Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một khả năng từng chỉ có trong khoa học viễn tưởng: tái tạo hình ảnh và giọng nói của nghệ sĩ trên màn ảnh, kể cả khi họ đã qua đời.
Tại sự kiện CinemaCon 2026, khán giả một lần nữa sững sờ khi thấy tài tử quá cố Val Kilmer “sống lại” trong trailer As Deep as the Grave. Sự kiện này không chỉ là một cột mốc công nghệ, mà còn thổi bùng ngọn lửa tranh luận vốn đã âm ỉ bấy lâu: Liệu chúng ta đang dùng công nghệ để tôn vinh nghệ thuật hay đang bóc lột cả những người đã nằm xuống?
Trong lịch sử điện ảnh, không phải màn “hồi sinh” nào cũng bị chỉ trích. Trường hợp của Paul Walker trong Fast & Furious 7 vẫn được xem là ví dụ mẫu mực về tính nhân văn. Sau tai nạn thảm khốc của Paul, ê kíp đã dùng AI kết hợp cùng hai người em trai của anh để hoàn thành những cảnh quay cuối cùng.
Thay vì khai thác thương mại đơn thuần, sự xuất hiện của Paul trong đoạn kết là một lời tri ân, giúp khán giả và đồng nghiệp được nói lời tạm biệt trọn vẹn với anh. Đó cũng là lúc công nghệ đóng vai trò là “chiếc cầu nối” đầy cảm xúc.
Tuy nhiên, ranh giới giữa tri ân và thương mại hóa bắt đầu mờ đi khi các concert “hologram” của Whitney Houston hay Michael Jackson xuất hiện. Khán giả bỏ tiền mua vé để xem một thực thể ảo nhảy múa, hát ca như thật trên sân khấu.
Lúc này, một câu hỏi mang tính đạo đức được đặt ra: Khán giả đang chiêm ngưỡng một nghệ sĩ hay đang tiêu thụ một “món hàng” được lập trình sẵn để sinh lời cho các tập đoàn?
Năm 2019, dự định “hồi sinh” James Dean sau 70 năm cho bộ phim chiến tranh Finding Jack đã khiến tài tử Chris Evans phẫn nộ: “Điều này thật tồi tệ. Chẳng lẽ chúng ta sắp có một bức tranh mới của Picasso sao?”.
Đến nay, dự án Finding Jack vẫn chưa được triển khai rộng rãi như kế hoạch ban đầu và trở thành một ví dụ điển hình mỗi khi nhắc đến tranh cãi xoay quanh việc “hồi sinh” diễn viên bằng công nghệ.
Không chỉ có Hollywood, Trung Quốc cũng “dữ dội” trong việc cậy nhờ AI đưa nghệ sĩ quá cố trở lại. Gần đây, trào lưu dùng AI hồi sinh các ngôi sao đã khuất như CoCo Lee hay Cao Dĩ Tường để họ “trò chuyện” với fan đã gây bão mạng xã hội ở đất nước tỉ dân.
Khác với sự cẩn trọng của các hãng phim Mỹ, nhiều công ty AI Trung Quốc đã tự ý tạo ra các video này mà không có sự đồng ý của gia đình nghệ sĩ. Điều này dẫn đến những tình huống phản cảm khi các “bản sao ảo” được dùng để bán hàng trực tuyến hoặc quảng bá dịch vụ.
Clip Coco Lee và Cao Dĩ Tường được AI hồi sinh trò chuyện với người hâm mộ – Video: SingTao
Sự việc nghiêm trọng đến độ gia đình của CoCo Lee đã phải lên tiếng yêu cầu gỡ bỏ các video vì hành vi “xâm phạm hình ảnh và gây đau lòng cho người thân”.
Khán giả ngày nay không chỉ quan tâm đến hình ảnh, mà còn tìm kiếm cảm xúc thật và câu chuyện phía sau người nghệ sĩ. Một sản phẩm có thể hoàn hảo về mặt kỹ thuật, nhưng nếu thiếu đi yếu tố con người, rất khó tạo được sự đồng cảm lâu dài.
