Mùa hè với nền nhiệt độ tăng cao kỷ lục khiến lượng mồ hôi cơ thể tiết ra tăng mạnh. Bước chân về đến nhà là lao ngay vào phòng tắm để gột rửa nóng nực đã trở thành thói quen “cứu rỗi” mỗi ngày của nhiều người vừa từ ngoài đường trở về.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế đặc biệt cảnh báo, tắm rửa – một việc tưởng chừng là “chuyện nhỏ thường ngày” – lại ẩn chứa rất nhiều hiểm họa trong mùa hè. Nếu thực hiện sai cách, thói quen này có thể dẫn đến biến động huyết áp dữ dội, loạn nhịp tim, nghiêm trọng hơn là gây ngất xỉu hoặc đột tử do tim.
Theo báo cáo từ tờ Thời báo Hoàn Cầu, bác sĩ Vương Tọa Nham, Trưởng khoa Tim mạch thuộc Bệnh viện Tích Thủy Đàm Bắc Kinh (trực thuộc Đại học Y khoa Thủ đô), chỉ ra rằng có rất nhiều sai lầm phổ biến khi tắm vào mùa hè mà người dân cần tránh, đặc biệt là nhóm có bệnh lý về tim mạch và mạch máu não càng phải nâng cao cảnh giác.
Tắm sai thời điểm
Tắm vào những thời điểm không thích hợp sẽ gây thêm áp lực cho tim và đại não. Điển hình như khi cơ thể đang vã mồ hôi đầm đìa, các vi mạch máu toàn thân đang ở trạng thái giãn nở tối đa. Nếu ngay lập tức dội nước lạnh, mạch máu sẽ bị kích thích và co rút đột ngột, kéo theo huyết áp tăng vọt và kích hoạt các tai biến mạch máu não hoặc tim mạch.
Bên cạnh đó, tắm ngay sau bữa ăn hoặc sau khi uống rượu sẽ ảnh hưởng đến lượng máu cung cấp cho tim, thậm chí gây ra sự biến động dữ dội về huyết áp và nhịp tim. Ngược lại, tắm khi bụng rỗng – thời điểm đường huyết thường ở mức thấp – cũng rất dễ gây chóng mặt và mệt mỏi.
Vì vậy, bác sĩ Vương Tọa Nham khuyến nghị nên tắm cách bữa ăn ít nhất một tiếng; sau khi vận động cần nghỉ ngơi ít nhất từ 30 phút đến một tiếng trở lên; người uống rượu tốt nhất nên đợi đến khi tỉnh táo hoàn toàn mới tắm; riêng trường hợp cơ thể đang ra mồ hôi thì phải đợi mồ hôi ráo hẳn mới được bước vào phòng tắm.
Nhiệt độ nước quá nóng hoặc quá lạnh
Bên cạnh thời điểm, nhiệt độ nước quá cao hoặc quá thấp cũng là chìa khóa dẫn đến các vấn đề về tim mạch. Nước tắm quá nóng sẽ khiến mạch máu giãn nở quá mức, tốc độ dòng máu tăng nhanh, làm tăng gánh nặng cho tim, gây ra tình trạng hồi hộp, tim đập nhanh, thậm chí khởi phát loạn nhịp tim.
Ngược lại, nước quá lạnh lại khiến mạch máu co thắt đột ngột, huyết áp tăng vọt dẫn đến thiếu máu cục bộ, dễ gây ra các cơn đau thắt ngực.
Bác sĩ Vương Tọa Nham khuyên rằng, nhiệt độ nước tắm an toàn nhất là nên duy trì gần với thân nhiệt người, dao động trong khoảng từ 35-40 độ C.
Tắm quá lâu
Bác sĩ Vương Tọa Nham giải thích thêm, thời gian tắm quá dài cũng ẩn chứa nguy cơ lớn. Khi các mạch máu dưới da liên tục giãn nở, một lượng lớn máu sẽ dồn về bề mặt cơ thể, từ đó làm giảm lượng máu cung cấp cho đại não và tim.
Do đó, tổng thời gian tắm bồn nên được kiểm soát trong khoảng 10 đến 15 phút; nếu chỉ tắm vòi sen thuần túy thì nên giải quyết nhanh gọn trong vòng 5 phút.
