Dù thịt gà là thực phẩm phổ biến nhưng việc chế biến không đảm bảo an toàn vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Một trường hợp điển hình là người đàn ông 70 tuổi ở Anh tử vong sau khi nhiễm khuẩn salmonella trong chuyến du lịch tại Tây Ban Nha.
Theo kết luận điều tra, người này xuất hiện các triệu chứng tiêu chảy và mất nước sau khi ăn uống tại khách sạn nơi lưu trú. Dù được điều trị tại bệnh viện, tình trạng sức khỏe nhanh chóng chuyển biến xấu với các biến chứng như suy thận, nhiễm trùng huyết và cuối cùng là suy đa tạng.
Kết quả điều tra xác định nguyên nhân tử vong liên quan đến ngộ độc thực phẩm do ăn thịt gà chưa được nấu chín kỹ.
Vợ ông, bà Julie, cho biết hai vợ chồng từng nhiều lần nghi ngờ chất lượng bữa ăn tại khách sạn vì thức ăn không đủ nóng, thậm chí có món thịt gà còn sống. Bản thân bà cũng bị nhiễm salmonella và phải nhập viện trong cùng chuyến đi.
Theo các chuyên gia y tế, vi khuẩn salmonella thường lây truyền qua thực phẩm nhiễm khuẩn, đặc biệt là thịt gia cầm, trứng và các sản phẩm chưa được nấu chín kỹ. Bệnh có thể gây tiêu chảy, sốt, đau bụng; trong những trường hợp nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết và đe dọa tính mạng.
Một trường hợp khác xảy ra ở Trung Quốc ăn thịt gà theo cách “lạ đời”, chú rể 28 tuổi tử vong ngay trước ngày cưới.
Theo thông tin từ gia đình và truyền thông địa phương, Mã Bân là người làm việc xa quê, hiếm khi có thời gian trở về nhà. Khi ngày cưới đến gần, anh tranh thủ trở lại quê hương trong nhiều ngày để cùng gia đình chuẩn bị hôn lễ. Trong không khí sum vầy ấy, ông nội anh đã làm một con gà thả vườn nuôi nhiều năm để bồi bổ cho cháu trai một hành động xuất phát từ sự yêu thương và kỳ vọng vào tương lai của anh.
Do lịch trình chuẩn bị cưới dày đặc, Mã Bân không ăn hết ngay trong một bữa. Phần thịt gà còn lại được cất trong tủ lạnh và tiếp tục sử dụng vào ngày hôm sau. Chính quyết định tưởng như bình thường, thậm chí quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày này, lại trở thành khởi đầu cho chuỗi diễn biến đau lòng sau đó.
Ngay sau khi ăn lại phần thực phẩm đã bảo quản, Mã Bân bắt đầu cảm thấy cơ thể có dấu hiệu bất ổn. Ban đầu chỉ là cảm giác đầy bụng, đau âm ỉ và khó chịu nhẹ ở đường tiêu hóa. Trong bối cảnh đang tất bật lo cho đám cưới và chịu áp lực tinh thần lớn, anh cho rằng đây chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường nên không quá lo lắng.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, tình trạng của anh nhanh chóng chuyển biến xấu. Các triệu chứng như tiêu chảy dữ dội, suy kiệt cơ thể và dấu hiệu mất nước nghiêm trọng xuất hiện liên tiếp. Gia đình lập tức đưa anh đến bệnh viện trong tình trạng đã trở nặng, nhưng mọi việc diễn ra quá nhanh khiến các bác sĩ gặp rất nhiều khó khăn trong cấp cứu.
Theo China Times tại bệnh viện, các bác sĩ chẩn đoán Mã Bân bị suy gan cấp, rối loạn đông máu nặng và biến chứng nghiêm trọng liên quan đến nhiễm độc toàn thân. Dù được điều trị tích cực, truyền máu khẩn cấp và nhận sự hỗ trợ hiến máu từ nhiều người, tình trạng của anh vẫn không cải thiện. Sau những nỗ lực cuối cùng, anh đã không qua khỏi, để lại nỗi đau tột cùng cho gia đình và người vợ sắp cưới.
Về nguyên nhân, các chuyên gia y tế cho rằng trường hợp này có thể liên quan đến nhiễm khuẩn từ thực phẩm gia cầm không đảm bảo an toàn. Có giả thuyết đặt ra rằng con gà có thể đã mang mầm bệnh từ trước, hoặc quá trình giết mổ bảo quản sử dụng lại không đúng cách đã tạo điều kiện cho vi khuẩn và độc tố phát triển mạnh.
