Mùa này, đường lên xã vùng cao Trà Linh (TP.Đà Nẵng) quanh co giữa những tầng mây trắng đục. Càng lên cao, rừng nguyên sinh càng dày đặc, nhiệt độ giảm nhanh, hơi nước phủ kín những triền núi. Giữa màu xanh thẫm ấy, những vườn sâm nằm nép mình dưới tán cây cổ thụ, được che phủ cẩn thận bằng lưới, hàng rào và cả những chòi canh dựng tạm bằng gỗ rừng.
Trong căn chòi nhỏ lợp tôn ở vườn sâm gốc Tắk Ngo (thôn 2, xã Trà Linh), anh Hồ Văn Rủi (41 tuổi), người có nhiều năm trồng và bảo vệ sâm, vừa nhóm bếp vừa kể về những đêm trắng giữa đại ngàn. Ngoài trời, mưa rừng rả rích đập lên mái tôn lạnh buốt. “Có thời điểm giá sâm tăng dữ lắm, một ký sâm giá 120 – 150 triệu đồng. Người lạ tìm lên núi ngày càng nhiều. Mình phải chia nhau trực đêm, ngủ cạnh vườn, nghe động là bật dậy soi đèn đi kiểm tra”, anh Rủi nói.
Vườn sâm gốc Tắk Ngo là nơi bảo tồn và cung cấp sâm giống, hiện có 4 nhân viên trực chiến ngày đêm. Nghề canh sâm không có giờ giấc. Ban ngày kiểm tra đất, chống sâu bệnh; ban đêm tuần tra liên tục. Có những hôm mưa lớn kéo dài, cả nhóm khoác áo mưa đi từng luống kiểm tra nước có tràn vào gốc hay không. “Sâm rất khó tính, chỉ cần đất úng hoặc nhiệt độ thay đổi mạnh là có thể chết hàng loạt. Người ngoài nhìn cây sâm nhỏ xíu tưởng dễ trồng, nhưng để có một củ sâm 10 năm tuổi là cả quá trình giữ rừng, giữ đất và giữ luôn cả sự kiên nhẫn của mình”, anh Rủi cười, bàn tay chai sần liên tục gạt tàn lửa khỏi bếp củi.
Giữa cái lạnh dưới tán rừng già, những vườn sâm hiện lên như một thế giới biệt lập. Không tiếng xe máy, không sóng điện thoại ổn định, chỉ có tiếng gió hú và mùi đất ẩm ngai ngái. Người canh sâm sống lặng lẽ hàng tháng trời giữa không gian ấy.
Chàng trai Hồ Văn Thật (26 tuổi), người Xê Đăng, đang chăm sóc hàng trăm héc ta sâm cho một doanh nghiệp, kể rằng có thời gian anh gần như ở hẳn trên núi suốt mùa mưa. “Đêm ở đây lạnh lắm, nhiều hôm xuống dưới 10 độ C là bình thường. Nhưng sợ nhất không phải lạnh mà là… bị mất sâm. Chỉ cần sơ hở một đêm thôi là công sức mấy chục năm coi như mất trắng”, Thật nói.
Theo Thật, nạn trộm sâm hiện nay tinh vi hơn trước. Kẻ gian thường men theo đường rừng vào ban đêm, thậm chí có người giả làm khách tham quan để dò đường. Vì vậy, các vườn sâm luôn giữ bí mật vị trí, hạn chế người lạ tiếp cận. “Nhiều khi nghe chó sủa giữa đêm là cả nhóm bật dậy cầm đèn pin đi kiểm tra. Có lần phát hiện dấu chân lạ quanh hàng rào, tụi mình thức trắng tới sáng”, anh kể.
Thật cùng các cộng sự cũng vất vả đối phó lũ chuột rừng. Quanh vườn sâm luôn đặt hàng trăm bẫy để ngăn loài gặm nhấm phá hoại. “Chuột không bao giờ ngủ. Chỉ cần lơ là là chúng tràn vào cắn sâm. Anh em phải tạo cả một “ma trận bẫy” quanh vườn”, Thật bộc bạch.
Ngăn trộm cắp, người canh giữ sâm còn mang trên vai nhiệm vụ giữ rừng. Bởi muốn sâm sống được thì rừng phải còn nguyên. Tán rừng càng dày, đất càng ẩm và lạnh, cây sâm càng phát triển tốt. Ở Trà Linh, người dân có một quy ước bất thành văn: mất rừng là mất sâm. Vì vậy, người trồng sâm đồng thời trở thành “người giữ rừng”, tuần tra, ngăn chặn khai thác gỗ trái phép và bảo vệ hệ sinh thái nguyên sinh.
