Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế Kazem Gharibabadi ngày 8/7 cho biết, quyết định của Bộ Tài chính Mỹ nhằm thu hồi giấy phép vốn đã cho phép bán dầu của Iran, là một “sự vi phạm” đối với Điều 10 của Bản ghi nhớ Islamabad.
Ông nói thêm rằng các cuộc không kích diễn ra sau đó “cấu thành một sự vi phạm nghiêm trọng” đối với Điều 1 và Điều 2 của thỏa thuận, vốn được ký kết vào tháng trước.
Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố họ “quy trách nhiệm cho chính phủ Mỹ về những hậu quả của sự vi phạm cam kết này”.
“Điều này diễn ra trong bối cảnh Mỹ, dù là trực tiếp hay thông qua các hành động của Israel chống lại Li Băng, đã liên tục có những vi phạm cả nhỏ lẫn lớn đối với các điều khoản khác nhau của bản ghi nhớ trong vòng 20 ngày qua”, Bộ Ngoại giao Iran cho biết.
Cơ quan này nói thêm rằng Iran sẽ thực hiện “bất kỳ biện pháp nào” mà họ thấy cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia của mình.
Trước đó vào hôm 7/7, Bộ Tài chính Mỹ đã hủy bỏ một giấy phép được công bố vào tháng 6 vốn cho phép Iran sản xuất, bán và giao dầu thô cùng các sản phẩm liên quan cho đến hết ngày 21/8.
Bộ Tài chính Mỹ giải thích, lệnh miễn trừ là có điều kiện và Iran đã không đáp ứng được các điều kiện đó. Cơ quan này tuyên bố do đó họ quyết định thu hồi lệnh miễn trừ, và các lệnh trừng phạt dự kiến sẽ quay trở lại vào ngày 17/7.
Tuyên bố của Iran được đăng tải khi các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran bắt đầu diễn ra, nhằm trả đũa các cuộc tấn công vào tàu chở hàng gần eo biển Hormuz.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ra một tuyên bố cho biết họ đã thực hiện một loạt các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Iran.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết các “lực lượng của họ đã bắt đầu tiến hành một loạt các cuộc không kích mạnh mẽ nhằm vào Iran để buộc nước này phải trả giá đắt vì đã nhắm mục tiêu và tấn công vào các tàu thương mại ở eo biển Hormuz”.
“Các cuộc tấn công của Mỹ là nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Iran vào 3 tàu thương mại đang quá cảnh qua eo biển Hormuz. Hành vi gây hấn rõ ràng của Iran là vô căn cứ, nguy hiểm và là một sự vi phạm đối với lệnh ngừng bắn”, tuyên bố nói thêm.
CENTCOM không cung cấp thêm thông tin chi tiết nào khác, ngoại trừ việc nói rằng họ “quan ngại sâu sắc” trước các cuộc tấn công liên tục của Iran và những gì họ mô tả là sự vi phạm lặp đi lặp lại đối với Bản ghi nhớ quy định khuôn khổ cho các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Các cuộc tập kích qua lại vẫn thi thoảng diễn ra bất chấp việc Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Iran tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng đối với vận tải năng lượng toàn cầu.
Ông Mohsen Rezaei, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, cảnh báo các nỗ lực của Mỹ nhằm tạo ra một tuyến đường thay thế tại eo biển Hormuz sẽ dẫn đến sự thất bại của các cuộc đàm phán giữa hai quốc gia.
“Hoàn toàn rõ ràng rằng Mỹ sẽ dẫn dắt các cuộc đàm phán với Iran đến thất bại”, ông Rezaei phát biểu khi bình luận về tình trạng các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington.
"Các lực lượng thuộc Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) đã hoàn tất đợt tập kích nhằm vào Iran đêm 7/7 (rạng sáng nay giờ Hà Nội), đánh trúng hơn 80 mục tiêu bằng vũ khí dẫn đường chính xác. Đây là phản ứng tức thời đối với các vụ tấn công mới nhất của Iran nhắm vào tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz", CENTCOM thông báo.
