Người nhóm máu nào cần cảnh giác với bệnh tiểu đường hơn?

Collagen là loại protein chiếm tỷ lệ lớn trong da, xương, gân, sụn và các mô liên kết. Riêng với làn da, collagen đóng vai trò như một "bộ khung" nâng đỡ, giúp da duy trì độ săn chắc, đàn hồi và hạn chế tình trạng chảy xệ.

Theo thời gian, khả năng sản xuất collagen tự nhiên của cơ thể giảm dần. Bên cạnh tuổi tác, nhiều yếu tố khác như ánh nắng mặt trời, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ ăn thiếu cân bằng cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da.

Những năm gần đây, các sản phẩm bổ sung collagen ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của collagen không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ.

Một phân tích gộp công bố trên tạp chí Nutrients năm 2023, tổng hợp dữ liệu từ 26 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với 1.721 người tham gia, cho thấy collagen thủy phân có thể giúp cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của da so với giả dược.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, bao gồm tuổi tác, chế độ dinh dưỡng và lối sống của từng người.

Nền tảng của làn da khỏe bắt đầu từ dinh dưỡng

Cơ thể con người có thể tự tổng hợp collagen từ các axit amin, thành phần được tạo ra khi protein trong thực phẩm được tiêu hóa và hấp thu.

Vì vậy, chế độ ăn đủ protein đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho quá trình này. Các nguồn protein chất lượng gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu, đậu phụ, hạt và một số sản phẩm từ ngũ cốc.

Với người trưởng thành, duy trì lượng protein phù hợp trong khẩu phần hằng ngày không chỉ giúp bảo vệ khối cơ và mô liên kết mà còn hỗ trợ quá trình tái tạo da, trong đó có việc hình thành collagen.

Bên cạnh protein, vitamin C cũng giữ vai trò thiết yếu trong quá trình hình thành collagen. Những nguồn vitamin C dễ tìm gồm trái cây họ cam quýt, ổi, dâu tây, kiwi, ớt chuông, bông cải xanh và các loại rau lá xanh.

Theo một tổng quan đăng trên American Journal of Clinical Nutrition, vitamin C là một trong những yếu tố quan trọng giúp cơ thể tổng hợp và ổn định cấu trúc collagen.

Khi được bổ sung đều đặn qua bữa ăn, các thực phẩm giàu vitamin C không chỉ hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen mà còn cung cấp nhiều vi chất có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Ngược lại, tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài có thể khiến làn da trở nên khô ráp, kém sắc, dễ tổn thương và chậm phục hồi hơn. Do đó, ăn uống đa dạng, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vẫn là nền tảng quan trọng để duy trì làn da khỏe mạnh.

Lối sống ảnh hưởng lớn đến sức khỏe làn da

Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là một trong những tác nhân hàng đầu gây suy giảm collagen và thúc đẩy quá trình lão hóa da. Khi tiếp xúc nắng quá mức, da dễ xuất hiện nếp nhăn, sạm màu, giảm độ đàn hồi và nhanh xuống cấp hơn.

Vì vậy, chống nắng cần được xem là thói quen chăm sóc da hằng ngày. Người dân nên sử dụng kem chống nắng phù hợp, che chắn khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời điểm tia cực tím ở mức cao, đồng thời kết hợp đội mũ, đeo kính râm và mặc áo chống nắng.

Bên cạnh ánh nắng, hút thuốc lá cũng là yếu tố bất lợi đối với làn da. Các chất độc hại trong khói thuốc có thể làm giảm tuần hoàn máu, hạn chế khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất cho da.

Nhiều nghiên cứu ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa sớm cao hơn so với người không hút thuốc.

Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và ít vận động cũng khiến làn da dễ xuống sắc. Khi ngủ, cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo các mô. Nếu thường xuyên ngủ muộn, ngủ ít hoặc chất lượng giấc ngủ kém, quá trình phục hồi tự nhiên của da có thể bị ảnh hưởng.

Do đó, kiểm soát căng thẳng, duy trì vận động hợp lý, ngủ đủ giấc và tránh các thói quen gây hại là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ làn da theo thời gian. Những thói quen này không chỉ liên quan đến collagen mà còn tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể.

Thực phẩm chức năng bổ sung collagen có thể phù hợp với một số người, nhất là khi chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu hoặc được chuyên gia tư vấn sử dụng. Tuy nhiên, người dùng không nên xem đây là giải pháp duy nhất để có làn da khỏe đẹp.

Collagen dạng uống hay các chế phẩm hỗ trợ khác chỉ nên được coi là công cụ bổ trợ.

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy collagen có thể giúp cải thiện một số chỉ số về độ ẩm và độ đàn hồi của da nhưng hiệu quả thường ở mức vừa phải và không thể bù đắp cho những tác động tiêu cực từ chế độ ăn thiếu cân bằng, hút thuốc, thiếu ngủ hay tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời.

Tin Gốc: Dân Trí

Mới nhất ngày 8-5, Cơ quan An ninh y tế Anh thông báo phát hiện một trường hợp nghi nhiễm vi rút Hanta là một người Anh từng là hành khách trên du thuyền này.

Các chuyên gia cho hay dù căn bệnh này không mới, nhưng nguy hiểm ở chỗ triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm thông thường, trong khi bệnh có thể chuyển nặng gây suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong chỉ trong vài giờ.