Ở góc độ khác, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng nếu không có khung pháp lý rõ ràng, việc khai thác hình ảnh sau khi nghệ sĩ qua đời có thể dẫn đến những tranh chấp phức tạp về bản quyền và quyền nhân thân.
Không thể phủ nhận AI đang mở ra nhiều khả năng mới cho điện ảnh, từ việc phục dựng hình ảnh lịch sử đến hoàn thiện những dự án dang dở. Tuy nhiên, khi công nghệ tiến xa hơn, câu hỏi quan trọng không còn là “có thể làm gì”, mà là “nên làm đến đâu”.
Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng việc sử dụng AI để tái hiện nghệ sĩ cần đi kèm ba yếu tố: sự đồng thuận từ gia đình hoặc người đại diện, mục đích rõ ràng mang tính tôn vinh hoặc nghệ thuật, và sự minh bạch với khán giả.
Rapper Binz nói về album Gặp lại tối 24-5: "Khi ánh đèn lùi lại để nhường chỗ cho những cảm xúc chân thật, âm nhạc trở thành nơi người nghệ sĩ nhìn nhận rõ nhất về hào quang và những khoảng lặng. Khoảnh khắc ấy chạm đến một Trung Đan (tên thật của Binz) nguyên bản, chiêm nghiệm hơn, trưởng thành hơn và như được khai sinh thêm một lần nữa".
Mở đầu album mới, Binz đã có một intro tự bạch dài hơn 3 phút. Nghệ sĩ xưng "con" giãi bày những điều sâu kín với người thân yêu nhất mà Soobin nói rằng là người viết, bản thân anh cũng "không dám đặt bút viết ra những lời như vậy".
Binz kể khi những câu hát cuối cùng viết xong, có một thay đổi nhỏ trong suy nghĩ đã dẫn đến thay đổi lớn cho cả album.
"Đơn giản chỉ vì ngày hôm ấy sau khi ăn tối với nhau, trong những thứ Châu (Châu Bùi) nói với con có câu: "Anh đã đủ giỏi rồi, không cần chứng minh gì nữa đâu". Con giật mình, con biết là chính xác ở bài nào, câu nào, con chọn sự phức tạp trong tiết tấu của flow thay vì chọn những điều đơn giản như là cảm xúc thật nhất của con", anh nói.
Trong khi câu trả lời rapper biết rất rõ "những nốt nhạc tuyệt vời cũng không đáng để làm sai lệch nó. Những thứ lấp lánh con đeo vào cho nó cũng làm giảm giá trị của nó".
Binz cho biết một điều thú vị: "Con chưa bao giờ là một người kể chuyện giỏi nhưng tự nhiên trong nhạc của con xuất hiện nỗi đau của người khác".
Từ đây, không gian của Gặp lại mở ra với 10 ca khúc xóa nhòa hoàn toàn ranh giới giữa âm nhạc (rap, hát), thơ ca và văn học.
Album như ngược dòng thời gian, nơi người nghệ sĩ tìm về những góc khuất của quá khứ, nhặt nhạnh từng mảnh sự thật về chính mình. Như anh thổ lộ trên trang cá nhân trước đó "có một Trung Đan rất muốn gặp lại để nói lời chào" hay "anh của những ngày trước cũng có vài điều cần thổ lộ".
Album gồm 10 ca khúc (Con nít, Hững hờ, Nếu, King, Nợ, Em, Không ai, Bao giờ mới nói, Gặp lại, Outro) không phải để chứng minh điều gì cả, chỉ là ghi lại hành trình trưởng thành của Binz.
Từ cậu bé cầm chai nước nghêu ngao hát trong bóng tối; lớn lên thành chàng thanh niên si tình tôn thờ cái đẹp; đến hình tượng "Bigcityboi".
Rồi chọn cách lùi lại, trở thành người biết cúi đầu nhận lỗi trước anh em, một người đàn ông thấu hiểu sự hy sinh của người yêu, và một người con trút bỏ hờn giận với cha để lần đầu tiên ngỏ lời yêu mẹ.