Ông Nguyễn Đức Ánh, chủ một vườn sâm ở Trà Linh, cho biết có những khu vườn trị giá hàng trăm đến hàng nghìn tỉ đồng nằm giữa rừng sâu. “Nếu không có những người bám rừng ngày đêm, thì không thể có vườn sâm nào tồn tại. Họ vừa làm vườn, vừa làm bảo vệ, vừa giữ rừng. Công việc rất cực nhọc nhưng cũng rất quan trọng”, ông Ánh nói.
Theo ông Ánh, nhiều thanh niên địa phương chọn ở lại quê để làm nghề trồng và canh sâm thay vì rời núi xuống thành phố. Điều này đang tạo ra thay đổi lớn trong đời sống vùng cao, giúp kinh tế ổn định hơn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về lực lượng bảo vệ. “Ngày trước người dân chỉ sống nhờ nương rẫy. Bây giờ cây sâm giúp bà con có thu nhập ổn định hơn. Nhưng muốn giữ được nghề thì phải giữ được đội ngũ canh sâm – những người hiểu rừng và sống cùng rừng”, ông Ánh chia sẻ.
Ông Nguyễn Hữu Quang, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Trà Linh, cho biết chính quyền địa phương hiện phối hợp với người dân để tăng cường bảo vệ vùng sâm, đồng thời xây dựng các tổ tự quản giữ rừng, giữ vườn sâm. “Người canh sâm có vai trò rất đặc biệt. Họ không chỉ bảo vệ tài sản cho gia đình, cho Nhà nước và cho doanh nghiệp mà còn góp phần giữ gìn thương hiệu sâm Ngọc Linh và bảo vệ hệ sinh thái rừng nguyên sinh. Có thể nói, họ là những người giữ “quốc bảo” giữa đại ngàn”, ông Quang nhấn mạnh.
Sự phát triển của cây sâm mở ra hướng đi mới cho kinh tế miền núi, nhưng đi kèm là nguy cơ tranh chấp, trộm cắp và xâm hại rừng. Vì vậy, bảo vệ vùng sâm phải được xem như bảo vệ một tài nguyên đặc biệt của quốc gia. “Từ cây dược liệu mọc tự nhiên trong rừng sâu, sâm Ngọc Linh nay trở thành sinh kế của hàng trăm hộ dân miền núi. Nhiều gia đình thoát nghèo, xây nhà, cho con học đại học nhờ loại sâm này. Nhưng giá trị kinh tế càng lớn thì áp lực bảo vệ càng nặng nề”, ông Quang chia sẻ.
Đêm trên đỉnh Ngọc Linh xuống rất nhanh. Mưa lạnh phủ kín những mái chòi cheo leo bên sườn núi. Những người canh sâm lại nhóm lửa, chuẩn bị cho một vòng tuần tra mới. Ở nơi mà một gốc sâm có giá bằng cả gia tài, sự bình yên chưa bao giờ là điều dễ dàng.
Bộ Nội vụ vừa có văn bản trả lời Sở Nội vụ TP.HCM về việc tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách làm công chức.
Theo Bộ Nội vụ, tại kết luận 163 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã cho phép kéo dài việc sử dụng cán bộ không chuyên trách phù hợp với thời điểm sắp xếp lại thôn, tổ dân phố (trước 31-5-2026).
Do đó trường hợp được cấp có thẩm quyền bố trí hoạt động không chuyên trách ở khu phố, thôn, tổ dân phố (sau 1-7-2025), nếu đáp ứng được tiêu chuẩn, điều kiện quy định tại nghị định 170/2025 sẽ thuộc trường hợp để xem xét, tiếp nhận vào làm công chức.
Cũng theo Bộ Nội vụ, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã đã được giải quyết chính sách, chế độ theo nghị định 154/2025 không thuộc trường hợp để tiếp nhận làm công chức.
Trường hợp người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã đã được giải quyết chính sách, chế độ theo nghị định 154/2025 đăng ký dự tuyển công chức, bộ đề nghị Sở Nội vụ TP.HCM hướng dẫn đăng ký thi tuyển làm công chức.
