Viết trên mạng xã hội sáng qua (17.4, theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo: “Tôi vừa có cuộc hội đàm tuyệt vời với Tổng thống Joseph Aoun đáng kính của Li Băng và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày”. Theo đó, lệnh ngừng bắn có hiệu lực lúc 17 giờ (theo giờ miền đông Mỹ) tương ứng là 4 giờ sáng 17.4 (theo giờ VN).
“Trước đó, ngày 14.3, lãnh đạo Li Băng và Israel gặp nhau lần đầu tiên sau 34 năm tại Washington D.C, với sự hiện diện của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Tôi đã chỉ đạo Phó tổng thống J.D Vance và Ngoại trưởng Rubio, cùng với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Razin’ Caine làm việc với Israel và Li Băng để đạt được một nền hòa bình lâu dài”, Tổng thống Trump viết thêm trên Truth Social.
Sau thông tin trên, người dân ở thủ đô Beirut (Li Băng) đã bắn pháo hoa và hò reo ăn mừng vào khoảng nửa đêm 16.4 (theo giờ địa phương). Theo tờ The Guardian, hàng ngàn gia đình di tản đã bắt đầu trở về miền nam Li Băng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Trước đó, giao tranh bùng phát từ ngày 2.3 sau khi lực lượng Hezbollah ở Li Băng đã tấn công Israel để “chia lửa” với Iran. Đáp trả lại, Israel đã tấn công tổng lực nhằm vào phía nam Li Băng và nhiều mục tiêu của Hezbollah. Cuộc chiến đã làm hơn 2.100 người ở Li Băng thiệt mạng và khiến hơn 1 triệu người phải di tản.
Tuy nhiên, sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 17.4, quân đội Li Băng cáo buộc Israel thực hiện “một số hành động xâm lược”, vi phạm thỏa thuận của họ. Chính quyền Li Băng cũng khuyến cáo người dân đang di tản chưa nên quay về nhà ngay.
Trong khi đó, dù gọi lệnh ngừng bắn là một cơ hội “lịch sử” cho hòa bình, nhưng Thủ tướng Netanyahu từ chối rút quân khỏi miền nam Li Băng trong thời gian tạm dừng giao tranh, vì lý do “nguy cơ xâm lược” và để ngăn chặn hỏa lực vào Israel.
Không những vậy, ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, tuyên bố quân đội Israel “nắm giữ và sẽ tiếp tục giữ vững” tất cả các vị trí đã “dọn sạch và kiểm soát” ở Li Băng. Ông Katz còn cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) duy trì kiểm soát dải đất sâu tới 10 km dọc theo biên giới ở miền nam Li Băng, tiếp tục phá hủy các ngôi nhà ở những ngôi làng mà ông mô tả là đã bị biến thành “tiền đồn khủng bố”.
Ông nhấn mạnh mục tiêu của Israel là giải giáp Hezbollah vẫn chưa đạt được và một khu vực ở miền nam Li Băng “chưa được phi quân sự hóa”. “Điều này sẽ phải được thực hiện, hoặc bằng cách ngoại giao hoặc bằng cách nối lại các hoạt động quân sự của Israel khi kết thúc lệnh ngừng bắn”, ông Katz tuyên bố.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên cách đây chưa lâu, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, nhận định Tel Aviv đang xem đây là cơ hội để giải giáp hoàn toàn Hezbollah khi lực lượng này đang suy yếu và Iran khó có khả năng hỗ trợ. Chuyên gia Firas Maksad, Giám đốc chương trình Trung Đông của Eurasia Group, thậm chí dự báo hành động quân sự của Israel ở Li Băng có thể tiếp tục kéo dài sau khi xung đột Iran kết thúc. Tuy nhiên, chính chuyên gia Maksad đánh giá việc giải giáp hoàn toàn Hezbollah sẽ rất khó khăn, một phần vì quy mô của lực lượng này rất lớn khi phân bổ vũ khí và nhân lực trải rộng khắp đất nước Li Băng. Hezbollah là lực lượng chính trị và quân sự chính trị đại diện cho người dân theo nhánh Hồi giáo Shiite vốn rất đông đảo. Việc giải giáp Hezbollah cũng không thể được thực hiện từ xa.
Thế nhưng, chuyên gia Nimrod Novik, thuộc Diễn đàn Chính sách Israel và cựu cố vấn cấp cao của cố Thủ tướng Israel Shimon Peres, cho rằng mục tiêu ngắn hạn của Israel là làm suy yếu Hezbollah đến mức chính phủ Li Băng có thể ra tay giải giáp.
Trong khi đó, phía Iran đặt ra việc Israel và Mỹ không tấn công, hủy diệt Hezbollah là một trong các điều kiện để đạt được thỏa thuận kết thúc xung đột. Ngược lại, cả Mỹ lẫn Israel đều bác bỏ điều kiện này.
