Vợ chồng tôi đi Nhật Bản du lịch với vài người bạn thân. Lúc đến hẹn ở sân bay, chúng tôi bất ngờ vì ai cũng đem theo hai valy trong khi chúng tôi hai người mà chỉ một.
Thì ra, những ngày cuối, những bạn đồng hành rủ nhau đi mua quà. Người chọn bánh, người mua mỹ phẩm mang về. Ai cũng sợ về tay không sẽ khó ăn nói với người thân, bạn bè, đồng nghiệp.
Riêng tôi thì không, dù mới đăng ảnh lên mạng xã hội, một số người thân lẫn quen bình luận, nhắn tin hỏi thăm rồi nhờ mua “cái này, cái kia” nếu tiện.
Tôi chỉ mua vài món nhỏ cho gia đình. Còn lại, khi về đến TPHCM, tôi ghé một cửa hàng bán hàng nhập khẩu và mua bánh kẹo để mời chung mọi người trên công ty.
Tôi thấy đây là quyết định hợp lý. Thời gian của người đi chơi xa đáng lẽ nên dành để đi dạo những con phố, ngồi ở một quán cà phê, ngắm một ngôi đền một ngọn núi hay đơn giản là nghỉ ngơi. Thế nhưng đến những ngày cuối, cả nhóm gần như chỉ quanh quẩn trong các trung tâm thương mại để tìm xem mua gì cho đủ người.
Bố mẹ thích gì, đồng nghiệp nên mua loại nào, bạn thân có hợp không. Rồi lại cân nhắc giá cả, hành lý ký gửi, giới hạn cân nặng, sợ vỡ, sợ hỏng…
Điều thú vị là nhiều món quà tôi thấy hoàn toàn có thể mua tại TP HCM, Hà Nội hoặc order online. Giá có thể chênh lệch một chút, nhưng đổi lại không phải xách nặng, không lo quá cân hành lý, không mất hàng giờ lang thang mua sắm.
Chắc các bạn còn nhớ một du khách Tây mua một con ngựa giấy ở Hà Nội nhưng không được mang lên máy bay? Tôi đã xem các món quà lưu niệm mà ông ấy đã mua và mang về nước trong chuyến đi chơi ở Việt Nam: có chiếu, chiếc làn, giỏ tre, điếu cày… và đó mới thật sự là đi du lịch và khám phá văn hóa.
Đó là những một món đồ thủ công, một sản phẩm địa phương hay một kỷ niệm gắn với chính chuyến đi. Những món quà ấy mang giá trị trải nghiệm nhiều hơn.
Nhưng nếu chỉ là những hộp bánh, gói trà hay vài món hàng sản xuất hàng loạt, tôi không còn thấy cần thiết phải chen chúc mua bằng được ở nước ngoài.
Tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày mình lại sợ vàng đến vậy. Hồi tháng ba, khi giá vàng liên tục lập đỉnh, tôi quyết định dùng một phần tiền tích lũy để mua gần 10 lượng vàng với giá khoảng 180-189 triệu đồng một lượng. Lúc đó, tôi tin giá vàng sẽ còn tăng nữa trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới căng thẳng
Từ trước đến nay, trong suy nghĩ của tôi cũng như nhiều người Việt, vàng luôn là nơi trú ẩn khi thế giới bất ổn. Chiến tranh, xung đột, lạm phát, khủng hoảng tài chính... càng nhiều rủi ro thì vàng càng tăng giá. Đó gần như là quy luật mà tôi đã chứng kiến suốt nhiều năm. Nếu chiến sự chưa kết thúc, vàng vẫn là nơi dòng tiền tìm đến, nên tôi mua dù biết vùng giá rất cao.
Nhưng những gì diễn ra sau đó khiến tôi bắt đầu nghi ngờ tất cả những gì mình từng nghĩ về vàng. Giá liên tục giảm mạnh khiến tài sản của tôi bốc hơi hàng trăm triệu đồng chỉ trong thời gian ngắn. Điều làm tôi bối rối là thị trường dường như không còn vận động theo những gì thường thấy.
Mới đây, khi Mỹ và Iran phát đi những tín hiệu hòa dịu hơn, tôi nghĩ vàng sẽ giảm mạnh bởi khi nguy cơ xung đột hạ nhiệt, nhu cầu trú ẩn phải giảm đi mới đúng. Nhưng giá vàng mấy ngày nay lại có những biến động tăng trở lại.
>> Có nên mua vàng 'bắt đáy' lúc này?
Có những ngày tôi mở điện thoại ra xem giá mà không biết chuyện gì đang xảy ra: sáng giảm, chiều tăng. Hôm nay mất vài triệu một lượng, hôm sau lại tăng trở lại. Có cảm giác giá vàng đang "nhảy múa" theo những quy luật mà người bình thường như tôi không thể hiểu nổi.
