Theo báo Korea Times, ngày 6-5, Iran chính thức phủ nhận mọi liên quan đến vụ nổ trên tàu chở hàng HMM Namu của Hàn Quốc tại eo biển Hormuz.
Con tàu bốc cháy hôm 4-5 khi đang di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này, với 24 thuyền viên trên tàu.
Trước đó phát biểu tại Nhà Trắng hôm 5-5, ông Trump khẳng định con tàu của Hàn Quốc bị “nã đạn” vì đã tự ý di chuyển qua eo biển mà không có sự hộ tống của quân đội Mỹ.
“Tàu của họ đã bị bắn. Họ không đi cùng đoàn tàu mà chúng tôi bảo vệ. Họ quyết định đi một mình và con tàu đã bị tấn công dữ dội hôm qua. Iran không bắn vào những tàu được chúng tôi bảo vệ”, ông nói.
Nhân sự kiện này, ông Trump cũng kêu gọi Hàn Quốc tham gia các sáng kiến hàng hải do Mỹ dẫn dắt, bao gồm Cơ chế tự do hàng hải và Dự án Tự do, nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua lại eo biển.
Đáp lại, Đại sứ quán Iran tại Seoul ra thông báo bác bỏ toàn bộ cáo buộc: “Đại sứ quán Cộng hòa Hồi giáo Iran kiên quyết bác bỏ và phủ nhận mọi cáo buộc cho rằng Lực lượng vũ trang Iran có liên quan đến sự cố gây hư hại tàu Hàn Quốc tại eo biển Hormuz”.
Trong khi đó Chính phủ Hàn Quốc cũng tỏ ra thận trọng, chưa vội đưa ra kết luận về nguyên nhân vụ việc.
Cố vấn an ninh quốc gia Wi Sung Iac cho biết hiện chưa thể khẳng định liệu con tàu có bị tấn công hay không.
“Sau khi xem xét thêm thông tin, khả năng bị tấn công trở nên không chắc chắn. Không có báo cáo nào cho thấy tàu bị chìm hoặc lật”, ông nói.
Phía HMM – công ty vận tải Hàn Quốc vận hành con tàu treo cờ Panama – cũng phủ nhận tuyên bố của ông Trump rằng con tàu đang di chuyển độc lập.
Nhân viên truyền thông của doanh nghiệp này giải thích rằng nhiều tàu từ các quốc gia khác nhau đang tập kết gần Dubai, chờ chiến sự lắng xuống để xuất phát an toàn, và HMM Namu cũng trong tình trạng tương tự khi vụ nổ xảy ra.
Lãnh đạo Công đoàn HMM Jeon Jeong Geun cũng lên tiếng khẳng định tàu đang neo đậu và phủ nhận thông tin của ông Trump.
“Những gì ông Trump nói là không đúng sự thật. Ngay cả khi Mỹ triển khai Dự án Tự do, điều đó cũng không đảm bảo an toàn tuyệt đối, nên các tàu vẫn chưa vội di chuyển qua eo biển”, ông nói trên một chương trình phát thanh địa phương.
Ông Jeon cũng cho biết không có báo cáo về hư hại thân tàu hay hiện tượng rò rỉ nước.
Hiện tàu HMM Namu đang được kéo về Dubai và dự kiến cập cảng ngày 8-5 để phục vụ công tác kiểm tra. Một nhóm điều tra chung sẽ được triển khai để làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Trong bài phát biểu kéo dài hai tiếng trước Quốc hội Cuba ngày 18-6 theo giờ địa phương, Thủ tướng Manuel Marrero Cruz đã trình bày chi tiết 176 cải cách bao trùm mọi lĩnh vực, từ ngân hàng, tiền lương, quyền sở hữu doanh nghiệp, đến đầu tư nước ngoài và nông nghiệp,
Mục tiêu của gói cải cách là thu hút thêm vốn đầu tư từ bên ngoài. Theo đó, các nhà đầu tư nước ngoài không còn phải thành lập liên doanh với nhà nước. Chính phủ cũng sẽ cho phép đầu tư nước ngoài vào khu vực tư nhân, theo Hãng tin AFP.
Ngoài ra, lần đầu tiên các công ty tư nhân có hơn 100 nhân viên sẽ được chính phủ cấp phép hoạt động. Cả nhà đầu tư Cuba lẫn nước ngoài sẽ được phép sở hữu cổ phần trong các công ty nhà nước.
Theo lời ông Manuel Marrero Cruz, du lịch, nông nghiệp và thị trường tiền tệ nằm trong số các lĩnh vực khác sẽ mở cửa cho các nhà đầu tư tư nhân, bao gồm cả người Cuba và người nước ngoài.
Những cải cách sâu rộng này diễn ra trong bối cảnh Mỹ liên tục gia tăng áp lực lên Havana, cũng như ngày càng siết chặt trừng phạt nhằm vào lĩnh vực năng lượng của quốc gia này.
