Tăng huyết áp được chẩn đoán khi chỉ số huyết áp đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Thành tim dày lên, động mạch dần xơ cứng, mất khả năng đàn hồi và dễ tổn thương hơn. Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến suy tim, bệnh mạch vành, đột quỵ và tổn thương thận.
Theo tiến sĩ, bác sĩ phẫu thuật tim mạch Ramakanta Panda, nhà sáng lập Viện Tim châu Á (Asian Heart Institute) tại Ấn Độ, tăng huyết áp là bệnh lý tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Qua nhiều thập kỷ điều trị các ca tim mạch nặng, ông cho biết nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.
Bác sĩ Panda cho biết một số dấu hiệu cảnh báo huyết áp tăng.
Đau đầu buổi sáng kéo dài
Thức dậy với cơn đau đầu âm ỉ, đặc biệt ở vùng sau đầu, thường bị nhầm là do thiếu ngủ hoặc mất nước. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu huyết áp cao vào ban đêm hoặc sáng sớm. Tăng huyết áp vào buổi sáng sớm có liên quan đến nguy cơ mắc đột quỵ và các bệnh tim mạch ở người lớn tuổi cao hơn.
Mệt mỏi, giảm khả năng vận động
Khi cơ tim dày lên và khả năng bơm máu suy giảm, người bệnh có thể dễ hụt hơi hoặc mệt hơn sau những hoạt động vốn trước đây thực hiện bình thường. Phì đại thất trái do tăng huyết áp kéo dài là yếu tố nguy cơ của suy tim và đột tử do tim mạch.
Mạch đập mạnh bất thường ở cổ
Cảm giác mạch đập mạnh ở cổ hoặc nhìn thấy mạch máu vùng cổ đập rõ bất thường có thể là dấu hiệu mạch máu đang chịu áp lực cao hoặc dần xơ cứng. Tình trạng động mạch chủ kém đàn hồi có liên quan nguy cơ tử vong do tim mạch cao hơn ở người tăng huyết áp.
Giảm tập trung, đầu óc mơ hồ
Khó tập trung, suy nghĩ chậm hoặc “sương mù não” có thể liên quan tổn thương các mạch máu nhỏ trong não do tăng huyết áp kéo dài. Các chuyên gia cho rằng tăng huyết áp là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi, nhưng nguy cơ có thể giảm nếu huyết áp được kiểm soát tốt.
Chảy máu mũi hoặc xuất huyết mắt
Chảy máu mũi tái diễn hoặc xuất hiện mảng đỏ trong lòng trắng mắt không do chấn thương cũng có thể là dấu hiệu cần kiểm tra huyết áp.
Đi tiểu đêm nhiều lần
Nhiều người cho rằng tiểu đêm liên quan tuyến tiền liệt hoặc vấn đề ở hệ tiết niệu, song đây cũng có thể là dấu hiệu thận bị ảnh hưởng bởi tăng huyết áp kéo dài. Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính.
Khó thở khi nằm
Nếu phải kê thêm gối để ngủ hoặc cảm thấy khó thở khi nằm, người bệnh nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu sớm của suy tim do tăng huyết áp không kiểm soát.
Mọi người nên đo huyết áp thường xuyên, đặc biệt nếu xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như đau đầu buổi sáng, mệt mỏi bất thường, tiểu đêm nhiều hoặc giảm tập trung.
Tiến sĩ Panda cho rằng thay đổi lối sống và điều trị sớm có thể giúp giảm áp lực lên tim và mạch máu trước khi tổn thương trở nên nghiêm trọng. Theo ông, dù tiến triển âm thầm, tăng huyết áp vẫn có thể được kiểm soát tốt nếu được phát hiện kịp thời.
Vẫn còn các ca đột quỵ đến bệnh viện muộn, di chứng và tử vong cao do không vào đúng địa chỉ có thể xử trí cấp cứu điều trị.
Còn tình trạng một số đơn vị giữ bệnh nhân, hoặc chuyển tuyến muộn; hiểu biết của của cán bộ y tế, bộ phận người dân về bệnh lý đột quỵ chưa cao.
Đó là các ý kiến được chuyên gia chia sẻ về cấp cứu ngoại viện trong điều trị đột quỵ, tại Hội thảo vệ tinh chủ đề "Bệnh viện công lập trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: đảm bảo cấp cứu theo dõi liên tục người bệnh và chăm sóc gần dân" tổ chức chiều nay 22.5.
