Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên khoa Thận học cho rằng thận là một cơ quan cực kỳ "lầm lũi" và chịu thương chịu khó. Mỗi ngày, thận lặng lẽ lọc độc tố, điều hòa huyết áp, cân bằng lượng nước. Ngay cả khi bị tổn thương và chức năng chỉ còn 50%, thận vẫn không hề "lên tiếng". Điều này khiến nhiều người chỉ nhận ra bất thường khi cơ thể đã bị phù nề nghiêm trọng hoặc kiệt sức.
Ông nhấn mạnh, tổn thương không đến từ một bữa ăn đơn lẻ, mà là sự tích tụ suốt nhiều năm từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều dầu mỡ, khiến quả thận cuối cùng không thể chống đỡ nổi.
5 món ăn ngoài tàn phá thận
Để bảo vệ thận, bác sĩ Hồng nhắc nhở chế độ ăn hàng ngày cần hạn chế tối đa dầu, natri (muối) và photpho, đồng thời tránh xa 5 món ăn ngoài tàn phá thận phổ biến sau:
Mì thịt bò kho
Bác sĩ Hồng cho biết, nước dùng của món mì thịt bò kho được ninh từ lượng lớn sốt tương đậu, nước tương, muối và xương ống. Húp hết một bát nước dùng đồng nghĩa với việc bạn đã nạp vào cơ thể khoảng 4.000-5.000 mg natri, tương đương với lượng muối tiêu chuẩn của cả 2 ngày. Ngoài ra, trong nước dùng đậm đặc còn hòa tan một lượng lớn phốt pho và kali từ các mô cơ xương.
Đối với những bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn trung và cuối hoặc người có chức năng thận bị suy giảm, món ăn này có thể trực tiếp kích hoạt cơn khủng hoảng cao huyết áp, phù nề chi dưới, thậm chí gây phù phổi cấp và loạn nhịp tim.
Cơm ba báu kiểu Hong Kong (Cơm xá xíu, vịt quay, heo quay)
Vịt quay, heo quay, xá xíu trong quá trình ướp và nướng, để thấm vị và lên màu đẹp, thường được cho vào rất nhiều muối, nước tương và các loại gia vị hóa học, hàm lượng chất béo cực kỳ cao.
Tuy nhiên, điều đáng sợ nhất không nằm ở miếng thịt, mà chính là thìa "sốt mỡ hành" và "nước sốt thịt" rưới lên cơm. Cả hai đều là sự kết hợp của lượng natri cực cao và photpho vô cơ hóa học.
Một hộp cơm thường có hàm lượng natri vượt quá 2.500 mg, tức là chỉ một bữa ăn đã vượt xa giới hạn natri cho phép của cả ngày.
Gà rán, sườn rán tại các quán cơm hộp
Bác sĩ Hồng chỉ ra rằng, miếng gà rán hay sườn rán tại các quán cơm ngày nay có kích thước ngày càng lớn. Một bữa ăn như vậy có thể chứa tới 30-40 g protein, vượt xa mức giới hạn trong một bữa ăn của bệnh nhân thận.
Chế độ ăn giàu protein kéo dài buộc thận phải "tăng ca" liên tục mỗi ngày để lọc độc tố, làm đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận. Tồi tệ hơn, việc chiên ở nhiệt độ cao và sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần sẽ sản sinh ra lượng lớn chất độc Glycation (AGEs) và hydrocacbon thơm đa vòng, gây viêm và xơ cứng nghiêm trọng hệ thống mạch máu toàn thân và mạch máu thận.
Bánh xếp áp chảo, sủi cảo
Nhiều người lầm tưởng bánh xếp hay sủi cảo tương đối thanh đạm, không dầu mỡ. Thực tế, để nhân bánh mọng nước và ngon miệng, thịt xay thường được trộn với rất nhiều mỡ heo, muối và mì chính để ướp.
Chỉ cần ăn 10 viên sủi cảo, lượng natri nạp vào đã dễ dàng vượt mốc 1.000 mg. Nếu vì muốn "tốt cho sức khỏe" mà uống kèm một ly sữa đậu nành (chứa hàm lượng photpho và kali thực vật cao), lượng photpho trong máu của bệnh nhân thận giai đoạn trung và cuối sẽ tăng vọt ngay lập tức, làm trầm trọng thêm gánh nặng chuyển hóa.
Mì ramen Nhật Bản
Món mì ramen được nhiều người yêu thích, dù là vị xương heo (tonkotsu) hay vị tương miso, phần nước dùng đậm đặc đều chứa nồng độ natri, photpho và kali cực cao. Nếu húp cạn cả bát nước mì, điều đó gần như tương đương với việc bắt quả thận phải "ngâm" trong nước muối đặc suốt cả ngày.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn nhiều natri và photpho kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ xơ cứng cầu thận, vôi hóa mạch máu và viêm mạn tính, vốn là những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh thận mạn.
Cẩm nang ăn ngoài bảo vệ thận
Mặc dù vậy, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cũng chỉ ra rằng việc ăn ngoài đôi khi là không thể tránh khỏi. Chỉ cần nắm vững "5 nguyên tắc ăn ngoài bảo vệ thận", bạn vẫn có thể ăn uống vui vẻ, lành mạnh mà không cần phải đoạn tuyệt hoàn toàn với mỹ vị:
Khi ăn mì thịt bò hoặc mì ramen
Chỉ ăn mì và thức ăn kèm, phần nước dùng chỉ nên húp một hai ngụm để thưởng thức hương vị, tuyệt đối không húp hết để giúp thận tránh phải "uống" những chén nước độc.
Khi ăn cơm hộp hoặc thịt quay kiểu Hong Kong
Hãy chủ động nói với chủ quán "không rưới nước sốt, không thêm mỡ hành".
Khi ăn gà rán hoặc sườn rán
Hãy bỏ lớp da chiên giòn bên ngoài, điều này giúp giảm đáng kể lượng chất béo bão hòa và các độc tố chuyển hóa từ đường.
Ưu tiên thực phẩm nguyên bản (Whole foods)
Chọn những món có thể nhìn rõ hình dáng ban đầu của thực phẩm, ví dụ chọn gà kho thay vì gà rán, chọn cơm trắng thay vì các loại mì xào sệt lòng đào, chọn rau tươi xào thay vì dưa cải muối chua.
Tăng cường chất xơ và uống nước
Bất kể ăn món gì vào buổi trưa, nhất định phải gọi thêm một đĩa rau luộc ít nước sốt, hoặc ăn một quả táo, quả ổi sau bữa ăn. Chất xơ sẽ giúp đường ruột đào thải bớt dầu, muối, đường và các chất độc từ thực phẩm chế biến sẵn.
Nếu lỡ ăn một bữa trưa đậm vị, buổi chiều hãy uống nhiều nước ấm để giúp cơ thể đào thải lượng natri dư thừa qua nước tiểu, giảm nhẹ gánh nặng cho thận.
Tin Gốc: Vnexpress
