Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Hoàng Anh, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bệnh “sốt đất” không phải là bệnh mới, tên khoa học là Melioidosis, hay Whitmore. Đây là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra, tồn tại phổ biến trong đất ẩm và nguồn nước bị ô nhiễm.
Theo các báo cáo dịch tễ gần đây từ Thái Lan, hàng trăm ca mắc đã được ghi nhận chỉ trong vài tháng đầu năm, với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn hoặc có bệnh nền đi kèm.
Bác sĩ Hoàng Anh giải thích bệnh “sốt đất” không giống nhiều bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, mà nó chủ yếu xâm nhập vào cơ thể qua tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Vi khuẩn có thể đi qua các vết trầy xước nhỏ trên da khi người dân làm ruộng, tiếp xúc bùn đất, hoặc qua đường hô hấp khi hít phải bụi đất chứa mầm bệnh.
Trong một số trường hợp, việc sử dụng nguồn nước chưa được xử lý cũng có thể là đường lây. Chính vì vậy, bệnh thường gặp ở người lao động nông nghiệp, công nhân môi trường, hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước tự nhiên.
Biểu hiện lâm sàng của bệnh “sốt đất” rất đa dạng, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ hoặc đau đầu – những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh sang các thể nặng như viêm phổi với ho, khó thở, đau ngực; hoặc nhiễm trùng huyết với biểu hiện sốc, tụt huyết áp, rối loạn tri giác.
Một đặc điểm đáng chú ý là vi khuẩn có khả năng tạo ổ áp xe ở nhiều cơ quan như gan, lách, phổi, thậm chí lan rộng toàn thân nếu không được kiểm soát kịp thời.
Bác sĩ lưu ý nhóm nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm người mắc tiểu đường, bệnh thận mạn, bệnh gan, nghiện rượu hoặc suy giảm miễn dịch. Ở những người này, khả năng đề kháng kém khiến vi khuẩn dễ dàng phát triển và gây tổn thương nghiêm trọng.
Bác sĩ Hoàng Anh cho biết, điều trị bệnh không đơn giản và đòi hỏi phác đồ kháng sinh kéo dài. Giai đoạn đầu thường sử dụng nhóm kháng sinh mạnh, truyền tĩnh mạch để kiểm soát nhiễm trùng cấp tính, sau đó chuyển sang giai đoạn duy trì bằng thuốc uống trong nhiều tuần đến vài tháng nhằm tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn và ngăn tái phát. Việc bỏ dở điều trị hoặc dùng thuốc không đủ liều là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh tái phát hoặc trở nặng.
Trong bối cảnh bệnh có diễn biến phức tạp ở khu vực, bác sĩ Hoàng Anh nhấn mạnh việc phòng ngừa được xem như một biện pháp quan trọng. Người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn hoặc làm việc trong môi trường đất ẩm, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bùn đất khi có vết thương hở, sử dụng đồ bảo hộ như ủng và găng tay khi lao động. Việc rửa tay, tắm rửa sạch sẽ sau khi tiếp xúc với môi trường nguy cơ và sử dụng nguồn nước an toàn là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt kéo dài, ho, khó thở hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Theo quyết định hôm 14/5, hai sản phẩm bị thu hồi gồm MesoInstitute Hair Repair Hair Solution và Pressensa Quality Dermal Solutions Defencextra 80+ SPF. Cơ quan chức năng xác định các sản phẩm này có công thức không đúng với hồ sơ công bố đã được phê duyệt, đồng thời nội dung ghi công dụng trên nhãn không phù hợp với hồ sơ đăng ký.
Cục Quản lý Dược yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành thông báo tới các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm ngừng ngay việc phân phối và sử dụng hai sản phẩm trên, đồng thời trả lại cho đơn vị cung ứng. Các địa phương cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo quy định.
Doanh nghiệp có trách nhiệm gửi thông báo thu hồi tới toàn bộ hệ thống phân phối, tiếp nhận sản phẩm hoàn trả và tổ chức thu hồi, tiêu hủy toàn bộ lô mỹ phẩm không đáp ứng quy định. Báo cáo kết quả thu hồi phải gửi về Cục Quản lý Dược trước ngày 10/6.
Sở Y tế TP HCM được giao giám sát quá trình thu hồi của doanh nghiệp và báo cáo kết quả về Bộ Y tế trước ngày 15/6.
Đồng thời, Cục Quản lý Dược thu hồi số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm đối với hai sản phẩm trên. Công ty này cũng bị tạm ngừng xem xét và tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm mỹ phẩm trong thời gian 6 tháng.
Theo số liệu từ Statista, thị trường mỹ phẩm Việt Nam năm 2024 ước đạt quy mô hơn 2,4 tỷ USD, với 90% là hàng nhập khẩu, đặt ra thách thức lớn trong công tác quản lý chất lượng. Từ đầu năm đến nay, Bộ Y tế liên tục thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm kém chất lượng. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang siết chặt kiểm soát thị trường dược, mỹ phẩm trước vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật.
>>> Vì sao ngộ độc bánh mì dễ xảy ra mùa nóng? Bác sĩ chỉ ra nguyên nhân
Bánh mì là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển do chứa nhiều dinh dưỡng, độ ẩm cao và dễ nhiễm chéo, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng. Các bác sĩ khuyến cáo nên ăn sớm sau khi chế biến và không tự ý dùng thuốc khi nghi ngộ độc thực phẩm.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết trong các vụ ngộ độc bánh mì, pate và xốt mayonnaise là những thành phần thường chứa “độc tố thầm lặng” nhất. Do chứa nhiều dinh dưỡng và độ ẩm cao, chúng là môi trường lý tưởng để các loại vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, Listeria, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus và độc tố Botulinum (từ vi khuẩn Clostridium botulinum) sinh sôi mà không làm thay đổi mùi vị thức ăn.