Dẫu vậy vẫn còn đó sự chất chơi, ngang tàng, kiêu hãnh đúng chất Binz khi anh rap "nhạc của tụi em dành cho con nít và đây là nhạc của những người đàn ông" (trong bài Con nít).
Binz mời Hà Lê feat (kết hợp) cùng bài Nợ. Tương tự với Obito trong Nếu và SUGI ở bài Không ai. Trong đó màn kết hợp với Phan Mạnh Quỳnh trong Gặp lại khiến không ít khán giả rớt nước mắt như chia sẻ trên kênh YouTube của nghệ sĩ.
Bên cạnh những track nhạc viết về tình anh em, tình yêu, cái tôi đầy trào lộng, những track nhạc viết về mẹ (Bao lâu mới nói) hay viết về bố (Gặp lại) ở album này cho thấy một Trung Đan yếu lòng, day dứt, đầy cá nhân nhưng cũng dễ chạm lòng bất cứ người con nào trên đời.
Điểm nhấn của album nằm ở track Em kết hợp cùng người em Soobin, được phối lại mang đến những xúc cảm mới. Trước đó, phiên bản gốc từng đạt Top 1 YouTube Trending và Top 1 YouTube Trending Overall.
Tuần phim chào mừng Ngày Quốc tế thiếu nhi 1-6 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, Cục Điện ảnh chủ trì, phối hợp với các sở văn hóa và thể thao, sở văn hóa, thể thao và du lịch, cùng hệ thống trung tâm văn hóa, trung tâm văn hóa nghệ thuật… các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, FPT Play tổ chức trên phạm vi cả nước từ ngày 31-5 đến 7-6.
Ban tổ chức nêu tuần phim hướng tới việc tạo không khí vui tươi, lành mạnh cho thiếu nhi dịp hè.
Đồng thời góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tăng cường cơ hội tiếp cận các tác phẩm điện ảnh có giá trị nhân văn, giáo dục truyền thống, bồi dưỡng tâm hồn, tình yêu quê hương đất nước và khơi dậy những ước mơ đẹp cho thế hệ trẻ.
Trong khuôn khổ sự kiện, các bộ phim sẽ được chiếu trên phạm vi toàn quốc thông qua hệ thống các đội chiếu phim lưu động, nền tảng FPT Play và cả chiếu trực tiếp tại tỉnh Quảng Ngãi trong các hoạt động khai mạc tuần phim.
Cục Điện ảnh cho biết trên phạm vi toàn quốc, hai phim hoạt hình Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu và Wolfoo và cuộc đua tam giới ngoài phát qua FPT Play thì còn kết nối tới hệ thống các đội chiếu phim lưu động tại các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Ngoài tra, trên FPT Play còn chiếu thêm một số phim hoạt hình khác như Thử một ngày làm mẹ, Những chiếc hộp bí ẩn, Ước mơ của Wolfoo, Chiếc loa Lucy, Wolfoo trong nhà hàng băng chuyền.
Trailer phim Trạng Quỳnh nhí
Ngoài nền tảng số, Cục Điện ảnh cũng tổ chức phổ biến trên phạm vi toàn quốc các bộ phim do Nhà nước đặt hàng.
Gồm 15 phim hoạt hình: Bố của gà con, Tắc kè phá án, Nhà của chuồn chuồn, Anh chàng cao kều, Nước mắt cá sấu, Rùa mũ đỏ, series Hiệp sĩ Nghé Vàng (3 tập: Hiệp sĩ Nghé Vàng, Mái nhà ấm áp, Một chuyến du lịch), series Chiến binh Mèo mũi đỏ (3 tập: Chiến binh Mèo mũi đỏ, Mũi đỏ say nắng, Ngôi nhà hạnh phúc), series Chú Ốc sên bay (3 tập: Tia chớp nông nổi, Hành trình trở về, Kỳ nghỉ hè ý nghĩa), đều do Công ty cổ phần Hãng phim hoạt hình Việt Nam sản xuất.
Còn có Maika - cô bé đến từ hành tinh khác" (BHD) nhằm phục vụ nhiệm vụ chính trị, giáo dục và chăm lo đời sống tinh thần cho thiếu nhi.
