Không chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, hội chứng này còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có thể dẫn đến đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
TS.BS Phan Thanh Thủy – Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai – lý giải khi chúng ta ngủ, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra. Ở người khỏe mạnh, đường thở vẫn đủ rộng để không khí lưu thông. Nhưng ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn đã hẹp nên rất dễ bị xẹp xuống khi ngủ.
Khi đó luồng không khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù người bệnh vẫn cố gắng hít thở. Lượng oxy trong máu giảm khiến não bộ buộc phải “đánh thức” cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở.
Hiện tượng này có thể lặp lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một đêm mà người bệnh hoàn toàn không nhận ra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là thừa cân, béo phì, khi lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn có thể ngưng thở trung ương – tình trạng não bộ tạm thời không phát tín hiệu điều khiển hô hấp, thường gặp ở người suy tim, sau đột quỵ hoặc khi lên vùng núi cao.
Bác sĩ Thủy cho hay do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Đồng thời, nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 – 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
Ngày 28/4, Khoa Ngoại, Trung tâm Y tế Tân Kỳ (Nghệ An) tiếp nhận bệnh nhân L.V.N. và P.V.L. (cùng trú tại xã Tân An, Nghệ An) trong tình trạng bỏng nặng vùng đầu, mặt, cổ, tứ chi. Các bác sĩ cấp cứu, xử lý vết bỏng cho bệnh nhân, theo dõi sát để hạn chế nguy cơ sốc bỏng và nhiễm trùng.
Khai thác thông tin từ người nhà cho thấy, sáng cùng ngày, anh N. và anh L. sử dụng bình gas để thui thịt chó. Do bình gas đặt gần nguồn lửa, khi mở van, khí gas phụt ra bắt lửa, lan lên cơ thể 2 người đàn ông này gây bỏng.
Sau khi dập được lửa, người thân dùng xăng đổ lên vết bỏng nhằm làm mát vết thương. Theo bác sĩ Trung tâm Y tế Tân Kỳ, đây là cách sơ cứu sai lầm khiến vết bỏng có nguy cơ sâu hơn, tổn thương nặng hơn.
Bác sĩ khuyến cáo khi bị bỏng, cần nhanh chóng làm mát vùng da bị bỏng bằng nước sạch liên tục trong 15-20 phút, không đổ xăng, dầu, nước mắm hay bôi kem đánh răng lên vết thương. Sau khi sơ cứu ban đầu, phải đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được điều trị.
Sáng 12/5, chiến dịch cộng đồng "Vì một kỷ nguyên cao khỏe" do Viện Y học ứng dụng Việt Nam phối hợp với các đơn vị tổ chức đã diễn ra tại Trường Tiểu học Hoàng Diệu (Hà Nội), với sự tham gia của hơn 1.500 học sinh, phụ huynh.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, chiều cao trung bình của thanh thiếu niên Việt Nam hiện nằm trong nhóm thấp trên thế giới. Chiều cao nam giới Việt Nam ở tuổi 19 đứng thứ 154, nữ đứng thứ 146 trong số 201 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo chuyên gia này, chiều cao của trẻ chịu tác động lớn bởi bốn yếu tố: di truyền đóng góp 23%, trong khi dinh dưỡng quyết định tới 32%, cùng với vận động, giấc ngủ và môi trường.
“Điều này có nghĩa là hơn 75% tiềm năng chiều cao của trẻ hoàn toàn có thể chủ động tác động thông qua lối sống khoa học”, ông cho biết.
Tuy nhiên, nhiều phụ huynh cũng chưa đánh giá đúng tình trạng phát triển chiều cao của con em mình, cho rằng trẻ thấp là do di truyền.
Độ tuổi 6-12 là giai đoạn “vàng” trong phát triển chiều cao của trẻ. Đây là thời điểm nền tảng. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng, kết hợp với vận động hợp lý và nghỉ ngơi khoa học sẽ giúp trẻ phát triển tối ưu về thể chất, đặc biệt là chiều cao.
Chuyên gia cũng khuyến khích trẻ nên duy trì 4 thói quen gồm vận động 60 phút mỗi ngày, dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và bổ sung vitamin D hợp lý.
Chuyên gia dinh dưỡng thông tin thêm, tất cả các môn thể thao như bơi lội, võ thuật, đạp xe, cầu lông, bóng chuyền hay bóng rổ đều mang lại lợi ích cho phát triển thể lực và chiều cao. Các hoạt động ngoài trời cũng được khuyến khích để trẻ hấp thụ vitamin D, ăn ngon, ngủ ngon, giúp phát triển chiều cao.
Bên cạnh đó, phụ huynh nên chủ động kiểm tra và đánh giá chiều cao của trẻ dựa trên chuẩn WHO, qua đó giúp cha mẹ biết được tình trạng phát triển của trẻ và đưa ra gợi ý tối ưu chiều cao phù hợp với từng thể trạng và độ tuổi.
Tại sự kiện, chuyên gia cũng giới thiệu đến các phụ huynh bài tập thể dục Maxd Dance - bài tập vận động đơn giản, thú vị, không chỉ giúp cha mẹ và bé dễ ghi nhớ công thức mà còn khuyến khích hình thành thói quen vận động mỗi ngày một cách tự nhiên.
