Thạc sĩ dinh dưỡng Phạm Hồng Ngọc, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, giải thích bữa trưa đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp năng lượng cho cơ thể vào buổi chiều, ổn định đường huyết và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa. Nếu ví cơ thể như một chiếc xe và thức ăn là nhiên liệu thì bữa sáng giúp “khởi động”, còn bữa trưa là lần tiếp nhiên liệu cần thiết để duy trì hiệu suất. Ăn trưa quá muộn hoặc bỏ bữa dễ khiến cơ thể cạn năng lượng, giảm tập trung và rối loạn kiểm soát cơn đói.
“Thông thường, thời điểm ăn trưa lý tưởng nhất nên diễn ra sau bữa sáng khoảng 4-5 tiếng. Xét theo nhịp sinh học, ăn trưa vào khoảng 11h30-12h30 được xem là phù hợp với đa số người trưởng thành để đạt hiệu quả tối ưu về mặt chuyển hóa”, thạc sĩ Ngọc nói.
Vì sao ăn trưa 4-5 tiếng sau bữa sáng là lý tưởng?
Ăn trưa 4-5 tiếng sau bữa sáng phù hợp với chu kỳ chuyển hóa glucose tự nhiên của cơ thể bởi bổ sung năng lượng trước khi lượng đường trong máu giảm, giúp bạn tránh các triệu chứng thiếu năng lượng như uể oải hoặc khó tập trung. Thời điểm này phù hợp với nhịp sinh học của đồng hồ sinh học cơ thể để cân bằng mức năng lượng suốt cả ngày.
Ăn trưa quá sớm, chưa đầy ba tiếng sau bữa sáng, có thể khiến lượng carbohydrate tích tụ và làm giảm mạnh lượng đường trong máu sau đó. Ngược lại, bạn dễ lâm vào trạng thái cáu gắt, đau đầu hoặc ăn quá nhiều vào bữa trưa.
Dựa trên đồng hồ sinh học 24 giờ, cơ thể thường xử lý thức ăn hiệu quả nhất vào đầu ngày. Các chức năng như điều hòa đường huyết, tiêu hóa và hoạt động trao đổi chất đạt đỉnh điểm vào buổi sáng. Bạn nạp phần lớn lượng calo cần thiết hàng ngày vào đầu ngày sẽ tối ưu hóa cách hệ thống cơ thể điều chỉnh năng lượng.
Bạn ăn sáng lúc 7h30 thì nên ăn trưa trong khoảng thời gian 11h30-12h30. Nhìn chung, ăn trưa sớm sẽ cung cấp năng lượng ổn định cho cơ thể trong suốt thời gian tỉnh táo, giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Vì quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại vào buổi tối, bạn nên ăn tối trong khoảng 17-19h, và bữa tối sau bữa trưa khoảng 4 đến 5 giờ.
Điều gì xảy ra khi bạn bỏ bữa trưa hoặc ăn trưa muộn?
Nhịn ăn quá lâu hoặc bỏ bữa trưa có thể khiến cơ thể thiếu glucose, nguồn năng lượng và sự tập trung chính của bạn. Khi lượng glucose giảm, cơ thể khó duy trì động lực, sự tỉnh táo và năng suất. Trì hoãn bữa trưa cũng có thể làm rối loạn nhịp sinh học và cơn đói đến muộn hơn vào buổi tối, bạn sẽ ăn bữa tối quá gần giờ đi ngủ.
Ngoài ra, cơ thể chờ quá lâu giữa các bữa ăn có thể dẫn đến:
– Hạ đường huyết: Mức đường huyết thấp có thể khiến bạn kém tập trung, run rẩy, mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng.
– Thiếu hụt chất dinh dưỡng: Khoảng thời gian giữa các bữa ăn càng dài thì lượng chất dinh dưỡng thiết yếu cần thiết để hỗ trợ năng lượng, tâm trạng và chức năng não bộ càng ít đi.
– Tiết kiệm năng lượng: Khi nguồn năng lượng cạn kiệt, cơ thể sẽ làm chậm các quá trình để tiết kiệm năng lượng, lâu dài bạn dễ nguy cơ tăng cân.
