Sáng nay (13.4), bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyệt Cầu, Giám đốc Trạm Y tế phường Tân Định, đã có buổi nói chuyện với nhiều thông tin bổ ích cùng các em học sinh Trường tiểu học Trần Khánh Dư, phường Tân Định, TP.HCM. Trong bối cảnh an toàn thực phẩm, đặc biệt an toàn bữa ăn bán trú, phòng tránh ngộ độc thực phẩm đang được phụ huynh TP.HCM quan tâm, bác sĩ đưa ra nhiều lời khuyên.
Trước tiên, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyệt Cầu khuyên học sinh phải biết nhận diện đâu là thực phẩm an toàn, các em chỉ nên ăn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không quá hạn sử dụng.
Kế đó, bác sĩ Cầu chỉ ra 3 nhóm nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm. Nhóm 1 là những vi khuẩn tí hon trong thức ăn ôi thiu, trong bánh tráng trộn lề đường; hải sản bị ươn, thức ăn hết hạn sử dụng…; nhóm 2 là nhóm hóa chất như thuốc bảo vệ thực vật; phẩm màu; hàn the; chất kích giá đỗ để chúng mập mạp; và nhóm những độc tố tự nhiên có trong cá nóc, nấm độc màu sắc sặc sỡ, mầm khoai tây, măng tre, khoai mì, đậu phộng bị mốc…
“Các em nên nhớ khi đi cắm trại, đi chơi, không tùy tiện hái nấm rồi ăn nấm mọc ngoài tự nhiên. Với những củ khoai tây, đừng ăn khi chúng đã mọc mầm; với măng tre, phải được luộc, đổ hết nước đi, ngâm kỹ rồi mới ăn. Với củ khoai mì cũng vậy, chúng ta phải nhắc cha mẹ lột vỏ khoai mì, ngâm nước, rồi mới luộc ăn, không được lột vỏ rồi ăn liền, rất dễ bị ngộ độc”, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyệt Cầu nói.
Đáng chú ý, bác sĩ cũng nhấn mạnh: “Vi khuẩn không chỉ nằm trong thực phẩm, nó còn núp trên bàn tay của chúng ta. Do đó, trước khi ăn, các em phải rửa tay sạch sẽ, theo quy trình rửa tay 6 bước, rửa tay với xà phòng. Các thời điểm cần phải rửa tay là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh xong, sau khi ho/hắt hơi và khi tay bị dơ (bẩn)”.
“Thầy cô cũng cần chú ý xem nhà vệ sinh trường học của mình thì xà phòng hết hay còn, nếu hết xà phòng rửa tay là phải bổ sung liền. Sau khi ra chơi thời gian dài, các em học sinh phải rửa tay sạch sẽ. Nhiều em khi ra chơi xong, trời nóng, đưa tay lau mặt, vi khuẩn dễ xâm nhập vào cơ thể. Rồi nhiều em học sinh không chú ý, sau khi chơi với thú cưng như chó, mèo, các em cũng phải rửa tay”, bác sĩ lưu ý.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyệt Cầu, Giám đốc Trạm Y tế phường Tân Định, dặn học sinh 5 kỹ năng kiểm tra trước khi ăn, phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm:
Đâu là dấu hiệu nhận biết mình bị ngộ độc thức ăn? Về vấn đề này, bác sĩ Nguyệt Cầu cho biết các dấu hiệu có thể đến sau khi ăn vài phút, vài giờ, thậm chí có thể sau một ngày. Như các em có thể bị nôn/ói; đau bụng; tiêu chảy; sốt…
“Khi nghi ngờ khi bị ngộ độc thực phẩm, các em cần báo ngay với thầy cô hoặc ba mẹ, không được giấu tình trạng sức khỏe bản thân, không được tự ý dùng thuốc”, bác sĩ dặn học sinh.
