Rau tàu bay là một loại thực vật có hoa trong họ Cúc. Loại cây này không chỉ dùng để nấu ăn mà trong Đông y, rau tàu bay còn được sử dụng để làm nguyên liệu trong một số bài thuốc. Loại rau này mọc dại ở khắp nước ta từ Bắc vào Nam, thường thấy ở miền núi nhiều hơn đồng bằng. Từ xa xưa, cha ông ta vẫn thường sử dụng rau tàu bay như một loại rau dại ăn hàng ngày, không chỉ ngon mà còn có nhiều công dụng cho sức khỏe.
Rau tàu bay có tên khoa học là Gynura crepidioides Benth, một loại thực vật có hoa trong họ Cúc. Rau tàu bay còn được gọi với nhiều tên gọi khác nhau như cây Ngải Rét, Kim Thất, Lảo Lộc, Sra Tây…
Rau tàu bay là loại rau có thân thảo mập, có rãnh mọc đứng, chiều cao có thể cao đến 1m, rễ cây có màu trắng hoặc nâu. Lá cây to mỏng, hình trứng dài, có khía, răng cưa, có mùi thơm.
Tuy là rau thân thảo nhưng rau tàu bay rất cao có thể cao đến 1m, rễ cây có màu trắng hoặc nâu. Lá cây to mỏng, hình trứng dài, có khía, răng cưa, có mùi thơm. Thường hoa nở từ tháng 9 đến tháng 2 và kết trái khoảng từ tháng 10 đến tháng 3, quả bé có mào lông. Đầu nhụy hoa khô biến thành những túm bông nhẹ, chứa hạt sẽ khuếch tán theo gió đến những vùng đất dễ sinh trưởng để tạo mầm thành cây non.
Người dân thường hái đọt non của rau tàu bay. Loại rau này chế biến các món như ăn sống, muối chua, xào tỏi, nấu canh, làm gỏi,… Trong đó đọt tàu bay luộc là ấn tượng và ngon hơn cả.
Dưới đây là một số lợi ích của rau tàu bay:
– Thuốc trong y học cổ truyền: Rau tàu bay thường được dùng như một liều thuốc trong y học cổ truyền. Không những thế, các nhà nghiên cứu ý học hiện đại đã phát hiện ra được nhiều thành phần dinh dưỡng có chứa trong loại cây này. Rau tàu bay có chứa khoảng 80% là nước. Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện ra một số chất khác nhưng với hàm lượng thấp như gluxit, protid, vitamin và chất sắt.
– Giàu vitamin: Cũng như các loại rau xanh khác, rau tàu bay cung cấp các loại vitamin nói chung và vitamin A, C là những vitamin chống ôxy hóa, khử gốc tự do. Rau tàu bay có nhiều xơ gây nhuận tràng và giảm hấp thu chất béo, làm thức ăn kiêng cho người béo phì.
– Mát gan: Nghiên cứu chỉ ra rằng, rau tàu bay cung cấp dồi dào vitamin A, vitamin C vốn là những vitamin cần thiết cho cơ thể. Bởi những loại vitamin này giúp cơ thể chúng ta phòng được nhiều bệnh do đặc tính chống oxy hóa, từ đó phòng tránh được nhiều nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra ăn rau tàu bay thường xuyên có thể giúp làm mát và bảo vệ gan, làm tăng men gan, chữa bướu cổ, phì đại hoặc u xơ tuyến tiền liệt, điều trị đau nhức xương khớp ở người già, cải thiện tình trạng tiêu chảy, giúp cầm máu và chữa lở ghẻ.
– Chống côn trùng, trị vết rắn rết cắn: Một tác dụng khác có thể kể đến là rau tàu bay giúp chống côn trùng. Ngoài ra, theo y học dân gian, người dân thường giã nhuyễn rau tàu bay rồi đắp lên vùng da bị rắn hoặc rết cắn với mục đích để vết thương nhanh chóng lành hơn.
– Chống táo bón: Một trong những tác dụng của rau tàu bay lên đường tiêu hoá của con người là chống táo bón vì trong loại rau này có chứa hàm lượng chất xơ phong phú. Chất xơ có trong loài thực vật này giúp thúc đẩy co bóp và tống chất thải ra ngoài, chính vì lẽ đó nó có tác dụng hạn chế chứng táo bón ở con người.
– Giảm cân hiệu quả: Rau tàu bay chứa rất nhiều chất xơ đồng nghĩa với việc nó có tác dụng hỗ trợ giảm cân hiệu quả. Những người đang trong quá trình ăn kiêng có thể chọn loại rau này bởi nó sẽ khiến bạn no và không có nhu cầu nạp thêm calo từ các thực phẩm khác. Cảm giác thèm ăn cũng không còn, từ đó phòng tránh được tình trạng ăn mất kiểm soát gây thừa cân.