Giữa những diễn biến mới nhất khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Hezbollah tuyên bố các tay súng của lực lượng này “sẽ giữ sẵn ngón tay trên cò súng”. Tuyên bố của Hezbollah không đề cập cụ thể đến lệnh ngừng bắn nói rằng họ “sẵn sàng bảo vệ chống lại sự phản bội và phản bội của kẻ thù”.
Những yếu tố trên khiến cho vấn đề Hezbollah khó có thể giải quyết, đồng thời đe dọa lệnh ngừng bắn vừa đạt được giữa Israel và Li Băng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 13/5 tới Bắc Kinh, bắt đầu chuyến công du đầu tiên đến Trung Quốc kể từ năm 2017. Ông lưu trú tại khách sạn 5 sao Four Seasons ở khu đông bắc thủ đô Bắc Kinh. Phái đoàn tháp tùng ông ở khách sạn 5 sao Kempinski Hotel Beijing Yansha Centre.
Four Seasons khánh thành năm 2012 và nằm cách đại sứ quán Mỹ khoảng 700 m. Khách sạn đã lắp đặt thêm thiết bị kiểm tra an ninh và dựng màn chắn bảo mật tại lối vào chính. Đến giữa trưa 12/5, biện pháp kiểm soát giao thông được áp dụng bên ngoài cả hai khách sạn, hạn chế phương tiện và người đi bộ qua lại. Lực lượng vũ cảnh được bố trí trước cổng chính của cả hai địa điểm.
Tuyến đường gom phía tây Four Seasons bị phong tỏa. Xe cảnh sát, xe khách, cùng nhiều xe tải được cho là thuộc phái đoàn Mỹ, xếp dọc tuyến đường này. Cảnh sát cùng chó nghiệp vụ tiến hành kiểm tra an ninh đối với các phương tiện.
Tháp tùng ông Trump có Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, con trai và con dâu Eric cùng Lara Trump cùng các quan chức Nhà Trắng khác.
Hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ có mặt trong phái đoàn như CEO Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO NVIDIA Jensen Huang, CEO Larry Fink của tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock, CEO Kelly Ortberg của Boeing, Chủ tịch Dina Powell McCormick của Meta, CEO Ryan McInerney của Visa, CEO Michael Miebach của Mastercard...
Lễ đón Tổng thống Mỹ tổ chức tại Đại lễ đường Nhân dân sáng nay, với nghi thức cấp cao nhất cùng 21 loạt đại bác. Hai lãnh đạo sau đó hội đàm và dự kiến thăm Thiên Đàn, di tích lịch sử của Trung Quốc, và tham dự quốc yến.
Wall Street Journal dẫn nguồn tin thân cận ngày 2/7 cho biết, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề xuất rã băng các tài sản của Iran nhằm thuyết phục Tehran từ bỏ kế hoạch thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran vừa đưa ra một lời đe dọa mới đối với các tàu hàng không tuân thủ các tuyến đường do nước này phê duyệt qua eo biển.
Theo báo cáo, các cuộc đàm phán ban đầu đã tiến triển hướng tới việc giải phóng khoản tiền 6 tỷ USD bị phong tỏa của Iran đang được giữ tại Qatar. Tuy nhiên, quyết định phong tỏa eo biển của Iran cùng việc nước này kiên quyết cấm các tàu thuyền đi vào những tuyến đường không được Tehran chấp thuận đã khiến đàm phán bế tắc.
Các nguồn tin cho biết Mỹ đang xem xét một đề xuất từ phía Oman. Theo đó, chi phí cho các dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz sẽ được chi trả thông qua một quỹ do các bên tự nguyện đóng góp tài trợ. Cho đến nay, Iran vẫn từ chối đề xuất này.
Eo biển Hormuz vốn là cửa ngõ nhỏ hẹp của vịnh Ba Tư và đã trở thành một trong những vấn đề hàng đầu trong các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm một giải pháp chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến với Iran.
Bộ tư lệnh quân sự Khatam al-Anbiya của Iran hôm qua cảnh báo rằng tất cả các tàu di chuyển qua eo biển Hormuz phải sử dụng các tuyến đường đã được nước này phê duyệt, nếu không sẽ phải đối mặt với một “phản ứng mạnh mẽ”. Động thái này tiếp tục làm gia tăng căng thẳng đối với tuyến đường thủy có ý nghĩa quyết định đối với nguồn cung năng lượng quốc tế.
Tuyên bố được đưa ra sau khi các nhà ngoại giao của cả Mỹ và Iran có cuộc gặp với các bên trung gian tại Qatar hôm 1/7.