Theo thông tin được cập nhật tại khóa đào tạo, chùm ca bệnh đáng chú ý nhất hiện nay xuất hiện trên một tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4-2026, đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.

Đến nay đã có 3 trường hợp tử vong. Các bệnh nhân ban đầu chỉ sốt, đau bụng, buồn nôn nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn. Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes vi rút, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.

Theo ThS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, vi rút Hanta là nhóm vi rút RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Vi rút có thể sống lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.

Vi rút Hanta được chia thành hai nhóm chính. Nhóm "Thế giới cũ" phổ biến ở châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Trong khi đó, nhóm "Thế giới mới" tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do vi rút Hanta (HPS/HCPS), đây là thể bệnh có tỉ lệ tử vong lên tới 40–50%.

"Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim", bác sĩ Thái cho biết.

Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, vi rút Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.

Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến vi rút phát tán vào không khí. Vi rút cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.

Theo TS.BS Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, hiện chưa có thuốc kháng vi rút đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh do vi rút Hanta gây ra. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.

Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) để duy trì sự sống. "Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", bác sĩ Trà nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hanta mới trong đợt cảnh báo hiện tại. Trước đó, vào khoảng năm 2012 từng có ghi nhận một số ca nhiễm rải rác phía Nam. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn hiện hữu do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống sát khu dân cư.

Một số nghiên cứu dịch tễ học (như nghiên cứu huyết thanh năm 2025 trên nhóm người chăn nuôi động vật hoang dã tại một vài tỉnh thành) đã phát hiện ra tỉ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại vi rút Hanta, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên.

Vì vậy, dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.

Bác sĩ Trà cũng cho biết thêm hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh.

Nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Đang bán bún riêu, chị H.N. (40 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh) bị hàng loạt mảnh kính sắc nhọn bắn vào người, sau khi một xe tải mất lái lao vào chiếc tủ kính phía trước quán. Tai nạn gây ra nhiều vết thương vùng đầu, mặt và đặc biệt là một vết cắt ngang cổ, khiến nạn nhân chảy máu dữ dội.

Thời điểm người phụ nữ được đưa vào viện cấp cứu, các bác sĩ ghi nhận nạn nhân có nhiều vết thương hở phức tạp do kính cắt.

Nghiêm trọng nhất là vết thương vùng cổ dài khoảng 10cm, làm rách toàn bộ cơ bám da cổ, đứt nhóm cơ ức móng và cơ ức giáp, bộc lộ hoàn toàn khí quản. Người bệnh còn bị tràn khí dưới da hai bên cổ cùng nhiều vết thương nham nhở vùng đầu và mặt.

Trước nguy cơ tổn thương các cấu trúc quan trọng ở vùng cổ, đặc biệt là động mạch cảnh, khí quản và các mạch máu lớn có thể gây mất máu nghiêm trọng hoặc suy hô hấp, ê-kíp khoa Cấp cứu đã khẩn trương hồi sức, truyền máu, thực hiện các cận lâm sàng và kích hoạt hội chẩn khẩn nhiều chuyên khoa trước khi đưa bệnh nhân vào phòng mổ.

Quá trình phẫu thuật, ê-kíp khoa Liên chuyên khoa nhanh chóng kiểm soát chảy máu, khâu phục hồi khí quản, tái tạo tuyến giáp, phục hồi các nhóm cơ vùng cổ, mở khí quản nhằm đảm bảo đường thở an toàn, đồng thời tạo hình và đóng lại toàn bộ vùng cổ cho bệnh nhân.

Song song đó, các tổn thương vùng đầu và mặt cũng được xử trí. Một vết thương nham nhở vùng cằm dài khoảng 5cm làm mất da, lộ xương hàm dưới đã được các bác sĩ cắt lọc, tạo vạt da tại chỗ để che phủ khuyết hổng. Sau khi loại trừ tổn thương xương sọ, hai vết thương vùng trán của bệnh nhân được khâu phục hồi.

Sau phẫu thuật, người bệnh được chuyển đến khoa Hồi sức tích cực (ICU) để theo dõi sát. Ba ngày sau, người bệnh được chuyển về khoa Liên chuyên khoa tiếp tục điều trị, khi tình trạng hô hấp và huyết động ổn định.

ThS.BS Nguyễn Tất Đông, khoa Liên chuyên khoa cho biết, vùng cổ là nơi tập trung rất nhiều cấu trúc giải phẫu quan trọng. Chỉ cần vết thương đi lệch một khoảng rất nhỏ cũng có thể gây tổn thương các mạch máu lớn, dẫn đến mất máu ồ ạt hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến đường thở, đe dọa tính mạng người bệnh.

Bác sĩ khuyến cáo, với mọi trường hợp chấn thương vùng cổ do tai nạn giao thông, vật sắc nhọn hoặc kính vỡ, người dân tuyệt đối không chủ quan dù vết thương bên ngoài có vẻ không lớn, không nên tự ý rút dị vật hoặc băng ép quá chặt nếu chưa được hướng dẫn.

Thay vào đó, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngoại khoa để được đánh giá và xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ mất máu và các biến chứng nguy hiểm.

Tin Gốc: Dân Trí