Hội thảo diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Câu lạc bộ giám đốc các bệnh viện khu vực phía bắc diễn ra trong 2 ngày 22 - 23.5, tại Lào Cai.
Các chuyên gia cũng lưu ý, giao thông đi lại khó khăn, địa bàn rộng, người dân ở xa các đơn vị y tế trong bối cảnh mạng lưới cấp cứu ngoại viện và nhân viên được đào tạo còn chưa phát triển.
Do đó, việc củng cố hệ thống cấp cứu ngoại viện trong điều kiện chính quyền 2 cấp giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế sớm nhất.
Các chuyên gia chia sẻ, các địa phương tiến tới xây dựng bản đồ đột quỵ, lập danh sách các đơn vị điều trị đột quỵ, để trong tình huống cấp cứu do đột quỵ (người bệnh đã được đánh giá ban đầu) sẽ được vận chuyển đến cơ sở điều trị gần nhất, nhờ đó tăng cơ hội được điều trị thành công.
Đại diện Sở Y tế tỉnh Lào Cai chia sẻ về mô hình cấp cứu và phát triển mạng lưới tiếp nhận, chẩn đoán, điều trị đột quỵ trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, mạng lưới cấp cứu ngoại viện giúp rút ngắn nhất thời gian người bệnh được vận chuyển đến cơ sở y tế, được chẩn đoán, điều trị kịp thời, đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đột quỵ. Vì với đột quỵ, thời gian là não, trong khi nhiều điểm xa bệnh viện, xa cơ sở y tế.
Đồng thời, để tối ưu trong can thiệp đột quỵ não, các bệnh viện của tỉnh đã thống nhất tổ chức cấp cứu theo mô hình "cấp cứu một cửa".
Người bệnh khi được chuyển đến được tiếp nhận ngay tại khu vực hồi sức cấp cứu, đánh giá phân loại nhanh nhất (theo 5 cấp độ), đảm bảo các ca đột quỵ được can thiệp, điều trị sớm nhất.
Với ca bệnh "đỏ", mức độ cấp cứu tối khẩn, ngay lập tức được can thiệp điều trị; mức độ "cam", thời gian được chuyển can thiệp điều trị không chậm hơn 10 phút. Và với các ca bệnh đánh giá mức độ "vàng", thời gian cho phép là từ 160 phút.
Năm 2025, Lào Cai đã có 6/20 đơn vị y tế đã có thể triển khai can thiệp cấp cứu và điều trị đột quỵ.
Theo các chuyên gia, cấp cứu ngoại viện cần được củng cố mở rộng, đặc biệt ý nghĩa với bệnh nhân đột quỵ, vì thời gian là não. Cứ 1 phút qua, 1,9 triệu tế bào não mất đi nếu không được tái tưới máu kịp thời, khiến não tổn thương vĩnh viễn.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, ê kíp can thiệp thần kinh của bệnh viện từng xác lập cột mốc can thiệp đột quỵ trong vòng 6 phút.
Đoàn công tác Bộ Y tế do GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế làm trưởng đoàn đến thăm Trường Sa từ ngày 4-10/5.
Chuyến đi nhằm động viên tinh thần, chia sẻ những khó khăn với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đang sinh sống, làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc; đồng thời thăm, đánh giá thực trạng hệ thống y tế cơ sở tại các đảo, điểm đảo thuộc đặc khu Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa.
Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, sự cống hiến của cán bộ y tế ở Trường Sa là nguồn nội lực mạnh mẽ để phát triển hệ thống y tế biển đảo.
Lãnh đạo Bộ Y tế bày tỏ sự xúc động khi được trò chuyện với các y bác sĩ đang làm việc tại đây; các bác sĩ điều trị, phẫu thuật thành công nhiều ca bệnh khó, phức tạp ngay trên đảo với sự hỗ trợ từ đất liền.
Điều này cho thấy, cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Trường Sa đã tiếp cận được với các kỹ thuật y tế hiện đại, đã đạt được những thành công nhất định trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho quân và dân nơi đảo xa.
