Rất lâu trước khi có mạng xã hội và ống kính máy ảnh, Trung Quốc cổ đại đã có những “thợ săn tin”. Vào thời đó, chuyện phiếm không chỉ là những lời bàn tán vu vơ, nó tạo thành một mạng lưới thông tin không chính thức.
Vào thời Đông Hán (25-220), triều đình lập Ngự sử đài, cơ quan có nhiệm vụ giám sát hành vi của quan lại. Các ngự sử sẽ theo dõi những hành vi sai trái của quan viên như ngoại tình, lơ là nhiệm vụ, trốn thuế và tham nhũng để báo cáo với hoàng đế.
Đến thời nhà Đường (618-907), cơ quan này giống như một đơn vị tình báo, chia thành Tả đài và Hữu đài. Tả đài theo dõi các quan chức và quân đội tại kinh đô, trong khi Hữu đài thu thập báo cáo từ các tỉnh, kể cả chuyện kỳ quái ở địa phương.
Tin tức thu thập được có thể làm tiêu tan sự nghiệp của một viên quan và hủy hoại uy tín của cả gia tộc. Một trường hợp thường được nhắc đến là Hứa Kính Tông, đại thần nhà Đường, người đã gả con gái út cho con trai một thủ lĩnh bộ lạc để đổi lấy sính lễ hậu hĩnh. Khi ngự sử phát hiện và tâu lên hoàng đế, nhà vua coi cuộc hôn nhân là sự xúc phạm đến thể diện triều đình và giáng chức Hứa.
Thời nhà Tống (960-1279), một số sĩ tử và học giả trượt khoa cử không cam lòng để tài năng bị lãng phí, họ quay sang khai thác đời tư của hoàng tộc.
Tài liệu lịch sử cho thấy họ thường nán lại các quán trà và trạm nghỉ của triều đình, nghe lén quan viên và người hầu trò chuyện, sau đó ghi lại và chép thành các bản tin nhỏ để bán trên đường phố.
Thuyết thư (người kể chuyện) cũng góp phần lan truyền tin tức thời cổ xưa. Họ giống như các streamer ngày nay và là một trong những nguồn lan truyền tin tức nhanh nhất. Không chỉ nghe họ kể về điển tích điển cố lịch sử hay truyện võ hiệp, khán giả còn thích nghe về các tin đồn trong giới quý tộc.
Thuyết thư lấy những mẩu tin ngắn do học giả viết, biến chúng thành những buổi biểu diễn sống động, sử dụng lối kể phóng đại và cử chỉ biểu cảm để thuật lại chuyện ngoại tình, bê bốihay việc bị giáng chức. Nhiều câu chuyện không được kiểm chứng nhưng nhanh chóng lan rộng bằng hình thức truyền miệng.
Lục Du (1125–1210), nhà thơ nổi tiếng đời Nam Tống, trong một bài thơ từng tả lại cảnh tượng đám đông dân làng say sưa nghe một người mù vừa kể chuyện vừa gõ trống.
Dưới triều đại nhà Tống, các bản tin chính thống là kênh chính của triều đình để lưu hành tin tức khắp cả nước. Tuy nhiên, độc giả không chỉ dựa vào các bản tin của triều đình, họ còn đón đọc các “tờ tin bát quái” không chính thống tràn ngập bê bối và tin đồn.
Theo cuốn Triều dã loại yếu, một số thương nhân đã tuyển dụng những người khôn ngoan, có mối quan hệ rộng và cài cắm họ vào các cơ quan chính phủ để lấy thông tin nội bộ. Các “nội thám” chuyên về bí mật cung đình đã hối lộ các cung nữ để lấy tin tức về những chuyện tình ái mới nhất của hoàng đế. Những người khác theo dõi các vụ án mạng, thu thập chi tiết từ các tù nhân trong ngục.
Ngoài ra còn có những người chuyên thám thính tin tức chính trị, gây dựng mối quan hệ với người hầu của các quan chức để phanh phui tham nhũng, ngoại tình và các vụ bê bối khác. Ngay cả nhà triết học nổi tiếng thời Tống là Chu Hi (1130-1200) cũng không thoát khỏi sự soi mói này. Ông bị đưa tin có quan hệ bất chính với con dâu và bị đồn là suýt giết một kỹ nữ vì động cơ chính trị.
Một số bên phát hành “tờ tin bát quái” đã làm chủ được công nghệ in mộc bản thời bấy giờ, thay thế việc chép tay và đẩy nhanh đáng kể tốc độ sản xuất. Theo cuốn Vũ Lâm cựu sự, doanh số bán các loại tờ tin tức này đứng thứ hai trong tất cả loại hình buôn bán trong thành phố.