Các bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng tủ lạnh không có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, mà chỉ làm chậm quá trình phân hủy thực phẩm. Trong trường hợp thực phẩm đã nhiễm khuẩn, việc bảo quản không đúng cách hoặc hâm lại không đủ nhiệt có thể khiến nguy cơ ngộ độc tăng cao, thậm chí trở nên nguy hiểm hơn so với ban đầu.
Đặc biệt, với các loại thịt gia cầm như gà, vịt, nguy cơ nhiễm khuẩn càng đáng lưu ý nếu nguồn gốc không rõ ràng hoặc gia cầm có dấu hiệu bệnh lý trước khi giết mổ. Khi kết hợp với tình trạng sức khỏe suy giảm do căng thẳng, thiếu ngủ hoặc lao lực như trong trường hợp của Mã Bân cơ thể càng dễ bị tấn công và khó chống đỡ.
Sau sự việc đau lòng này, các chuyên gia tiếp tục đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ về an toàn thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày. Người dân được nhắc nhở lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh sử dụng đồ ăn đã để lâu không đảm bảo điều kiện bảo quản, và đặc biệt không chủ quan với thực phẩm thừa.
Ngoài ra, thực phẩm sau khi nấu chín nếu không dùng hết nên được bảo quản đúng cách trong hộp kín và giữ lạnh đầy đủ, đồng thời phải được đun nóng kỹ trước khi sử dụng lại.
Tuyệt đối không nên tiêu thụ gia cầm có dấu hiệu bất thường hoặc không rõ tình trạng sức khỏe trước khi giết mổ.
Bi kịch của Mã Bân không chỉ là một câu chuyện đau lòng trước ngày cưới, mà còn là lời cảnh báo nghiêm khắc về sự an toàn trong ăn uống nơi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể cứu vãn.
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrients (2023), thịt gà là nguồn protein hoàn chỉnh, chứa đầy đủ axit amin thiết yếu giúp:
– Xây dựng và phục hồi cơ bắp
– Duy trì hoạt động trao đổi chất
– Hỗ trợ hệ miễn dịch
Ngoài ra, thịt gà còn giàu vitamin nhóm B, choline, sắt, magie, phốt pho, kali và selen những vi chất quan trọng cho cơ thể.
Trong khi đó, nghiên cứu trên Journal of Nutritional Science and Vitaminology (2019) cho thấy cơm là nguồn cung cấp năng lượng chính, nhờ hàm lượng tinh bột cao. Một số vi chất như sắt, selen và axit folic cũng có trong gạo.
Khi ăn cùng nhau, cơm và thịt gà giúp năng lượng được giải phóng ổn định hơn, hạn chế tình trạng tụt đường huyết và tạo cảm giác no lâ lý do khiến nhiều người lựa chọn cho chế độ ăn giảm cân.
Vấn đề không nằm ở món ăn, mà ở việc lặp lại quá đơn điệu trong thời gian dài. Khi chỉ xoay quanh cơm và thịt gà, cơ thể có nguy cơ thiếu:
Vitamin C ảnh hưởng miễn dịch và hấp thu sắt
Vitamin D và omega-3 quan trọng cho tim mạch và não bộ
Chất xơ cần thiết cho hệ tiêu hóa
Theo nghiên cứu đăng trên Journal of Preventive Medicine and Hygiene (2022), chế độ ăn đơn điệu kéo dài có thể làm tăng nguy cơ:
Bệnh tim mạch
Tiểu đường type 2
Suy giảm miễn dịch và rối loạn chuyển hóa
Nói cách khác, “ăn đủ no” không đồng nghĩa với “ăn đủ chất”.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị:
Khẩu phần: khoảng 100g thịt gà mỗi bữa
Tần suất: tối đa 2-3 lần/tuần nếu là món chính
Gạo: ưu tiên gạo lứt thay cơm trắng để kiểm soát đường huyết tốt hơn
Gạo lứt giữ lại nhiều chất xơ, vitamin nhóm B và chất chống oxy hóa hơn so với gạo trắng, giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
Muốn ăn cơm với thịt gà mà vẫn khỏe mạnh lâu dài, chìa khóa nằm ở sự đa dạng:
– Thêm rau xanh như bông cải, cải bó xôi, salad để bổ sung vitamin và chất xơ
– Ăn trái cây mỗi ngày để tăng vi chất tự nhiên
– Kết hợp thêm cá béo, trứng hoặc đạm thực vật để bổ sung omega-3
Đó cũng chính là lý do khiến ông Lương Dũng Nhân cùng nhóm học trò của tiến sĩ Lê Nguyên Phương tổ chức Ngày hội An lạc miễn phí dành cho mọi người từ tháng 11- 2024 đến nay. 5 Ngày hội An lạc đã được tổ chức tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng.