Đọt non của rau được người dân thu hái, chế biến các món như ăn sống, muối chua, xào tỏi, nấu canh, làm gỏi,… Trong đó đọt tàu bay luộc là ấn tượng và ngon hơn cả.
– Rau tàu bay hái đọt non, rửa sạch, để ráo nước, đun nước sôi, nêm muối, bột ngọt hoặc có thể cho thêm chút gừng băm nhỏ để nước có vị thơm của gừng
– Thả rau tàu bay đã rửa sạch vào xoong nước sôi khoảng 30 giây đến 1 phút, vớt rau ra đĩa ngay.
– Rau tàu bay luộc vị hơi đắng, có mùi thơm đặc trưng, rất hợp khi chấm cùng nước mắm gừng, ớt cay cay… Có thể nói chúng là món ăn dân dã, chẳng cao sang nhưng lại rất sạch.
Ngoài những công dụng kể trên thì bạn cũng cần lưu ý một số điểm khi tận dụng loại rau này trong cuộc sống hàng ngày hay các bữa ăn:
– Rau tàu bay thường có mùi hơi hắc, để loại bỏ mùi này khi nấu canh bạn chỉ cần hớt bỏ phần dầu thừa nổi trên mặt nước, sau đó mới nêm nếm gia vị.
– Không ăn quá nhiều rau tàu bay bởi suy cho cùng chúng vẫn xuất phát từng những nơi hoang dại (cánh rừng, bìa rừng)
Nhiều người cho rằng ăn nhiều rau tàu bay sẽ dễ bị thiếu máu và sỏi thận. Để hạn chế điều đó, bạn nên ăn kèm với gia vị có chanh hoặc giấm để tăng khả năng hấp thụ sắt.
Ngày 4/5, Sở Y tế Đắk Lắk cho biết, trên địa bàn vừa ghi nhận bé trai Y.J.P.H.Đ. (5 tuổi, trú xã Krông Năng) bị tử vong nghi do bệnh dại. Đây là trường hợp thứ 2 tử vong nghi do dại tại địa phương từ đầu năm đến nay.
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk, ngày 30/4, cháu Đ. có các biểu hiện mệt mỏi, sợ ánh sáng, sợ gió, ăn uống kém, nôn ói, đau bụng. Ngày 2/5, trẻ được đưa vào Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên thăm khám.
Tại bệnh viện, trẻ được chẩn đoán sốt chưa rõ nguyên nhân, theo dõi co giật do sốt. Đến ngày 3/5, tình trạng diễn tiến nặng, tiên lượng xấu. Gia đình xin đưa trẻ về nhà. Cùng ngày, trẻ đã tử vong.
Theo người nhà, khoảng 4 tháng trước khi nhập viện, trẻ từng bị một con mèo cào vào cẳng tay phải. Con mèo sau đó đã được bán nên không thể theo dõi. Ngoài ra, khoảng 3 tháng trước, trẻ cũng bị chó cắn trượt da vùng bụng, hiện con chó vẫn còn sống.
Ngay sau khi ghi nhận ca tử vong nghi do dại, CDC Đắk Lắk đã phối hợp với các đơn vị y tế tiến hành điều tra dịch tễ, xác minh tiền sử phơi nhiễm và các yếu tố nguy cơ.
Cơ quan chức năng cũng triển khai các biện pháp xử lý tại khu vực cháu Đ. sinh sống, gồm tuyên truyền phòng chống bệnh dại, rà soát các trường hợp bị chó mèo cắn, cào và hướng dẫn theo dõi sức khỏe những người có tiếp xúc gần.
CDC Đắk Lắk khuyến cáo khi bị chó hoặc mèo cắn, cào, người dân cần rửa ngay vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục ít nhất 15 phút, sau đó đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời, tuyệt đối không chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà.
Cuối năm 2024, Dennis Biesma, hơn 50 tuổi, chuyên gia tư vấn công nghệ thông tin tại Amsterdam dùng thử ChatGPT. Ban đầu, ông dùng thông tin của nhân vật nữ chính trong cuốn sách do ông sáng tác để huấn luyện chatbot, yêu cầu nó nhập vai, lấy tên là Eva. Từ đó, ông dành nhiều thời gian trò chuyện với Eva.
"Vợ đi ngủ, còn tôi nằm trên sofa, đặt điện thoại lên ngực và trò chuyện cùng AI. Nó biết chính xác tôi thích gì và muốn nghe gì", Biesma kể.
Sau vài tuần, Eva thuyết phục được Biesma rằng nền tảng này dần có nhận thức như một con người thật. Khi ông đề xuất một kế hoạch kinh doanh nhằm chiếm lĩnh 10% thị trường công nghệ, chatbot khẳng định ông sẽ đạt được mục tiêu trong thời gian ngắn.
