Những ngày gần đây, khi đọc thông tin về vụ bé gái 4 tuổi bị bạo hành đến mức tử vong ở phường Phú Diễn, Hà Nội, tôi đã không thể ngủ yên. Là một người trưởng thành, tôi không thể tưởng tượng nổi một đứa trẻ nhỏ bé lại phải chịu đựng sự đau đớn và cô độc đến như vậy trong chính nơi lẽ ra phải an toàn nhất là gia đình.
Tôi chợt nhớ đến một ký ức của gia đình mình cách đây 10 năm trước, liên quan đến con của em họ tôi. Ngày đó, cháu bé cũng ở tầm tuổi của bé gái kia. Tôi vẫn còn nhớ như in tiếng khóc của đứa trẻ vang lên trong căn nhà nhỏ mỗi khi bị mẹ đánh. Những trận đòn đôi khi xuất phát từ những lý do rất nhỏ như ăn chậm, làm đổ nước, hay không chịu ngủ đúng giờ.
Khi ấy, nhiều người trong gia đình tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng đó là “cách dạy con nghiêm khắc” mà theo quan niệm của thời trước là “thương cho roi cho vọt”. Ngày ấy, chúng tôi không nhận ra ranh giới rất mong manh giữa dạy dỗ và bạo hành.
Một đứa trẻ 4 tuổi có thể không đủ khả năng hiểu tại sao người lớn nổi giận. Điều chúng cảm nhận được chỉ là nỗi sợ hãi. Một trận đòn hay những lời quát mắng liên tục có thể để lại trong tâm hồn non nớt ấy những vết thương kéo dài rất nhiều năm. May mắn cho gia đình tôi là cháu không xảy ra điều gì nghiêm trọng. Nhưng không phải đứa trẻ nào cũng may mắn như vậy.
>> Bố mẹ chồng trách tôi chiều hư con vì 10 tuổi chưa một lần bị ăn đòn
Phải tới 10 năm sau, em họ tôi mới thực sự hối hận vì những hành động trong quá khứ của mình với con. Có lần em ngồi nói chuyện với tôi, rồi bật khóc khi nhắc lại quãng thời gian ấy. Em nói rằng ngày đó mình còn quá trẻ, áp lực cuộc sống, áp lực cơm áo, áp lực chăm con khiến em dễ mất kiểm soát. Em từng nghĩ đánh con vài cái không sao, miễn là con ngoan hơn. Nhưng càng lớn, con càng trở nên khép kín, ít chia sẻ. Chính điều đó khiến em nhận ra những tổn thương mình từng gây ra cho con không hề nhỏ như mình nghĩ.
Trong xã hội ta vẫn đang tồn tại một suy nghĩ rất nguy hiểm: xem việc đánh mắng trẻ nhỏ là điều bình thường trong quá trình nuôi dạy con cái. Nhiều bậc cha mẹ khi áp lực cuộc sống quá lớn thường trút giận lên con mà không nhận ra rằng trẻ em không phải nơi để người lớn giải tỏa cảm xúc tiêu cực.
Ngày nay, người lớn dễ dàng nói về áp lực công việc, về trầm cảm, về sức khỏe tinh thần của người trưởng thành. Nhưng chúng ta lại quên rằng trẻ em cũng có cảm xúc, cũng biết đau, biết sợ và biết tổn thương. Một đứa trẻ bị đánh đập thường xuyên không chỉ đau về thể xác mà còn dần mất đi cảm giác an toàn trong chính gia đình của mình.
Chúng ta đã quá quen với việc người lớn có quyền áp đặt suy nghĩ lên trẻ nhỏ mà quên mất rằng trẻ em không phải tài sản của cha mẹ. Một đứa trẻ sinh ra cần được yêu thương, bảo vệ và lắng nghe, chứ không phải lớn lên trong sợ hãi. Tôi từng chứng kiến một đứa trẻ chỉ cần nghe tiếng người lớn lớn giọng đã co rúm người lại. Tôi từng thấy những đứa trẻ mới vài tuổi đã học cách im lặng vì sợ bị mắng. Đó không phải là “ngoan”, mà là phản ứng của một tâm hồn đang tổn thương.
Nhiều người vẫn nghĩ rằng trẻ con rồi sẽ quên. Nhưng thật ra, cơ thể có thể lớn lên, còn ký ức đau đớn thì không dễ biến mất. Có những người mang theo nỗi sợ từ thời thơ ấu suốt cả cuộc đời. Họ thiếu tự tin, dễ tổn thương hoặc khó mở lòng với người khác chỉ vì từng lớn lên trong bạo lực.
