Sự cạnh tranh gay gắt đến từ công nghệ và các nền tảng mới
Sáng 15/6, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tổ chức Hội thảo góp ý hồ sơ Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Phan Tâm cho biết, thời gian qua, báo chí nước ta phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy khiến khối lượng công việc lớn hơn, áp lực cạnh tranh cao hơn, yêu cầu về chất lượng ngày càng khắt khe hơn.
Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí còn phải đối mặt với sức ép lớn từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nền tảng truyền thông mới.
“Nếu như cách đây 20 năm, lợi thế lớn nhất của báo chí là khả năng đưa tin nhanh, thì ngày nay lợi thế đó không còn là của riêng báo chí. Nếu như cách đây 10 năm, báo chí chủ yếu cạnh tranh với các cơ quan báo chí khác, thì hiện nay báo chí đang cạnh tranh với toàn bộ hệ sinh thái số, từ mạng xã hội, nền tảng video đến các công cụ tìm kiếm và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất không phải là làm thế nào để sản xuất nhiều thông tin hơn, mà là làm thế nào để tạo ra những thông tin đáng tin cậy hơn, có chiều sâu hơn, có giá trị hơn và có tác động tích cực hơn đối với sự phát triển của xã hội”, Thứ trưởng Phan Tâm nói.
Bộ VH-TT&DL ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của các cơ quan báo chí khi luôn là kênh thông tin chính thống, tin cậy, đồng hành có trách nhiệm cùng sự phát triển của đất nước.
Thứ trưởng Phan Tâm cũng nhấn mạnh, trong thế giới công nghệ thay đổi, xã hội càng cần hơn những giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp. Đó là khả năng kiểm chứng sự thật, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và sự gắn bó với lợi ích của đất nước và nhân dân.
Những giá trị này chỉ có thể được phát huy khi báo chí có đủ điều kiện để phát triển. Đó là điều kiện về nguồn nhân lực, về công nghệ, về cơ chế chính sách và môi trường hoạt động phù hợp.
Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ báo chí phát triển, nâng cao năng lực tự chủ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghề nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Vì vậy, Thứ trưởng Phan Tâm cho rằng chiến lược phát triển báo chí cần đưa ra giải pháp để báo chí có đủ nguồn lực, đủ năng lực và đủ điều kiện tiếp tục tạo ra những giá trị mà xã hội đang cần.
Báo chí đóng góp cho tăng trưởng kinh tế
Báo cáo tóm tắt chiến lược tại hội thảo, Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc cho biết, chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 gồm 5 quan điểm chính.
Trong đó, chiến lược nhấn mạnh, báo chí cách mạng là lực lượng kiến tạo niềm tin, gìn giữ bản sắc và sự ổn định tinh thần xã hội, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hoá mục tiêu xây dựng nhà nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Ngoài ra, chuyển đổi phương thức quản lý báo chí từ quản lý sang quản trị và điều hướng, kiến tạo môi trường thuận lợi để báo chí phát huy tốt nhất.
Từ đó, xây dựng một số cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, tiến tới hình thành các tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực quốc gia.
Đến năm 2030, dự thảo đặt mục tiêu tiếp tục sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Tầm nhìn đến năm 2045, hệ thống báo chí Việt Nam phát triển theo hướng cách mạng, nhân văn, hiện đại; có năng lực chiếm lĩnh và dẫn dắt không gian truyền thông; giữ vững chủ quyền thông tin, chủ quyền văn hóa trên không gian mạng; nâng cao năng lực cạnh tranh với các tập đoàn truyền thông và nền tảng xuyên biên giới.
Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến thiết thực từ lãnh đạo các cơ quan báo chí về các vấn đề liên quan đến đổi mới, giải pháp chiến lược để báo chí trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho sự phát triển đất nước.
Phát biểu tại hội thảo, Tổng Biên tập báo Dân trí, nhà báo Phạm Tuấn Anh nhấn mạnh, nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của báo chí là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc.
Đây là nhiệm vụ thường xuyên được các cơ quan quản lý báo chí chỉ đạo, nhắc nhở và cũng là trách nhiệm mà các cơ quan báo chí luôn tự xác định trong quá trình hoạt động.
Đối với nội dung phát triển văn hóa, Tổng Biên tập báo Dân trí cho rằng, hồ sơ chiến lược đã đề cập đến vấn đề này theo tinh thần các chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn vai trò, đóng góp cụ thể của báo chí đối với chiến lược phát triển văn hóa, đặc biệt trong quá trình xây dựng và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
“Báo chí cần được xác định là một trong các ngành công nghệ văn hóa”, Tổng Biên tập báo Dân trí nhấn mạnh.
