Bộ Quốc phòng Anh cho biết Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng (DIP) dự kiến được Thủ tướng Keir Starmer công bố trong hôm nay, cho thấy nước này đang sao chép mô hình thành công của Ukraine, trong đó “tập trung vào các hệ thống vũ khí giá rẻ, có khả năng phá hủy mục tiêu giá trị cao và chu kỳ đổi mới được tính bằng tuần, không phải bằng năm”.
Một trong những chính sách đáng chú ý nhất trong DIP là Anh sẽ không chi thêm tiền cho dự án đóng 8 khu trục hạm lớp Type 83, cũng như tàu hộ vệ lớp Type 32, dù những chương trình này là thành phần quan trọng trong kế hoạch khôi phục quy mô hải quân vào những năm 2030.
Thay vào đó, Anh sẽ đầu tư cho ít nhất 6 tàu chiến mang tên “Phương tiện Chiến đấu Chung” (CCV). Chúng sẽ đảm nhận vai trò chỉ huy và điều khiển các hệ thống không người lái, trong đó có tàu lặn chống ngầm Type 93, phương tiện mang tên lửa Type 91, cùng hệ thống cảm biến Type 92, Type 94 hoạt động ở trên không và trên biển.
Xu hướng chuyển dịch sang phương tiện không người lái còn được mở rộng sang không quân. Giới chức Anh hôm 29/6 hé lộ khoản đầu tư dành cho chương trình mang tên “Không quân Chiến đấu Hợp tác”, nhằm sản xuất các máy bay phản lực tự hành để hỗ trợ phi cơ có người lái.
Đây là một phần trong Chương trình Tác chiến Trên không Toàn cầu (GCAP), dự án hợp tác giữa Italy, Anh và Nhật Bản nhằm phát triển tiêm kích thế hệ 6.
London cũng thông báo sẽ chi 5 tỷ bảng (hơn 6,5 tỷ USD) cho quá trình “chuyển đổi về thiết bị không người lái (drone)”, trong đó Bộ Quốc phòng Anh lấy con số 200.000 drone mà Ukraine sử dụng mỗi tháng làm ví dụ về phương pháp tiếp cận mà nước này cần học tập.
Ngoài ra, DIP sẽ tài trợ cho trung tâm thử nghiệm drone lớn nhất châu Âu, được đặt tại thị trấn Swindon ở Anh. Trung tâm này sẽ hoạt động cùng lực lượng chuyên trách về hệ thống không người lái nhằm “liên tục mở rộng sản xuất” và cung cấp drone cho quân đội Anh.
Báo Politico cho biết đây là một trong những cuộc cải tổ lớn nhất của lực lượng vũ trang Anh trong hàng thập kỷ qua. Sức mạnh của quân đội Anh trước đó chủ yếu nằm ở hải quân, với các tàu chiến cỡ lớn, đắt đỏ như tàu sân bay và tàu ngầm có khả năng phóng tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.
Tuy nhiên, xung đột Ukraine đã làm dấy lên nghi ngờ về mô hình phòng thủ kiểu cũ của châu Âu. Cuộc chiến đã phơi bày điểm yếu của các vũ khí đắt tiền, cho thấy tầm quan trọng của sở hữu số lượng lớn drone và đạn dược giá rẻ, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sử dụng hệ thống tự hành, năng lực nhắm mục tiêu bằng AI và thúc đẩy đổi mới nhanh chóng trên chiến trường.
Dù không còn sở hữu hải quân đúng nghĩa, Ukraine vẫn có thể gây thiệt hại lớn cho Hạm đội Biển Đen của Nga bằng cách sử dụng máy bay không người lái, xuồng tự sát và tên lửa.
Tim Willasey-Wilsey, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng nước này vẫn cần duy trì hải quân hùng hậu vì là cường quốc thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, London cũng nên chuyển trọng tâm khỏi các dự án lớn để xây dựng quân đội “tinh gọn và hiệu quả hơn”.
“Công nghệ trên chiến trường đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Bài học rõ ràng mà chúng ta rút ra được từ Ukraine là drone đã thay đổi bản chất của hoạt động tác chiến”, Ross Exley, Phó chủ tịch phụ trách chiến lược quốc phòng ở công ty công nghệ Hadean có trụ sở tại Anh, cho hay.
Willasey-Wilsey chỉ ra rằng Anh không còn là bên đào tạo Ukraine mà đã trở thành học trò, điều mà ông cho là “hơi mỉa mai”. “Họ đang cho chúng ta thấy hoạt động tác chiến thời này nên được tiến hành như thế nào. Đó là kiểu tác chiến mà chúng ta không thể thực hiện được. Anh sẽ không trụ nổi quá vài tuần”, ông thừa nhận.
