Khi ngủ, nhịp tim và huyết áp thường giảm xuống, hệ thần kinh được điều hòa để cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi. Nếu tim có vấn đề, quá trình này sẽ bị gián đoạn và tạo ra những dấu hiệu bất thường vào ban đêm, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nhận biết các dấu hiệu xảy ra trong lúc ngủ không chỉ giúp phát hiện sớm vấn đề về tim mà còn giúp ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm. Người bệnh không được chủ quan nếu có các dấu hiệu sau khi ngủ:
Một dấu hiệu đáng chú ý là đột ngột thức giấc nửa đêm vì cảm thấy khó thở, hụt hơi hoặc phải ngồi dậy mới dễ thở hơn. Đây không phải là hiện tượng bình thường, đặc biệt nếu xảy ra thường xuyên.
Trong nhiều trường hợp, tình trạng này liên quan đến suy tim. Khi tim bơm máu kém hiệu quả, dịch có thể tích tụ trong phổi. Khi nằm ngủ, lượng dịch này dồn lên vùng ngực nhiều hơn, làm giảm khả năng trao đổi ô xy và gây cảm giác nghẹt thở.
Ngoài ra, ngưng thở khi ngủ cũng có thể gây ra hiện tượng này do thiếu ô xy đột ngột. Dù nguyên nhân là gì thì thường xuyên tỉnh giấc vì khó thở cũng cần được kiểm tra. Biểu hiện này có thể do vấn đề nghiêm trọng ở tim hoặc hệ hô hấp.
Nếu đang ngủ mà tỉnh giấc và cảm thấy tim đập rất nhanh, đập mạnh hoặc không đều, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn nhịp tim. Một số người mô tả cảm giác như tim bị lỡ nhịp hoặc đập loạn xạ.
Các rối loạn nhịp như rung nhĩ có thể xảy ra trong khi ngủ, đặc biệt ở những người có bệnh nền như huyết áp cao. Nguyên nhân là do sự mất cân bằng của hệ thần kinh và tình trạng thiếu ô xy lặp lại trong đêm, chẳng hạn ngưng thở khi ngủ hay thở nông, khiến tim dễ bị kích thích và loạn nhịp. Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên hoặc đi kèm chóng mặt, mệt mỏi thì cần kiểm tra điện tim để được đánh giá chính xác hơn.
Đau ngực vào ban đêm là dấu hiệu không nên xem nhẹ. Một số người có thể cảm thấy tức ngực, nặng ngực hoặc nóng rát ngực khi đang ngủ. Đây là những vấn đề dễ nhầm với triệu chứng trào ngược dạ dày.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chúng có thể là biểu hiện của thiếu máu cơ tim. Khi lưu lượng máu đến tim giảm, đặc biệt vào ban đêm, tim có thể không nhận đủ ô xy và gây ra cảm giác đau. Nếu cơn đau kéo dài, lan ra tay, vai hoặc hàm, kèm khó thở thì cần đi khám ngay để loại trừ nguy cơ nhồi máu cơ tim, theo Healthline.
Tuổi tác là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trí nhớ suy giảm, khi não bộ có thể co lại theo thời gian và khả năng ghi nhớ, xử lý thông tin cũng chậm dần. Tuy nhiên, không chỉ tuổi già mới ảnh hưởng đến trí nhớ.
Nhiều yếu tố khác cũng có thể khiến tình trạng hay quên xuất hiện thường xuyên hơn. Thỉnh thoảng quên trước quên sau thường không đáng lo ngại, nhưng nếu xảy ra liên tục và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe cần được lưu ý.
Thiếu ngủ
Theo Prevention, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và lưu trữ ký ức. Khi ngủ không đủ, mất ngủ hoặc chất lượng giấc ngủ kém, não bộ khó xử lý và lưu giữ thông tin mới, khiến bạn dễ quên những việc vừa xảy ra hoặc gặp khó khăn khi tập trung.