Chiến dịch đặt mục tiêu tiếp cận hơn một triệu phụ huynh trên cả nước, hướng tới cải thiện chiều cao trung bình của thế hệ trẻ Việt Nam.
Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng 2021-2030, tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu nâng chiều cao trung bình thanh niên 18 tuổi lên 2-2,5 cm (nam) và 1,5-2 cm (nữ) so với hiện nay.
Để duy trì sức khỏe não bộ lâu dài, Health.com giới thiệu những thói quen lành mạnh giúp ngăn ngừa nguy cơ suy giảm nhận thức khi bạn lớn tuổi hơn.
Ngủ đủ giấc
Một trong những thói quen quan trọng nhất để duy trì sức khỏe não bộ là ngủ đủ giấc, cụ thể là ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi đêm và giải quyết các vấn đề có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ.
Trong khi ngủ, não bộ sẽ loại bỏ các chất thải chuyển hóa và độc tố như beta-amyloid và tau. Việc thường xuyên ngủ không ngon giấc có thể dẫn đến sự tích tụ các chất này trong não, từ đó ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, hành vi và khả năng phán đoán, cải thiện khả năng ghi nhớ và tập trung.
Áp dụng chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải
Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải hạn chế đường bổ sung, thực phẩm chế biến sẵn, carbohydrate tinh chế, natri và chất béo bão hòa, đồng thời chú trọng vào các loại rau và trái cây, các loại hạt, dầu ôliu, khoai lang, cá, trứng, thịt gia cầm.
Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa chế độ ăn Địa Trung Hải với việc làm chậm quá trình suy giảm nhận thức và ngăn ngừa nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ.
Chế độ ăn này còn giúp cải thiện các yếu tố nguy cơ về mạch máu vốn góp phần gây ra các bệnh lý não bộ, chẳng hạn như béo phì, huyết áp cao và nồng độ cholesterol cao.
Tập thể dục thường xuyên
Một chiến lược khác để duy trì sức khỏe não bộ lâu dài là tập thể dục thường xuyên. Tập thể dục, đặc biệt là các bài tập tim mạch từ 30 phút mỗi ngày là một trong những điều nên làm để giữ cho não bộ khỏe mạnh.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt động aerobic giúp tăng lưu lượng máu đến não, giảm viêm và thúc đẩy tính dẻo dai của thần kinh, tức khả năng thích nghi, học hỏi và xử lý các thử thách mới của não bộ.
Trong khi đó các bài tập kháng lực như nâng tạ có thể giúp chống lại tình trạng teo não liên quan đến bệnh Alzheimer và làm chậm quá trình tiến triển của chứng sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi.
Tuy nhiên không có bài tập nào là hoàn hảo nhất để duy trì sức khỏe não bộ. Bạn nên lựa chọn các hoạt động thể chất mà bạn yêu thích và có khả năng duy trì lâu dài, cho dù đó là đi bộ, đạp xe, chạy bộ, nâng tạ, chơi quần vợt hay tập pilates.
Duy trì kết nối xã hội
Việc dành thời gian cho gia đình và bạn bè không chỉ giúp cải thiện tâm trạng tức thời. Các tương tác xã hội còn có thể mang lại lợi ích cho não bộ bằng cách thúc đẩy tính dẻo của thần kinh và tăng cường dự trữ nhận thức, khả năng duy trì chức năng của não bộ do những thay đổi do lão hóa và quá trình thoái hóa thần kinh.
Ngược lại, tình trạng thiếu kết nối xã hội kéo dài có thể dẫn đến nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ, theo một nghiên cứu tổng quan vào năm 2023.
Chơi các trò chơi trí tuệ
Việc duy trì sự năng động cho não bộ khi lớn tuổi là yếu tố quan trọng để não bộ khỏe mạnh theo thời gian. Một trong những cách để thực hiện điều này là chơi các trò chơi.
Trò chơi giải ô chữ mang lại hiệu quả cao trong việc kích hoạt các mạng lưới ngôn ngữ, trí nhớ dài hạn và khả năng nhận diện quy luật. Trên thực tế, một nghiên cứu năm 2022 chỉ ra rằng giải ô chữ có thể giúp cải thiện trí nhớ và bảo vệ chức năng nhận thức theo thời gian.
Trò chơi xếp hình cũng có thể mang lại nhiều lợi ích. Một nghiên cứu năm 2018 chỉ ra rằng chúng giúp cải thiện trí nhớ, khả năng suy luận, sự linh hoạt trong nhận thức (khả năng thích ứng với thay đổi) và khả năng xử lý thông tin thị giác - không gian (khả năng nhận biết và tương tác với môi trường xung quanh).
Các trò chơi này đòi hỏi não bộ phải thực hiện đồng thời nhiều quá trình phức tạp, chẳng hạn như quan sát tổng thể bức tranh, nhận diện các họa tiết và xác định vị trí chính xác cho từng mảnh ghép.
Các chuyên gia cho biết trò chơi sẽ mang lại lợi ích tốt nhất cho sức khỏe não bộ khi chúng có độ thử thách nhất định, nhưng không gây quá nhiều ức chế, được chơi đều đặn và kéo dài ít nhất 30 phút mỗi lần.