Đồng thời, Giám đốc Trạm Y tế phường Tân Định, TP.HCM cũng dặn dò học sinh, đang trong những ngày TP.HCM rất nắng nóng, các em phải uống đủ nước, ra chơi xong phải uống nước, bình nước cá nhân phải được vệ sinh thường xuyên, mỗi ngày, để đảm bảo vệ sinh, phòng tránh vi khuẩn lây bệnh…
Sáng 4-5, Tuổi Trẻ Online nhận được nhiều thắc mắc của phụ huynh liên quan việc điều chỉnh nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 ở TP.HCM. Trong đó nhiều phụ huynh hỏi có thể đổi trường đã đăng ký không?
"Tôi được biết ngày 4-5 Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ công bố số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 của từng trường THPT công lập. Từ số liệu trên, học sinh lớp 9 sẽ cân nhắc để đổi nguyện vọng, thời gian đổi nguyện vọng từ ngày 4 đến 8-5. Lúc này học sinh có được đổi trường đăng ký không?
Sau ngày 8-5, Sở có công bố số liệu thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 nữa không? Sau khi học sinh thi xong và biết điểm thi thì có được đổi trường THPT cho phù hợp với điểm thi không?", một phụ huynh băn khoăn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết: "Từ ngày 4 đến 8-5-2026, học sinh được thay đổi các nguyện vọng đã đăng ký trước đó chứ không được đăng ký thêm nguyện vọng. Ví dụ trước đó học sinh không đăng ký thi lớp 10 chuyên mà chỉ đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường thì lần này chỉ có thể thay đổi trường THPT ở 3 nguyện vọng lớp 10 thường.
Đặc biệt, giai đoạn này chúng tôi vừa đưa thêm 5 trường THPT mới vào hệ thống tuyển sinh lớp 10 https://ts10.hcm.edu.vn). Phụ huynh và học sinh có thể cân nhắc để lựa chọn vào các trường mới".
Vị này cũng cho hay sau ngày 8-5-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ không công bố số liệu thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào từng trường THPT nữa. Thay vào đó, sở chỉ công bố số liệu thí sinh dự thi lớp 10 của toàn thành phố ở các hệ: lớp 10 thường, lớp 10 chuyên, lớp 10 tích hợp.
"Sau ngày 8-5, học sinh không được thay đổi nguyện vọng cũng như thay đổi trường THPT dù với bất kỳ lý do nào", vị lãnh đạo cho hay.
Số liệu thống kê sau khi kết thúc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD-ĐT cho thấy năm 2026 có khoảng 1,2 triệu thí sinh (TS) đăng ký dự thi, thì chỉ hơn 8.000 em đăng ký miễn thi ngoại ngữ, chiếm chưa đến 0,7%. So với những năm trước, năm nay số lượng này giảm "sốc", bởi có năm TS đăng ký miễn thi môn ngoại ngữ lên tới 67.000 em.
Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Trương Định, Đồng Tháp, cho biết: "Nếu năm 2025 trường có khoảng 20 em thì năm nay không có em nào đăng ký. Các em có chứng chỉ vẫn chọn thi để xét tuyển".
Thầy Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ernst Thälmann (TP.HCM), cũng thông tin năm trước có 10 học sinh (HS) đăng ký miễn thi ngoại ngữ thì năm nay chỉ có 1. Theo cô Đinh Hồ Mỹ Ngọc, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Văn Kiết (Vĩnh Long), trường cũng có một số em có chứng chỉ ngoại ngữ (CCNN) nhưng không em nào đăng ký miễn thi.
Lý giải về việc này, thạc sĩ Nguyễn Thanh Hải nhận định có 2 nguyên nhân. Thứ nhất, chính sách xét tốt nghiệp và xét tuyển ĐH thay đổi. Từ năm 2025 IELTS 4.0 hoặc CCNN tương đương không còn được quy đổi thành 10 điểm trong xét tốt nghiệp. Năm nay, trong xét tuyển ĐH, CCNN không còn nhiều lợi thế như trước. Các em chỉ được cộng tối đa 1,5 điểm vào tổng điểm xét tuyển, hoặc được quy đổi sang điểm môn ngoại ngữ theo quy định của mỗi trường chứ không được cùng lúc vừa quy đổi vừa cộng điểm.