Ngoài ra, theo nhà báo Phạm Tuấn Anh, báo chí không chỉ là công cụ truyền thông mà còn cần được nhìn nhận là một ngành kinh tế tạo ra giá trị và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế. Quan trọng hơn, báo chí có vai trò tạo dựng sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin, quảng bá hình ảnh và lan tỏa các giá trị tích cực, qua đó thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và các hoạt động kinh tế.
“Báo chí có thể góp phần trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế, trong đó có mục tiêu tăng trưởng hai con số”, nhà báo Phạm Tuấn anh bày tỏ.
Bên cạnh đó, Tổng Biên tập Báo Dân trí cũng cho rằng, hồ sơ chiến lược cần khẳng định rõ hơn vai trò của nền tảng số báo chí quốc gia và nền tảng do các cơ quan báo chí xây dựng, vận hành.
Theo ông, bên cạnh các mạng xã hội xuyên biên giới phổ biến hiện nay, các cơ quan báo chí Việt Nam cũng đang sở hữu những nền tảng số có giá trị rất lớn như các kênh truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam, các kênh phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam hay các báo điện tử lớn như Dân trí, VnExpress và nhiều cơ quan báo chí khác.
“Mỗi website báo điện tử, mỗi kênh truyền hình, phát thanh có lượng công chúng lớn đều là một nền tảng số. Về bản chất, các nền tảng đều đang cạnh tranh để giành lấy từng giây chú ý của bạn đọc. Nếu bảo vệ và phát triển được các nền tảng số của báo chí Việt Nam, chúng ta sẽ duy trì sức cạnh tranh và vị thế của báo chí trên không gian mạng”, ông nói.
Tổng Biên tập báo Dân trí bày tỏ sự đồng tình với chủ trương tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy trong các cơ quan báo chí. Tuy nhiên, theo ông, quá trình tinh gọn cần tập trung vào bộ máy quản lý, vận hành, không nên làm suy giảm hoặc đánh mất các nền tảng số đã được xây dựng qua nhiều năm.
Ông Nguyễn Thanh Bình – Tổng biên tập báo Công an nhân dân – đề nghị làm rõ nội hàm khái niệm cơ quan báo chí trực thuộc, cũng như mối quan hệ giữa cơ quan báo chí chủ lực với các cơ quan báo chí trực thuộc về định hướng hoạt động, cơ chế quản trị, tổ chức và vận hành mô hình này.
Bên cạnh đó, ông Bình cho rằng, nên nghiên cứu và bổ sung rõ hơn về định hướng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu báo chí dùng chung và cơ chế kết nối chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan báo chí, cũng như cơ chế bảo vệ quản trị và tăng giá trị của dữ liệu của cơ quan báo chí trong môi trường số.
Đại tá Lê Ngọc Long – Phó Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân – bày tỏ, Nhà nước cần đảm bảo ngân sách định kỳ cho các cơ quan báo chí chủ lực thay vì chỉ dừng lại ở cơ chế đặt hàng theo vụ việc đơn lẻ.
Ông Long cũng đề xuất làm rõ các tiêu chí xác định cơ quan báo chí chủ lực và mô hình tích hợp đa phương tiện để tối ưu hóa nguồn lực tuyên truyền.
Đại diện báo Quân đội nhân dân kiến nghị, cần có cơ chế chia sẻ bản quyền và dữ liệu giữa các đơn vị báo chí nhằm tăng cường sức lan tỏa của thông tin chính thống.
Tạo dựng môi trường thuận lợi để báo chí Việt Nam phát triển
Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Phan Tâm cho biết, Ban soạn thảo đã tiếp nhận nhiều lượt ý kiến phát biểu trực tiếp cùng nhiều ý kiến góp ý bằng văn bản.
Đánh giá cao các ý kiến đóng góp tại hội thảo, Thứ trưởng Phan Tâm khẳng định, đây là những góp ý có giá trị cả về lý luận và thực tiễn.
Theo Thứ trưởng, mục tiêu cuối cùng của chiến lược là tạo dựng môi trường thuận lợi để báo chí Việt Nam phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nội dung, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và giúp những người làm báo yên tâm gắn bó, cống hiến hết mình với nghề.
Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ lưỡng các đề xuất để hoàn thiện hồ sơ Chiến lược, bảo đảm bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu thực tiễn; qua đó tạo nền tảng cho báo chí Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Tin Gốc: Dân Trí
