Theo NASA, người quan sát có thể kiểm tra kích thước Mặt Trăng bằng nhiều cách, ví dụ duỗi thẳng ngón trỏ và giơ lên cạnh Mặt Trăng để thấy móng tay và thiên thể này lớn tương đương nhau. Họ cũng có thể nhìn thiên thể này qua ống giấy, hoặc cúi xuống và nhìn ra phía sau giữa hai chân. Khi quan sát theo cách này, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất sẽ không lớn như tưởng tượng. Một cách khác là chụp ảnh Mặt Trăng khi ở gần đường chân trời và khi ở trên cao. Nếu giữ nguyên mức zoom của camera, người chụp sẽ thấy Mặt Trăng có cùng chiều rộng trong cả hai bức ảnh.
Việc Mặt Trăng trông lớn hơn khi ở gần đường chân trời so với khi ở trên cao được gọi là ảo ảnh Mặt Trăng. Hiện tượng bí ẩn này đã gây bối rối cho các nhà thiên văn suốt hàng thiên niên kỷ và đến nay vẫn chưa có lời giải chính xác.
Theo Live Science, những cách lý giải đầu tiên đề cập đến tính chất khuếch đại của sương mù hoặc sự khúc xạ ánh sáng trong khí quyển. Aristotle, nhà bác học người Hy Lạp nổi tiếng vào thế kỷ 4 trước Công nguyên, cho rằng khi con người quan sát Mặt Trăng ở đường chân trời, ánh sáng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn, khiến thiên thể này giãn nở giống như nhìn qua kính lúp. Tuy nhiên, ảnh chụp hiện đại bác bỏ giả thuyết này, cho thấy khúc xạ khiến Mặt Trăng bị bóp dẹt thay vì lớn hơn.
Nhà khoa học thần kinh Bart Borghuis tại Đại học Louisville cho biết, ảo ảnh Mặt Trăng có lẽ là “điều gì đó xảy ra bên trong não bộ” khi xây dựng nhận thức về kích thước.
Các nhà nghiên cứu khác cũng đưa ra nhiều lời giải thích về cách bộ não bị đánh lừa. Một giả thuyết là khi ở gần đường chân trời, Mặt Trăng được đặt tương phản với những vật thể nhỏ hơn như cây cối, tòa nhà. Tuy nhiên, theo nhà thiên văn Susanna Kohler, người phát ngôn của Hiệp hội Thiên văn Mỹ (AAS), Mặt Trăng trông vẫn lớn hơn ngay cả trên mặt phẳng như đại dương, cho thấy ảo ảnh còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác.
Giả thuyết được nhiều bằng chứng ủng hộ nhất và thường xuyên xuất hiện trong sách giáo khoa tập trung vào sự sai lệch trong cách con người dùng khoảng cách để cảm nhận kích thước. Borghuis cho biết, quá trình này gồm hai bước. Đầu tiên, võng mạc ghi nhận kích thước vật thể, sau đó người nhìn đánh giá kích thước, tính đến khoảng cách cảm nhận được từ vật thể đến bản thân.
Nguyên tắc nhận thức thị giác này gọi là Định luật Emmert và cũng có thể áp dụng với Mặt Trăng. Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Science, khi hình ảnh mô phỏng Mặt Trăng xuất hiện cuối đường chân trời, mọi người sẽ cảm nhận nó lớn hơn vì địa hình khiến nó có vẻ ở xa hơn. Ngược lại, khi hình ảnh Mặt Trăng hiển thị ở nơi không có địa hình, thiếu các chỉ báo về khoảng cách trực quan, ảo giác phóng đại thường biến mất.
Theo IFL Science, điều tương tự cũng xảy ra với ảo ảnh Ponzo nổi tiếng, trong đó hai đường thẳng ngang giống hệt nhau dường như có độ dài khác nhau do bối cảnh của những đường hội tụ xung quanh. Bối cảnh khiến não bộ nhận thức đường thẳng ngang phía trên ở xa hơn, mà theo logic của não, một vật thể ở xa hơn và có cùng kích thước biểu kiến thì phải lớn hơn.
Tuy nhiên, NASA cho rằng đây vẫn chưa phải lời giải thích hoàn hảo. Cơ quan này cho biết, các phi hành gia trên quỹ đạo cũng trải nghiệm ảo ảnh Mặt Trăng dù không có vật thể tiền cảnh để làm manh mối về khoảng cách. Điều đó cho thấy hiện tượng này còn nhiều nguyên nhân phức tạp hơn.
“Dù chưa có lời giải thích hoàn chỉnh về lý do con người nhìn thấy Mặt Trăng như vậy, chúng ta có thể đồng ý rằng Mặt Trăng khổng lồ là cảnh tượng tuyệt đẹp, dù thật hay ảo. Vì vậy, trước khi ai đó tìm ra chính xác điều gì đang diễn ra trong não, có lẽ tốt nhất hãy cứ tận hưởng ảo ảnh Mặt Trăng và những khung cảnh đầy cảm xúc, huyền ảo, đôi khi ma mị mà nó tạo ra”, NASA viết.