Thiếu ngủ kéo dài còn làm giảm khả năng chú ý, phản xạ và hiệu suất làm việc. Nhiều người nhận thấy tình trạng hay quên cải thiện đáng kể sau khi duy trì giấc ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm.
Căng thẳng và lo âu
Theo Medical News Today, căng thẳng là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây suy giảm trí nhớ tạm thời. Khi cơ thể liên tục ở trạng thái áp lực, nồng độ hormone cortisol tăng cao có thể ảnh hưởng đến vùng não chịu trách nhiệm học tập và ghi nhớ.
Lo âu cũng khiến não bộ bị quá tải bởi các suy nghĩ tiêu cực, làm giảm khả năng tiếp nhận, lưu trữ thông tin mới. Điều này khiến nhiều người thường xuyên quên lịch hẹn, quên vị trí đồ vật hoặc khó tập trung khi làm việc.
Sương mù não
Sương mù não (brain fog) là tập hợp các triệu chứng như giảm tập trung, suy nghĩ chậm chạp, khó ghi nhớ thông tin và cảm giác đầu óc thiếu minh mẫn, theo Healthline.
Người bị sương mù não có thể đọc đi đọc lại một đoạn văn nhưng không nhớ nội dung, đang làm việc bỗng quên mất mục tiêu ban đầu hoặc gặp khó khăn khi tìm từ ngữ để diễn đạt ý nghĩ. Tình trạng này có thể liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, thay đổi nội tiết tố, chế độ ăn uống kém lành mạnh hoặc một số bệnh lý nền.
Thiếu vitamin B12
Vitamin này đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh và chức năng nhận thức. Sự thiếu hụt vitamin có thể gây ra các triệu chứng như hay quên, giảm khả năng tập trung, mệt mỏi và cảm giác lơ mơ.
Người lớn tuổi, người ăn chay trường hoặc những người mắc bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng có nguy cơ thiếu vitamin B12 cao hơn.
Tác dụng phụ của thuốc
Một số loại thuốc điều trị dị ứng, mất ngủ, lo âu, trầm cảm hoặc giảm đau có thể ảnh hưởng đến trí nhớ. Nếu tình trạng hay quên xuất hiện sau khi bắt đầu dùng một loại thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp. Các chuyên gia khuyến cáo không nên tự ý ngừng thuốc vì có thể làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến dù ngủ đủ nhưng sáng dậy vẫn mệt mỏi.
Ngay cả khi ngủ đủ giờ, não bộ vẫn có thể không được nghỉ ngơi đúng nghĩa nếu đang chịu stress kéo dài. Stress khiến cơ thể tiết nhiều hoóc môn cortisol hơn, làm não duy trì trạng thái cảnh giác cao. Điều này có thể khiến giấc ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy với cảm giác mệt mỏi, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Ngoài ra, vấn đề sức khỏe tâm lý như lo âu và trầm cảm có thể gây buồn ngủ ban ngày quá mức hoặc cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Mệt mỏi kéo dài đôi khi không liên quan trực tiếp đến giấc ngủ mà bắt nguồn từ cơ thể thiếu sắt hoặc thiếu máu. Sắt là khoáng chất cần thiết để tạo ra hemoglobin, loại protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển ô xy đến các cơ quan. Khi lượng ô xy cung cấp cho mô giảm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, choáng váng dù đã ngủ đủ giấc.
Người thiếu máu còn có các triệu chứng như da xanh xao, tim đập nhanh, khó thở khi vận động nhẹ, đau đầu hoặc tay chân lạnh. Xét nghiệm máu là cách đơn giản để xác định nguyên nhân.
Tuyến giáp sản xuất hoóc môn giúp điều hòa quá trình trao đổi chất của cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động kém, quá trình chuyển hóa năng lượng cũng chậm lại, khiến người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi.
Ngoài cảm giác thiếu năng lượng, người bị suy giáp có thể tăng cân không rõ nguyên nhân, táo bón, da khô, dễ cảm thấy lạnh hoặc khó tập trung trong công việc hằng ngày.