Nhận định về gói cải cách trên, nhà kinh tế học người Cuba Daniel Torralbas mô tả đây là “những cải cách sâu rộng nhất” kể từ cuộc cách mạng 1959 do Chủ tịch Fidel Castro lãnh đạo.
Trước đó vào cùng ngày, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel thừa nhận nền kinh tế Cuba cần “những thay đổi khẩn cấp” để vượt qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, đặc biệt sau lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ.
“Tình hình đòi hỏi những thay đổi khẩn cấp và cần thiết”, nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi đẩy nhanh cải cách nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân và thu hút thêm vốn từ bên ngoài.
Những tháng gần đây, Washington đã áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt đối với các tổ chức nhà nước, quan chức cấp cao và cả Chủ tịch Miguel Diaz-Canel, nhằm gia tăng sức ép lên chính quyền Havana.
Khi đang nằm nhà dưỡng sức sau trận ốm, Dawn Zuidgeest-Craft, khi đó 7 tuổi, sống ở Levittown, bang New York, đã nhận được món quà làm thay đổi cuộc đời là chiếc kính hiển vi. Cô bé Zuidgeest-Craft say mê quan sát sâu bọ, lá cây dưới ống kính đến mức người mẹ Paula Wesner đã dự đoán con gái sau này sẽ trở thành bác sĩ.
Ngoài 30 tuổi, Zuidgeest-Craft đã có trong tay nhiều bằng cấp từ trường điều dưỡng và hài lòng với công việc điều dưỡng thực hành, trong lúc nuôi dạy hai con là Ginger và Sean. Bà dự định sẽ vào trường y để trở thành bác sĩ vào năm 40 tuổi. Tuy nhiên, mục tiêu bị trì hoãn khi bà ly hôn và tái hôn vài năm sau, quyết định sinh thêm hai con với chồng mới ở tuổi 42 và 49.
Bà từng nghĩ có lẽ không bao giờ trở thành bác sĩ được nữa, mãi cho đến năm 2020, khi chồng suýt chết vì xuất huyết não. Hai vợ chồng xem lại danh sách những việc muốn làm trước khi nhắm mắt xuôi tay.
Chồng của Zuidgeest-Craft, ông Carl Craft, muốn đi du lịch. Còn Zuidgeest-Craft, khi đó 69 tuổi, nói rằng muốn học làm bác sĩ.
"Sự kiện ấy khiến tôi nhận ra 'Chúa ơi, cuộc đời này thật ngắn ngủi'", bà nói. "Ông ấy thì nghĩ tôi bị điên".
Hai ông bà đều hoàn thành được ưu tiên trong danh sách của mình. Bà Zuidgeest-Craft ghi danh vào trường y St. James ở Anguill, lãnh thổ hải ngoại của Anh ở Caribe, một ngôi trường không yêu cầu kỳ thi MCAT (kỳ thi đầu vào trường y), sử dụng tiền từ quỹ hưu trí để chi trả học phí. Bà thực tập lâm sàng tại Chicago, Tây Virginia và Nam Texas, còn ông Craft luôn đi cùng vợ.
Việc rời xa gia đình để đi học y khiến Zuidgeest-Craft cảm thấy có lỗi, trong khi các con cũng lo lắng bà sẽ không hòa nhập được. Nhưng Zuidgeest-Craft luôn tự nhớ lại lời động viên của em gái: "Chị đã luôn chăm sóc cho mọi người, cuối cùng thì chị cũng được làm điều mình muốn rồi".
Bà từng nghĩ tới chuyện bỏ học sau khi trượt bài kiểm tra hóa sinh trong năm đầu tiên. Nhưng bất chấp việc lớn hơn hầu hết các bạn cùng lớp 40-50 tuổi, bà vẫn gắn kết với họ qua các buổi tập yoga buổi sáng trên bãi biển cũng như tâm trạng lo lắng khi thi cử. Bà còn dạy kèm cho bạn học về giải phẫu và sinh lý học, đồng thời tổ chức các buổi chiếu phim ảnh thập niên 1980.
"Tôi cho rằng tất cả các bạn học đều yêu quý Dawn", Jesse Oswald, 33 tuổi, bạn cùng lớp của Zuidgeest-Craft, nói. Oswald sống cùng vợ chồng Zuidgeest-Craft trong một căn hộ hai phòng ngủ trong đợt thực tập lâm sàng tại Chicago vào năm 2024 và 2025.
Cuối tháng này, người phụ nữ 72 tuổi sẽ nhận bằng bác sĩ với tư cách là sinh viên lớn tuổi nhất từng tốt nghiệp của trường. Bà sẽ tiếp tục chương trình nội trú ba năm chuyên ngành y học gia đình tại một bệnh viện ở phía tây Michigan vào tháng 7.
