi vào giấc và cải thiện chất lượng giấc ngủ, kể cả trong những ngày thời tiết nóng.
Không nhìn đồng hồ khi tỉnh giấc giữa đêm
Thức giấc giữa đêm là điều bình thường và có thể xảy ra ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, việc lập tức nhìn đồng hồ để tính xem mình còn bao nhiêu thời gian ngủ lại dễ khiến não bộ chuyển sang trạng thái lo lắng, làm bạn càng khó chìm vào giấc.
Theo Verywell Health, khi liên tục kiểm tra giờ, nhiều người bắt đầu suy nghĩ, từ đó làm tăng căng thẳng và khiến cơ thể tỉnh táo hơn. Các chuyên gia khuyến cáo nên quay mặt đồng hồ ra xa hoặc không để điện thoại cạnh giường để tránh hình thành thói quen này.
Nếu sau khoảng 20 phút vẫn không thể ngủ lại, bạn nên rời khỏi giường và thực hiện một hoạt động thư giãn như đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ dưới ánh sáng dịu, sau đó quay lại khi cảm thấy buồn ngủ.