Theo Bộ Y tế, công tác chăm sóc sức khỏe, điều trị tại Trường Sa do lực lượng quân y đảm nhiệm. Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng thường xuyên phối hợp tích cực với các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Quốc phòng và các cơ sở y tế của Bộ Quốc phòng. Hàng năm, các bệnh viện thuộc Bộ Y tế cũng đã tổ chức nhiều chuyến khám, chữa bệnh, sàng lọc, phát hiện sớm cho quân và dân trên quần đảo Trường Sa.
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng cho rằng, các bác sĩ tuyến đảo đang làm việc với tinh thần cao nhất, vừa là người thầy thuốc, cũng vừa là những chiến sĩ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng. Sự cống hiến của các cán bộ y tế trên quần đảo Trường Sa là nguồn nội lực mạnh mẽ nhất để hệ thống y tế biển đảo phát triển bền vững.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tham mưu Chính phủ hoàn thiện khung pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù cho lực lượng y tế tham gia công tác ở hải đảo.
“Chúng tôi mong muốn không một người thầy thuốc nào cống hiến cho biển đảo mà bị thiệt thòi về lộ trình phát triển nghề nghiệp. Đất liền sẽ luôn là hậu phương vững chắc nhất, công bằng nhất cho các thầy thuốc ngoài đảo tiền tiêu”, GS.TS Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.
Trong 6 ngày, Đoàn công tác Bộ Y tế đã đến thăm, tặng quà cho 7 đảo thuộc quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, gồm: Song Tử Tây, Nam Yết, Đá Tây A, Sinh Tồn Đông, Núi Le C, Tiên Nữ B, Trường Sa và Nhà giàn DK1/2 Phúc Tần.
Đoàn cũng thăm, làm việc với các bệnh xá, tìm hiểu về công tác khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe của lực lượng quân y. Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đã trao tặng các trang thiết bị y tế thiết yếu, cơ số thuốc và các phần quà nhu yếu phẩm.
Trong chuyến đi, Đoàn công tác Bộ Y tế đã huy động được gần 6 tỷ đồng, bao gồm tiền mặt và hàng hóa để hỗ trợ cho các đảo. Trong đó, 3,3 tỷ đồng tiền mặt hỗ trợ thiết bị y tế, vật tư cho các đảo thuộc đặc khu Trường Sa.
Theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 1-7, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng. Mức lương này sẽ được dùng để tính lương, phụ cấp, hoạt động phí, sinh hoạt phí, các khoản trích và các chế độ được hưởng theo quy định của pháp luật.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, quy định hiện hành mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình của người thứ nhất bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.
Khi lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, mức đóng BHYT hộ gia đình cũng được điều chỉnh tương ứng.
Cụ thể, từ ngày 1-7-2026, mức đóng BHYT hộ gia đình là:
Đối với học sinh, sinh viên, ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT.
Trường hợp áp dụng mức hỗ trợ tối thiểu này, từ ngày 1-7, học sinh, sinh viên tự đóng tối đa 56.925 đồng/tháng, tương ứng 683.100 đồng/năm; trường hợp địa phương có chính sách hỗ trợ thêm thì số tiền thực tế học sinh, sinh viên phải đóng có thể thấp hơn.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được xác định theo từng nhóm đối tượng, từng chế độ tiền lương.
Trong đó, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và mức trần bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
Cụ thể, từ ngày 1-7, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc như sau:
- Mức thấp nhất là 2.530.000 đồng/tháng;
- Mức cao nhất là 50.600.000 đồng/tháng.
Quy định này là cơ sở để xác định mức đóng BHXH bắt buộc, góp phần bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng và bền vững của chính sách BHXH.
Bên cạnh mức đóng, một số khoản trợ cấp BHXH được tính trên cơ sở mức tham chiếu cũng sẽ tăng từ ngày 1-7. Cụ thể, đối với trường hợp đủ điều kiện hưởng theo quy định.
Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi bằng 2 lần mức lương cơ sở, tăng từ 4.680.000 đồng lên 5.060.000 đồng;
Trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở, tăng từ 23.400.000 đồng lên 25.300.000 đồng;
Trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì bằng 70% mức lương cơ sở.
Theo đó, mức trợ cấp tăng tương ứng từ 1.170.000 đồng/tháng lên 1.265.000 đồng/tháng và từ 1.638.000 đồng/tháng lên 1.771.000 đồng/tháng.