Điều khiến tôi day dứt nhất sau vụ việc bé gái 4 tuổi tử vong là câu hỏi: tại sao một đứa trẻ lại có thể bị tổn thương quá lâu mà không ai kịp bảo vệ? Người lớn thường nói trẻ em là tương lai của đất nước, nhưng đôi khi chính người lớn lại là người phá vỡ tuổi thơ của các em.
Nuôi dạy một đứa trẻ chưa bao giờ là điều dễ dàng. Áp lực có thể khiến cha mẹ mệt mỏi, nhưng khó khăn không thể trở thành lý do để bạo hành trẻ em. Điều xã hội cần hôm nay không chỉ là sự phẫn nộ sau mỗi vụ bạo hành trẻ em, mà còn là thay đổi nhận thức trong cách nuôi dạy con cái. Chúng ta cần học cách lắng nghe trẻ, học cách kiềm chế cơn nóng giận và học cách yêu thương đúng nghĩa.
Tôi nghĩ đến em họ mình bây giờ, khi đã làm mẹ nhiều năm và luôn mang trong lòng sự day dứt về những lần từng đánh con trong quá khứ. Sự hối hận ấy có thể kéo dài cả đời. Nhưng không phải ai cũng còn cơ hội để sửa sai như em tôi. Có những đứa trẻ đã mãi mãi không thể lớn lên thêm nữa. Đừng nhận ra sai lầm thì mọi thứ đã quá muộn.
"Nhiều 'cò đất' vẫn cứ nói rằng giá bất động sản chỉ có lên, không bao giờ giảm. Nhưng giờ thì mấy tay đầu cơ 'lướt sóng' bắt đầu thấm đòn, mệt mỏi với lãi suất nên bắt buộc phải giảm giá để thoát hàng. Người có nhu cầu mua ở thật cứ bình tĩnh mà lựa chọn, không việc gì phải vội".
Đó là quan điểm của độc giả Kiendk trong bối cảnh lãi suất neo cao, nguồn cung lớn khiến sức mua bất động sản tiếp tục giảm. Theo báo cáo ngành mới công bố, Công ty Chứng khoán MB (MBS) dự báo thị trường bất động sản tiếp tục ảm đạm từ nay đến cuối năm do áp lực lãi vay tăng cao trong khi nguồn cung lớn. Thanh khoản thị trường bất động sản có dấu hiệu chậm lại trong nửa đầu năm nay. Tỷ lệ hấp thụ trung bình của các dự án sơ cấp đạt khoảng 50-60%, giảm mạnh so với mức trên 80% cùng kỳ năm trước.
Một khảo sát nhanh của VnExpress với hơn 1.600 độc giả về dự định mua nhà trong nửa cuối năm, gần 40% người tham gia cho biết hoãn kế hoạch mua để chờ nhịp giảm. Khoảng 23% độc giả chia sẻ dự định chuyển về quê sống vì không đủ khả năng mua.
Cùng chung nhận định về thị trường bất động sản thời gian tới, bạn đọc SPC bình luận: "Nói nhu cầu nhà ở luôn cao thì đúng, nhưng không thể lấy nhu cầu để khẳng định giá sẽ không giảm. Nhu cầu thì nhiều năm nay vẫn có, nhưng nếu giá vượt quá khả năng chi trả của đa số người dân thì giao dịch vẫn sẽ chậm. Người mua có thể chờ vài năm, còn chủ đầu tư hay nhà đầu tư dùng đòn bẩy tài chính thì không phải ai cũng đủ sức chờ. Nếu thanh khoản tiếp tục suy yếu, việc điều chỉnh giá ở nhiều phân khúc là khó tránh khỏi".
>> Tôi thà chờ đợi còn hơn 'bắt đáy' mua nhà lúc này
Trong khi đó, với quan điểm trái ngược, độc giả Retrousamemories cho rằng: "Sức mua giảm lúc này không phải vì người ta hết nhu cầu mua nhà đất, mà đơn giản là giờ họ tỉnh táo và thận trọng hơn rất nhiều rồi. Giữa lúc thị trường và lãi suất có nhiều biến động, ai cầm tiền cũng phải cân đo đong đếm, chọn lọc cực kỳ kỹ lưỡng mới xuống tiền. Đây là giai đoạn thanh lọc, dự án nào pháp lý chuẩn chỉnh, giá trị thực thì người ta vẫn mua, chứ không còn cái thời cứ nghe 'sốt ảo' là lao vào như trước".
