Con tàu chở khí đốt đã kẹt lại ở vùng Vịnh hơn hai tuần khi thủy thủ đoàn chứng kiến tên lửa dội xuống một mục tiêu cách họ khoảng 18,5 km. Đó là cuộc tấn công của Iran hồi tháng trước nhắm vào trạm trung chuyển Ras Laffan tại Qatar, cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Bầu trời đêm rực sáng bởi những vụ nổ và các thủy thủ trên tàu đã sẵn sàng cho tình huống xấu nhất khi mảnh vỡ tên lửa rơi xuống.
“Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là gia đình, họ sẽ ra sao nếu tôi có mệnh hệ gì, bởi tôi là trụ cột kinh tế của cả nhà”, K.R., một thủy thủ chứng kiến các cuộc không kích từ boong tàu, cho biết. Anh yêu cầu chỉ nêu tên viết tắt, đồng thời giữ kín danh tính chủ tàu và tên phương tiện vì lo ngại bị mất việc.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), K.R. là một trong gần 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại vùng Vịnh sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Chính phủ Philippines tháng trước cho biết gần 7.300 người trong số đó là công dân nước này.
K.R. dành cả ngày để sơn và đánh rỉ sét bên ngoài thân tàu. Anh cho biết vẫn liên lạc hàng ngày qua tin nhắn với cha mẹ và em gái. Theo kế hoạch, con tàu của anh đi qua eo biển Hormuz hôm 28/2, ngày Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, nhưng cuối cùng bị kẹt lại tại vùng Vịnh. Thủy thủ đoàn hiện có đủ lương thực dự trữ để cầm cự đến hết tháng 4 nhưng họ không biết khi nào mới có thể ra tới vùng biển an toàn hơn.
“Nỗi sợ hãi không bao giờ vơi bớt. Tôi luôn lo lắng cho tương lai của gia đình mình”, K.R. nói. “Trong thâm tâm, tôi chỉ biết phó thác mọi thứ cho thượng đế trên cao”.
IMO cho hay khoảng 20 tàu hàng đã bị tấn công trong khu vực kể từ khi cuộc chiến nổ ra. 10 thủy thủ và một công nhân đóng tàu đã thiệt mạng, ít nhất 10 người bị thương và 4 người mất tích. Trong số này có George Miranda, 46 tuổi, thợ máy người Philippines. Vẫn chưa có tin tức gì về Miranda sau khi tàu kéo Mussafah 2 treo cờ Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trúng hai tên lửa vào ngày 6/3 trong lúc đang hỗ trợ một con tàu khác cũng bị trúng tên lửa tại eo biển.
Một thủy thủ Philippines cho biết cách đây vài tuần, từ con tàu của mình, anh đã chứng kiến cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào một bến cảng ở vùng Vịnh. Nhiều tiếng nổ lớn vang lên và thủy thủ đoàn được lệnh xuống dưới boong tàu ẩn nấp ngay lập tức.
Anh cho hay con tàu của mình đã vượt qua được eo biển mà Iran đang phong tỏa, nhưng sau đó tàu phải đi qua Biển Đỏ, nơi anh lo ngại về nạn cướp biển và những cuộc tấn công từ Houthi, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn tại Yemen. Một số thủy thủ không còn dám ngủ trong cabin vì lo ngại những khu vực này dễ trở thành mục tiêu tấn công. Họ chuyển sang khu vực xưởng hoặc những vị trí khác trên tàu mà họ cảm thấy an toàn hơn.
Simon Grainge, giám đốc điều hành Mạng lưới Hỗ trợ và Phúc lợi Thủy thủ Quốc tế, trụ sở tại Anh, cho hay những người đi biển gọi đến đường dây nóng 24/24 của tổ chức này đều đang trong trạng thái sợ hãi, quẫn trí và lo âu. Một số người thậm chí đã có ý định tự làm hại bản thân.