Các yếu tố có thể ảnh hưởng thời gian ăn trưa lý tưởng
– Kích thước và thành phần bữa sáng: Bữa sáng nhẹ thường khiến bạn nhanh đói. Bữa sáng giàu protein và chất xơ giúp bạn no lâu hơn so với tinh bột đơn giản.
– Mức độ hoạt động: Tập luyện vào buổi sáng làm tăng tốc độ tiêu hao năng lượng và có thể kích hoạt cảm giác đói sớm hơn. Khi bạn tập cardio và sức mạnh cường độ cao, cơ thể cần ăn trưa sớm hơn hoặc ăn nhẹ để phục hồi.
– Sự khác biệt về tiêu hóa và trao đổi chất: Cơ thể mỗi người tiêu hóa thức ăn với tốc độ khác nhau. Điều này có thể khiến bạn cảm thấy đói sớm hơn hoặc muộn hơn so với người khác.
– Bệnh tiểu đường: Những người mắc bệnh tiểu đường hoặc kháng insulin cần khoảng cách ngắn hơn giữa các bữa ăn.
Làm thế nào duy trì khung giờ ăn trưa lý tưởng?
Một vài thói quen đơn giản hàng ngày có thể giúp bạn duy trì thời gian ăn trưa lý tưởng và tránh cảm giác uể oải.
– Lên kế hoạch thời gian ăn uống: Giữ giờ ăn sáng cố định để bạn có thể ăn trưa đều đặn khoảng bốn đến năm tiếng sau đó.
– Xây dựng bữa ăn cân bằng: Bổ sung protein, chất xơ và chất béo lành mạnh vào bữa ăn để duy trì năng lượng cũng như sự tập trung, đồng thời tránh tình trạng mệt mỏi giữa buổi sáng.
– Hãy dùng đồ ăn nhẹ một cách chiến lược: Chọn một món ăn nhẹ nhỏ, tốt cho tim mạch khi bạn cần nạp năng lượng mà không làm mất đi cảm giác thèm ăn.
– Luôn chú ý bổ sung nước: Hãy đảm bảo bạn bổ sung đủ nước. Tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể gây cảm giác đói và mệt mỏi.
– Theo dõi thói quen hàng ngày: Điều chỉnh thời gian ăn sáng, ăn nhẹ giữa buổi sáng và ăn trưa nếu bạn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào giữa buổi chiều.
Thông tin Bệnh viện Nhân dân 115 ngày 17-4 cho biết khoa hồi sức tích cực và chống độc của bệnh viện đã tiếp nhận điều trị một bệnh nhân 61 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc, rối loạn chức năng đa cơ quan, hội chứng đông máu nội mạch lan tỏa, sau hai ngày khởi phát sốt và mệt mỏi.
Trong những giờ đầu nhập viện, người bệnh diễn tiến bệnh rất nhanh và nặng, trong khi nguyên nhân lại chưa xác định rõ nên đã đặt đội ngũ bác sĩ điều trị vào thách thức.
Người bệnh được hồi sức nâng cao giữ tính mạng, song song đó ê kíp bác sĩ phải khẩn trương tìm nguyên nhân gây bệnh, với chẩn đoán ban đầu là sốc nhiễm khuẩn - nhiễm khuẩn huyết.
Sau hồi sức chuyên sâu, người bệnh tạm ổn, ban đầu vượt qua nguy kịch.
Mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân được gửi khẩn đến đơn vị vi sinh để xác định. Kết quả cấy máu cho thấy dương tính với vi khuẩn Streptococcus Suis.
Streptococcus Suis là vi khuẩn liên cầu có độc lực rất mạnh, lây từ heo (lợn) sang người thông qua tiếp xúc qua da (đặc biệt khi có vết thương da) hoặc qua đường tiêu hóa (như tiết canh heo, thịt tái).
Theo chia sẻ từ người thân, người bệnh có tự mua thịt và xương heo sống về chế biến vào ngay trước ngày khởi bệnh.
Sau 21 ngày điều trị theo phác đồ và hồi sức nâng cao, người bệnh ổn định dần và được xuất viện.