Đối với người cao tuổi hoặc người có chức năng tim kém, cần rút ngắn thời gian linh hoạt dựa theo tình trạng sức khỏe thực tế tại thời điểm đó.
Phòng tắm đóng kín
Không gian và tư thế tắm cũng là điều không được đại khái. Việc đóng chặt cửa ra vào và cửa sổ khi tắm sẽ khiến không gian bên trong nhanh chóng trở nên oi bức, thiếu oxy. Cơ thể người ở trong một không gian kín, nhiệt độ cao và ẩm ướt như vậy quá lâu rất dễ xuất hiện các triệu chứng khó chịu như tức ngực, tim đập nhanh. Điều này gián tiếp làm tăng mạnh nguy cơ xảy ra các sự cố tim mạch cấp tính.
Vì vậy, cần luôn chú ý đến trạng thái thông gió của phòng tắm, ví dụ như bật quạt thông gió hoặc để lại một khe hở nhỏ trên cửa sổ, cửa ra vào.
Đứng tắm quá lâu
Việc duy trì tư thế đứng quá lâu khi tắm sẽ thúc đẩy các mạch máu ở chi dưới giãn nở quá mức, lượng máu lưu thông lên não giảm đi tương ứng, từ đó gây ra nguy cơ hoa mắt, chóng mặt, thậm chí là ngất xỉu ngay tại chỗ.
Khuyến cáo người dân nên tránh đứng quá lâu trong phòng tắm, hoặc có thể đặt một chiếc ghế chống trượt chuyên dụng để có thể ngồi xuống nghỉ ngơi ngay lập tức nếu cảm thấy có bất kỳ sự khó chịu nào.
Hạ nhiệt đột ngột ngay sau khi tắm
Bác sĩ Vương Tọa Nham đặc biệt nhấn mạnh, ngay sau khi vừa tắm xong, các lỗ chân lông và mạch máu trên cơ thể đang ở trạng thái giãn nở. Lúc này, nếu vì muốn hạ nhiệt nhanh mà lập tức bật điều hòa lạnh hoặc dội nước lạnh, sự kích thích từ chênh lệch nhiệt độ cực đoan sẽ khiến các vi mạch máu co rút dữ dội. Hệ quả là huyết áp và nhịp tim tăng vọt trong tích tắc, có thể kích phát cơn đau thắt ngực, thậm chí gây ra đột tử do tim vô phương cứu chữa.
Bác sĩ Từ Mẫn, Phó trưởng Khoa Da liễu, Bệnh viện Tưởng niệm Chu Hiến Ngạn (thuộc Đại học Y khoa Thiên Tân) nhắc nhở, ngay cả khi cảm thấy bản thân không hề đổ mồ hôi, mọi người vẫn nên duy trì thói quen tắm rửa hàng ngày vào mùa hè.
Ông giải thích, khi chúng ta vận động, khi cảm xúc kích động hoặc khi ở trong môi trường nhiệt độ cao, tuyến mồ hôi dưới da sẽ bài tiết ra mồ hôi. Thế nhưng, ngay cả khi chúng ta ngồi im suốt cả ngày trong phòng điều hòa mát mẻ, da vẫn liên tục diễn ra quá trình “đổ mồ hôi không cảm nhận được” (Insensible perspiration). Lượng mồ hôi này khi tiết ra sẽ hòa lẫn với lớp bã nhờn trên bề mặt da, sau khi bị vi khuẩn phân hủy sẽ rất dễ tạo ra mùi hôi cơ thể khó chịu và hình thành những lớp ghét, dầu thừa dày đặc bám trên da.
Báo cáo mới nhất tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) ở Chicago hôm 31/5 cho thấy viên uống daraxonrasib giúp kéo dài thời gian sống thêm gần gấp đôi cho người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn.
Thử nghiệm lâm sàng quốc tế pha 3 do Viện Ung thư Dana-Farber (Mỹ) dẫn đầu thực hiện trên 500 bệnh nhân tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Kết quả ghi nhận nhóm sử dụng daraxonrasib đạt thời gian sống thêm trung vị 13,2 tháng, cao gấp đôi so với mức 6,6 tháng của nhóm tiếp nhận hóa trị.