Ngày hội An lạc lần thứ 5 được tổ chức tại Hà Nội ngày 18-4, với sự tham dự của hàng trăm bạn trẻ bao gồm cả nam lẫn nữ, một số phụ nữ trung niên.
Giữa hai nhịp hướng dẫn người tham gia Ngày hội An lạc lắng nghe mình và kết nối với những người xung quanh, ông Lương Dũng Nhân chia sẻ những câu chuyện gợi suy nghĩ ông nhận được từ 5 lần tổ chức ở ba miền đất nước.
Đầu tiên, ông đã gặp nhiều người trẻ mang cùng một câu chuyện: Công việc tốt, lương đủ, điện thoại đầy danh bạ, mạng xã hội hàng trăm bạn bè, nhưng khi cảm thấy đau khổ trào dâng vào một buổi tối bất kỳ, không có cái tên nào họ dám gọi.
Thậm chí nhiều bạn trẻ chia sẻ chính gia đình cũng là một nơi chốn không mang đến cảm giác an toàn cho họ.
Vậy mà ở những Ngày hội An lạc, ông đã chứng kiến những người tham dự, có cả học sinh, sinh viên, người đi làm ba mươi tuổi, phụ huynh năm mươi tuổi, ngồi xuống và bật khóc ngay trong vài phút đầu tiên.
Họ nói rằng lần đầu tiên sau rất lâu, họ được cảm thấy mình không phải gồng lên để "ổn".
Lần đầu tiên họ nhận ra cái mỏi trong vai mình đã ở đó suốt nhiều năm mà họ chưa bao giờ dám thả lỏng xuống.
Bởi vì Ngày hội An lạc thiết kế một không gian đủ yên tĩnh, đủ ấm áp, đủ an toàn, nơi những người tham dự được hướng dẫn quay về với cảm giác đang diễn ra ngay trên cơ thể mình.
Ở đó, những người hướng dẫn thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc không đưa ra lời khuyên, không phân tích, không đánh giá, không đi tìm lời giải hộ người tham dự.
Bởi điều những người đang mỏi mệt cần nhất là một không gian tràn đầy sự hiện diện thật sự và quan tâm trọn vẹn của người khác một cách trực tiếp, không qua màn hình.
Trở lại câu chuyện các học viên của Ngày hội An lạc lập tức cởi bỏ “áo giáp”, bật khóc ngay vài phút đầu tiên tham dự ngày hội, ông Dũng Nhân nói là bởi không gian ấy tạo cho người tham gia cảm giác an toàn.
Con người chỉ thực sự được chữa lành khi hệ thần kinh ở trạng thái an toàn. Khi ấy cơ thể chuyển sang chế độ kết nối xã hội, biểu cảm khuôn mặt mềm lại, giọng nói dịu xuống, khả năng học hỏi và phục hồi mới khởi sinh.
Ngược lại, khi hệ thần kinh đang ở chế độ cảnh giác liên tục, thì dù có nghe bao nhiêu lời khuyên đúng đắn cũng không thấm vào được. Đáng tiếc, điện thoại và mạng xã hội, với thiết kế kích thích liên tục, đang đẩy hệ thần kinh của người trẻ về phía cảnh giác.
Ông Lương Dũng Nhân cho biết nhiều học viên chia sẻ với ông trước đây, mỗi khi buồn, họ mở điện thoại.
Sau khi trở về Ngày hội An lạc, họ bắt đầu làm một việc khác: bước ra khỏi phòng, đi bộ xuống sân, ngồi trên ghế đá và thở. Đôi khi gặp một người hàng xóm ra tưới cây thì cười và chào một câu. Chỉ vậy thôi, nhưng cảm giác đó khác hẳn với ba tiếng lướt Facebook.
Ông Dũng Nhân nói trong mỗi chúng ta đều có một phần biết rất rõ rằng thứ khiến mỗi chúng ta được chữa lành, được làm dịu cơn đau không nằm trong màn hình, mà phải là sự kết nối trực tiếp giữa người với người.
Đây là một trường hợp được bác sĩ chuyên khoa thận Trần Tuấn Vũ ở Trung Quốc chia sẻ.
Kết quả kiểm tra sức khỏe ở trường của nam sinh phát hiện có đạm trong nước tiểu, tiểu ra bọt. Kết quả cho thấy huyết áp lên tới 180mmHg (bình thường không quá 130mmHg), hai chân phù nề, thận bị mỡ bao quanh và chức năng thận suy giảm.