CENTCOM cho biết những mục tiêu bị nhắm tới gồm hệ thống phòng không, mạng lưới chỉ huy và kiểm soát, đài radar ven biển, tổ hợp tên lửa chống hạm, cùng hơn 60 xuồng cao tốc của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại các khu vực trong và gần eo biển Hormuz.
CENTCOM trước đó thông báo phát động "đợt tấn công mạnh mẽ" nhằm đáp trả các vụ Iran tập kích tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, cáo buộc Tehran vi phạm lệnh ngừng bắn và thực hiện "những hành động hung hăng, nguy hiểm".
Cơ quan An ninh Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo 3 tàu hàng bị tấn công gần bờ biển Oman ngày 7/7, khi chúng đi qua eo biển Hormuz. Trong số này có một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar và một siêu tàu dầu Arab Saudi.
CNN dẫn nguồn tin am hiểu tình hình cho biết chiến dịch của Mỹ "mang tính trừng phạt", chỉ giới hạn ở các cơ sở quân sự tại vùng duyên hải phía nam Iran, thay vì nhắm đến những thành phố lớn như Tehran.
Nhiều vụ nổ xảy ra tại thành phố cảng Bandar Abbas, đảo Qeshm và Sirik ở miền nam Iran rạng sáng nay. Đài truyền hình quốc gia IRIB cáo buộc lực lượng Mỹ "chủ yếu nhắm mục tiêu vào khu vực dân sự".
Truyền thông nhà nước Iran cũng xác nhận lực lượng vũ trang nước này đã tấn công tàu Al Rekayyat của Qatar vì thủy thủ đoàn phớt lờ nhiều cảnh báo và tìm cách đi qua eo biển Hormuz bằng tuyến hàng hải do Oman đề xuất dưới sự bảo vệ của hải quân Mỹ.
Hải quân IRGC tuyên bố chỉ những tàu sử dụng tuyến hàng hải do lực lượng này chỉ định mới được đi qua eo biển Hormuz, nhấn mạnh mọi tàu phải phối hợp với Iran trước khi di chuyển.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cáo buộc Washington vi phạm các điều khoản trong bản ghi nhớ giữa hai nước khi hủy miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran và tiến hành không kích. Ông cảnh báo rằng Iran "sẽ có những hành động quyết liệt" bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy tối cao của quân đội Iran, nhắc lại rằng tuyến đường an toàn duy nhất cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz "là luồng do Iran quy định", nhấn mạnh Tehran sẽ không để Washington can thiệp vào hoạt động quản lý eo biển Hormuz và các vấn đề liên quan trong bất cứ hoàn cảnh nào.
Bộ Quốc phòng Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo lực lượng phòng không đã đối phó 12 tên lửa đạn đạo, ba tên lửa hành trình và 4 máy bay không người lái (UAV) phóng từ Iran hôm 4/5, thêm rằng sự việc đã khiến 3 người bị thương ở mức trung bình.
Giới chức tiểu vương quốc Fujairah thuộc UAE cho biết 3 công dân Ấn Độ đã bị thương sau vụ tấn công bằng UAV nhằm vào một cảng dầu.
Đài CNN dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết một hệ thống phòng không Iron Dome (Vòm Sắt), được Israel bí mật triển khai tới UAE vào giai đoạn đầu xung đột Trung Đông, đã tham gia chặn tên lửa Iran hôm 4/5. Chưa rõ tổ hợp này bắn hạ bao nhiêu mục tiêu.
Hai nguồn thạo tin trước đó nói với báo New York Times rằng đây là lần đầu hệ thống Vòm Sắt được triển khai tại một quốc gia Arab. Thông tin phản ánh mối quan hệ thân thiết mà Israel đã xây dựng với UAE kể từ khi hai nước nhất trí bình thường hóa quan hệ năm 2020.
Quan hệ song phương vẫn được duy trì sau khi Israel bị các quốc gia Arab chỉ trích mạnh mẽ vì phát động chiến dịch tập kích Dải Gaza hồi cuối năm 2023.