Nhận được sự khích lệ từ Eva, Biesma từ bỏ công việc chuyên môn. Ông rút tiền tiết kiệm, chi khoảng 110.000 USD để thuê lập trình viên phát triển dự án khởi nghiệp do AI gợi ý.
Việc theo đuổi dự án khiến Biesma dần xa rời thực tế. Tại một bữa tiệc của con gái, vợ ông phải dặn chồng không nhắc đến chủ đề AI. Trong sự kiện này, Biesma cho biết ông cảm thấy lạc lõng và không thể giao tiếp với người xung quanh.
Nghiên cứu của Tiến sĩ Hamilton Morrin từ Đại học King's College London chỉ ra rằng, các chatbot hiện nay được tối ưu hóa để tương tác và chiều theo người dùng. Thay vì phản biện, AI thường xác nhận những niềm tin sai lệch của con người sau hàng nghìn lần trao đổi, tạo ra hiện tượng "ảo tưởng cùng công nghệ".
Trong các báo cáo an toàn gần đây, OpenAI thừa nhận rủi ro từ việc người dùng "nhân hóa" AI. Các tính năng như giọng nói truyền cảm hay khả năng ghi nhớ sở thích cá nhân có thể khiến người dùng nảy sinh sự gắn bó cảm xúc không lành mạnh, dẫn đến việc tin tưởng mù quáng vào các phản hồi của AI.
Dù đã thiết lập các rào cản kỹ thuật để AI luôn tự xác nhận mình là một chương trình máy tính, các chuyên gia công nghệ vẫn cảnh báo rằng ranh giới giữa sự hỗ trợ và thao túng tâm lý đang ngày càng mong manh khi các chatbot trở nên quá giống con người.
Hậu quả của việc đắm chìm vào thế giới ảo khiến cuộc sống của Biesma đảo lộn. Ông ly hôn, có hành vi bạo lực với người thân và phải nhập viện tâm thần ba lần do "loạn thần hưng cảm". Trong giai đoạn này, ông từng tìm cách kết thúc cuộc đời nhưng được hàng xóm phát hiện. Sự nguy hiểm của hiện tượng này cũng được dự án Human Line (tổ chức hỗ trợ nạn nhân của AI) xác nhận, khi ghi nhận 15 vụ tự tử và 90 trường hợp nhập viện liên quan đến chứng rối loạn tâm thần do AI.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Reid Daitzman (Mỹ) nhấn mạnh người dùng cần duy trì sự tỉnh táo khi tương tác với trí tuệ nhân tạo: "Hãy luôn tự nhắc nhở bản thân rằng chatbot thực chất chỉ là một bộ máy dự đoán ngôn ngữ, không có linh hồn hay nhận thức thực sự. Để tránh rơi vào bẫy tâm lý, người dùng nên đặt giới hạn thời gian sử dụng và tuyệt đối không dùng AI làm nguồn thay thế cho các kết nối xã hội hoặc các quyết định quan trọng trong cuộc đời".
Khi tài khoản ngân hàng cạn kiệt và gói thuê bao ChatGPT hết hạn, Biesma mới dừng lại. "Tôi nhìn lại và tự hỏi chuyện gì đã xảy ra. Khoản nợ đóng thuế chồng chất. Giải pháp duy nhất tôi có thể làm là bán ngôi nhà đã gắn bó 17 năm", ông cho biết.
Hiện Biesma sống cùng vợ cũ trong căn nhà đang chờ người mua. Ông dành thời gian trò chuyện với những người có trải nghiệm tương tự. "Tôi tức giận với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Có lẽ chúng chỉ làm những gì được lập trình, nhưng chúng đã làm quá tốt", Biesma nói.
Đoạn clip ghi lại cảnh vị khách Tây chăm chú đảo nồi cám lớn trên bếp giữa sự cổ vũ của nhiều người xung quanh nhanh chóng viral trên TikTok. Với vẻ mặt nghiêm túc và thao tác thuần thục, anh chàng khiến nhiều người tưởng đang chế biến món đặc sản vùng cao.
Khoảnh khắc gây hài nhất là khi anh vô tư đưa tay quệt thử nước trong nồi rồi đưa lên miệng nếm. Chỉ vài giây sau, vị khách bật cười ngượng ngùng như nhận ra mình vừa "thử nhầm món".
Nhiều cư dân mạng thích thú bình luận: "Thần thái đúng kiểu bếp trưởng 5 sao đang nấu súp"; "Chắc anh tưởng món hầm truyền thống nên mới nếm kỹ vậy"; "Mấy chú lợn chắc tự hào vì có đầu bếp quốc tế kiểm định thực đơn".
Không ít người cũng tỏ ra thích thú với kiểu du lịch trải nghiệm ở Hà Giang, nơi du khách có thể tham gia các công việc đời thường như nấu cám lợn, làm nông hay chăm gia súc cùng người dân địa phương.
Clip hiện thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn bình luận hài hước trên mạng xã hội.
