Ăn mỡ trộn cơm để tăng cân?

Chị Nguyễn Hiền nặng 53 kg, không thuộc nhóm thừa cân theo bất kỳ thang đo nào. Nhiều năm sau khi sinh hai con, mỗi lần mặc đồ ôm, chị lại hóp bụng. Vòng eo 60 cm thời con gái đã biến mất từ lúc nào không hay, thay bằng vùng bụng dưới mềm nhão. Hiền tự an ủi bằng câu quen thuộc mà nhiều phụ nữ vẫn nói với nhau: "Sau sinh ai cũng vậy thôi".

Ba năm trước, cựu nhân viên ngân hàng ở Hải Phòng tình cờ tham gia một chương trình chuyển đổi vóc dáng. Chị không kỳ vọng nhiều, chỉ muốn thử xem có giảm được vài cm vòng bụng hay không.

Sau ba tháng, cân nặng của chị hầu như không đổi, chỉ giảm nhẹ 0,5 kg xuống còn 52,5 kg. Nhưng vòng bụng trên giảm 6 cm, vòng bụng dưới giảm 8 cm. Tỷ lệ cơ, mỡ và nước trong cơ thể thay đổi rõ rệt. Chỉ số tuổi sinh học (Bio-age) của chị đo được ở mức 26, trẻ hơn tuổi thật lúc bấy giờ 11 tuổi.

Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa thực sự của cơ thể, độc lập với năm sinh trên giấy tờ. Nó được xác định thông qua các xét nghiệm mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu để đánh giá các chỉ dấu sinh học như viêm mãn tính, độ đàn hồi tế bào và chức năng trao đổi chất. Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Aging cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng, có thể làm chậm hoặc đảo ngược tuổi sinh học đáng kể hơn yếu tố di truyền trong nhiều trường hợp.

Điều Hiền không làm trong ba tháng đó là cắt tinh bột, tập nặng, hay bỏ bữa cơm cùng gia đình. "Tôi vẫn ăn tôm, cá, thịt, rau củ, trái cây tươi mỗi ngày. Không có gì cầu kỳ hay đắt tiền cả", chị nói.

Thay đổi duy nhất nằm ở thứ tự và cấu trúc bữa ăn. Người phụ nữ áp dụng nguyên tắc ăn rau củ trước, tiếp theo là đạm, cuối cùng mới đến tinh bột. Một nghiên cứu năm 2015 từ Đại học Cornell chỉ ra rằng ăn rau và protein trước tinh bột giúp làm chậm hấp thu glucose và giảm đỉnh đường huyết sau bữa ăn tới 29%, từ đó hạn chế tích trữ mỡ và kiểm soát cảm giác thèm ăn. Chị cũng hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh chế và đồ nhiều dầu mỡ, đồng thời áp dụng nguyên tắc bàn tay để ước lượng khẩu phần từng nhóm chất.

Về vận động, chị tập cardio nhẹ kết hợp yoga, hai đến ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi 30 phút.

Chị Hiền mô tả cách chị nghĩ về cơ thể: "Cơ thể như một chiếc máy. Vấn đề không phải là ép nó chạy nhanh hơn, mà là đổ đúng nhiên liệu. Khi nạp đúng chất, cơ thể tự điều chỉnh". Đó là lý do người phụ nữ không xem việc tập luyện cường độ cao là ưu tiên, và kết quả của chị cho thấy cách tiếp cận đó có hiệu quả, ít nhất với cơ thể cũng như lối sống của mình.

Gần hai năm sau, chị vẫn duy trì các chỉ số đó mà không cảm thấy áp lực. Nhưng điều Hiền không ngờ là hành trình thay đổi vóc dáng lại đẩy chị sang một ngã rẽ nghề nghiệp hoàn toàn khác. Chị nghỉ việc văn phòng, học chuyên sâu về khoa học dinh dưỡng và giải phẫu cơ thể, rồi trở thành huấn luyện viên vóc dáng online.

