Bị phạt vì cố tình vượt đường sắt khi tàu sắp qua

Từng địa phương, bộ ngành đang tìm cách để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, câu chuyện ở TP.HCM là một điển hình.

Từ tờ trình của UBND TP.HCM, HĐND TP.HCM vừa thông qua danh mục 33 khu đất (đợt 1) dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT (xây dựng - chuyển giao) nhằm biến nguồn lực đất đai thành các công trình hạ tầng chiến lược, công trình trọng điểm cần thiết cho sự phát triển mới của TP.

Đáng chú ý, danh mục 33 khu đất HĐND TP thông qua trong đợt này đa phần là các khu đất quen thuộc nhờ vị trí "đất vàng" nhưng vì nhiều vướng mắc khác nhau chưa phát huy được giá trị "vàng".

Danh mục 33 khu đất thuộc danh mục dự kiến thanh toán BT có nhiều khu đất ở trung tâm TP và khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Trong đó một số khu "đất vàng" từ lâu đã quá quen thuộc với người dân TP như khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng, 8-12 Lê Duẩn, khu đất 33 Nguyễn Du, 34-36-42 Chu Mạnh Trinh (phường Sài Gòn), khu đất 152 Trần Phú (phường Chợ Quán)...

Các khu đất này do vướng vào quá trình xử lý thanh tra, vụ án nên chỉ quây tôn im ỉm, để hoang hàng chục năm trời giữa lòng TP. Tuy nhiên dịp Tết Bính Ngọ vừa qua, với chỉ đạo của Bí thư Thành ủy, UBND TP.HCM đã thay đổi diện mạo, biến một phần diện tích các khu đất này thành công viên, vườn hoa tạm phục vụ người dân TP vui xuân, đón Tết.

Khu đô thị mới Thủ Thiêm cũng góp vào danh mục 15 khu đất thuộc các phân khu 2,3,4 để dự kiến thanh toán cho các nhà đầu tư khi thực hiện các dự án hạ tầng cho TP. Trong đó có khu đất 2C (diện tích hơn 24ha) có vị trí khá đẹp, nằm gần khu đô thị Sala, bao quanh bởi các tuyến đường Nguyễn Thiện Thành, Trần Bạch Đằng. Khu đất này được duyệt quy hoạch là đất hỗn hợp dịch vụ, cây xanh, thể dục thể thao.

Bên cạnh đó danh mục còn một số khu đất có diện tích lớn và giá trị. Điển hình như khu đất 420 Nơ Trang Long (diện tích 14,8ha, phường Bình Lợi Trung). Khu đất này do Công ty Vissan làm nhà máy giết mổ gia súc nhưng hiện trạng xung quanh là đô thị phát triển hiện đại nên cũng cần thay đổi cho tương xứng. UBND TP.HCM đã có quyết định thu hồi từ năm 2019 và giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất TP quản lý cho đến nay.

Hay khu đất gần 5ha có vị trí rất đẹp, mặt tiền đường Phạm Văn Đồng, cạnh Rạch Gò Dưa và sông Sài Gòn, thuộc phường Thủ Đức, trước đây đã từng được đầu tư dự án công viên nước (Sài Gòn Water Park) với quy mô lớn và hiện đại.

Tuy nhiên dự án đã ngưng trệ nhiều năm và hoang hóa. Năm 2014 UBND TP.HCM đã chấm dứt việc cho thuê khu đất và giao cho Trung tâm phát triển quỹ TP tiếp nhận quản lý. Còn khu đất nông trường dừa (134ha, thuộc phường Long Trường) nhiều năm trước được bố trí cho dự đầu tư khu đô thị/sân golf.

Tuy nhiên do sử dụng, đầu tư kém hiệu quả nên UBND TP đã thu hồi và phường Long Trường đang quản lý khu đất.

Nhìn chung các khu đất vừa được duyệt để dự kiến thanh toán BT hầu hết đều là đất công, có vị trí đẹp, đã có quy hoạch 1/2000, nhưng do các vướng mắc pháp lý khác nhau nên có quá trình sử dụng chưa hiệu quả trước đó.