Lý giải cho khả năng giá nhà khó giảm sâu, độc giả Hoahoa phân tích: "Đúng là giá căn hộ tại Hà Nội đang vượt quá khả năng của nhiều người, nhưng điều đó không có nghĩa thị trường mất thanh khoản. Nhóm người mua để ở có thể gặp khó, song vẫn còn lượng lớn khách hàng có tích lũy, gia đình hỗ trợ tài chính hoặc nhà đầu tư dài hạn. Thực tế, nhiều dự án có vị trí tốt, pháp lý rõ ràng vẫn ghi nhận tỷ lệ hấp thụ cao. Vấn đề không phải 'không có cầu' mà là cầu đang dịch chuyển sang những sản phẩm phù hợp hơn với khả năng chi trả".
"Thị trường trồi sụt cũng chỉ là câu chuyện trước mắt, tính đường dài thì nhà đất vẫn cứ là chỗ trú ẩn tài sản an toàn và sinh lời tốt. Thực ra, dòng tiền vẫn nằm chờ đó chứ nhu cầu sở hữu nhà của người dân đâu có mất đi. Chẳng qua lúc này họ đang cân nhắc, chọn lựa kỹ càng hơn hẳn trước khi xuống tiền. Dự án nào có vị trí đẹp, pháp lý chuẩn thì người ta vẫn âm thầm mua thôi", bạn đọc Conangiai bày tỏ sự lạc quan về thị trường bất động sản.
Tôi là một người có mẹ già trên 80 tuổi. Có người từng nói với tôi: "Mẹ già rồi, ưu tiên làm tròn chữ hiếu khi có thể, còn công việc thì lúc nào chẳng kiếm lại được". Nhưng tôi không chọn nghỉ việc để ở nhà chăm mẹ. Nói vậy không có nghĩa tôi xem công việc quan trọng hơn cha mẹ. Ngược lại, chính vì nghĩ đến chặng đường còn dài phía trước, tôi thấy mình cần giữ lấy công việc, thu nhập và sự ổn định của bản thân.
Tôn tin cha mẹ không chỉ cần một người con luôn có mặt bên cạnh 24/24. Họ còn cần một người con đủ sức đồng hành khi đau ốm, đủ khả năng lo chi phí điều trị nếu cần, đủ bình tĩnh để đưa ra những quyết định quan trọng. Nếu vì hiếu thảo mà đánh đổi sự nghiệp, vài tháng đầu có thể tôi ở bên mẹ nhiều hơn, nhưng nếu sau đó mất việc, cạn tiền, sức khỏe suy giảm vì áp lực, liệu tôi có còn chăm được họ tốt như mong muốn?
Tôi từng chứng kiến không ít người rơi vào tình cảnh ấy. Ban đầu họ gác lại mọi kế hoạch phát triển sự nghiệp để chăm cha mẹ già. Nhưng rồi thời gian nghỉ việc kéo dài, thu nhập mất đi, khoản tiết kiệm vơi dần. Đến khi cha mẹ cần điều trị lâu dài hoặc bản thân họ muốn quay lại thị trường lao động, mọi thứ đã khó khăn hơn rất nhiều.
>> 'Tôi không để con cái kiệt quệ vì báo hiếu cha mẹ già'
Tôi nghĩ rằng hiếu thảo không chỉ là sự hy sinh. Hiếu thảo còn là khả năng chăm sóc được cha mẹ trong nhiều năm, chứ không chỉ dốc hết sức trong một giai đoạn rồi chính mình cũng kiệt quệ. Cha mẹ nào cũng mong con cái có cuộc sống ổn định. Chắng mấy ai lại muốn con nghỉ việc, từ bỏ sự nghiệp hay đánh mất tương lai chỉ để quanh quẩn bên mình mỗi ngày. Họ có thể vui vì được chăm sóc, nhưng cũng sẽ day dứt nếu thấy con mình vì họ mà lâm vào cảnh bấp bênh.
Vì vậy, tôi chọn một cách khác. Tôi vẫn dành thời gian cho mẹ trong khả năng của mình, vẫn quan tâm, thu xếp khi cần, nhưng không từ bỏ công việc. Thu nhập mỗi tháng khoảng trên dưới 60 triệu, tôi dùng tiền kiếm được để thuê người chăm sóc mẹ trong lúc mình đi làm. Tôi muốn giữ cho mình một nền tảng tài chính đủ vững để khi mẹ cần, tôi có thể giúp bằng cả thời gian, sức lực lẫn tiền bạc.