Riêng tại tỉnh Quảng Ngãi, lễ khai mạc tuần phim diễn ra. Ngoài các phim phục vụ chung trong khuôn khổ tuần phim, ban tổ chức trình chiếu thêm phim hoạt hình Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội, phim truyện Lật mặt 8: Vòng tay nắng.
Nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn cho biết đầu tháng 5, anh và vợ sang Mỹ dự lễ tốt nghiệp của con. "Tôi chưa bao giờ thấy tự hào hơn thế. Nhìn con nhận tấm bằng, tôi và vợ rất xúc động", nghệ sĩ nói.
Theo Trần Mạnh Tuấn, An Trần đánh đổi tuổi thơ để theo đuổi đam mê âm nhạc, sau đó là những tháng năm miệt mài tại ngôi trường danh tiếng. "30 năm trước tôi cũng là sinh viên Việt đầu tiên giành học bổng của trường này. Tuy nhiên, tôi không tốt nghiệp xuất sắc được như con", nghệ sĩ nói.
An Trần theo học chuyên ngành Kỹ sư sản xuất âm thanh và Thiết kế âm thanh. Nhờ thành tích nổi bật, cô được trao học bổng trị giá 45.000 - 50.000 USD mỗi năm suốt thời gian ngồi trên giảng đường. Giữa thập niên 1990, nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn là sinh viên Việt đầu tiên nhận học bổng của trường.
Berklee College of Music được thành lập năm 1945, có gần 7.500 sinh viên đến từ 103 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nơi đây nổi tiếng về đào tạo âm nhạc đương đại và nghệ thuật biểu diễn, đứng thứ hai trong các trường âm nhạc tốt nhất thế giới, theo The Hollywood Reporter. Nhiều cựu sinh viên ở đây từng giành giải thưởng Oscar, Emmy và Grammy. Ngoài Trần Mạnh Tuấn và An Trần, nhạc sĩ Đức Trí, Anna Trương - con gái nhạc sĩ Anh Quân là những nghệ sĩ Việt từng theo học nơi đây.
An Trần tên đầy đủ là Trần Đàm An Phúc, sinh năm 2004. Cô học nhạc từ năm lên bốn tuổi, lần đầu biểu diễn kèn saxophone trên sân khấu trong chương trình ca nhạc truyền hình Dấu ấn 2013. Năm 14 tuổi, cô sang Mỹ du học và theo đuổi ngành sáng tác, sản xuất và nghiên cứu nhạc jazz.
An Trần tham gia trình diễn trong và ngoài nước như diễn solo với Dàn nhạc giao hưởng Quốc gia Việt Nam năm 2014, liên hoan One Jazz Festival tại Thái Lan năm 2015, hội nghị thượng đỉnh APEC tại Đà Nẵng năm 2017. Cô là nghệ sĩ trẻ nhất được mời biểu diễn tại chương trình We Are Asean - We Are One nhân hội nghị Cấp cao khối Asean tại Thái Lan năm 2019.
Trần Mạnh Tuấn, 56 tuổi, sinh ra trong gia đình có truyền thống âm nhạc, cha mẹ và chị gái là nghệ sĩ cải lương. Anh là nhạc công chơi saxophone duy nhất được đề cử năm lần tại giải Cống hiến. Anh còn hợp tác nhiều nghệ sĩ như gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Hồng Nhung, Bằng Kiều, Trần Thu Hà. Anh từng thành lập câu lạc bộ jazzSax n' Arttại TP HCM, làm giám khảo cuộc thi Vietnam Idol 2008.
Nghệ sĩ ra hàng chục album, tiêu biểu như Độc tấu Saxophone Trần Mạnh Tuấn(1997), Lời ru mắt em - chung với Vũ Quang Trung, Trần Thu Hà và Bằng Kiều (2000), Biển khát (2001), Hạ trắng (2002), Về quê (2003), Ru ta ngậm ngùi (2009). Năm 2021, anh đột quỵ, trải qua ba lần phẫu thuật, sau đó dần phục hồi và trở lại công việc.