Khách hàng của chị phần lớn là những bà mẹ bỉm sữa đang loay hoay tìm lại chính mình. Trong các phiên tư vấn, chị hướng dẫn họ cách kiểm soát lộ trình bằng những chỉ số cơ thể cụ thể thay vì cảm tính. Mục tiêu cốt lõi không phải là theo đuổi những tiêu chuẩn hoàn hảo khắt khe, mà là việc tập trung giảm mỡ, tăng cơ và thay đổi lối sống một cách an toàn ngay cả trong giai đoạn cho con bú. Chị khuyến khích học viên lắng nghe phản ứng của cơ thể sau mỗi bữa ăn và chủ động loại bỏ từng thói quen xấu.

"Bạn không cần làm gì cực đoan. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ nhất như ăn đúng, hiểu mình, và kiên nhẫn với chính cơ thể", Hiền nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Bên cạnh các nhà thuốc tuân thủ quy định thì vẫn còn nhiều nhà thuốc ngang nhiên bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc của bác sĩ.

Các chuyên gia lo ngại tình trạng kháng kháng sinh tiếp tục tăng trong cộng đồng nếu tình trạng mua thuốc kê đơn, nhất là thuốc kháng sinh không có đơn thuốc của bác sĩ vẫn tiếp diễn.

Sau khi quy định nâng mức phạt lên 10 - 20 triệu đồng đối với hành vi bán thuốc kê đơn không có chỉ định của bác sĩ chính thức có hiệu lực từ ngày 15-5-2026, ghi nhận thực tế tại nhiều nhà thuốc ở TP.HCM và một số địa phương khác cho thấy vẫn còn không ít nơi ngang nhiên bán thuốc kê đơn mà không yêu cầu có toa của bác sĩ.

Bên cạnh những nhà thuốc chưa tuân thủ quy định, nhiều nhà thuốc đã bắt đầu siết chặt quy trình, e dè hơn trước yêu cầu của khách hàng hoặc từ chối bán thuốc kê đơn nếu khách hàng không xuất trình đơn thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Chiều 18-5 tại một tiệm thuốc lớn trên đường Nguyễn Thị Búp (phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM), khi khách hàng đưa hình ảnh hộp kháng sinh Amoxicilin (dạng thuốc cốm pha hỗn dịch uống 250mg), nữ nhân viên nhanh chóng lấy hộp thuốc gồm 12 gói rồi bóc lẻ bán hai gói cho khách mà không yêu cầu đơn bác sĩ hay tư vấn cách sử dụng, dù trên bao bì sản phẩm ghi rõ "thuốc bán theo đơn".

Tương tự, tại nhà thuốc L.A.C. trên đường Thống Nhất (TP.HCM) trưa 19-5, sau khi nói một vài triệu chứng và cần thuốc Amoxicilin, một nữ nhân viên nhanh chóng lấy hộp thuốc kháng sinh Amoxicilin dạng bột uống (hộp 30 gói x 250mg) bán cho khách mà không yêu cầu đơn của bác sĩ.

Khảo sát tại nhà thuốc P.N. (phường Bắc Gia Nghĩa, Lâm Đồng), khi phóng viên ngỏ ý mua kháng sinh Penicillin, nhân viên tại đây báo hết hàng, chủ động giới thiệu sang kháng sinh Ampicillin với giá gần 2.000 đồng/viên. Tuy nhiên khi phóng viên chốt mua, người bán lập tức lưỡng lự rồi từ chối, khẳng định chỉ bán khi có đơn của bác sĩ.