Hiện chưa rõ nguyên nhân cụ thể dẫn đến lời đe dọa từ phía Iran. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó đã ra một tuyên bố về cuộc họp với các quan chức từ các quốc gia Trung Đông tại Bahrain, nhấn mạnh rằng "các nhà lãnh đạo khẳng định cam kết chung của họ đối với việc tự do lưu thông thương mại qua eo biển".
Cụm từ này dường như đã khiến Iran tức giận, trong bối cảnh nước này đang chuẩn bị cho lễ tang từ cuối tuần này của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, người đã thiệt mạng ngay trong những thời khắc đầu tiên của cuộc xung đột với Mỹ và Israel hôm 28/2.
Tuyên bố của Iran khẳng định: "Bất kỳ hành vi không tuân thủ, đi chệch khỏi tuyến đường quy định hoặc phớt lờ các nghị định thư hàng hải của Iran tại eo biển Hormuz sẽ phải đối mặt với phản ứng lập tức và mạnh mẽ từ các lực lượng vũ trang, gây nguy hiểm cho sự an toàn của các tàu vi phạm".
Tuyên bố cũng cho biết sự hiện diện liên tục của các máy bay chiến đấu Mỹ trên bầu trời eo biển "gây ra tình trạng mất an ninh tại vùng nước này và đe dọa an ninh khu vực".
Cảnh báo nói thêm: "Bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào các vấn đề an ninh hoặc bất kỳ hành động gây rối nào tại eo biển Hormuz sẽ bị coi là mối đe dọa đối với chủ quyền quốc gia của Iran, và sẽ phải hứng chịu phản ứng nhanh chóng và dứt khoát".
Như một phần của thỏa thuận tạm thời, Iran và Mỹ đã đồng ý cho phép các tàu thuyền đi qua mà không phải trả phí trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, Tehran sau đó lại quả quyết rằng họ phải kiểm soát các tuyến đường của tàu thuyền và tiến tới thu phí qua lại.
Mỹ và nhiều quốc gia Vùng Vịnh tuyên bố họ sẽ không chấp nhận việc Iran thu phí đi qua eo biển. Nỗ lực của Oman và một cơ quan thuộc Liên hợp quốc nhằm mở một tuyến đường mới gần bờ biển Oman đã châm ngòi cho hàng loạt vụ tấn công khắp Trung Đông vào cuối tuần trước.
Mặc dù căng thẳng leo thang, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi cho biết các cuộc đàm phán hôm 1/7 đã có "tiến triển tích cực". Ông chia sẻ với các nhà báo rằng Pakistan hy vọng vòng đàm phán tiếp theo sẽ được lên lịch sớm nhất có thể sau khi lễ tang của ông Khamenei kết thúc.
Ngược lại, phía Nga tuyên bố đó là hành động cướp biển quốc tế. Tagor là tàu chở dầu thứ 4 bị hải quân Pháp bắt giữ cho tới nay. Vì thế, điều được chú ý hơn cả là thời điểm chứ không phải bản chất của hành động. Qua đó có thể thấy những mục đích mới mà ông Macron theo đuổi với hành động có bản chất không mới.
Phía Pháp lại làm việc này trong bối cảnh Mỹ sa lầy chiến lược vào cuộc chiến Iran đến mức gần như không còn tâm trí nào nữa để lưu tâm như trước tới việc hậu thuẫn Ukraine và gây khó cho Nga. EU và NATO lại rối ren nội bộ, bị quá tải bởi việc hậu thuẫn Ukraine về quân sự và tài chính khi Mỹ đã trở nên hờ hững và Nga dường như vẫn trụ vững bất chấp EU đến nay áp dụng 19 gói biện pháp chính sách trừng phạt và cấm vận.
Hậu thuẫn Ukraine bằng cách làm cạn kiệt nguồn thu nhập của Nga từ xuất khẩu dầu lửa và khí đốt được Tổng thống Macron nêu ra làm mục đích. Nhưng đấy lại chỉ là mục đích rất phụ chứ không phải là mục đích chính của ông.
Tổng thống Macron muốn thể hiện cụ thể bằng hành động sự điều chỉnh cơ bản chính sách của Pháp đối với Nga. Thực chất sự điều chỉnh này là chuyển từ duy trì quan hệ hợp tác sang đối địch Nga và chấp nhận để cho mối quan hệ song phương này xấu đi trong thời gian dài. Tổng thống Macron muốn cho bên ngoài thấy Pháp vẫn là cường quốc quân sự toàn cầu và đang dẫn dắt EU. Và ông chủ ý tạo dấu ấn riêng trong chính trị thế giới trước khi quá muộn do thời gian cầm quyền ở Pháp không còn nhiều.