PFAS là nhóm hóa chất tổng hợp gồm hơn 15.000 loại khác nhau. Chúng được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" vì có khả năng tồn tại rất lâu trong môi trường mà gần như không bị phân hủy tự nhiên.
PFAS được sử dụng rộng rãi để sản xuất các vật liệu chống nước, chống dầu và chịu nhiệt, xuất hiện trong chảo chống dính, bao bì thực phẩm, quần áo chống thấm, mỹ phẩm, đồ điện tử và nhiều sản phẩm công nghiệp khác.
Nghiên cứu, do phòng thí nghiệm độc chất học NMS Labs tại Mỹ thực hiện, thu thập dữ liệu từ 10.566 mẫu huyết thanh và huyết tương gửi tới phòng thí nghiệm để xét nghiệm PFAS.
Kết quả cho thấy chỉ khoảng 0,18% mẫu máu chứa duy nhất một loại PFAS. Phần lớn các mẫu đều chứa nhiều loại PFAS cùng lúc.
Phát hiện này đặc biệt quan trọng vì tác động tổng hợp của nhiều hóa chất kết hợp có thể khác hoàn toàn so với từng chất riêng lẻ. Các hợp chất có thể cộng hưởng, làm tăng độc tính hoặc tạo ra những ảnh hưởng chưa thể dự đoán.
Một trong những hóa chất được phát hiện phổ biến nhất là PFHxS, hợp chất thường dùng trong dệt may, nội thất và chất kết dính, xuất hiện trong 97,9% mẫu máu. Trước đây, các nghiên cứu trên động vật từng cho thấy PFHxS có thể ảnh hưởng đến gan và hệ miễn dịch, khiến nhiều quốc gia hạn chế hoặc cấm sử dụng chất này.
Nhóm nhấn mạnh rằng nghiên cứu hiện chỉ kiểm tra 13 loại PFAS phổ biến nhất nên tổng lượng hóa chất thực tế trong cơ thể người có thể còn cao hơn nhiều.
Ngoài ra, nghiên cứu chỉ xác định sự hiện diện của PFAS chứ chưa đo nồng độ cụ thể. Do đó chưa thể kết luận mức độ nguy hiểm chính xác đối với từng cá nhân.
Dù vậy, ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy PFAS có liên hệ với quá trình lão hóa tế bào nhanh hơn, biến đổi thần kinh và nguy cơ mắc một số loại ung thư. Tuy mối quan hệ nhân quả trực tiếp chưa được xác nhận hoàn toàn, giới khoa học cho rằng bằng chứng đang ngày càng tích lũy.
Nghiên cứu mới phát hiện hơn 70 tổ hợp PFAS khác nhau trong các mẫu xét nghiệm, cho thấy vấn đề ô nhiễm hóa chất này có thể phức tạp hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.
Các nhà nghiên cứu hy vọng kết quả sẽ giúp định hướng các đánh giá rủi ro trong tương lai, đồng thời hỗ trợ xây dựng các hướng dẫn y tế và sức khỏe cộng đồng rõ ràng hơn.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Occupational and Environmental Hygiene.
Bài viết "Ra ngoài chưng diện sáng sủa thơm tho, về phòng trọ sống cùng 'đống rác'" trên Tuổi Trẻ Online thu hút nhiều tranh luận của bạn đọc về lối sống không ngăn nắp của một số bạn trẻ hiện nay.
Câu chuyện nhiều bạn trẻ ra ngoài ăn mặc chỉn chu, thơm tho nhưng về đến phòng trọ lại sống giữa quần áo chất đống khiến không ít bạn đọc cho rằng vấn đề lớn nhất nằm ở thói quen trì hoãn và sự dễ dãi với chính không gian sống của mình.
Bạn đọc Trang thẳng thắn nhận xét: "Giới trẻ có thời gian ôm điện thoại 5-6 giờ liên tục mà bỏ ra 10-20 phút dọn dẹp thì viện đủ lý do".
Theo bạn đọc này, nhiều trường hợp đơn giản là "lười nhác và ở dơ".