Bên cạnh 2 thành phần vừa nêu trên, chả lụa, thịt nguội, xíu mại cũng đóng góp vào nguy cơ ngộ độc do dễ nhiễm khuẩn Salmonella hoặc Bacillus cereus nếu là hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc hoặc bảo quản lạnh sai cách.
Ngoài ra, rau sống, dưa leo, đồ chua cũng thường gây nhiễm khuẩn đường ruột từ nước tưới, đất trồng hoặc không được rửa sạch bằng nước kháng khuẩn trước khi kẹp vào bánh. Vỏ bánh mì có tỷ lệ gây ngộ độc thấp nhất, trừ khi bị ẩm mốc lâu ngày sinh ra độc tố vi nấm (Mycotoxin) gây hại cho gan.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết để hạn chế nguy cơ ngộ độc bánh mì mùa nóng, người dân nên chọn mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm vệ sinh.
Trước khi ăn, cần kiểm tra thực phẩm bằng cảm quan. Nếu bánh mì hoặc phần nhân có mùi lạ, vị chua, đổi màu hay dấu hiệu bất thường thì không nên sử dụng.
Các chuyên gia khuyến cáo bánh mì nên được ăn trong vòng 2 - 3 giờ sau khi chế biến. Nếu để quá lâu ở nhiệt độ phòng, nhất là trong thời tiết nóng, vi khuẩn có thể phát triển nhanh và sinh độc tố gây ngộ độc.
Ngoài ra, không nên ăn bánh mì để qua đêm hoặc chỉ hâm nóng sơ rồi dùng lại. Việc hâm nóng có thể diệt một phần vi khuẩn nhưng không loại bỏ được độc tố đã hình thành. Nếu cần bảo quản, nên tách riêng bánh và nhân, để trong ngăn mát tủ lạnh và dùng trong vòng 24 giờ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Theo bác sĩ Tố Hi, một sai lầm phổ biến khi bị ngộ độc thực phẩm là tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy ngay khi đau bụng hoặc đi ngoài. Trong nhiều trường hợp nhiễm khuẩn tiêu hóa, tiêu chảy là phản ứng giúp cơ thể đào thải vi khuẩn và độc tố; dùng thuốc không phù hợp có thể khiến vi khuẩn lưu lại lâu hơn trong ruột.
Tuy nhiên, người bệnh cũng không nên để tiêu chảy kéo dài. Nếu đi ngoài nhiều lần kèm mất nước, sốt, nôn ói hoặc đau bụng dữ dội, cần đi khám để tránh biến chứng.
Ngoài ra, nhiều người còn tự ý dùng kháng sinh dù không phải trường hợp ngộ độc nào cũng cần. Việc dùng sai có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Bác sĩ Tố Hi lưu ý, mất nước và rối loạn điện giải là nguyên nhân khiến ngộ độc trở nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Vì vậy, cần bù nước đúng cách, nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng; nên đi khám sớm nếu sốt cao, tiêu chảy kéo dài, đi ngoài ra máu, nôn liên tục, chóng mặt hoặc lừ đừ, mệt nhiều.
Ngày 9-4, ông Nguyễn Chí Thanh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hà Tĩnh, cho biết ngành y tế và chính quyền địa phương đang tập trung toàn lực để khoanh vùng, không để dịch sốt xuất huyết Dengue lan rộng. Đồng thời thực hiện tốt công tác thu dung, khám và điều trị cho bệnh nhân.
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, từ ngày 3-4 đến nay, trên địa bàn tổ dân phố Hợp Tiến (phường Vũng Áng) xuất hiện 4 trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue. Đây được xác định là ổ dịch sốt xuất huyết Dengue đầu tiên trên địa bàn tỉnh từ đầu năm đến nay.
Bệnh nhân mắc đầu tiên là N.T.L.A. (28 tuổi, ngụ tổ dân phố Hợp Tiến, phường Vũng Áng). Ngày 3-4, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng sốt cao trên 38 độ C, kèm theo đau đầu dữ dội, chán ăn; đau cơ, đau khớp, đau nhức hai hố mắt.
Bệnh nhân đến một cơ sở y tế tại địa phương thăm khám, làm test nhanh sốt xuất huyết cho kết quả dương tính với NS1Ag. Đến ngày 7-4, tại tổ dân phố Hợp Tiến ghi nhận thêm 3 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết có kết quả dương tính với NS1Ag.
Ngay sau khi có thông tin về trường hợp mắc sốt xuất huyết, lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh phối hợp với chính quyền địa phương triển khai khẩn cấp các biện pháp phòng, chống dịch nhằm không để dịch lây lan ra diện rộng.
Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hà Tĩnh đề nghị trạm y tế và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền các biện pháp phòng, chống dịch trên hệ thống loa phát thanh.
Tăng cường giám sát, yêu cầu các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ đến ngay cơ sở y tế để được theo dõi, điều trị kịp thời; giám sát chặt chẽ các hộ dân quanh khu vực nhà bệnh nhân, tổ chức chiến dịch, huy động người dân ra quân làm vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy để phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết.
Yêu cầu Trạm y tế phường Vũng Áng tiến hành phun thuốc diệt muỗi trưởng thành cho tất cả các hộ dân trong bán kính 200m kể từ nhà có bệnh nhân. Khuyến cáo người dân chủ động diệt muỗi, lăng quăng tại hộ gia đình, theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế khi có triệu chứng nghi ngờ.