"Con trai tôi thường xuyên ăn liền 8 chiếc đùi gà nướng trong một buổi tối. Hễ có tiền tiêu vặt là mua gà rán, gà chiên giòn, cơn thèm ăn gần như không thể kiểm soát", mẹ của cậu cho biết.
Bác sĩ Trần cho biết, chức năng thận kém của bệnh nhân hoàn toàn do chế độ ăn uống. Ăn quá mặn khiến cơ thể giữ nước, tăng gánh nặng cho thận. Thận lại bị mỡ bao quanh, trong khi mỡ có độc tính, gây hại cho thận. Vòng xoáy này dẫn tới suy thận.
Khi hai chân phù nề đến mức không thể đi giày, bệnh nhân mới nhận ra sự cần thiết của việc giảm cân.
Với sự hỗ trợ của đội ngũ gồm bác sĩ nhi khoa, tâm thần và nhiều chuyên khoa khác, sau nửa năm, cậu đã giảm 25kg, xuống còn 95kg. Chức năng thận cải thiện, chỉ số tăng từ 30 lên 50 điểm.
Bác sĩ Trần nhấn mạnh, béo phì có thể dẫn tới mỡ bao quanh thận, chất béo gây độc sẽ làm xơ hóa thận. Nghiên cứu cho thấy, khi chỉ số cơ thể (BMI) vượt quá 25, nguy cơ suy thận tăng 20%; khi BMI trên 30, nguy cơ tăng vọt trên 50%. Vì vậy, giảm cân không chỉ để đẹp mà còn là cách quan trọng để bảo vệ thận.
Theo các bác sĩ, suy thận thường không xảy ra một sớm một chiều mà thường trải qua quá trình suy giảm chậm, tiến triển được gọi là bệnh thận mạn tính.
Điều nguy hiểm nhất là suy thận thường diễn ra âm thầm. Người bệnh có thể mất tới 90% chức năng thận trước khi cảm thấy các triệu chứng rõ rệt. Do đó, phát hiện sớm có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong việc cứu lấy quả thận. Sau đây, các chuyên gia tại Bệnh viện Artemis (Ấn Độ), chỉ ra những triệu chứng suy thận mọi người cần lưu ý.
-Thay đổi thói quen tiểu tiện. Khi thận bắt đầu trục trặc, dấu hiệu đầu tiên thường là thay đổi thói quen đi vệ sinh.
-Tiểu đêm: Thận mất khả năng cô đặc nước tiểu, nghĩa là chúng tạo ra thể tích nhiều hơn để đào thải cùng một lượng chất thải, đặc biệt là vào ban đêm.
-Nước tiểu có bọt: Bọt trông giống như lòng trắng trứng đánh tơi và cần xả nước nhiều lần mới hết. Đây là dấu hiệu của protein bị rò rỉ vào nước tiểu do bộ lọc bị hỏng.
-Máu trong nước tiểu: Các bộ lọc bị tổn thương để tế bào máu lọt vào nước tiểu, khiến nước tiểu có màu hồng, đỏ hoặc màu cola, theo trang tin sức khỏe Artemis Hospital.
-Mệt mỏi và suy nhược không giải thích được. Thận khỏe mạnh tạo ra hoóc môn erythropoietin (EPO) để báo hiệu tủy xương tạo hồng cầu. Khi chức năng thận giảm, sản xuất EPO giảm đi, dẫn đến thiếu máu. Kết quả là lượng oxy được vận chuyển đến cơ bắp và não suy giảm, gây mệt mỏi dai dẳng và suy nhược.
-Da khô và ngứa. Đây là triệu chứng dễ bị bỏ qua nhất. Khi thận suy, chất thải tích tụ trong máu và sự cân bằng các khoáng chất như canxi, phốt pho bị phá vỡ. Mức phốt pho cao gây ngứa dữ dội kèm theo tình trạng da khô, bong tróc do độc tố tích tụ.
Khi bệnh suy thận tiến triển sang giai đoạn 4 - 5, các triệu chứng trở nên rõ rệt, bao gồm sưng phù quanh mắt khi thức dậy, bàn chân và mắt cá chân; huyết áp cao; hơi thở có mùi amoniac, miệng có vị kim loại, chán ăn.
Khi chức năng thận dưới 15%, các triệu chứng trở nên nghiêm trọng: Khó thở, sương mù não, co thắt cơ; mất ngủ và đau thắt ngực, theo Artemis Hospital.
Hội thảo thu hút nhiều nhà quản lý, nhà khoa học và người trong cuộc với hơn 100 tham luận gửi về. Không chỉ dừng ở câu chuyện chính sách, hội thảo đặt ra một vấn đề lớn hơn, đó là làm sao để quyền tiếp cận thực sự đi vào đời sống.
Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thành viên ban cố vấn dự án Vượt sóng - cho hay Việt Nam không thiếu quy định pháp luật liên quan đến người khuyết tật, thậm chí nhiều chủ trương đã tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên vấn đề nằm ở khâu thực thi.
"Chúng ta có luật, có quyền nhưng khoảng cách từ chính sách đến đời sống vẫn còn khá xa. Điều quan trọng lúc này không phải là ban hành thêm mà là tổ chức thực hiện sao cho hiệu quả, đồng bộ và minh bạch", ông Vũ nhấn mạnh.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, khoa học xã hội và nhân văn càng cần được đề cao để giữ vững yếu tố con người.
"Quyền tiếp cận không chỉ là loại bỏ rào cản vật lý mà còn bao gồm khả năng tiếp cận thông tin, giáo dục, việc làm, dịch vụ công và cơ hội phát triển. Người khuyết tật phải được nhìn nhận như một chủ thể có đầy đủ quyền và năng lực tham gia vào đời sống xã hội", bà Lan chia sẻ.
Điều này cũng đồng nghĩa mỗi chính sách công cần được thiết kế theo hướng bao trùm, không để bất kỳ nhóm yếu thế nào bị bỏ lại phía sau.
TS Lê Văn Công - Trưởng ngành công tác xã hội Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) - chỉ ra hàng loạt bất cập trong thực tiễn: từ thiếu nhân lực hỗ trợ giáo dục hòa nhập đến những rào cản tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người khuyết tật.
"Có những quy định pháp luật tưởng như hợp lý nhưng khi áp dụng lại trở thành rào cản. Ví dụ quy định lăn tay trong một số thủ tục hành chính có thể gây khó khăn cho người không có khả năng thực hiện", ông Công dẫn chứng.
Ở lĩnh vực giáo dục, dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ nhưng tỉ lệ người khuyết tật tiếp cận được hệ thống đào tạo chính quy, đặc biệt là bậc ĐH vẫn còn rất thấp. Nguyên nhân đến từ nhiều phía như cơ sở vật chất chưa phù hợp, thiếu phương tiện di chuyển, thiếu tài liệu học tập chuyên biệt…
Các đại biểu tại hội thảo đều cho rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với người khuyết tật hiện nay là cơ hội việc làm. TS Võ Thị Hoàng Yến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển năng lực người khuyết tật - nói bản thân là người khuyết tật vận động, được đi học nhiều nơi trong và ngoài nước nên nhận thấy rằng rào cản đối với người khuyết tật vẫn còn rất nhiều.
Để người khuyết tật tự tin hòa nhập vào xã hội, trước tiên là câu chuyện việc làm. Tại sao doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng đón nhận, tuyển dụng người khuyết tật còn doanh nghiệp trong nước thì rất hạn chế!
Một số ý kiến của các chuyên gia cũng nêu ra những kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam. Nội dung quan trọng của hội thảo là việc tham chiếu các mô hình quốc tế. Nhiều quốc gia đã thành công trong việc xây dựng môi trường không rào cản thông qua thiết kế bao trùm, chính sách đồng bộ và sự tham gia tích cực của người khuyết tật.
Các chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể học hỏi nhưng không thể sao chép nguyên mẫu. Điều quan trọng là phải điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong nước. Một trong những xu hướng được nhắc đến là phát triển các mô hình hỗ trợ dựa vào cộng đồng, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần. Thay vì tập trung toàn bộ vào hệ thống y tế chuyên sâu, việc nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người khuyết tật.
Theo thống kê được chia sẻ tại hội thảo, Việt Nam hiện có khoảng 7 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 6% dân số. Trong khi đó trên thế giới, con số này lên đến hơn 1,3 tỉ người. Tuy nhiên tỉ lệ người khuyết tật được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ cơ bản vẫn còn hạn chế. Đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, nhiều trường hợp có dấu hiệu trầm cảm, lo âu nhưng chưa được phát hiện và hỗ trợ kịp thời.
Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống hỗ trợ toàn diện, từ phòng ngừa, phát hiện sớm đến can thiệp và phục hồi, hướng tới một xã hội không rào cản. Từ các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo đã gợi mở nhiều hướng đi quan trọng.
Đó là hoàn thiện thể chế theo hướng bao trùm và dễ tiếp cận, tăng cường phối hợp liên ngành trong thực thi chính sách, phát triển hệ sinh thái việc làm cho người khuyết tật. Đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội, đảm bảo sự tham gia thực chất của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách.