Việt Nam hiện là một trong những nước mua, bán kháng sinh dễ dàng nhất mà không cần đơn của bác sĩ, điều này để lại những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe người dân.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xếp Việt Nam vào nhóm các nước có tỉ lệ kháng kháng sinh cao nhất thế giới. Theo ước tính của WHO, từ năm 2020-2023 Việt Nam có gần 270.000 ca tử vong do đề kháng kháng sinh. Tức là bình quân mỗi năm có gần 70.000 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Văn Ngọc - chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM - cho rằng tình trạng kháng kháng sinh tại Việt Nam đang ở mức đáng báo động, thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Một trong những nguyên nhân lớn là việc mua bán, lạm dụng kháng sinh quá dễ dàng trong thời gian dài.

"Thuốc kháng sinh ở nước ta từ trước đến nay gần như được mua bán tự do như một loại hàng hóa thông thường. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh. Chính vì vậy, Bộ Y tế quyết liệt yêu cầu thuốc kháng sinh chỉ được bán khi có đơn của bác sĩ", BS Ngọc nói.

Theo ông Ngọc, dù Bộ Y tế đã có quy định nhưng nhiều cơ sở bán thuốc vẫn chưa tuân thủ triệt để. Tình trạng bán thuốc kê đơn không cần toa xuất phát từ cả hai phía: người dân có thói quen tự mua thuốc, trong khi nhiều nhà thuốc vẫn sẵn sàng bán kháng sinh dù khách không có đơn chỉ định của bác sĩ. Nhiều người còn sử dụng kháng sinh không đủ liều, không đủ thời gian hoặc dùng sai chỉ định khiến vi khuẩn dần kháng thuốc, kể cả với các loại kháng sinh phổ rộng.

Để ngăn chặn "thảm họa" kháng kháng sinh, theo BS Ngọc, cần bắt buộc bán thuốc theo đơn, chỉ được bán khi có chỉ định và toa thuốc từ bác sĩ. Các nhà thuốc phải tuân thủ nghiêm quy định của Bộ Y tế, đồng thời dược sĩ cần nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp, không tự ý chẩn đoán, cấp bán thuốc kháng sinh.

Ông Phạm Hùng Vân - Chủ tịch Hội Vi sinh lâm sàng TP.HCM, Viện Nghiên cứu và phát triển vi sinh lâm sàng Việt Nam - cho biết Việt Nam đứng đầu trong danh sách các nước có tỉ lệ kháng thuốc kháng sinh cao, điều này đã tạo ra gánh nặng về y tế cho cả người bệnh và hệ thống y tế.

Để giải được bài toán kháng kháng sinh cần phải kiểm soát thuốc kháng sinh, bắt buộc phải có đơn của bác sĩ là một trong những vấn đề cần được thực hiện hiện nay.

Đặc biệt, cần có sự vào cuộc của tất cả các ban ngành chứ không chỉ riêng y tế, liên quan đến thú y, quản lý thị trường... Cần có những chế tài đủ răn đe để giảm tình trạng mua bán thuốc không cần đơn thuốc của bác sĩ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong khi triglyceride tăng cao lại là dấu hiệu cảnh báo sớm các loại bệnh nguy hiểm như tim mạch, viêm tụy cấp, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường, đột quỵ.

Tình trạng bệnh nhân nguy kịch do triglyceride gia tăng có ở nhiều bệnh viện.

Bệnh nhân Đ.C.T. (44 tuổi) nhập viện cấp cứu trong tình trạng đau tức vùng thượng vị, đau âm ỉ vùng mạn sườn trái và tăng dần theo thời gian. Bệnh nhân uống thuốc giảm đau nhưng không đỡ và xuất hiện cảm giác tức ngực, khó thở...

Kết quả xét nghiệm máu cho thấy chỉ số mỡ máu triglyceride của bệnh nhân lên tới 155,9 mmol/L - tăng gấp hơn 100 lần bình thường; mẫu huyết tương của bệnh nhân đục trắng như sữa - dấu hiệu điển hình của tình trạng tăng mỡ máu rất nặng.