Hãng dược Revolution Medicines chế tạo loại thuốc này nhằm nhắm trúng đích gene đột biến KRAS - nguyên nhân gây ra hơn 90% số ca bệnh. Daraxonrasib hoạt động bằng cách gắn kết các phân tử để bắt giữ và vô hiệu hóa hoàn toàn loại protein chuyên nuôi dưỡng tế bào ung thư này.
Không chỉ kéo dài tuổi thọ, viên uống sử dụng một lần mỗi ngày này còn thể hiện độ an toàn cao. Thống kê cho thấy tỷ lệ bệnh nhân gặp tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng daraxonrasib ở mức 43,6%, thấp hơn đáng kể so với mức 57,5% của phương pháp hóa trị.
Bác sĩ Rachna Shroff, Trưởng khoa Huyết học và Ung bướu tại Trung tâm Ung thư (Đại học Arizona), đánh giá kết quả thử nghiệm sẽ thay đổi hoàn toàn bức tranh lâm sàng cho bệnh nhân ung thư tụy di căn mang đột biến gene KRAS.
Tiến sĩ Sam Godfrey, Trưởng bộ phận Thông tin Nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR), giải thích thêm rằng giới y khoa từng coi đột biến KRAS là mục tiêu bất khả xâm phạm. Ông ví cơ chế truyền tín hiệu nội bào này giống như một công tắc đèn kẹt ở chế độ bật mà trước đây con người chưa tìm ra nút tắt.
Y giới nhận định ung thư tụy là một trong bệnh ác tính khó kiểm soát nhất hiện nay do khối u tăng sinh nhanh và kháng các liệu pháp truyền thống. Thống kê chỉ ra hơn một nửa số bệnh nhân tử vong trong vòng ba tháng kể từ khi nhận chẩn đoán xác định. Người bệnh rất khó phát hiện sớm do các dấu hiệu lâm sàng như vàng da, ngứa da, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, sụt cân hoặc mệt mỏi thường xuất hiện ở giai đoạn muộn và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác.
Bà Anna Jewell, Giám đốc Dịch vụ, Nghiên cứu và Đổi mới tại Tổ chức Ung thư Tụy Anh, khẳng định loại thuốc mới là bước tiến đáng mong đợi nhất trong lĩnh vực này suốt thời gian qua. Bà kêu gọi các cơ quan chức năng đẩy nhanh quá trình đưa phương pháp này vào ứng dụng thực tế.
Ông Mark Goldsmith, Giám đốc điều hành Revolution Medicines, cho biết hãng đã bắt đầu mở rộng thử nghiệm daraxonrasib ở các giai đoạn bệnh sớm hơn. Ông Menta "Steve" Wallace, 74 tuổi tại Texas (Mỹ), là một trong những người tham gia chương trình này tại Trung tâm Ung thư MD Anderson. Ông Wallace phát hiện bệnh hồi tháng 1 và bắt đầu dùng thuốc từ ngày 12/2.
Sau vài triệu chứng nhẹ ban đầu như buồn nôn và phát ban, sức khỏe ông hiện rất ổn định. Kết quả chẩn đoán hình ảnh mới nhất ghi nhận khối u của ông đã thu nhỏ tới 46%. Bác sĩ điều trị vừa cho phép ông mang theo thuốc bảo quản lạnh để đi du lịch biển Caribbean cùng vợ vào cuối tháng 6.
Dù là vị trí tiện lợi nhất, nhưng cánh cửa lại là nơi "nóng" nhất và có nhiệt độ bấp bênh nhất trong tủ lạnh. Việc đặt thực phẩm sai chỗ không chỉ làm lãng phí ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Cánh cửa tủ lạnh thường là nơi chúng ta ưu tiên cho những món đồ hay dùng như sữa, sữa chua hay mứt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, thói quen này đang gián tiếp "đốt tiền" của bạn qua việc làm thực phẩm nhanh hỏng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Tiến sĩ Vanessa Coffman, Giám đốc liên minh tại tổ chức Stop Foodborne Illness và Mark McShane, đầu bếp kiêm chuyên gia an toàn thực phẩm, đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách sắp xếp tủ lạnh khoa học nhất.