Giới chức Israel chưa bình luận về thông tin.
Vòm Sắt thuộc lớp trong cùng trong hệ thống phòng không đa tầng của Israel, chuyên đánh chặn mục tiêu tốc độ chậm, bay thấp và có quỹ đạo dễ đoán như rocket, đạn cối và UAV tầm thấp. Israel nhiều năm qua đã nâng cấp radar và tên lửa của Vòm Sắt, giúp hệ thống sở hữu năng lực đối phó tên lửa đạn đạo một cách hạn chế.
Dù vậy, đây không phải là khí tài chuyên đánh chặn tên lửa đạn đạo và chỉ được dùng như phương án cuối cùng, khi các hệ thống tầm trung và xa đã bị xuyên thủng.
Cuộc tấn công hôm 4/5 là lần đầu lãnh thổ UAE bị tập kích kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực đầu tháng 4. Iran tuyên bố không có kế hoạch tấn công UAE và những gì xảy ra là "hệ quả từ hành động quân sự mạo hiểm của Mỹ nhằm tạo lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz".
Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 tuyên bố phát động chiến dịch "Dự án Tự do", trong đó lực lượng Mỹ sẽ hỗ trợ tàu thuyền rời khỏi vùng Vịnh, thêm rằng đây là nỗ lực nhân đạo nhằm giúp đỡ các thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt vì xung đột.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) thuộc quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã triển khai các tàu khu trục vào vịnh Ba Tư, hỗ trợ hai tàu hàng đầu tiên mang cờ nước này đi qua eo biển Hormuz an toàn. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó bác bỏ thông tin.
"Một tàu của Nga đã phá vỡ vòng phong tỏa. Tàu thứ hai đang được chất hàng. Chúng tôi sẽ không bỏ mặc người Cuba trong tình thế khó khăn", Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei Tsivilev hôm nay thông báo.
Ông cho biết một "cuộc gặp quan trọng" đã được tổ chức tại thành phố St. Petersburg vào ngày 1/4, với sự góp mặt của đại diện từ phía Cuba.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova hôm 1/4 khẳng định Cuba là "người bạn và đối tác thân thiết nhất" của nước này ở vùng Caribe và Moskva "sẽ không bỏ rơi" Havana. "Hỗ trợ cho Cuba sẽ được tiếp tục", quan chức này nói.
Bà Zakharova khẳng định Nga sát cánh cùng với Cuba và đề nghị Mỹ dỡ bỏ "phong tỏa đối với một quốc gia độc lập, có chủ quyền".
Mỹ từ tháng 1 chặn phần lớn nguồn cung dầu từ Venezuela và Mexico đến Cuba, khiến đảo quốc này rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng, gây ra tình trạng cắt điện kéo dài và làm giá thực phẩm, vận tải tăng cao.
Một tàu chở 730.000 thùng dầu thô của Nga hôm 31/3 cập cảng Matanzas ở Cuba, mang đến cho quốc gia này lô dầu đầu tiên kể từ tháng 1.
Nhà Trắng cho biết tuần duyên Mỹ không chặn tàu dầu Nga đến Cuba nhằm phục vụ nhu cầu nhân đạo của người dân, thêm rằng những quyết định như vậy được đưa ra dựa trên từng trường hợp cụ thể. Điện Kremlin cho biết đã thảo luận trước với Mỹ về việc vận chuyển dầu tới Cuba.
Bộ Ngoại giao Cuba cảm ơn Nga về động thái thể hiện tình đoàn kết, khẳng định "sự hỗ trợ quý giá đến giữa lúc Mỹ áp lệnh phong tỏa năng lượng". Irenaldo Perez, phó giám đốc công ty dầu khí nhà nước Cuba CUPET, cho biết dầu thô Nga sẽ được tinh chế để sản xuất xăng, dầu diesel và nhiên liệu cho máy phát điện dự phòng.