Ngoài ra tại nghị định 154/2025 quy định trường hợp tinh giản biên chế nếu được bầu cử, tuyển dụng lại vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong thời gian 60 tháng kể từ ngày thực hiện tinh giản biên chế thì phải hoàn trả số tiền trợ cấp đã nhận cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chi trả trợ cấp.
Trước đó Bộ Nội vụ cũng có công văn gửi các bộ, ngành, địa phương về thực hiện nhiệm vụ sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập.
Liên quan đến hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập, Bộ Nội vụ đề nghị các bộ quản lý ngành, lĩnh vực tập trung thực hiện các nhiệm vụ hoàn thiện thể chế theo phân công của Chính phủ tại nghị quyết 105 của Chính phủ.
Trong đó các đơn vị hoàn thiện quy định về tiêu chí, điều kiện hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập và định mức số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt đối với lĩnh vực sự nghiệp giáo dục và y tế.
Các nội dung này hướng đến bảo đảm tạo điều kiện thuận lợi trong thực hiện sắp xếp, tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.
Về sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, Bộ Nội vụ đề nghị tiếp tục rà soát, sắp xếp và thực hiện tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ.
Các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc văn phòng, cục thuộc bộ, cơ quan ngang bộ bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo đúng định hướng của Trung ương, yêu cầu tại công văn 59 và nghị quyết 105.
Với các đơn vị sự nghiệp công lập ở địa phương, bộ cũng đề nghị tiếp tục rà soát, sắp xếp và thực hiện tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập, trường học, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế thuộc phạm vi quản lý của UBND cấp tỉnh, cấp xã.
Việc sắp xếp này bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp tính chất đặc thù của ngành, lĩnh vực, đặc điểm của từng cấp, từng ngành tại địa phương.
Về đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các sở văn hóa - thể thao và du lịch, văn hóa và thể thao, nông nghiệp và môi trường, nội vụ, tư pháp, UBND cấp tỉnh căn cứ định hướng quy định tối đa số lượng đơn vị sự nghiệp công lập thuộc sở tại nghị quyết 105.
Cùng với đó là quy định của pháp luật về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập để quyết định việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các sở này theo thẩm quyền, bảo đảm phù hợp tình hình thực tế.
Các bộ, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo tổ chức triển khai kịp thời, bảo đảm thực hiện đầy đủ, đúng tiến độ nhiệm vụ được giao về sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập tại nghị quyết 105. Hoàn thành việc sắp xếp trong quý 3-2026.
Nhiều năm qua, không gian kinh tế của Cà Mau chủ yếu phát triển theo trục trung tâm - ven biển, trong khi khu vực phía tây vẫn còn dư địa lớn để khai thác hiệu quả hơn các lợi thế về nông nghiệp, thủy sản, thương mại và du lịch sinh thái.
Trong bối cảnh đó, việc hình thành các đô thị có khả năng kết nối vùng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo sự lan tỏa về kinh tế, giảm áp lực tập trung dân cư và dịch vụ vào khu vực trung tâm.
Theo điều chỉnh quy hoạch tỉnh Cà Mau thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đô thị Trần Văn Thời được xác định là đô thị chuyển tiếp, hướng đến đạt tiêu chí đô thị loại III, giữ vai trò trung tâm thương mại - dịch vụ và phát triển theo mô hình đô thị sinh thái đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây không chỉ là định hướng về mặt quy hoạch, mà còn là lời giải cho bài toán phát triển cân bằng giữa các khu vực trong tỉnh.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Trần Văn Thời có diện tích tự nhiên 134,41 km2, dân số hơn 56.400 người, mật độ khoảng 420 người/km2. Quy mô dân số cùng hệ thống hạ tầng được tích lũy qua nhiều năm với vai trò huyện lỵ tạo cho địa phương lợi thế khác biệt so với nhiều đơn vị hành chính khác.
Không nhiều địa phương ở Cà Mau cùng lúc sở hữu các hệ sinh thái mặn, lợ và ngọt. Chính sự đa dạng này tạo nên nền tảng cho mô hình phát triển kinh tế linh hoạt, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ở vùng ngọt hóa, người dân duy trì sản xuất lúa hai vụ kết hợp trồng hoa màu và nuôi cá đồng. Tại các khu vực chuyển đổi sinh thái, mô hình lúa - tôm tiếp tục phát huy hiệu quả nhờ tận dụng linh hoạt điều kiện nguồn nước.