Tại sao cánh cửa tủ lạnh lại là "vùng nguy hiểm"?
Nhiều dòng tủ lạnh được thiết kế các khay ở cánh cửa rất bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng dành cho thực phẩm dễ hỏng. Mỗi khi bạn mở cửa hoặc đứng phân vân khi xếp đồ mới vào, luồng khí ấm tràn vào sẽ khiến nhiệt độ ở khu vực này biến động dữ dội.
"Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bắt đầu tăng đáng kể khi nhiệt độ thực phẩm vượt quá 4 độ C - ngưỡng dưới của 'vùng nguy hiểm'. Ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ trong vòng 20 phút", tiến sĩ Vanessa Coffman cảnh báo.
7 thực phẩm "cấm kỵ" đặt ở cánh cửa
Dưới đây là danh sách những món đồ bạn nên di chuyển vào ngăn trong ngay lập tức:
Sữa và sản phẩm từ sữa
Bao gồm cả phô mai mềm. Theo chuyên gia Mark McShane, sự thay đổi nhiệt độ ở cánh cửa sẽ làm mất đi các enzyme tinh tế và lợi khuẩn, làm giảm giá trị dinh dưỡng và khiến sữa nhanh chua hơn.
Trứng
Dù tủ lạnh thường tặng kèm khay trứng ở cánh cửa, bạn hãy từ bỏ nó. Trứng cần một môi trường lạnh ổn định để giữ được độ tươi và đảm bảo an toàn.
Đồ ăn sẵn và thức ăn thừa
Thịt nguội, thực phẩm đã chế biến hoặc đồ ăn từ bữa trước thường được dùng ngay mà không cần nấu lại. Việc để chúng ở cánh cửa sẽ thúc đẩy vi khuẩn sinh sôi, dễ gây đau bụng.
Bơ hạt tự nhiên và dầu thực vật tinh tế
Khác với loại có chất bảo quản, bơ hạt tự nhiên dễ bị tách lớp hoặc biến chất nếu nhiệt độ không ổn định.
Nước ép tươi
Các loại nước ép lạnh rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa. Nhiệt độ cao và ánh sáng tràn vào khi mở cửa sẽ làm thất thoát vitamin C cực nhanh.
Thịt và cá sống
Chắc chắn bạn không muốn rủi ro với các loại đạm sống. Nhiệt độ bấp bênh ở cửa tủ là "thiên đường" cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển trên thịt cá.
Rau củ quả tươi
Các loại quả mọng (berry), rau xanh lá rất dễ héo, mất cấu trúc và thối rữa nếu gặp nhiệt độ không ổn định. Đừng để giỏ rau từ chợ biến thành đống rác hữu cơ quá sớm.
Vậy nên để gì ở cánh cửa?
Câu trả lời là những mặt hàng ổn định và ít bị hỏng. Nhờ hàm lượng axit, muối hoặc đường cao, các loại gia vị này có khả năng "chống chọi" tốt với sự thay đổi nhiệt độ.
Tương cà, tương ớt, mù tạt.
Dưa bao tử muối, đồ chua.
Mứt hoa quả.
Giấm và nước tương (xì dầu).
Cách tái cấu trúc không gian lưu trữ khoa học
Để bảo quản thực phẩm một cách tối ưu, việc phân loại vị trí dựa trên độ nhạy cảm nhiệt độ là quy tắc sống còn.
Đối với khu vực cánh cửa, bạn chỉ nên dành không gian cho các loại gia vị, mứt, nước tương hoặc đồ muối. Đây là những mặt hàng có khả năng chịu đựng sự biến động nhiệt độ tốt nhờ hàm lượng muối và axit cao.
Trong khi đó, ngăn giữa và khu vực phía trong cùng của tủ lạnh - nơi có nhiệt độ ổn định nhất mới chính là "ngôi nhà" lý tưởng cho các thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, trứng và thức ăn đã chế biến sẵn. Riêng với thịt và cá sống, chuyên gia khuyến cáo luôn phải ưu tiên đặt tại ngăn dưới cùng.