Giờ đây, với mức giá quanh 148 triệu đồng một lượng, nếu bán toàn bộ số vàng đang nắm giữ, tôi sẽ phải chấp nhận một khoản lỗ rất lớn. Nhưng với những diễn biến khó lường hiện nay, tôi đang nghiêm túc nghĩ đến chuyện cắt lỗ.
Có điều càng muốn bán, tôi càng sợ. Tôi sợ rằng vừa bán xong thì hôm sau vàng lại tăng mạnh. Tôi sợ cảnh nhìn giá leo lên từng ngày rồi tự trách bản thân đã không kiên nhẫn thêm một chút. Nhưng ngược lại, nếu tiếp tục giữ, tôi lại lo giá còn giảm sâu hơn nữa. Cảm giác đó thực sự rất mệt mỏi. Có lẽ nhiều người đang nắm giữ vàng sẽ hiểu tâm trạng này.
Liệu tôi có nên bán cắt lỗ thời điểm này hay nên kiên nhẫn chờ giá vàng tăng trở lại? Thành thật mà nói, nếu thoát được khỏi thương vụ này, có lẽ rất lâu nữa tôi mới đủ can đảm để quay lại đầu tư vàng.
Cụm từ "cắt lỗ" trong thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc chung cư cao cấp hiện nay, dường như đã trở thành một thứ nghệ thuật ngôn từ của môi giới ("cò" đất) hơn là một thực tế kinh tế. Khi nghe tin một căn hộ "cắt lỗ" đến 80 triệu một m2 mà người mua vẫn "chết đứng", chúng ta cần tỉnh táo để bóc tách lớp vỏ bọc đầy tính kịch này.
Lỗ thật hay "lỗ trên ngọn lãi"?
Đầu tiên, phải khẳng định, cái gọi là "lỗ" của giới đầu cơ thường là sự sụt giảm so với kỳ vọng lợi nhuận ảo, chứ không phải lỗ trên giá trị thực. Một căn hộ được mua ở giai đoạn F0 với giá gốc, sau đó qua tay 3-4 tầng "cò" với các khoản chi phí "không tên" như phí giữ chỗ, tiền chênh suất ngoại giao, phí này kia để lấy căn góc, căn đẹp... đã đẩy mức giá lên cao chót vót.
Khi thị trường chững lại, môi giới hô hào "cắt lỗ 80 triệu một m2" thực chất chỉ là việc giảm bớt phần lãi dự kiến hoặc phần giá "ngáo" đã được thổi lên trước đó. Đây là kiểu "lỗ khẩu thiệt vô bằng". Nếu một căn hộ mua 10 đồng, thổi giá lên 20 đồng rồi rao bán 15 đồng và gọi đó là "cắt lỗ 5 đồng", thì đó là sự đánh tráo khái niệm. Người mua thực nếu tin vào lời "đổ thóc giống ra mà ăn" này sẽ nghiễm nhiên trở thành kẻ thế chân, ôm lấy cái giá vẫn còn cao gấp rưỡi giá trị thực.
>> Bài toán mua hai mảnh đất dưỡng già nhưng bị đánh thuế như dân đầu cơ
Giải pháp nào cho người mua thực, ở thực?
Để chống lại tình trạng "giá trên trời" và bảo vệ người có nhu cầu ở thực, cần những cú đánh trực diện vào cơ chế vận hành của thị trường:
Thứ nhất, công khai và minh bạch hóa cơ sở dữ liệu quốc gia về giá bất động sản: Mỗi căn hộ khi giao dịch phải được ghi nhận giá thực tế trên một hệ thống công khai. Điều này giúp người mua tra cứu được lịch sử giá, chặn đứng việc môi giới tự ý "thổi" giá qua các tầng nấc trung gian.
Thứ hai, đánh thuế cao đối với hành vi đầu cơ: Áp dụng thuế tài sản hoặc thuế lũy tiến đối với người sở hữu từ bất động sản thứ hai trở lên, hoặc những người mua đi bán lại trong thời gian ngắn (lướt sóng). Khi chi phí đầu cơ cao hơn lợi nhuận kỳ vọng, bong bóng giá sẽ tự vỡ.
Thứ ba, siết chặt hoạt động môi giới: Cần quy định trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt đối với môi giới bất động sản. Hành vi cung cấp thông tin sai lệch về giá ("cắt lỗ" giả) phải bị xử phạt hành chính nặng hoặc tước giấy phép hành nghề vĩnh viễn.
Thứ tư, tăng nguồn cung nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ: Giải pháp bền vững nhất là cân bằng cung - cầu. Khi người dân có nhiều lựa chọn ở phân khúc giá thực, các chiêu trò "cắt lỗ" ảo ở phân khúc cao cấp sẽ không còn đất diễn.
