Đi giữa làng cổ Lộc Yên, xã Tiên Cảnh, H.Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là xã Thạnh Bình, TP.Đà Nẵng), du khách dễ dàng bắt gặp những ngõ đá quanh co len lỏi qua các khu vườn lâu năm. Những viên đá núi đủ kích cỡ được xếp chồng khéo léo thành bờ tường, cổng ngõ và lối đi mà không hề sử dụng xi măng hay bất kỳ chất kết dính hiện đại nào. Qua hàng trăm năm, lớp rêu xanh phủ kín mặt đá khiến khung cảnh nơi đây mang vẻ đẹp huyền ảo như bước ra từ một bức tranh thủy mặc.
Nhiều đoạn ngõ chỉ vừa đủ cho hai người tránh nhau. Hai bên là những khu vườn thanh trà, măng cụt, lòn bon, sầu riêng xanh mát quanh năm. Mỗi sáng sớm, khi ánh nắng len qua màn sương mỏng, cả không gian như chìm trong sắc xanh dịu dàng của rêu đá và cây lá.
Theo người dân địa phương, hệ thống ngõ đá ở Lộc Yên được hình thành từ nhiều thế hệ trước. Người xưa tận dụng đá chẻ, đá mồ côi từ núi rồi gùi từng viên về xếp thủ công. Không có bản vẽ hay máy móc hỗ trợ, mọi công đoạn đều dựa vào kinh nghiệm và sự am hiểu địa hình.
Ông Nguyễn Đình Sửu (78 tuổi), một người gắn bó cả đời với làng cổ, cho biết bí mật lớn nhất của những ngõ đá nằm ở tri thức dân gian được truyền lại qua nhiều thế hệ. “Người xưa hiểu đất, hiểu nước nên đặt viên nào cũng chắc chắn. Không dùng vữa nhưng đá vẫn bền hàng trăm năm”, ông Sửu nói.
Vùng đất này vốn có địa hình đồi dốc, mùa mưa thường xuyên hứng chịu những trận nước lớn từ trên cao đổ xuống. Chính các khe hở tự nhiên giữa những viên đá lại trở thành hệ thống thoát nước hiệu quả. Nước len qua kẽ đá thay vì dồn lực trực tiếp vào bờ tường, nhờ đó giảm xói mòn và bảo vệ đất canh tác phía sau. Không chỉ vậy, những bức tường đá “không vữa” còn có khả năng tự điều chỉnh khi địa chất thay đổi hoặc nhiệt độ giãn nở. Nếu một viên đá bị xê dịch, toàn bộ kết cấu sẽ tự cân bằng lại thay vì nứt vỡ như tường xây xi măng hiện đại. “Mỗi con ngõ đều được tính toán phù hợp với hướng nước chảy. Nhờ vậy qua bao trận bão lũ, hệ thống ngõ đá vẫn gần như nguyên vẹn”, ông Sửu chia sẻ.
Không chỉ mang giá trị kiến trúc, những ngõ đá ở làng cổ Lộc Yên còn gắn với nhiều câu chuyện kỳ bí được người dân truyền tai nhau suốt nhiều đời. Nhiều người cao tuổi kể rằng có những đoạn ngõ dù trải qua hàng chục trận lũ lớn vẫn không hề xê dịch, trong khi nhiều công trình xây dựng hiện đại quanh vùng lại nhanh chóng xuống cấp. Điều này khiến không ít người tò mò về kỹ thuật xếp đá của cư dân xưa.
Nhiệt độ tại các ngõ đá cũng luôn thấp hơn khu vực bên ngoài, thật lạ. Giữa mùa hè oi bức, chỉ cần bước vào những lối đi phủ rêu xanh và rợp bóng cây là có thể cảm nhận rõ hơi mát dịu lan tỏa khác thường. Bà Nguyễn Thị Tuyền (80 tuổi), đã sống trọn đời ở Lộc Yên, cho rằng bí mật ấy nằm ở sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên. “Người xưa không phá núi làm đường mà tận dụng địa hình có sẵn. Đá giữ hơi lạnh, cây cối che nắng nên ngõ lúc nào cũng mát. Rêu mọc lên như một lớp áo bảo vệ cho đá. Tất cả hòa vào nhau rất tự nhiên”, bà Tuyền nói.
Theo bà Tuyền, hệ thống ngõ đá còn gắn liền với những ngôi nhà cổ bằng gỗ mít có tuổi đời gần 200 năm trong làng. Trước đây, người dân quan niệm ngõ đá không chỉ là đường đi mà còn là “mạch sống” kết nối các gia đình. Vì vậy, mỗi khi sửa sang hay xếp thêm đá, mọi người đều làm rất cẩn trọng để không phá vỡ cấu trúc cũ.