"Khi phải làm việc vì kế sinh nhai, bạn cảm thấy mình bắt buộc phải làm công việc này để trả tiền thuê nhà", người bà đã có ba cháu nói. "Còn tôi, tôi muốn làm bác sĩ vì thực sự yêu thích công việc này".
Bà sẽ đón sinh nhật 73 tuổi vào tháng 7 tới và đang nghĩ tới mục tiêu tiếp theo là hiện đại hóa chương trình giảng dạy của trường y, bất chấp khối lượng công việc hiện tại.
"Tôi thấy mình tràn đầy sức sống khi được làm trong ngành y", bà nói.
Reuters ngày 16.7 đưa tin quân đội Mỹ vừa tấn công các vị trí phòng thủ và tên lửa trên đảo Greater Tunb của Iran, trước khi tiến hành đợt không kích thứ 2 nhắm vào nhiều thành phố của nước này. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã đáp trả bằng đợt tấn công các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan.
Đáng chú ý, quân đội Mỹ còn cho biết đã bắn tên lửa Hellfire để vô hiệu hóa một tàu dầu không tải đang hướng về đảo Kharg của Iran, sau khi tàu này nhiều lần phớt lờ cảnh báo vi phạm lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt. Tình hình leo thang đến mức Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố nước này đang trong "cuộc chiến sống còn" với Mỹ.
Một quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công mới nhất có thể được xem là "hoạt động chuẩn bị" nhằm làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Iran trong trường hợp quân đội Mỹ nhận lệnh tiến hành các hoạt động quy mô lớn hơn. Hồi tháng 3, truyền thông loan tin Mỹ có thể điều quân đến bờ biển Iran để bảo vệ eo biển Hormuz. Khi đó, giới chức Mỹ cho biết Washington còn cân nhắc điều quân đến đảo Kharg của Iran. Theo ông Imran Bayoumi, cựu quan chức Lầu Năm Góc hiện làm việc tại tổ chức Atlantic Council (Mỹ), những bình luận mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump trong những ngày qua dường như nhằm gây áp lực lên Iran trên bàn đàm phán, đồng thời khiến Tehran khó đoán định bước đi tiếp theo của quân đội Mỹ.
Về phía Iran, ông Ghalibaf hôm 15.7 nói nước này sẽ "tự vệ trên chiến trường cũng như tại bàn đàm phán". Đây là phát biểu công khai đầu tiên của ông sau diễn biến leo thang trong vài ngày qua. Trong thông cáo phát trên Đài IRIB ngày 16.7, phát ngôn viên quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tuyên bố sẽ không để Mỹ can thiệp vào việc kiểm soát eo biển Hormuz và gọi đó là "lằn ranh đỏ". Ông Zolfaghari còn tuyên bố Iran sẽ tấn công hạ tầng khắp khu vực nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa tấn công hạ tầng Iran.
Trước những diễn biến leo thang và vòng luẩn quẩn xung đột - đàm phán với những nút thắt khó tháo gỡ, giới quan sát lo ngại Mỹ có nguy cơ vướng vào một "cuộc chiến bất tận". Ông Lawrence Freedman, giáo sư danh dự về nghiên cứu chiến tranh tại Đại học King's College London (Anh), cho rằng các nhà lãnh đạo sở hữu quân đội hùng mạnh "thường dễ mắc phải sai lầm về chiến tranh ngắn hạn". "Họ nghĩ rằng có thể giành chiến thắng nhanh chóng mà không phải gánh chịu hậu quả bất lợi", tờ The New York Times ngày 16.7 dẫn lời ông Freedman nhận định. Tuy nhiên, ngay cả lực lượng quân sự tinh vi nhất cũng chưa đủ nếu không có chiến lược biến ưu thế trên chiến trường thành thắng lợi lâu dài về chính trị và ngoại giao.
Tổng thống Trump có thể tìm cách tuyên bố chiến thắng và kết thúc xung đột nhưng nút thắt về eo biển Hormuz có thể khiến Mỹ phải duy trì lực lượng lâu dài tại đây. Ở một khía cạnh khác, xung đột tại Iran khác với tại Iraq hay Afghanistan, nơi Mỹ duy trì hàng ngàn binh sĩ trên bộ trong thời gian dài. Một vấn đề nữa là xung đột tại Iran có thể gây thiệt hại cho kinh tế Mỹ và toàn cầu. Đây cũng là lý do hàng đầu khiến Iran quyết không từ bỏ việc kiểm soát eo biển.
Ông Ali Vaez, Giám đốc chương trình Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (Bỉ), chỉ ra Mỹ và Iran thậm chí không thể tuân thủ một thỏa thuận khung tối thiểu, trong đó tạm gác lại tất cả vấn đề chính như chương trình hạt nhân của Iran. Theo ông, nếu không duy trì được thỏa thuận đó, rào cản cuối cùng giữa các cuộc đối đầu lẻ tẻ và một cuộc chiến kéo dài sẽ bị phá vỡ.