Hiện nay thông qua việc đưa vào danh mục dự kiến thanh toán cho các hợp đồng BT, các khu đất trên sẽ không chỉ còn là vị trí "đất vàng" nữa mà sẽ thực sự phát huy giá trị "đất vàng" khi được quy đổi ra hàng loạt công trình hạ tầng chiến lược, trọng điểm của TP đang và sẽ triển khai trong thời gian ngắn sắp tới.

Là địa phương đang quản lý khu đất nông trường dừa, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Ngọc Dũng, Chủ tịch UBND phường Long Trường, cho hay khu đất trên được địa phương quản lý chặt chẽ để bảo đảm sử dụng hiệu quả theo yêu cầu của TP. Khu đất này hiện có đường dẫn cầu Nhơn Trạch phía từ Đồng Nai về đường trên cao vành đai 3 TP.HCM.

Phía phường Thủ Đức cũng cho hay địa phương vẫn phối hợp quản lý khu đất Sài Gòn Water Park trên địa bàn và chờ khu đất này có cơ hội thay đổi.

Nghị quyết Đại hội đảng bộ TP.HCM (cuối tháng 10-2025) đã đề ra các chương trình trọng điểm, đột phá cho nhiệm kỳ 2025 - 2030 là đầu tư vào phát triển hạ tầng và xác định một trong những nhiệm vụ của Đảng bộ TP cũng như hệ thống chính trị là sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên của TP.

Từ sau khi có nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố cộng với nhiều chính sách pháp luật về đất đai được tháo gỡ, có thể thấy một không khí khẩn trương, nhộn nhịp ở TP.HCM với nhiều dự án đầu tư. Đặc biệt là các dự án về hạ tầng chiến lược, trọng điểm (như đường sắt đô thị, cầu...) được các nhà đầu tư đề xuất thực hiện.

Với bối cảnh thành phố hiện nay, nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án là rất lớn và tập trung trong cùng một giai đoạn với yêu cầu về tiến độ ngày càng cấp bách, đòi hỏi nhiều công trình phải được triển khai sớm để khắc phục tình trạng quá tải hạ tầng, tránh kéo dài và không làm chậm nhịp phát triển.

Đồng thời áp lực phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm. Trong khi đó khả năng cân đối ngân sách còn hạn chế đặt ra yêu cầu phải có cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực linh hoạt, hiệu quả hơn.

Nghị quyết 254 của Quốc hội về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về đất đai (có hiệu lực từ ngày 1-1-2026) đã cho phép việc thanh toán cho hợp đồng BT bằng quỹ đất không qua đấu giá, đấu thầu. Đây là cơ sở quan trọng để từ đó thành phố rà soát quỹ đất để đưa vào danh mục dự kiến thanh toán đối ứng cho các nhà đầu tư.

Việc TP chuẩn bị danh mục quỹ đất thanh toán vừa qua là các khu đất có giá trị thương mại, khả năng khai thác cao, nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực, đồng thời bảo đảm đủ để thanh toán, hạn chế tối đa phát sinh nghĩa vụ ngân sách.

Điển hình như hiện nay đã có ba dự án đã được HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư gồm: đầu tư xây dựng cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, dự án Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc theo hợp đồng BT với tổng mức đầu tư khoảng 182.016 tỉ đồng và cần quỹ đất đối ứng. Các dự án này đang được khẩn trương thực hiện các thủ tục liên quan để sớm khởi công.

Việc HĐND TP.HCM thông qua danh mục 33 khu đất dự kiến thanh toán cho các hợp đồng BT về hạ tầng là rất cần thiết để đưa nguồn lực đất đai vào nền kinh tế vừa phù hợp điều kiện thực tiễn của TP.HCM cũng như đáp ứng yêu cầu phát triển mới của TP.HCM.