Mệt mỏi là một trong những triệu chứng phổ biến của suy giáp. Nhiều người nghĩ rằng họ chỉ đang thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức, trong khi nguyên nhân thực sự lại liên quan đến rối loạn nội tiết. Cách chính xác để chẩn đoán bệnh là xét nghiệm hoóc môn tuyến giáp.
Một số loại thuốc có thể khiến cơ thể mệt mỏi hoặc buồn ngủ hơn bình thường dù vẫn ngủ đủ giấc mỗi đêm. Các nhóm thuốc dễ gây tình trạng này gồm thuốc dị ứng, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp, thuốc giảm đau mạnh và thuốc an thần.
Nhìn chung, người mắc cần đi khám nếu tình trạng ngủ đủ nhưng vẫn mệt kéo dài trong nhiều tuần, hoặc đi kèm các dấu hiệu như ngáy lớn bất thường, khó thở khi ngủ, tim đập nhanh, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt đến mức ảnh hưởng công việc hằng ngày, theo Medical News Today.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, nói xuất tinh ngoài là cách tránh thai không tốn chi phí và tạo cảm giác chủ động. Tuy nhiên, cơ thể con người không vận hành như một chiếc đồng hồ. Khi bị lạm dụng như biện pháp chính, rủi ro không chỉ dừng lại ở một lần chậm kinh khiến cả hai lo lắng.
Bản chất của phương pháp này là cho xuất tinh ở ngoài. Sự đơn giản khiến nhiều người tin tưởng, thậm chí xem là "tự nhiên" hơn so với bao cao su hay thuốc tránh thai. Nhưng chính điều đó dễ tạo ảo giác an toàn, khi nhiều người dựa vào kinh nghiệm "trước giờ vẫn ổn" thay vì đánh giá hiệu quả thực sự.
Trên thực tế, hiệu quả của xuất tinh ngoài thấp hơn nhiều người nghĩ. Theo American College of Obstetricians and Gynecologists, trong điều kiện thực tế, khoảng 22 trên 100 người sẽ có thai trong một năm. Ngay cả khi dùng đúng cách, vẫn có khoảng 4 trên 100 trường hợp mang thai.
Nghiên cứu của James Trussell cũng cho thấy tỷ lệ mang thai khoảng 20% trong năm đầu, cho thấy phương pháp này có độ rủi ro đáng kể.
"Một hiểu lầm phổ biến là chưa xuất tinh thì không có tinh trùng", bác sĩ Duy nói. Thực tế, dịch trước xuất tinh vẫn có thể chứa tinh trùng. Nghiên cứu của Stephen Killick ghi nhận điều này, cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở việc "rút ra kịp hay không", mà còn ở yếu tố khó kiểm soát từ cơ thể.
Hệ lụy không chỉ là mang thai ngoài ý muốn mà còn kéo theo lo lắng, căng thẳng, mâu thuẫn và những quyết định khó khăn. Về lâu dài, phương pháp này tạo áp lực tâm lý cho cả hai, khiến trải nghiệm tình dục kém thoải mái, biến thành một cuộc "đánh cược".
Xuất tinh ngoài không bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV hay HPV. Nếu không dùng bao cao su, nguy cơ lây nhiễm vẫn tồn tại đầy đủ.
Phương pháp này trở nên nguy hiểm khi bị sử dụng lặp lại như lựa chọn chính, đặc biệt trong những tình huống khó kiểm soát. Chỉ một lần sai lệch cũng có thể khiến kế hoạch tránh thai thất bại, trong khi người dùng dễ hình thành cảm giác "an toàn" sau nhiều lần may mắn.
Ở góc nhìn y học, xuất tinh ngoài không phải hoàn toàn vô dụng, nhưng không đủ đáng tin để lạm dụng nếu chưa sẵn sàng có thai. Nó dễ thất bại, gây lo lắng kéo dài và không phòng được bệnh lây truyền. Trong mục tiêu tránh thai, cảm giác "chắc kịp" không thể thay thế một biện pháp an toàn hơn.