Để thu hút người đọc và tăng lượng lưu hành, họ còn thêu dệt nên tin giả. Năm 1110, khi công chúng phẫn nộ trước sự tham nhũng và lạm quyền của Tể tướng Thái Kinh, một tờ tin tức đã giả danh tiếng nói của hoàng đế vạch trần nhiều tội ác của Thái Kinh và tuyên bố sai sự thật rằng ông ta đã bị bắt.
Tin đồn lan rộng đến mức hoàng đế phải đích thân ban chiếu chỉ đính chính và treo thưởng cho ai cung cấp thông tin để bắt những người tung tin đồn. Các tác giả và nhà xuất bản nếu bị bắt sẽ đối mặt với án lưu đày. Triều đình cũng áp dụng hệ thống giám sát lẫn nhau tại các cơ quan bị coi là đặc biệt dễ rò rỉ thông tin.
Theo kênh CNBC, cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh ngày 14-5 đã phát đi tín hiệu hạ nhiệt trong quan hệ song phương, khi hai nước này vốn đối đầu nhiều năm về các vấn đề từ sở hữu trí tuệ, nhân quyền đến công nghệ và thương mại.
Trong cuộc họp, hai bên đã trao đổi hàng loạt vấn đề nóng như quan hệ hợp tác, Đài Loan và tình hình địa chính trị toàn cầu.
Theo thông cáo từ phía Trung Quốc, ông Tập và ông Trump nhất trí xây dựng "quan hệ Trung - Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược", được xem là định hướng mới cho quan hệ song phương trong ít nhất ba năm tới.
Ông Tập nhấn mạnh quan hệ giữa hai nước này là "mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới" và hai bên cần bảo đảm quan hệ này vận hành đúng hướng. "Cả Trung Quốc và Mỹ đều hưởng lợi từ hợp tác và chịu thiệt hại từ đối đầu. Hai nước nên là đối tác chứ không phải là đối thủ", ông nói.
Bắc Kinh cho biết khuôn khổ mới này sẽ dựa trên hợp tác và "cạnh tranh có kiểm soát", đồng thời nhấn mạnh khuôn khổ này cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Nhà kinh tế cấp cao Tianchen Xu của Economist Intelligence Unit nhận định động thái này nhằm tránh để căng thẳng leo thang mất kiểm soát như từng xảy ra trong năm 2025.
Đặc biệt, nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đặt câu hỏi liệu Washington và Bắc Kinh có thể tránh được "bẫy Thucydides" hay không.
Khái niệm này được giáo sư Graham Allison (Đại học Harvard) đưa ra và phổ biến rộng rãi, dùng để chỉ xu hướng lịch sử về việc căng thẳng leo thang giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một siêu cường hiện hữu.
Thuật ngữ này bắt nguồn từ quan sát của sử gia Hy Lạp cổ đại Thucydides về xung đột giữa Athens và Sparta. Trong cuốn sách Destined for War xuất bản năm 2017, ông Allison cho rằng xung đột không phải điều tất yếu, nhưng để tránh điều đó cần các nỗ lực ngoại giao sâu rộng và liên tục.
Một điểm nhấn khác là kết quả "cân bằng và tích cực" từ cuộc họp giữa các đoàn đàm phán thương mại hai nước tại Hàn Quốc trước đó một ngày.
Ông Tập khẳng định Bắc Kinh rất hoan nghênh việc Mỹ tăng cường hợp tác thương mại và nhấn mạnh sẽ tiếp tục mở cửa thị trường rộng hơn cho doanh nghiệp Mỹ. Trong chuyến thăm lần này, ông Trump cũng đưa theo nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Mỹ, trong đó có Elon Musk và Jensen Huang.
Bên cạnh đó, ông Tập kêu gọi hai bên cần tận dụng tốt hơn các kênh liên lạc ngoại giao và quân sự, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, nông nghiệp và du lịch.
Nhà Trắng cũng cho biết hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm soát dòng chảy fentanyl vào Mỹ, cũng như tăng mua các sản phẩm nông nghiệp Mỹ từ phía Trung Quốc.
Đáng chú ý, giữa những thông tin tích cực, phía Trung Quốc dành phần lớn thông cáo để nhấn mạnh vấn đề Đài Loan. Ông Tập gọi đây là "vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ", đồng thời cảnh báo mức độ nhạy cảm rất lớn của vấn đề này. "Nếu xử lý tốt, mối quan hệ sẽ được duy trì; ngược lại, hai nước có nguy cơ va chạm hoặc xung đột", ông nói.
Trong khi đó, phía Nhà Trắng không nhắc đến Đài Loan trong thông cáo sau cuộc gặp, thậm chí Tổng thống Trump cũng không trả lời các câu hỏi của báo chí về vấn đề Đài Loan.