Trước động thái trên, trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho hay rất đồng tình bởi lẽ nguồn lực đất đai sẽ được sử dụng hiệu quả thay vì lãng phí như thời gian qua.

Theo ông Thuận, các khu đất trong danh mục đa phần đều có vị trí "đất vàng", diện tích lớn, quy hoạch đầy đủ rất phù hợp để đầu tư các dự án thương mại, dịch vụ có giá trị, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của TP.

"Tuy nhiên đáng tiếc là nhiều năm qua các khu đất này vì nhiều vướng mắc đã không được sử dụng hiệu quả, lãng phí. Giờ đây khi được đưa vào quỹ đất dự kiến thanh toán thì các khu đất này sẽ được tính toán ra giá trị cụ thể. Khi các khu đất này được thanh toán cho nhà đầu tư thì một mặt TP vừa có được hạ tầng, mặt khác các khu đất được nhà đầu tư đầu tư các công trình thương mại, dịch vụ, phát triển đô thị thì TP cũng được lợi. Vấn đề quan trọng là TP cần phải tính toán xác định giá trị các khu đất cho chặt chẽ, hiệu quả...", ông Thuận nói.

Theo ông Thuận, so với trước đây đất đai là tài sản công sẽ được mang ra đấu giá, đấu thầu thì giá trị đất bảo đảm được tính minh bạch, có lợi nhất. Tuy nhiên quy định đó cũng có những vướng mắc nhất định đối với phương thức đối tác công tư. Còn quy định hiện hành đã tháo gỡ, cho phép dùng đất công để thanh toán BT.

Việc này đòi hỏi thành phố phải xác định giá trị đất thật chặt chẽ để bảo đảm nguồn đất được sử dụng hiệu quả.

Đồng tình, luật sư Bùi Quốc Tuấn (Đoàn luật sư TP.HCM) cũng cho rằng quỹ đất ở vị trí đất vàng được thanh toán BT dạng chỉ định thì cần bảo đảm giá trị thị trường gắn với lợi thế vị trí phát sinh giá trị bởi lẽ "TP sẽ không còn nhiều vị trí đất vàng nữa để thanh toán cho nhà đầu tư, cần phải tính toán thật kỹ lưỡng...", ông Tuấn nói.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Khoảng 23h30 ngày 16/5, nạn nhân được một số người dân phát hiện nằm cạnh cột đèn cao hơn 4 m trên vỉa hè công viên Ao Cá, đối diện số 28B đường Võ Thị Sáu.

Công an phường Vũng Tàu cùng lực lượng y tế có mặt tại hiện trường nhưng nạn nhân đã tử vong. Người này được xác định là anh Lê Duy Vinh, 31 tuổi, ngụ phường Trị An, TP Đồng Nai.

Trước thời điểm xảy ra sự việc, khu vực Vũng Tàu mưa lớn, kéo dài hơn một giờ khiến nhiều đường ngập. Sau vụ việc, khu vực này được ngắt điện để đảm bảo an toàn. Nguyên nhân đang được cơ quan chức năng điều tra.

Công viên Ao Cá rộng khoảng 44.000 m2, nằm ở góc đường Võ Thị Sáu - Phan Chu Trinh. Công trình thu hút đông người dân vui chơi sau khi được đầu tư hơn 220 tỷ đồng để cải tạo, chỉnh trang.

Đoạn đường Võ Thị Sáu phía trước công viên đã được mở rộng, kẻ vạch đậu xe và thường xuyên có nhiều ôtô du lịch dừng đỗ.

Tin Gốc: Vnexpress

Đội Quản lý thị trường số 1 cho biết số lượng xác ve sầu khô trên xe khách được xác định là nguyên liệu làm thuốc. Song, tài xế không xuất trình được giấy chứng nhận, bảng kê hoặc hợp đồng thu mua để chứng minh nguồn gốc dược liệu thu mua nên lực lượng chức năng đã tạm giữ (ngày 10-5) để tiếp tục xác minh, xử lý theo quy định.