"Triglyceride tăng gấp 100 lần bình thường là tình trạng cực kỳ hiếm và nguy hiểm, có thể dẫn đến hoại tử tụy, gây suy đa tạng, đe dọa tính mạng. May mắn, nhờ lọc máu liên tục 3 giờ, chỉ số mỡ máu của bệnh nhân đã giảm nhanh từ mức 155,9 xuống còn 5,3 mmol/L, và bệnh nhân đã được cứu sống", bác sĩ Lê Việt Long - khoa hồi sức tích cực (ICU) Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - cho biết.

Gần đây tình trạng các bệnh nhân nguy kịch do triglyceride diễn ra ở khắp các bệnh viện. Đáng chú ý nhiều người nguy kịch do tăng triglyceride không phải do uống rượu mà do mỡ máu âm thầm phát triển trong cơ thể.

Tương tự, chỉ trong thời gian ngắn khoa cấp cứu - hồi sức tích cực và chống độc Trung tâm Y tế khu vực Yên Lập (Phú Thọ) đã tiếp nhận và điều trị thành công liên tiếp 5 trường hợp viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu - một thể bệnh nguy hiểm, dễ diễn biến nặng.

Khi nhập viện, người bệnh đều có biểu hiện: đau bụng dữ dội vùng thượng vị, nôn nhiều, Amylase/Lipase tăng gấp 3 - 10 lần bình thường, triglyceride tăng cao 11 - 35 mmol/L (bình thường < 1,7 mmol/L). Trong đó có nhiều bệnh nhân là do tiền sử rối loạn mỡ máu.Bác sĩ Lê Việt Long ở trung tâm này cho biết viêm tụy cấp do tăng triglyceride xảy ra khi nồng độ triglyceride trong máu tăng quá cao, gây tổn thương và kích hoạt phản ứng viêm tại tuyến tụy. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như sốc viêm, suy đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.Bác sĩ Đinh Minh Trí (Hội Tim mạch Việt Nam) thông tin rất nhiều người khi đi xét nghiệm máu hay khi nói đến bệnh tim mạch và đột quỵ thường quan tâm nhiều đến các chỉ số LDL, HDL và mức cholesterol toàn phần trong các xét nghiệm mỡ máu mà bỏ qua chỉ số triglyceride.Tuy nhiên nhiều nghiên cứu cho biết chỉ số triglyceride trong kết quả xét nghiệm lipid cũng rất cần chú ý, vì chúng cũng là thủ phạm gây xơ vữa động mạch và là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh tim mạch chuyển hóa và đột quỵ.Trong khi thực tế triglyceride tăng cao lại là dấu hiệu cảnh báo sớm của rối loạn chuyển hóa, có liên quan trực tiếp đến bệnh tim mạch, viêm tụy cấp nguy hiểm, gan nhiễm mỡ, kháng insulin và đái tháo đường. Điều đáng nói là triglyceride cao thường không có triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người chủ quan cho đến khi bệnh tiến triển nặng.Bác sĩ Trí phân tích nồng độ triglyceride bình thường thấp hơn 150mg/dL, 150 - 199mg/dL là cao nhẹ, 200 - 499mg/dL được gọi là cao, và ở mức cao hơn 500mg/dL được gọi là rất cao. Tăng triglyceride máu và các rối loạn do tăng triglyceride máu gây ra thực sự khá nguy hiểm. Tăng triglyceride máu làm tăngnguy cơ mắc bệnh động mạch vành, dẫn đến góp phần vào việc tắc nghẽn các động mạch khác của cơ thể và cuối cùng sẽ dẫn đến một cơn đau tim hoặc cơn đột quỵ.Người bị bệnh đái tháo đường, bệnh thận hoặc suy giáp có nguy cơ cao khi kèm tăng triglyceride máu. Nồng độ triglyceride máu vượt quá 500mg/dL có thể dẫn đến bệnh viêm tụy cấp, đe dọa tính mạng.Tin Gốc: Tuổi Trẻ