Nếu bạn đang có ý định lắp đặt pin mặt trời, việc lựa chọn giữa tấm pin màu xanh hay màu đen không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà là quyết định then chốt ảnh hưởng đến hiệu suất và túi tiền của bạn trong hàng chục năm tới.
Ngày nay, khi dạo quanh các khu dân cư hiện đại, bạn sẽ thấy những tấm pin màu đen tuyền đang dần chiếm ưu thế so với màu xanh truyền thống. Bí mật này nằm ở cấu trúc bên trong:
Trên thị trường, tấm pin màu xanh thường có giá rẻ hơn từ 20 - 30% so với pin màu đen. Với một hệ thống 8kW cho hộ gia đình, bạn có thể tiết kiệm ngay hàng chục triệu đồng chi phí lắp đặt ban đầu nếu chọn màu xanh.
Tuy nhiên, các chuyên gia năng lượng lại khẳng định rằng pin màu đen mới là kẻ thắng cuộc về lâu dài. Với hiệu suất lên tới 24% (so với 15 - 17% của pin xanh), tấm pin đen sản sinh ra nhiều điện năng hơn trên cùng một diện tích bề mặt. Đặc biệt, loại pin này có tuổi thọ cao hơn tới 10 năm và chịu nhiệt tốt hơn - một ưu điểm cực kỳ quan trọng tại các vùng khí hậu nắng nóng khắc nghiệt.
Bên cạnh thông số kỹ thuật, yếu tố cảm quan cũng đang khiến pin màu đen ghi điểm tuyệt đối. Các kiến trúc sư thường ưu tiên loại pin này vì chúng dễ dàng hòa quyện vào màu ngói sẫm, tạo cảm giác sang trọng và tối giản cho ngôi nhà.
Dù pin màu xanh vẫn là lựa chọn khả thi cho các dự án ngân sách hạn hẹp nhờ lợi thế về chuỗi cung ứng sẵn có, nhưng nếu bạn tìm kiếm sự bền bỉ, hiệu năng và vẻ đẹp tinh tế, màu đen chính là tiêu chuẩn mới của năng lượng tương lai.
Một kịch bản không tưởng vừa trở thành hiện thực, khi AMD - kẻ từng bị coi là 'cái bóng' của Intel - đã chính thức công bố thỏa thuận thâu tóm gã khổng lồ xanh Intel. Đây được coi là cú lật kèo vĩ đại nhất, biến đế chế Intel hùng mạnh một thời trở thành một 'di sản' dưới trướng bà Lisa Su.
Ngày 1.4, làng công nghệ thế giới rúng động trước thông báo AMD sẽ mua lại toàn bộ Intel thông qua một giao dịch cổ phiếu lịch sử. Từ vị thế của một kẻ luôn phải rượt đuổi, bắt chước và kiện tụng để tồn tại, AMD giờ đây đã vươn mình trở thành chủ nhân mới của kiến trúc x86, hợp nhất hai đối thủ không đội trời chung dưới một mái nhà.
Trong suốt chiều dài lịch sử của máy tính, Intel luôn là 'vị vua' không vương miện với quy mô và sức mạnh áp đảo. Tuy nhiên, những sai lầm liên tiếp về quy trình sản xuất và sự chậm chạp trong đổi mới đã khiến Intel hụt hơi. Ngược lại, AMD với chiến lược sắc bén dưới thời Lisa Su đã liên tục 'công phá' các phân khúc từ máy chủ đến laptop, chiếm trọn niềm tin của phố Wall.
Thương vụ này đặt ra những câu hỏi chưa từng có tiền lệ, rằng liệu chúng ta sẽ thấy những con chip mang tên 'Ryzen Core Ultra'? Và liệu cơ quan chống độc quyền có để yên cho thực thể duy nhất nắm giữ toàn bộ 'huyết mạch' của máy tính toàn cầu?
Nguồn tin nội bộ cho biết AMD có thể sẽ giữ lại thương hiệu Intel nhưng dưới danh nghĩa một "bộ phận hiệu suất di sản". Một cách gọi đầy tôn trọng nhưng cũng không kém phần xót xa cho một tượng đài từng thống trị thế giới. Phía Intel kỳ vọng sự sáp nhập này sẽ giúp các kỹ sư của họ thoát khỏi mớ bòng bong quản lý để tập trung vào việc tạo ra những sản phẩm đẳng cấp, đúng như những gì họ từng làm được trong quá khứ.
Dù phố Wall đang ngập tràn những bức ảnh chế (meme) về sự kiện 'ngược đời' này, nhưng giới chuyên gia nhận định rằng đây có thể là dấu chấm hết cho cuộc nội chiến x86, mở ra một kỷ nguyên độc quyền mới nhưng ổn định hơn về khả năng tương thích.