Đến ngày 13-5, đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1 xác nhận chủ lô hàng 80kg xác ve sầu khô đã đến làm việc với cơ quan chức năng, cung cấp đầy đủ các giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất cứ của số dược liệu trên.

Qua đối chiếu, kiểm tra, cơ quan chức năng đã làm thủ tục bàn giao, trao trả toàn bộ số xác ve sầu khô cho chủ hàng.

Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1 cho hay do mặt hàng trên sử dụng vào mục đích thương mại nên phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, cơ quan chức năng chỉ "tạm giữ" để xác minh, làm rõ theo quy định chứ không "thu giữ" như nhiều thông tin lan truyền.

Từ vụ việc trên, nhiều người băn khoăn rằng việc lực lượng chức năng yêu cầu giấy tờ của lô hàng xác ve sầu sấy khô có đúng quy định hay không?

Dưới góc độ pháp lý, trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng nếu thương lái gom xác ve sầu khô để làm thuốc hoặc bán cho cơ sở kinh doanh dược liệu thì phải chứng minh được nguồn gốc. Nhưng không nên hiểu là phải có giấy chứng nhận xuất xứ cho từng xác ve sầu.

Về góc độ pháp lý thì xác ve sầu khô (tên dược liệu là thuyền thoái) được xác định là dược liệu làm thuốc trong danh mục 11 kèm thông tư 09/2024/TT-BYT của Bộ Y tế. Luật Dược 2016 cũng quy định dược liệu phải đạt tiêu chuẩn chất lượng, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng khi đưa vào sản xuất, chế biến, bào chế thuốc.

Vì vậy khi xác ve sầu đã được gom thành lô 80kg, vận chuyển liên tỉnh, có mục đích thương mại hoặc làm nguyên liệu thuốc thì chủ hàng phải có tài liệu chứng minh lô hàng được thu gom hợp pháp.

"Tuy nhiên, với sản vật tự nhiên do người dân thu gom, giấy tờ chứng minh nguồn gốc phải được hiểu linh hoạt. Đó có thể là bảng kê thu mua, giấy biên nhận, hợp đồng thu mua, thông tin người bán, địa điểm thu gom, số lượng, thời gian thu gom hoặc xác nhận của chính quyền địa phương.

Không thể đòi hỏi người dân nhặt xác ve sầu phải xuất hóa đơn hoặc có giấy chứng nhận xuất xưởng như hàng sản xuất công nghiệp. Đây là điểm cần nói rõ để tránh cách hiểu máy móc", luật sư Hoàng Hà nêu quan điểm.

Về việc lực lượng chức năng lập biên bản, tạm giữ toàn bộ số hàng để xác minh, về nguyên tắc là có thể đúng quy định nếu tại thời điểm kiểm tra người vận chuyển hoặc chủ hàng không xuất trình được tài liệu chứng minh nguồn gốc lô hàng.

Nghị định 98/2020/NĐ-CP là căn cứ xử lý nhóm hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ trong hoạt động thương mại. Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2021 cũng cho phép tạm giữ tang vật theo thủ tục hành chính trong trường hợp cần thiết để xác minh tình tiết làm căn cứ xử lý.

Nhưng bị tạm giữ không đồng nghĩa là lô hàng có vi phạm. Tạm giữ chỉ là biện pháp ngăn chặn và xác minh. Muốn hợp pháp thì phải có biên bản, quyết định tạm giữ đúng thẩm quyền, ghi rõ lý do, số lượng, tình trạng hàng hóa, bảo quản hàng hóa và xử lý trong thời hạn luật định.

Nếu sau đó chủ hàng xuất trình được bảng kê thu mua, giấy tờ xác nhận hợp lệ hoặc tài liệu đủ để chứng minh nguồn gốc thì cơ quan chức năng phải xem xét trả lại hàng, không thể xử phạt chỉ vì tại hiện trường không có hóa đơn, chứng từ xuất xứ.