Rất lâu trước khi có mạng xã hội và ống kính máy ảnh, Trung Quốc cổ đại đã có những "thợ săn tin". Vào thời đó, chuyện phiếm không chỉ là những lời bàn tán vu vơ, nó tạo thành một mạng lưới thông tin không chính thức.
Vào thời Đông Hán (25-220), triều đình lập Ngự sử đài, cơ quan có nhiệm vụ giám sát hành vi của quan lại. Các ngự sử sẽ theo dõi những hành vi sai trái của quan viên như ngoại tình, lơ là nhiệm vụ, trốn thuế và tham nhũng để báo cáo với hoàng đế.
Đến thời nhà Đường (618-907), cơ quan này giống như một đơn vị tình báo, chia thành Tả đài và Hữu đài. Tả đài theo dõi các quan chức và quân đội tại kinh đô, trong khi Hữu đài thu thập báo cáo từ các tỉnh, kể cả chuyện kỳ quái ở địa phương.
Tin tức thu thập được có thể làm tiêu tan sự nghiệp của một viên quan và hủy hoại uy tín của cả gia tộc. Một trường hợp thường được nhắc đến là Hứa Kính Tông, đại thần nhà Đường, người đã gả con gái út cho con trai một thủ lĩnh bộ lạc để đổi lấy sính lễ hậu hĩnh. Khi ngự sử phát hiện và tâu lên hoàng đế, nhà vua coi cuộc hôn nhân là sự xúc phạm đến thể diện triều đình và giáng chức Hứa.
Thời nhà Tống (960-1279), một số sĩ tử và học giả trượt khoa cử không cam lòng để tài năng bị lãng phí, họ quay sang khai thác đời tư của hoàng tộc.
Tài liệu lịch sử cho thấy họ thường nán lại các quán trà và trạm nghỉ của triều đình, nghe lén quan viên và người hầu trò chuyện, sau đó ghi lại và chép thành các bản tin nhỏ để bán trên đường phố.
Thuyết thư (người kể chuyện) cũng góp phần lan truyền tin tức thời cổ xưa. Họ giống như các streamer ngày nay và là một trong những nguồn lan truyền tin tức nhanh nhất. Không chỉ nghe họ kể về điển tích điển cố lịch sử hay truyện võ hiệp, khán giả còn thích nghe về các tin đồn trong giới quý tộc.
Thuyết thư lấy những mẩu tin ngắn do học giả viết, biến chúng thành những buổi biểu diễn sống động, sử dụng lối kể phóng đại và cử chỉ biểu cảm để thuật lại chuyện ngoại tình, bê bốihay việc bị giáng chức. Nhiều câu chuyện không được kiểm chứng nhưng nhanh chóng lan rộng bằng hình thức truyền miệng.
Lục Du (1125–1210), nhà thơ nổi tiếng đời Nam Tống, trong một bài thơ từng tả lại cảnh tượng đám đông dân làng say sưa nghe một người mù vừa kể chuyện vừa gõ trống.
Dưới triều đại nhà Tống, các bản tin chính thống là kênh chính của triều đình để lưu hành tin tức khắp cả nước. Tuy nhiên, độc giả không chỉ dựa vào các bản tin của triều đình, họ còn đón đọc các "tờ tin bát quái" không chính thống tràn ngập bê bối và tin đồn.
Theo cuốn Triều dã loại yếu, một số thương nhân đã tuyển dụng những người khôn ngoan, có mối quan hệ rộng và cài cắm họ vào các cơ quan chính phủ để lấy thông tin nội bộ. Các "nội thám" chuyên về bí mật cung đình đã hối lộ các cung nữ để lấy tin tức về những chuyện tình ái mới nhất của hoàng đế. Những người khác theo dõi các vụ án mạng, thu thập chi tiết từ các tù nhân trong ngục.
Ngoài ra còn có những người chuyên thám thính tin tức chính trị, gây dựng mối quan hệ với người hầu của các quan chức để phanh phui tham nhũng, ngoại tình và các vụ bê bối khác. Ngay cả nhà triết học nổi tiếng thời Tống là Chu Hi (1130-1200) cũng không thoát khỏi sự soi mói này. Ông bị đưa tin có quan hệ bất chính với con dâu và bị đồn là suýt giết một kỹ nữ vì động cơ chính trị.
Một số bên phát hành "tờ tin bát quái" đã làm chủ được công nghệ in mộc bản thời bấy giờ, thay thế việc chép tay và đẩy nhanh đáng kể tốc độ sản xuất. Theo cuốn Vũ Lâm cựu sự, doanh số bán các loại tờ tin tức này đứng thứ hai trong tất cả loại hình buôn bán trong thành phố.