Sau phiên tòa kéo dài ba tuần, ngày 18/5, thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers của tòa án quận tại Oakland (Mỹ) bác bỏ cáo buộc của Elon Musk rằng OpenAI và Sam Altman "đi chệch sứ mệnh phi lợi nhuận". Đây được xem là chiến thắng quan trọng khi công ty đứng sau ChatGPT sắp phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO),
Tuy nhiên, theo Reuters, loạt tài liệu tại tòa đã phơi bày phần nào tính cách thiếu trung thực của CEO. "Chân dung của Altman có thể làm suy yếu lòng tin của các nhà đầu tư, vốn dự định bỏ tiền cho đợt IPO tiềm năng trị giá 1.000 tỷ USD", hãng tin bình luận.
Sam Altman đã trải qua nhiều ngày lắng nghe lời nhận xét từ đồng nghiệp cũ và nhân chứng, đa số mô tả ông là nhà lãnh đạo không đáng tin cậy, trong đó có các cựu thành viên hội đồng quản trị, cựu nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever và cựu giám đốc công nghệ Mira Murati. Trong quá trình thẩm vấn chéo, nhóm luật sư của Musk cũng dẫn lời khai của 8 nhân chứng, hầu hết cho rằng Altman đánh lừa hoặc nói dối.
"Những cáo buộc từ chính đồng nghiệp cũ cho thấy Altman cũng không phải đối tác kinh doanh đáng tin cậy", Business Insider bình luận.
"Phán quyết của tòa loại bỏ mối đe dọa pháp lý lớn nhất đối với quá trình IPO của OpenAI", James Rubinowitz, luật sư tranh tụng và chuyên gia về AI, đánh giá. "Tuy nhiên, kể cả thắng kiện, OpenAI vẫn phải gánh chịu tai tiếng về quản trị thông qua các bằng chứng công khai vĩnh viễn. Mỗi nhà đầu tư đã đọc tài liệu đều đang tự mình phân tích độ tin cậy của Altman trước khi rót vốn".
Đáp lại những lời cáo buộc, Altman tự bào chữa tại tòa: "Tôi tin tôi là một doanh nhân trung thực và đáng tin cậy".
Ở chiều ngược lại, các luật sư của OpenAI tố cáo phía Elon Musk dùng "chiêu trò bôi nhọ danh dự" nhằm vào Altman thay vì đưa ra bằng chứng cho những cáo buộc. Họ cho rằng Musk thực tế muốn cản trở sự phát triển của OpenAI thay vì theo đuổi lý do chính của vụ kiện.
Tuy nhiên, chiến thắng của Altman được đánh giá có tầm quan trọng rất lớn, mở đường cho tham vọng nghìn tỷ USD của OpenAI. "Kế hoạch sắp tới của OpenAI giờ đây dường như được đảm bảo chắc chắn, bởi vì ngay cả người giàu nhất thế giới cũng không thể ngăn được họ", Guardian bình luận.
GS Sarah Kreps, Giám đốc Viện Chính sách công nghệ tại Đại học Cornell, cho biết Phố Wall, vốn luôn cảnh giác với những biến động và bất ổn, có lẽ đang "thở phào nhẹ nhõm". Bà gọi phán quyết là sự phản ánh thực tế khắc nghiệt, rằng việc phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến rất tốn kém, do đó một tổ chức duy trì mô hình phi lợi nhuận sẽ không khả thi trước sự cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi nhiều vốn đầu tư.
"Phán quyết có khả năng trấn an nhà đầu tư và toàn bộ lĩnh vực AI, vì giúp tránh một kết quả hỗn loạn tiềm tàng, có thể đe dọa cấu trúc thương mại của OpenAI, quan hệ đối tác với Microsoft và những kế hoạch gây quỹ trong tương lai", bà Kreps nói. "Các mô hình doanh nghiệp hoàn toàn phi lợi nhuận rất khó duy trì ở vị trí tiên phong".
Dù vậy, việc tòa ra phán quyết với lý do "vượt thời hạn khởi kiện" cho thấy vụ kiện thực tế chưa giải quyết những cáo buộc Musk đưa ra. "Việc phiên tòa xoay quanh một vấn đề thủ tục về thời gian để lại nhiều câu hỏi và tranh luận, chẳng hạn các hệ thống này nên quản lý như thế nào, ai hưởng lợi về kinh tế từ chúng, tốc độ triển khai phù hợp hay không", bà nói thêm.
Năm 2024, CEO Tesla đệ đơn kiện, tố cáo OpenAI, Sam Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft - nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI - phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận. Tỷ phú đã biết về các vấn đề này từ năm 2021, nhưng ba năm sau mới nộp đơn kiện OpenAI, do đó bỏ lỡ thời hạn pháp lý theo quy định.
Musk đồng sáng lập OpenAI năm 2015, nhưng rời đi đầu năm 2018 do bất đồng. Ông cáo buộc công ty cũ thao túng, khiến ông đóng góp 38 triệu USD, nhưng sau đó âm thầm chuyển sang mô hình kinh doanh "vì lợi nhuận", nhận hàng chục tỷ USD từ Microsoft và các nhà đầu tư khác. Ông đòi bồi thường 130 tỷ USD, đồng thời yêu cầu cách chức Altman và Brockman.