Gần đây, nhiều vụ liên quan đến việc lực lượng chức năng truy xuất nguồn gốc, tịch thu hoặc tạm giữ các sản vật tự nhiên như truy nguồn gốc 42 gốc mai vàng bị tịch thu ở Côn Đảo, hay vụ tạm giữ 80kg xác ve sầu ở Lạng Sơn đã gây ra nhiều tranh luận trái chiều. Đồng thời đặt ra những khoảng trống pháp lý trong quy định về quản lý, chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Về vấn đề này luật sư Hoàng Hà đánh giá vụ truy nguồn mai vàng ở Côn Đảo và vụ giấy chứng minh nguồn gốc xác ve sầu ở Lạng Sơn có điểm chung là pháp luật đã có yêu cầu quản lý nguồn gốc hàng hóa, lâm sản, dược liệu nhưng còn thiếu hướng dẫn cụ thể cho nhóm sản vật tự nhiên, thu gom dân gian, mua bán nhỏ lẻ rồi sau đó được gom thành lô thương mại.

Khoảng trống thứ nhất là chưa có chuẩn chứng minh nguồn gốc phù hợp cho từng loại hàng. Với hàng công nghiệp, có hóa đơn, tem nhãn, nhà sản xuất, mã lô. Với hàng nhập khẩu, có chứng từ nhập khẩu, chứng nhận xuất xứ. Nhưng với xác ve sầu, măng rừng, cây cảnh tự nhiên, cây thuốc, lá thuốc, côn trùng khô hoặc sản vật người dân thu hái thì không thể đòi cùng một loại giấy tờ.

Người dân không có hóa đơn đầu vào, không có giấy xuất xưởng, cũng không có cơ quan nào cấp giấy khai sinh cho sản vật tự nhiên. Vì vậy nếu pháp luật không nói rõ bảng kê, giấy biên nhận, xác nhận địa phương, nhật ký thu gom hoặc tài liệu điện tử nào được chấp nhận thì mỗi nơi sẽ hiểu một kiểu.

Khoảng trống thứ hai là ranh giới giữa "thu gom dân sinh" và "kinh doanh thương mại" chưa được nhận diện rõ. Một người nhặt vài cân xác ve sầu để bán khác với một thương lái gom 80kg vận chuyển liên tỉnh. Một người chăm cây mai trong vườn khác với hành vi khai thác cây rừng trong khu vực cần bảo vệ.

Nếu không phân tầng nghĩa vụ theo quy mô, mục đích và nguy cơ thì cơ quan quản lý dễ áp cùng một chuẩn cho mọi trường hợp. Điều đó làm người dân thấy bị làm khó, còn cơ quan chức năng lại lo nếu không xử lý thì bỏ lọt hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Khoảng trống thứ ba là sự giao thoa giữa nhiều lĩnh vực quản lý. Xác ve sầu có thể là sản vật tự nhiên, hàng hóa thương mại và cũng có thể là dược liệu. Cây mai vàng có thể là cây cảnh, tài sản dân sự nhưng trong một số trường hợp lại liên quan đến lâm sản hoặc tài nguyên rừng.

Khi một mặt hàng nằm giữa nhiều nhóm như vậy thì e rằng lực lượng quản lý thị trường, kiểm lâm, y tế, thuế và chính quyền địa phương có thể tiếp cận theo các hệ quy chiếu khác nhau.

Khoảng trống thứ tư là ngôn ngữ thực thi còn quá chung. Cụm từ "hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ" đúng về mặt quản lý nhưng khi áp vào sản vật tự nhiên lại dễ gây phản ứng.

Người dân nghe "chứng minh nguồn gốc xuất xứ" sẽ hiểu là phải có giấy tờ chính quy. Trong khi cơ quan chức năng có thể chỉ cần bảng kê hoặc tài liệu chứng minh lô hàng được thu gom hợp pháp.

Sự lệch nhau trong cách hiểu này khiến một biện pháp kiểm tra có cơ sở pháp lý lại trở thành câu chuyện gây tranh cãi xã hội.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