Để thu hút người đọc và tăng lượng lưu hành, họ còn thêu dệt nên tin giả. Năm 1110, khi công chúng phẫn nộ trước sự tham nhũng và lạm quyền của Tể tướng Thái Kinh, một tờ tin tức đã giả danh tiếng nói của hoàng đế vạch trần nhiều tội ác của Thái Kinh và tuyên bố sai sự thật rằng ông ta đã bị bắt.
Tin đồn lan rộng đến mức hoàng đế phải đích thân ban chiếu chỉ đính chính và treo thưởng cho ai cung cấp thông tin để bắt những người tung tin đồn. Các tác giả và nhà xuất bản nếu bị bắt sẽ đối mặt với án lưu đày. Triều đình cũng áp dụng hệ thống giám sát lẫn nhau tại các cơ quan bị coi là đặc biệt dễ rò rỉ thông tin.
Iran nhấn mạnh một thỏa thuận chấm dứt chiến sự với Mỹ phải bao gồm việc chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận. Ngoài ra Washington phải miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong quá trình đàm phán.
Về eo biển Hormuz, Tehran cho biết thỏa thuận phải dành ra thời hạn 30 ngày cho các thủ tục liên quan tuyến hàng hải này, theo Hãng tin Reuters.
Theo quan điểm của Iran, một thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran phải quy định rằng số lượng tàu được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày.
Bên cạnh đó phong tỏa hải quân phải được dỡ bỏ hoàn toàn trong thời hạn 30 ngày này.
Tehran nhấn mạnh bất kỳ sự thay đổi trong các hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz đều có điều kiện là Mỹ phải thực hiện các cam kết đã nêu trong bản ghi nhớ chung.
Tehran cũng nêu rõ Mỹ phải giải phóng một phần tài sản đóng băng của Iran trong giai đoạn đầu tiên. Phần còn lại của tài sản đóng băng sẽ được quyết định trong các vòng đàm phán.
Mặc dù Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định Tehran chưa đưa ra bất kỳ cam kết nào về chương trình hạt nhân, tuy nhiên bên bản ghi nhớ sẽ phải dành ra thời hạn 60 ngày để hai bên đàm phán về vấn đề hạt nhân và làm giàu uranium.
Đáng chú ý một nguồn tin cấp cao Iran tiết lộ với Reuters rằng nước này vẫn chưa đồng ý bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao của họ. Việc trước tiên là phải đạt thỏa thuận ngưng bắn hoàn toàn ở Iran và Lebanon, sau đó mới bàn đến vấn đề hạt nhân. Tehran nói đây là lập trường xuyên suốt của họ.
“Vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận cuối cùng, vì vậy vấn đề này không thuộc thỏa thuận hiện tại. Chưa có bất kỳ thỏa thuận nào về việc vận chuyển kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức cao của Iran ra khỏi đất nước”, quan chức này khẳng định.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 28/4 thông báo phát hiện hai đường hầm tách biệt của nhóm vũ trang Hezbollah ở độ sâu khoảng 25 m, trải dài tổng cộng hai km ở thị trấn Qantara, miền nam Lebanon. Lối vào hai đường hầm được ngụy trang kỹ lưỡng, bên trong có khoảng 30 phòng và 30 giếng kỹ thuật, một số giếng lắp bệ phóng rocket hướng về phía Israel.
Các công trình được xây dựng trong hơn một thập kỷ, nằm trong những hệ thống hầm ngầm dài nhất mà IDF phát hiện ở Lebanon từ trước tới nay. IDF đánh giá Hezbollah dự định sử dụng mạng lưới này làm nơi tập kết lực lượng với quy mô hàng trăm người và làm bàn đạp tấn công các thị trấn ở miền bắc Israel.
"Các thành viên đơn vị đặc nhiệm Radwan của Hezbollah gần đây dùng một trong hai đường hầm để tấn công Israel, gây ra mối đe dọa trực tiếp với thường dân và binh sĩ", IDF cho hay.
Binh sĩ Israel sau đó dùng khoảng 450 tấn thuốc nổ để đánh sập các công trình này.
Hezbollah cùng ngày tuyên bố tập kích lực lượng Israel tại Qantara. IDF cho biết vị trí của họ nhiều lần bị thiết bị bay không người lái (drone) mang thuốc nổ tấn công, một số phát nổ gần binh sĩ Israel và không gây thương vong.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến gần 2.500 người thiệt mạng ở Lebanon.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah. Quân đội Israel cũng cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần. Hezbollah gần đây nhiều lần dùng drone tấn công đối phương, trong đó vụ tập kích ngày 26/4 ở miền nam Lebanon đã khiến một binh sĩ Israel thiệt mạng và 6 người bị thương.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng của Hezbollah. "Chúng tôi đang phá hủy các cơ sở và hạ hàng chục tay súng đối phương, nhưng công việc vẫn chưa hoàn tất", ông nói.