Theo báo Guardian, thông cáo của Nhà Trắng nhấn mạnh hai bên nhất trí duy trì "mở cửa" eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới - nhằm bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Washington cho biết ông Tập phản đối việc quân sự hóa eo biển Hormuz và bày tỏ mong muốn mua thêm dầu Mỹ để giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải chiến lược này. Hai nhà lãnh đạo cũng thống nhất rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bên cạnh xung đột Trung Đông, hai bên cũng trao đổi về chiến sự tại Ukraine và tình hình trên bán đảo Triều Tiên, nhưng hiện chưa công bố chi tiết nội dung thảo luận.
"Thủ tướng Benjamin Netanyahu và tôi đã chỉ thị cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) dốc toàn lực hành động trên bộ lẫn trên không ở Lebanon, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh sĩ khỏi mọi mối đe dọa", Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết hôm 19/4.
Bộ trưởng Katz thêm rằng IDF đã nhận lệnh phá hủy tất cả công trình hoặc tuyến đường bị gài mìn. "Chúng tôi cũng sẽ dỡ bỏ nhà cửa trong những ngôi làng tiếp giáp biên giới, vốn là tiền đồn của Hezbollah và đe dọa các khu dân cư Israel", ông cho hay.
"Mục tiêu tổng thể của chiến dịch ở Lebanon là giải giáp Hezbollah, loại bỏ mối đe dọa với các khu dân cư phía bắc Israel thông qua biện pháp quân sự và ngoại giao. Nếu chính phủ Lebanon tiếp tục không thực hiện nghĩa vụ của mình, IDF sẽ làm điều này thông qua những hoạt động quân sự nối tiếp", quan chức Israel nói thêm.
Hãng thông tấn quốc gia Lebanon NNA cùng ngày đưa tin Israel "đang phá hủy những gì còn sót lại của các ngôi nhà" ở Bint Jbeil, thị trấn từng chứng kiến những trận giao tranh dữ dội giữa IDF và Hezbollah trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Quân đội Israel còn phá hủy nhiều ngôi nhà ở khu dân cư Mais al-Jabal và Deir Siryan, cũng như pháo kích thị trấn Kunin, theo NNA.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Xung đột đã khiến gần 2.300 người ở Lebanon thiệt mạng và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ hôm 17/4, vài ngày sau cuộc gặp cấp cao đầu tiên của đại diện hai nước sau nhiều thập kỷ.
Quân đội Lebanon ngày 19/4 thông báo mở lại con đường nối thành phố miền nam Nabatieh với khu Khardali, cùng một phần cầu Burj Rahal-Tyre. Loạt vụ tập kích của Israel nhắm vào những cây cầu bắc qua sông Litani, cách biên giới khoảng 30 km, trước lệnh ngừng bắn đã hạn chế nỗ lực tiếp cận những khu vực trên.
"Trong những thời điểm đặc biệt biến động này, chúng ta đang đi theo một chiếc la bàn. Nó vẫn luôn hướng về một NATO đoàn kết và mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương đáng tin cậy", Thủ tướng Friedrich Merz phát biểu trong chuyến thăm thao trường ở miền bắc Đức hôm nay.
Bình luận được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang xem xét phương án cắt giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức. Ông Trump trước đó cũng chỉ trích lãnh đạo Đức về phát biểu cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng và đang bị Iran "làm cho bẽ mặt".
Ông Merz không trực tiếp đề cập tới những lời đe dọa của Tổng thống Trump, nhưng khẳng định Đức đang "liên lạc một cách chặt chẽ và tin cậy" với các đối tác, đặc biệt là Mỹ, về những hệ lụy từ xung đột Trung Đông. "Điều này là vì lợi ích chung xuyên Đại Tây Dương. Chúng ta làm điều đó với sự tôn trọng lẫn nhau và sẻ chia gánh nặng một cách công bằng", ông nói.
Thủ tướng Merz cũng nhấn mạnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương "đặc biệt quan trọng" với cả đất nước, người dân Đức và cá nhân ông.
Người phát ngôn Liên minh châu Âu (EU) Anitta Hipper cùng ngày khẳng định Mỹ là "đối tác quan trọng" cho an ninh và quốc phòng của châu Âu, khẳng định hoạt động triển khai lực lượng Mỹ ở châu Âu cũng hỗ trợ vai trò toàn cầu của Washington.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, tính đến năm 2024, nước này đang triển khai hơn 35.000 binh sĩ đồn trú tại hơn 40 căn cứ quân sự trên lãnh thổ Đức. Truyền thông quốc gia châu Âu ước tính con số hiện tại là gần 50.000 quân nhân.
Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO và đe dọa cắt giảm lực lượng đồn trú tại các nước đồng minh châu Âu kể từ khi lên nắm quyền trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