Ý kiến này nhận được khá nhiều đồng tình khi không ít người cho rằng hiện nay nhiều bạn trẻ dành hàng giờ để lướt TikTok, xem phim, chơi game hoặc nằm dài trên mạng xã hội, nhưng lại xem việc dọn phòng là nhiệm vụ quá nặng nề.
Cùng quan điểm, một bạn đọc cho rằng việc nói không có thời gian dọn dẹp thực chất chỉ là biện hộ. "Làm gì không có thời gian dọn dẹp trong vòng 15-20 phút", bạn đọc này nhấn mạnh.
Bạn đọc An cũng không đồng tình với lý do mệt nên không dọn. Theo bạn đọc này, cảm giác kiệt sức sau giờ học hay giờ làm là có thật, nhưng sống chung với rác trong thời gian dài thì không còn là chuyện thiếu thời gian nữa.
Trong khi đó, bạn đọc Như Ý chia sẻ một mẹo nhỏ để giữ nhà cửa gọn gàng: "Việc gì dưới 2 phút như rửa cái chén hay mang rác đi vứt thì làm ngay là phòng gọn gàng liền chứ có gì đâu. Nếu không trì hoãn những việc nhỏ, lâu dần sẽ tự hình thành thói quen sống ngăn nắp".
Bạn đọc Phương Anh kể bản thân đi làm giờ hành chính, buổi tối còn đi học nhưng phòng vẫn gọn gàng bình thường. "Dọn nhà tốn bao nhiêu phút đâu mà đổ tại công việc", bạn đọc Phương Anh viết thêm.
Nhiều ý kiến cho rằng chuyện "ra ngoài thơm tho, về nhà ở cùng đống rác" không đơn thuần là do bận rộn, mà phản ánh thói quen sinh hoạt đã hình thành từ rất sớm.
Bạn đọc Mai Van Duong thẳng thắn nhận xét việc lấy áp lực công việc hay thiếu thời gian để biện minh cho sự bừa bộn chỉ là ngụy biện, bởi dọn ngay khi bẩn thì không mất nhiều thời gian, để lâu sẽ thành bãi rác.
Theo bạn đọc này, nhiều người từ nhỏ đã không được rèn ý thức giữ gìn vệ sinh nên lớn lên xem chuyện sống bừa bộn là bình thường.
Quan điểm đó cũng nhận được sự đồng tình từ bạn đọc Trần Hải. Người này cho rằng nhiều bạn trẻ thiếu các kỹ năng cơ bản về giữ gìn không gian sống vì từ bé không được gia đình hoặc trường học hướng dẫn.
"Chắc cứ nghĩ đấy là chuyện bình thường, quyền sống trong không gian riêng của mình", bạn đọc này bình luận.
Bạn đọc Pha SiL mô tả hình ảnh đối lập khi từng thấy nhiều người ra ngoài quần áo thơm tho nhưng phòng trọ đồ đạc chất thành đống, rác sinh hoạt nằm lẫn với mỹ phẩm, sách vở.
Trong khi đó, bạn đọc Bảo nhận xét đây giống kiểu "sống cho người khác nhìn", tức chăm chút hình ảnh bên ngoài để xuất hiện đẹp đẽ trước xã hội nhưng phía sau cánh cửa phòng trọ lại hoàn toàn khác.
Bạn đọc Khánh An chia sẻ: "Càng thấy áp lực thì môi trường sống càng phải gọn gàng sạch đẹp. Rất khó để có tâm trạng vui vẻ khi mỗi ngày đi làm về lại đối diện đống chén chưa rửa, quần áo ngổn ngang và rác chưa đổ".
Tuy nhiên, bên cạnh những lời phê phán, cũng có ý kiến cho rằng không nên nhìn mọi trường hợp bằng ánh mắt quá khắt khe.
Bạn đọc Dũng viết rằng: "Ra ngoài chưng diện xinh đẹp là tốt rồi, không có nhiều người làm được đâu".
Theo bạn đọc này, chuyện phòng riêng của người khác như thế nào vốn khó biết rõ, nên tránh xoi mói quá mức. Chỉ khi việc ở dơ gây ảnh hưởng đến người xung quanh, phát sinh dịch bệnh hay mất vệ sinh chung thì mới cần lên án hoặc xử phạt.