“Các thủy thủ đang bị kẹt giữa vùng chiến sự, đối mặt nguy cơ bị tấn công mà không có lối thoát rõ ràng”, ông nói. “Họ phó mặc tính mạng mình cho số phận”.
Tại một trung tâm cứu trợ và tư vấn ở Manila thuộc Stella Maris, tổ chức hỗ trợ thủy thủ Công giáo, linh mục Paulo Prigol cho hay cuộc chiến đang gây tổn hại nghiêm trọng đến sinh kế của người dân Philippines.
Đối với phần lớn người dân Philippines, công việc trên tàu vận tải thương mại chính là tấm vé để thoát nghèo.
Theo linh mục Prigol, một thủy thủ trẻ mà ông quen biết vừa bắt đầu chuyến đi biển đầu tiên được vài ngày thì các tuyến hàng hải bị gián đoạn do cuộc xung đột ở Trung Đông. “Vậy là giấc mơ đã tan biến chỉ sau vỏn vẹn 8 ngày”, ông nói.
“Cuộc chiến này sẽ tác động đến quyết định của những người đi biển”, ông cho biết thêm. “Với những người đã có gia đình và con nhỏ, tôi nghĩ họ sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn”.
Nhưng với nhiều thủy thủ, việc ở lại quê nhà mà không có tiền còn rủi ro hơn. Một thủy thủ tham dự buổi lễ do linh mục Prigol chủ trì hôm 28/3 cho biết anh từng là thợ máy trên một tàu chở hàng bị máy bay không người lái (UAV) tấn công gần kênh đào Suez vào năm 2023. Dù biết nguy hiểm, đi biển với anh vẫn là cách duy nhất để kiếm sống.
Tại vùng ngoại ô thành phố Davao, Nigel Nimes, 19 tuổi, kể rằng cha anh, thuyền trưởng một tàu chở hàng trên tuyến đường vận tải gần Thổ Nhĩ Kỳ, ban đầu thậm chí còn không biết tin về cuộc chiến. Internet trên tàu chập chờn và tất cả những gì ông biết là con tàu phải đổi hướng. Kể từ đó, Nimes luôn cố nghe ngóng tình hình của cha mọi lúc có thể.
“Vị trí đó khá gần vùng chiến sự Iran”, anh nói về con tàu của cha, thêm rằng bản thân rất lo sợ tàu sẽ bị trúng tên lửa lạc. Gia đình muốn ông trở về nhà, tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra, họ có thể sẽ không còn tiền trang trải học phí cho anh.
Theo Hãng tin Fars, ông Mohammad Jafar Asadi, Phó chỉ huy Bộ Chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya, ngày 2-5 tuyên bố: "Một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ là hoàn toàn có khả năng xảy ra", và cho rằng Mỹ không hề có thiện chí hay cam kết thực hiện bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào.
Đồng thời ông cáo buộc các hành động và phát ngôn của giới chức Mỹ chủ yếu mang tính định hướng truyền thông, trước hết nhằm ngăn chặn sự sụt giảm của giá dầu và thứ hai là để tự giải thoát khỏi mớ hỗn độn do chính Mỹ tạo ra.
"Lực lượng vũ trang Iran đã hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ cuộc phiêu lưu mới hoặc hành động dại dột nào từ phía người Mỹ", ông Asadi nhấn mạnh.
Động thái này của Tehran xuất hiện trong bối cảnh đàm phán hòa bình giữa hai nước bị đình trệ, và Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng chỉ trích đề xuất mới nhất của Iran.
Trước đó ông Trump tuyên bố Hải quân Mỹ hành động "như cướp biển" khi thực thi phong tỏa các cảng Iran. Ông mô tả việc lực lượng Mỹ thu giữ một tàu chở dầu gần đây là "hoạt động rất có lợi nhuận".
Theo các thông tin được công bố, Mỹ đã áp đặt phong tỏa riêng đối với các cảng Iran, đồng thời bắt giữ một số tàu rời cảng Iran, cùng các tàu container và tàu chở dầu bị trừng phạt tại vùng biển châu Á.