Người dân Lộc Yên từ bao đời nay sống chủ yếu bằng nghề làm vườn. Những khu vườn được quy hoạch theo triền dốc với cây lớn xen cây nhỏ, vừa tạo bóng mát vừa giữ độ ẩm cho đất. Trong tổng thể ấy, hệ thống ngõ đá đóng vai trò như “xương sống” kết nối từng khu vườn, từng mái nhà. “Điều quan trọng nhất không phải biến Lộc Yên thành nơi du lịch đông đúc, mà là giữ được hồn cốt làng quê. Nếu ngõ đá bị thay bằng đường bê tông, nhà cổ thành quán xá thì Lộc Yên sẽ không còn là Lộc Yên nữa”, bà Tuyền trầm ngâm.
Ông Trần Ngọc Tài, Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Bình, cho biết nhiều nhà nghiên cứu văn hóa đánh giá hệ thống ngõ đá ở làng cổ Lộc Yên không chỉ là di sản kiến trúc mà còn là minh chứng sinh động cho tri thức dân gian của cư dân miền trung du. Những ngõ đá phản ánh cách con người thích nghi với địa hình, khí hậu và xây dựng cộng đồng bền vững từ hàng trăm năm trước.
Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Bình cho rằng, bí mật lớn nhất của những ngõ đá có lẽ không nằm ở kỹ thuật xếp đá hay tuổi đời hàng trăm năm, mà nằm ở cách người dân nơi đây gìn giữ ký ức quê hương qua từng lớp rêu phong của thời gian. Qua bao biến động, chúng vẫn âm thầm tồn tại như một lời nhắc nhở về lối sống bền vững, về sự khéo léo và tinh thần gìn giữ cội nguồn của cư dân xứ Quảng. Khi nhiều làng quê truyền thống đang dần biến mất bởi tốc độ đô thị hóa, việc làng cổ Lộc Yên vẫn giữ được gần như nguyên vẹn hệ thống ngõ đá cổ là điều đặc biệt quý giá. Ông gọi đó là công trình kiến trúc dân gian, và hơn thế, là ký ức sống động về một lối sống bền vững, hài hòa với thiên nhiên của người xưa.
Sở Xây dựng Hà Nội vừa phát thông báo về việc điều chỉnh tổ chức giao thông nút giao Láng Hạ - Giảng Võ - La Thành để thi công xây dựng cầu vượt nút giao Láng Hạ - Giảng Võ dự án đường vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục).
Cụ thể, Hà Nội điều chỉnh phương án tổ chức giao thông nút giao Láng Hạ - Giảng Võ - La Thành bằng đèn tín hiệu sang tổ chức giao thông nút giao tự hành.
Các xe di chuyển qua nút giao theo các hướng bằng hệ thống đường tạm vành đai 1, vạch sơn, biển báo chỉ dẫn giao thông và các điểm quay đầu tại các vị trí điểm mở dải phân cách trên tuyến đường Giảng Võ; đường Láng Hạ và đường tạm vành đai 1.
Thời gian thực hiện: từ 22h ngày 12-6 đến khi có thông báo tiếp theo.
Hà Nội yêu cầu chỉ được phép rào chắn khu vực nút giao sau khi đã hoàn thiện công tác thi công hạ tầng để không ảnh hưởng đến các tuyến xe buýt tại khu vực. Đồng thời đơn vị thi công phải thực hiện di chuyển hệ thống đèn tín hiệu giao thông, camera giám sát giao thông theo kiến nghị của Công an TP trước khi rào chắn.
Sau một ngày xét xử, sáng 21.5, đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội đã nêu quan điểm, đề nghị mức án đối với 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga, cùng 32 bị cáo khác trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm và một số đơn vị liên quan.
Theo đại diện Viện kiểm sát, các bị cáo từng là lãnh đạo, cán bộ của Cục An toàn thực phẩm đã có hành vi tạo cơ chế xin - cho để nhận hối lộ. Hành vi này là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm hoạt động quản lý Nhà nước và làm giảm niềm tin của nhân dân. Ngoài ra, sai phạm còn diễn ra trong thời gian dài, có sự cấu kết từ các lãnh đạo quản lý nhà nước đến chuyên viên.
"Sai phạm gây hệ lụy xấu, đe dọa tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng nên cần có hình phạt nghiêm khắc cho các bị cáo", đại diện Viện kiểm sát nêu.
Tuy nhiên, khi xét kháng cáo, Viện kiểm sát thấy rằng các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ mới và hậu quả của vụ án đã được khắc phục. Họ cũng có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác điều tra nên đề nghị giảm án cho các bị cáo.
Từ đó, đại diện Viện kiểm sát đề nghị tòa cấp phúc thẩm giảm cho ông Phong từ 4 - 5 năm tù (án sơ thẩm 20 năm), giảm cho bà Nga 2 - 3 năm (án sơ thẩm 15 năm).
Các bị cáo còn lại, được đề nghị án thấp nhất là án phạt tù nhưng cho hưởng án treo đến cao nhất là giảm 3 - 4 năm tù.
Ngoài ra, do hậu quả vụ án đã được khắc phục toàn bộ, đại diện Viện kiểm sát còn đề nghị giảm 3 - 4 tháng tù cho 8 bị cáo không có kháng cáo.