Cách sắp xếp này không chỉ đảm bảo độ lạnh sâu nhất cho thực phẩm tươi sống mà còn ngăn chặn tình trạng nước thịt rò rỉ, gây nhiễm chéo vi khuẩn sang các nhóm đồ ăn khác trong tủ.
Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản trước khi cất đồ: "Món đồ này liệu có chịu được khi để ở ngoài một tiếng đồng hồ không?". Nếu câu trả lời là "Không", hãy dọn nó vào ngăn trong ngay lập tức thay vì đặt ở cánh cửa.
Chuyên gia Mark McShane cảnh báo nhiệt độ ở kệ trên có thể tăng vọt thêm 10 độ C chỉ trong vài phút sau khi mở cửa. Do đó, hãy ưu tiên những ngăn giữa và phía sau để bảo quản thực phẩm được lâu nhất. Hãy coi cánh cửa tủ lạnh chỉ là "không gian phụ" cho các loại gia vị nếm trải chút hơi ấm mà không hề hấn gì. Việc sắp xếp đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn giúp thực phẩm luôn giữ được hương vị thơm ngon nhất.
Chia sẻ về vấn đề này, ThS Trần Thị Thắm, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay chất xơ trong rau củ có vai trò quan trọng trong phòng và cải thiện táo bón. Cơ chế của chất xơ là hút nước, trương nở, làm tăng khối lượng và làm mềm phân, từ đó kích thích nhu động ruột và hỗ trợ tiêu hóa dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, nếu cơ thể không được cung cấp đủ nước, chất xơ có thể hút ngược nước từ phân và lòng ruột, khiến phân khô, cứng hơn và tình trạng táo bón trở nên nặng hơn. Đây là lý do nhiều người ăn rất nhiều rau nhưng vẫn khó khăn trong tiêu hóa.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết chất xơ được chia thành hai nhóm chính:
Chất xơ hòa tan có trong yến mạch, chuối, táo, các loại đậu… Loại chất xơ này tạo dạng gel, giúp làm mềm phân và nuôi lợi khuẩn đường ruột.
Chất xơ không hòa tan có nhiều trong rau lá xanh. Chúng giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ quá trình đào thải phân ra ngoài.
Mỗi loại chất xơ đều có vai trò riêng. Vì vậy, thay vì chỉ ăn thật nhiều một loại rau, cần đa dạng thực phẩm, kết hợp rau xanh, trái cây nguyên miếng, đậu, hạt và ngũ cốc nguyên hạt.
Theo các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, để cải thiện tình trạng kể trên hiệu quả, cần kết hợp nhiều yếu tố thay vì chỉ tăng lượng rau xanh.
Trước hết, cần uống đủ nước mỗi ngày, ưu tiên nước lọc. Nhu cầu nước phụ thuộc vào cân nặng, thời tiết, mức độ hoạt động và tình trạng bệnh lý. Với người trưởng thành, lượng nước trung bình khoảng 40-50ml/kg/ngày.
Tuy nhiên, người bị suy tim, suy thận, phù hoặc cổ chướng cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý tăng lượng nước uống.
Bên cạnh đó, người trưởng thành cần tối thiểu khoảng 20-22g chất xơ mỗi ngày (tương đương 600-800g rau quả). Để đạt mức này, mỗi bữa nên ăn khoảng một chén rau đã nấu chín, đồng thời bổ sung thêm trái cây, hạt và ngũ cốc nguyên hạt.
Việc tăng chất xơ cần thực hiện từ từ, tránh ăn quá nhiều rau trong một bữa rồi bỏ thiếu ở các bữa còn lại.
Vận động cũng đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ nhu động ruột. Đi bộ, tập luyện nhẹ hoặc duy trì hoạt động thể chất phù hợp giúp cải thiện tình trạng táo bón. Với người bệnh nằm lâu, nên tham khảo nhân viên y tế để có bài tập phù hợp.
Ngoài ra cần tập thói quen đi đại tiện đúng giờ, không nhịn đi ngoài và hạn chế thực phẩm ít chất xơ như đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn hoặc tinh bột tinh chế. Các thực phẩm chứa lợi khuẩn như sữa chua, thực phẩm lên men cũng có lợi cho hệ tiêu hóa.