Tóm lại, người mua đừng để những mỹ từ của "cò" làm mờ mắt. "Cắt lỗ" đôi khi chỉ là cái bẫy được giăng ra bằng sự tiếc nuối giả tạo. Người mua thực cần một cái đầu lạnh để nhận ra rằng: giá chỉ thực sự hợp lý khi nó phản ánh đúng giá trị sử dụng và khả năng chi trả của xã hội, chứ không phải nằm trên đầu lưỡi của môi giới, nằm trên miệng lưỡi "cò".
Đọc bài viết "Tôi đánh giá một sao vì shipper giao hàng muộn 5 phút", tôi thấy nhiều người vẫn có cái nhìn chưa đúng với nghề giao hàng. Tôi làm shipper đã một thời gian, đủ lâu để hiểu rõ từng áp lực của công việc này. Với chúng tôi, mỗi đơn hàng là cơ hội để có thêm thu nhập giữa cuộc sống nhiều chi phí. Vì vậy, hễ có đơn là ai cũng muốn nhận thật nhanh, giao thật sớm để còn kịp chạy tiếp những đơn khác.
Đặc biệt, với những món ăn cần giữ nóng hay giữ lạnh, tôi luôn cố gắng tranh thủ từng phút, chỉ mong khách nhận được món đúng trạng thái ngon nhất. Nhưng thực tế không phải lúc nào việc giao hàng cũng suôn sẻ như những gì hiển thị trên ứng dụng. Khách chỉ thấy trạng thái "shipper đã đến quán và nhận đơn", chứ không biết rằng nhiều khi chúng tôi phải đứng đợi quán chế biến từ đầu. Có hôm tôi chờ 30 phút, thậm chí gần một tiếng mới lấy được đồ, nhưng vẫn phải kiên nhẫn, vì đã nhận đơn rồi thì không thể bỏ.
Chưa kể, nếu khách chọn dịch vụ giao tiết kiệm để giảm chi phí, hệ thống sẽ tự động ghép nhiều đơn. Điều đó đồng nghĩa với việc thời gian giao hàng kéo dài hơn. Trong khi đó, tình hình giao thông ở TP HCM thì ai cũng rõ: giờ cao điểm có khi chỉ qua một ngã tư mà mất 3-4 nhịp đèn đỏ, xe nhích từng chút một. Có những con hẻm định vị không chính xác, tôi phải vòng đi vòng lại nhiều lần, đặc biệt buổi tối tầm nhìn hạn chế, càng mất thời gian hơn.
Đến nơi giao hàng cũng chưa phải là xong. Không ít lần tôi phải đứng đợi khách 15-20 phút, còn chuyện chờ 5 phút gần như là "mặc định". Nhiều khách không nghe điện thoại, hoặc nghe rồi nhưng vẫn thong thả đi ra lấy đồ, bất kể trời nắng gắt hay mưa lớn. Có bữa tôi đứng dưới mưa, nhìn đồng hồ trôi từng phút mà không khỏi chạnh lòng, vì cảm giác thời gian của mình không được coi trọng.
>> Tôi làm thợ thu nhập gấp ba lần người bạn chạy xe ôm công nghệ
Tôi cũng từng giao cho khách nước ngoài, và trải nghiệm có phần khác. Phần lớn họ đã đứng đợi sẵn hoặc xuống nhận hàng rất nhanh. Tôi chia sẻ điều này không phải để so sánh hơn kém, mà chỉ là một quan sát cá nhân: đâu đó, vẫn có những thói quen ứng xử của một bộ phận người Việt với shipper chưa thực sự phù hợp.
Thực ra, tôi cũng từng là người đặt đồ ăn. Có lần, do không để ý cài đặt thông báo, tôi đã bỏ lỡ cuộc gọi của shipper khi quán hết món. Khi gọi lại, trong lòng tôi rất áy náy vì đã làm mất thời gian của người giao hàng. Từ đó, mỗi lần đặt đồ, tôi luôn chủ động theo dõi ứng dụng và xuống đợi sẵn. Chỉ một thay đổi nhỏ, nhưng tôi biết nó giúp người khác bớt đi một chút vất vả.
Tôi viết những dòng này không phải để phàn nàn hay trách móc. Nghề nào cũng có khó khăn riêng, và khách hàng cũng có những lý do của họ. Chỉ mong rằng, nếu có thể, mỗi người dành cho nhau thêm một chút thấu hiểu: để ý điện thoại khi đã đặt hàng, chủ động ra nhận sớm hơn, hoặc đơn giản là kiên nhẫn hơn khi biết shipper có thể đang kẹt xe hay phải chờ quán, cũng đừng vội vàng đánh giá 1 sao cho ai đó chỉ vì họ lỡ giao trễ vài phút.
Giữa cuộc sống vội vã và nhiều áp lực, đôi khi chỉ cần một chút cảm thông cũng đủ làm mọi thứ trở nên nhẹ nhàng hơn, cho cả người nhận hàng lẫn người đang chạy ngoài đường để kịp giao một bữa ăn.