Thứ hai, một số trường ĐH không còn dùng CCNN để xét tuyển độc lập mà bắt buộc phải có điểm thi để xét tuyển hoặc kết hợp với các tiêu chí khác như điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ hay kết quả đánh giá năng lực. "Nếu như vẫn còn nhiều lợi thế như mọi năm, HS có CCNN thường chọn miễn thi vì không cần thi ngoại ngữ vẫn được 10 điểm trong xét tốt nghiệp, và vẫn có thể xét tuyển vào nhiều trường ĐH bằng chứng chỉ", thạc sĩ Hải nhận định.
Tương tự, thầy Khương cũng cho rằng số lượng HS sử dụng CCNN để miễn thi giảm chủ yếu do quy chế xét tuyển ĐH năm 2026 thay đổi. "TS chỉ được sử dụng chứng chỉ theo một trong 2 hình thức: quy đổi sang điểm hoặc cộng điểm khuyến khích (tối đa 1,5 điểm trên thang 30), không được áp dụng đồng thời cả hai như trước. Bên cạnh đó, một số trường ĐH hiện nay vẫn sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển, không quy đổi CCNN quốc tế, nên các em lựa chọn dự thi môn ngoại ngữ để tăng cơ hội xét tuyển và đảm bảo phù hợp với nhiều phương thức tuyển sinh khác nhau", thầy Khương cho biết.
Ngoài ra, theo lãnh đạo các trường THPT, TS có năng lực ngoại ngữ thì thường thi sẽ đạt điểm cao, lúc đó các em vẫn được cộng điểm trong tổ hợp xét tuyển nên nhiều em vẫn không chọn miễn thi ngoại ngữ.
Kỳ tuyển sinh những năm trước, Thanh Niên từng có nhiều loạt bài phản ánh những bất cập của chính sách tuyển sinh, trong đó CCNN như một tấm vé ưu tiên với nhiều quyền lợi khiến TS vùng sâu, vùng xa, TS không có điều kiện tài chính để học và thi CCNN quốc tế chịu nhiều thiệt thòi; đồng thời đưa ra những đề xuất thay đổi để đảm bảo công bằng cho mọi TS.
Tiến sĩ Trần Hữu Duy, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Đà Lạt, nhận định sự thay đổi của Bộ GD-ĐT từ năm 2025, đặc biệt là năm nay, đối với CCNN trong xét tốt nghiệp và xét ĐH là hoàn toàn đúng đắn.
Cùng quan điểm, thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó giám đốc Trung tâm tuyển sinh và quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính - Marketing, cho rằng việc giảm lợi thế của CCNN trong xét tuyển ĐH, đồng thời bỏ quy đổi IELTS 4.0 và tương đương thành điểm 10 trong xét tốt nghiệp, về cơ bản là một điều chỉnh hợp lý nhằm hướng đến sự công bằng hơn trong tiếp cận giáo dục.
"Trước đây, khi CCNN được ưu tiên lớn, vô hình trung tạo ra khoảng cách giữa nhóm TS có điều kiện kinh tế, có thể đầu tư học và thi IELTS/TOEFL, với nhóm TS ở vùng sâu, vùng xa hoặc điều kiện hạn chế. Việc điều chỉnh chính sách giúp giảm bớt lợi thế mang tính điều kiện, đưa mặt bằng đánh giá về gần hơn với năng lực học tập thực tế của đa số TS", thạc sĩ Phụng chia sẻ.
Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Châu Thế Hữu, giảng viên Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM, cũng cho rằng đây là sự điều chỉnh đúng đắn, hướng đến sự công bằng trong tuyển sinh với TS ở vùng sâu, vùng xa. "Bên cạnh đó, khuyến khích HS phải chú trọng nhiều hơn vào chương trình THPT vốn mang tính toàn diện và phổ cập hơn. Về mặt quản lý giáo dục, điều này cũng giúp hạn chế tình trạng "lạm phát" trong luyện thi chứng chỉ vốn mập mờ và khó kiểm soát về chất lượng lẫn trình độ của nơi giảng dạy", thạc sĩ Hữu cho hay.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Dự thảo do Bộ GD-ĐT chủ trì soạn thảo.
Theo đề xuất của Bộ GD-ĐT, việc cấp miễn phí sách giáo khoa sẽ được thực hiện đối với sách giáo khoa dạng sách in, sách chữ nổi Braille. Riêng sách giáo khoa điện tử chưa áp dụng cấp miễn phí do hiện nay Bộ GD-ĐT đang triển khai nghiên cứu, xây dựng nên chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cho sách giáo khoa điện tử.
Về hình thức, Bộ GD-ĐT đề xuất triển khai theo mô hình thư viện cho mượn sách giáo khoa dùng chung.
Theo đó, Nhà nước đầu tư mua sách giáo khoa cho các nhà trường để đưa vào thư viện dùng chung. Cơ sở giáo dục thực hiện cấp phát sách theo hình thức cho mượn có thời hạn (theo học kỳ hoặc năm học).
Sau khi kết thúc thời gian mượn, thư viện thực hiện công tác thu hồi sách giáo khoa. Sách sau khi sử dụng được thu hồi và bảo quản để tiếp tục sử dụng.
"Toàn bộ sách giáo khoa phải được cập nhật vào hệ thống quản lý thư viện, thực hiện dán nhãn, mã hóa và phân loại sách theo quy định", dự thảo nêu.
Về thời điểm, Bộ GD-ĐT đề xuất miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông triển khai trên phạm vi toàn quốc kể từ năm học 2029 - 2030.
Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách địa phương, khuyến khích UBND cấp tỉnh quyết định thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn lộ trình trên.
Trong đó, ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Riêng sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số, Bộ GD-ĐT cho biết đã hoàn thành biên soạn, thẩm định và đang triển khai in, phát hành sách giáo khoa tiếng M'nông, Bahnar, Chăm, Khmer, Ê đê, Jrai, Mông cấp tiểu học.
Từ năm học 2026 - 2030, Bộ GD-ĐT tiếp tục biên soạn, thẩm định sách giáo khoa tiếng Raglai, tiếng Mường, tiếng Cơ Tu (cấp tiểu học); cấp THCS đối với tiếng Khmer, tiếng Chăm, tiếng Ê đê và thực hiện in ấn, phát hành để cấp phát về thư viện các cơ sở giáo dục.
Bộ GD-ĐT tính toán, việc miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ năm học 2029 - 2030 sẽ cần tổng kinh phí hơn 4.000 tỉ đồng, do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Căn cứ số lượng học sinh và mức giá sách giáo khoa tại thời điểm lập dự toán ngân sách hằng năm, các địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch mua sắm ban đầu để bảo đảm đủ sách giáo khoa phục vụ việc dạy và học trên địa bàn tỉnh.
Đối với cơ sở giáo dục phổ thông trực thuộc địa phương, UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện hoặc phân cấp cho sở giáo dục và đào tạo, UBND cấp xã, cơ sở giáo dục thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Đối với cơ sở giáo dục trực thuộc các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học do cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Ngoài ra, ngân sách nhà nước cấp bù hằng năm cho các trường để mua sắm bổ sung trong các trường hợp sau: thay thế sách hư hỏng do sử dụng lâu ngày; dự phòng đáp ứng sự gia tăng đột xuất về số lượng học sinh; thay đổi giáo trình theo chương trình mới...