Hiện tổng diện tích gieo trồng lúa của địa phương đạt hơn 10.450 ha, sản lượng trên 61.000 tấn mỗi năm. Tổng sản lượng thủy sản khoảng 11.000 tấn, trong đó sản lượng tôm đạt khoảng 8.000 tấn. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở quy mô sản xuất mà ở xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đến năm 2025, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 72,3% cơ cấu kinh tế của địa phương; riêng lĩnh vực dịch vụ chiếm gần 40%.
Những con số này cho thấy quá trình đô thị hóa đang diễn ra rõ nét và tăng trưởng trong tương lai sẽ không chỉ dựa vào nông nghiệp, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào thương mại, dịch vụ và các ngành kinh tế giá trị gia tăng cao.
Hiện địa phương có khoảng 1.200 hộ kinh doanh cá thể và 79 doanh nghiệp đang hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các chuỗi dịch vụ phục vụ sản xuất, tiêu dùng và kết nối giao thương trong khu vực.
Sự phát triển của một đô thị không chỉ được quyết định bởi quy mô dân số hay tốc độ đô thị hóa, mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối.
Nằm ở vị trí trung tâm khu vực phía tây, xã Trần Văn Thời đang hưởng lợi từ mạng lưới giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện với các tuyến Tắc Thủ - Rạch Ráng - Sông Đốc, tuyến đấu nối quốc lộ 1 tuyến bờ nam Sông Đốc và tuyến kết nối đầm Thị Tường.
Trong tương lai, khi tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi được đầu tư, không gian phát triển của khu vực phía tây Cà Mau sẽ tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện để các hoạt động thương mại, logistics và du lịch phát triển mạnh hơn.
Bên cạnh lợi thế hạ tầng, địa phương còn sở hữu đầm Thị Tường - một trong những đầm nước tự nhiên lớn của Đồng bằng sông Cửu Long. Đây không chỉ là tài nguyên sinh thái đặc sắc mà còn là yếu tố giúp định hình bản sắc riêng cho đô thị tương lai.
Kinh nghiệm từ nhiều địa phương cho thấy, quá trình đô thị hóa chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên nền tảng của lợi thế bản địa và khả năng liên kết vùng.
Với những điều kiện sẵn có về hạ tầng, quy mô dân số, vị trí địa lý và định hướng quy hoạch, phường Trần Văn Thời đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng.
Việc thành lập phường Trần Văn Thời vì thế không chỉ là thay đổi về mặt hành chính, mà còn là bước đi nhằm đồng bộ hóa mô hình quản lý với tốc độ đô thị hóa, tạo nền tảng để khu vực phía tây Cà Mau hình thành một không gian phát triển mới trong những năm tới.
Sáng 31.5, Công an phường Bắc Cam Ranh (Khánh Hòa) cho biết đang phối hợp với các đơn vị liên quan khám nghiệm hiện trường, thu thập dấu vết và xác minh danh tính một bộ xương người được phát hiện tại khu vực Bãi Ngắn.
Theo thông tin ban đầu, ngày 30.5, một số ngư dân khi ra khu vực gành đá tiếp giáp biển thuộc Bãi Ngắn thì phát hiện một thi thể đã phân hủy, liền báo cho chính quyền địa phương. Lực lượng Công an phường Bắc Cam Ranh cùng các đơn vị chức năng nhanh chóng có mặt tại hiện trường, phong tỏa khu vực và tiến hành các biện pháp nghiệp vụ.
Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận thi thể đã phân hủy, chỉ còn lại bộ xương cùng một số mảnh quần áo phai màu, mục nát. Nạn nhân được xác định là nam giới. Do vị trí phát hiện nằm ở khu vực gành đá hẻo lánh, tiếp giáp biển, ít người qua lại nên thời gian nạn nhân tử vong có thể đã từ nhiều ngày trước.
Hiện lực lượng chức năng đang khẩn trương khám nghiệm pháp y, kiểm tra dấu vết trên quần áo và các vật dụng xung quanh để xác định danh tính, nguyên nhân tử vong. Các cơ quan chức năng cũng rà soát danh sách người mất tích trên địa bàn tỉnh và các tỉnh lân cận trong thời gian gần đây để đối chiếu.
Công an phường Bắc Cam Ranh đề nghị người dân nếu có thông tin liên quan đến nạn nhân, cung cấp ngay cho cơ quan công an gần nhất để hỗ trợ điều tra, làm rõ.