Sẽ có người cho rằng đó là thực dụng, nhưng tôi lại cho rằng đấy là tầm nhìn dài hạn. Hiếu thảo không phải là cuộc thi xem ai hy sinh nhiều hơn. Cũng không phải cứ ở cạnh mẹ 24 giờ mỗi ngày mới là người con có hiếu. Với tôi, hiếu thảo là làm sao để tình yêu thương không trở thành gánh nặng cho cả hai phía. Một người con mất việc, mất sức khỏe và mất cả tương lai chưa chắc chăm cha mẹ tốt hơn một người vẫn giữ được công việc, dòng tiền và sự cân bằng trong cuộc sống.
Bài viết về cử nhân tốn hàng trăm triệu đồng học đại học nhưng ra trường không biết làm gì khiến tôi suy nghĩ nhiều. Trước đây tôi cũng chọn ngành không phù hợp với năng lực và tính cách, phải mất nhiều năm điều chỉnh bổ sung mới có được thành công.
Theo tôi, đây không chỉ là câu chuyện của một cá nhân mà phản ánh khoảng trống lớn trong công tác hướng nghiệp hiện nay.
Khi đứng trước ngưỡng cửa đại học, học sinh thường được cung cấp rất nhiều thông tin: Điểm chuẩn, học phí, chương trình đào tạo, cơ hội việc làm, mức lương sau tốt nghiệp... Nhưng có một câu hỏi quan trọng lại ít khi được trả lời: "Tư duy cốt lõi của nghề đó là gì?".
Nhiều năm trước, khi còn học đại học, tôi nhớ một người thầy từng nói: "Mỗi cuốn sách chỉ có vài dòng là giá trị nhất". Khi đi làm, tôi mới hiểu ý nghĩa của câu nói ấy. Đằng sau hàng trăm trang sách, hàng chục môn học, thường chỉ có một vài nguyên lý cốt lõi quyết định cách người làm nghề suy nghĩ và hành động.
Nghề luật sư chẳng hạn. Nhiều người nghĩ điều quan trọng nhất là bằng cấp hoặc thuộc nhiều điều luật. Nhưng những luật sư giỏi mà tôi biết lại có một điểm chung khác: Họ sở hữu tư duy pháp lý và tư duy chứng cứ. Khi nghe một câu chuyện, họ không vội kết luận ai đúng ai sai mà tự hỏi: có chứng cứ gì, quan hệ pháp lý nào phát sinh, điều luật nào điều chỉnh.
Tương tự, cốt lõi của nghề kỹ sư không phải là thuộc lòng công thức mà là khả năng phân tích nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và tìm ra giải pháp tối ưu. Cốt lõi của nghề kinh doanh không phải là bán hàng mà là hiểu nhu cầu khách hàng và tạo ra giá trị.
Tôi cho rằng rất nhiều sinh viên gặp khó khăn sau khi tốt nghiệp vì đã chọn ngành học mà chưa hiểu tư duy cốt lõi của nghề nghiệp phía sau. Các em nhìn thấy màu hồng của nghề nhưng không nhìn thấy áp lực, trách nhiệm và cách suy nghĩ đặc trưng của người làm nghề đó.
Trong khi chờ đợi những hệ thống tư vấn hướng nghiệp hiện đại hơn, học sinh và phụ huynh hoàn toàn có thể làm một việc rất đơn giản.
Trước khi chọn ngành học, hãy tìm một người thân, người quen hoặc một người thành công trong nghề mà mình quan tâm và hỏi họ ba câu hỏi:
- Theo anh chị, tư duy cốt lõi nhất của nghề này là gì?
- Điều khó khăn nhất và áp lực lớn nhất của nghề là gì?
- Với tính cách và năng lực của em, anh chị có nghĩ em phù hợp với nghề này không?
Theo tôi, ba câu hỏi đó đôi khi giá trị hơn hàng chục buổi tư vấn tuyển sinh.
Nếu nhiều người làm nghề đều trả lời giống nhau về một đặc điểm nào đó, rất có thể đó chính là "điểm nút" của nghề. Nếu bản thân cảm thấy không hứng thú hoặc không thể chấp nhận điều cốt lõi ấy, có lẽ nên cân nhắc lựa chọn khác trước khi đầu tư bốn năm đại học và hàng trăm triệu đồng học phí.
Theo tôi, mục tiêu của hướng nghiệp không phải là tìm ngành học đang "hot" nhất, mà là tìm nghề nghiệp phù hợp nhất với cách mình suy nghĩ và con người mình.
Khi chọn đúng nghề, việc học sẽ đi vào trọng tâm hơn, thời gian trưởng thành nghề nghiệp sẽ ngắn hơn và xã hội cũng giảm được rất nhiều lãng phí từ những quyết định sai ngay từ đầu.