Trong khi đó Iran gần như chặn toàn bộ tàu thuyền nước ngoài lưu thông qua eo biển Hormuz nhằm tạo sức ép ngược lại.
Dù thỏa thuận ngừng bắn giữa các bên đã được ký kết và kéo dài hơn 3 tuần, nhưng căng thẳng vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi đàm phán còn bế tắc, eo Hormuz chiến lược còn bị phong tỏa.
Tại Mỹ, cuộc chiến này đang vấp phải sự phản đối lớn từ công chúng. Hồi tháng 4, nhiều chuyên gia Mỹ cảnh báo các cuộc tấn công của Washington vào Iran có thể cấu thành tội ác chiến tranh, đặc biệt sau khi ông Trump đe dọa nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự và hủy diệt toàn bộ nền văn minh của Iran.
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 11-7, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố việc báo thù cho ông Ali Khamenei - người tiền nhiệm và cũng là cha mình - là "đòi hỏi của đất nước" và "nhất định phải được thực hiện".
"Việc này không phụ thuộc vào sự hiện diện của cá nhân tôi hay bất kỳ quan chức nào khác. Dù chúng tôi còn hay không, điều đó vẫn sẽ xảy ra" - ông nhấn mạnh.
Thông điệp bằng văn bản được đăng trên tài khoản Telegram của ông.
Ông Mojtaba Khamenei đưa ra thông điệp trong bối cảnh Iran vừa tổ chức quốc tang cho Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, bốn tháng sau khi ông và một số thành viên gia đình thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28-2-2026.
"Chúng tôi thề sẽ báo thù cho máu của vị lãnh tụ tử vì đạo và tất cả những người tử vì đạo trong hai cuộc chiến này trước những kẻ sát nhân ô nhục" - ông Mojtaba Khamenei nêu trong thông điệp.
Linh cữu cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei được phủ quốc kỳ Iran, đưa vào đền thờ Imam Reza tại quê nhà Mashhad, đông bắc Iran và an táng vào sáng sớm 10-7 (giờ địa phương). Gia đình ông tham dự buổi lễ riêng tư này, trong khi biển người chờ đợi bên ngoài và lắng nghe những lời cầu nguyện.
Lễ an táng khép lại quốc tang kéo dài một tuần, đưa linh cữu ông Ali Khamenei đi qua nhiều trung tâm tôn giáo lớn của Iran và Iraq, gồm Tehran, Qom, Najaf và Karbala, trước khi về đến Mashhad.
Giới quan sát đã theo dõi sát sao lễ an táng, nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy ông Mojtaba Khamenei xuất hiện trong tang lễ cha ông.
Hình ảnh trên truyền hình quốc gia Iran cho thấy Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei và con trai cả của ông Ali Khamenei là Mostafa Khamenei đều có mặt tại đền thờ. Một số nhân vật cấp cao đã bật khóc bên linh cữu ông Khamenei.
Ông Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi được chọn làm Lãnh tụ tối cao Iran hồi tháng 3. Ông chỉ gửi thông điệp tới người dân Iran thông qua các tuyên bố bằng văn bản.
Ngày 10-7- Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Mỹ sẽ "hủy diệt hoàn toàn" Iran nếu nước này tìm cách hoặc thực hiện thành công âm mưu ám sát đương kim tổng thống Mỹ.
"Nếu chính quyền Iran thực hiện lời đe dọa, vốn đã được đưa ra ở nhiều nơi trên thế giới, nhằm ám sát hoặc tìm cách ám sát đương kim tổng thống Mỹ - trong trường hợp này là tôi - thì 1.000 tên lửa được đặt trong trạng thái sẵn sàng khai hỏa sẽ nhắm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, cùng hàng ngàn tên lửa khác sẽ lập tức được triển khai tiếp theo" - ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