Theo hồ sơ vụ án, từ 2018 - 2025, các lãnh đạo, cựu lãnh đạo, cán bộ Cục An toàn thực phẩm và một số cá nhân, doanh nghiệp đã có hành vi đưa, nhận hối lộ với số tiền rất lớn. Tiêu cực xảy ra trong quá trình thực hiện 3 thủ tục về thẩm định, cấp phép.
Thứ nhất là việc thẩm xét hồ sơ cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm. Lợi dụng khó khăn, bất cập của quy định, các bị can tại Cục An toàn thực phẩm nhiều lần gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, kéo dài thời hạn.
Để "lọt cửa", các cá nhân, doanh nghiệp đã chi ngoài từ 5 - 10 triệu đồng/hồ sơ. Việc đưa, nhận tiền được chuyên viên báo cáo với trưởng phòng, trưởng phòng lại báo cáo cho cục trưởng biết và đồng ý.
Thứ hai là việc thẩm xét hồ sơ cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo. Từ tháng 8.2018, sau khi được phân công ký giấy xác nhận, bà Trần Việt Nga (khi đó là phó cục trưởng) đã chỉ đạo cấp dưới quán triệt cơ chế thu tiền ngoài mức phí nộp theo quy định để chuyển cho mình ít nhất 2 triệu đồng/hồ sơ.
Nhận lệnh, các chuyên viên thuộc Cục An toàn thực phẩm đề nghị phía doanh nghiệp nộp hồ sơ xác nhận quảng cáo phải chi từ 4 - 9 triệu đồng/hồ sơ thì mới được hướng dẫn, tạo điều kiện.
Sai phạm còn xảy ra khi thực hiện thủ tục thẩm định, hậu kiểm, cấp giấy chứng nhận GMP. Nhận tiền, cựu lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm đã ưu ái, bỏ qua một số tồn tại cho doanh nghiệp.
Với hành vi như đã nêu, các bị cáo tại Cục An toàn thực phẩm đã nhận hối lộ tổng cộng hơn 107 tỉ đồng. Trong đó, ông Phong hưởng lợi gần 44 tỉ đồng, còn bà Nga hưởng lợi hơn 8 tỉ đồng.
Ngày 20/5, đoàn công tác liên ngành tỉnh Vĩnh Long đến khảo sát, kiểm tra và bàn giải pháp cấp bách bảo vệ vườn chim tại ấp Gia Kiết, xã Trà Côn.
Hơn 20 năm trước, khu vườn rộng 1,8 ha của gia đình ông Hai Chìa được canh tác theo hướng tự nhiên, dần thu hút nhiều loài chim, cò kéo về sinh sống. Gia đình quyết định giữ lại làm nơi trú ngụ cho chim hoang dã.
Hiện vườn có khoảng 5.000-6.000 cá thể chim, cò như sáo, vạc, cò trắng, quắm đen, còng cọc... Trong đó có hơn 2.000 cò ốc - loài chim quý hiếm thuộc họ Hạc, nằm trong danh mục được bảo vệ nghiêm ngặt của Sách đỏ.
Tuy nhiên vài năm gần đây, tình trạng săn bắn trộm chim quanh khu vực diễn ra thường xuyên. Vợ qua đời, con cái ở xa, một mình ông Hai Chìa không đủ sức bảo vệ nên nhiều lần cầu cứu chính quyền.
Ông Hai Chìa nói sau khi báo chí và mạng xã hội phản ánh, lực lượng công an và địa phương tăng cường tuần tra nên tình trạng săn bắn đã giảm. Lão nông 80 tuổi mong tỉnh có giải pháp lâu dài để bảo vệ đàn chim, phục vụ giáo dục và bảo tồn đa dạng sinh học.
Ông Nguyễn Văn Nhiều, Phó chủ tịch UBND xã Trà Côn, cho biết địa phương luôn chủ trương duy trì vườn chim Hai Chìa nhưng nguồn lực hạn chế nên đề nghị tỉnh hỗ trợ công tác quản lý, bảo vệ.
Làm việc với gia đình ông Hai Chìa, Trung tá Nguyễn Văn Bé Năm, Phó phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Vĩnh Long, cho biết thượng tướng Nguyễn Văn Long, thứ trưởng Bộ Công an, đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và Công an tỉnh sớm làm rõ, xử lý nghiêm nạn săn bắn chim.
Theo Trung tá Năm, công an đã mời 8 người nghi vấn lên làm việc, bước đầu họ thừa nhận có săn bắn chim gần khu vườn. Công an tỉnh sẽ tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định và phối hợp triển khai kế hoạch phòng chống săn bắt động vật hoang dã.
Trong khi đó, ông Thạch Bồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, nhận định vườn chim Hai Chìa là điểm nhấn sinh thái đặc biệt, có thể phát triển du lịch địa phương.
"Sở sẽ xây dựng đề án phát triển du lịch đối với vườn chim này", ông Bồi nói.
Ông Trần Trương Giang, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, trưởng đoàn công tác, cho biết tỉnh sẽ huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ bảo vệ vườn chim như gia cố hàng rào, lắp camera an ninh và kiểm soát các khu vực nguy hiểm.
