Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, đang được lấy ý kiến đến hết 7/5, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Việc này được kỳ vọng giúp phân hóa trách nhiệm hình sự, tránh tình trạng áp dụng chung một khung xử lý cho các vi phạm có bản chất khác nhau.
Trong năm 2025, số liệu Bộ Công an cho thấy tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả có xu hướng tăng 47,17%. Cụ thể, hơn 123.000 vụ việc vi phạm đã bị phát hiện, xử lý, thu nộp ngân sách hơn 15.000 tỷ đồng, theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Nhiều vụ lớn liên quan thuốc chữa bệnh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sữa giả.
Bất cập trong việc áp dụng cùng một điều luật
Pháp luật hiện hành quy định 4 tội danh liên quan sản xuất, buôn bán hàng giả, gồm: hàng hóa không đặc thù (Điều 192); lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193); thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194); và thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi (Điều 195).
Tuy nhiên, chưa có sự tách biệt rõ giữa hàng giả và hàng kém chất lượng. Các cơ quan chức năng đang phải áp dụng cùng một điều luật để xử lý cả hai hành vi.
Trong khi đó, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hai loại vi phạm này khác nhau: hàng giả thường có yếu tố gian dối ngay từ đầu, còn hàng kém chất lượng có thể xuất phát từ lỗi quy trình.
Việc xử lý chung khiến pháp luật chưa phân hóa được trách nhiệm, chưa bảo đảm tính công bằng, theo Bộ Công an.
Một khoảng trống khác là chưa có quy định xử lý hình sự với hành vi sử dụng hàng giả là bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Thực tế, các loại bao bì nhựa, hộp xốp, màng bọc thực phẩm có thể được sản xuất từ nhựa tái chế độc hại hoặc nguyên liệu không đạt chuẩn, nhưng lại làm giả nhãn hiệu, tiêu chuẩn chất lượng của các thương hiệu để đánh lừa người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Do đó, trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Thứ nhất là hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng (như một nhóm hành vi độc lập để phân hóa với hàng giả). Thứ hai là hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Khác nhau giữa hàng giả với hàng kém chất lượng
Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả là hàng hóa không đúng bản chất, công dụng; không có giá trị sử dụng hoặc sai lệch so với công bố; hoặc có các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn đã đăng ký, công bố.
Ngoài ra, hàng giả còn bao gồm thuốc giả theo Luật Dược 2016; thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoặc không đủ hoạt chất; hàng hóa giả mạo nhãn, bao bì, nguồn gốc, xuất xứ; tem, nhãn, bao bì giả.
Trong khi đó, theo Thông tư liên tịch 10/2000, hàng kém chất lượng là hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng thấp hơn công bố hoặc tiêu chuẩn tối thiểu, không gây hại đến sức khỏe, sản xuất, môi trường; hoặc hàng hóa bị thay đổi thành phần, định lượng nhưng không gây hại.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng đang điều tra vụ án cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự xảy ra năm 2024 và 2025 tại phường Hồng Bàng theo quyết định khởi tố ngày 16/6.
Theo cơ quan điều tra, khoảng cuối năm 2024, Nguyễn Thị Thanh Hoàn (46 tuổi, trú tại đường Dầu Lửa, phường Hồng Bàng) đã cho một phụ nữ cùng địa phương vay khoảng 850 triệu đồng.
Hai bên thỏa thuận mức lãi suất 109,5% một năm. Tiền lãi được thanh toán vào ngày 20 hàng tháng. Nếu không thanh toán đúng hạn, tiền lãi sẽ được cộng vào tiền gốc để hình thành khoản vay mới cho tháng tiếp theo.
Cơ quan điều tra xác định đến ngày 23/6/2025, người vay phải thanh toán cho Hoàn tổng cộng hơn 1,5 tỷ đồng, gồm cả tiền gốc và tiền lãi.
Để phục vụ công tác điều tra, Công an TP Hải Phòng đề nghị các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động vay tiền của Nguyễn Thị Thanh Hoàn hoặc có thông tin liên quan đến vụ việc đến Công an phường Hồng Bàng cung cấp thông tin.
Cơ quan điều tra cho biết việc thu thập thông tin nhằm làm rõ tính chất, mức độ vi phạm của vụ án và các tình tiết liên quan.
Những ngày qua, dư luận liên tiếp bàng hoàng trước 2 vụ bạo hành trẻ em đặc biệt nghiêm trọng. Một bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau nhiều ngày bị mẹ ruột và cha dượng đánh đập, bỏ đói. Trong khi đó, tại Tp.HCM, bé trai mới 2 tuổi nhập viện trong tình trạng đa chấn thương, giập gan, giập lách, đứt tụy sau khi bị mẹ và người tình bạo hành dã man.
Ngày 7/5, Công an Tp.Hà Nội đang điều tra việc bé gái B.T.H. (4 tuổi) tử vong sau khi bị cha dượng và mẹ đẻ bạo hành tại phòng trọ ở phường Phú Diễn.
Theo thông tin ban đầu, cháu H. được đưa vào Bệnh viện E cấp cứu vào khoảng 18h ngày 3/5 trong tình trạng ngừng tuần hoàn, hôn mê sâu, trên cơ thể có nhiều vết thương.
Kết luận giám định pháp y sơ bộ cho thấy tỷ lệ tổn thương cơ thể của cháu H. là 99%. Dù được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, đến chiều 6/5, cháu đã tử vong.
Bước đầu, cơ quan chức năng xác định Nguyễn Minh H. (22 tuổi, trú Ninh Bình) sống chung như vợ chồng với Bàn Thị T. (20 tuổi, trú Tuyên Quang) tại một phòng trọ ở phường Phú Diễn. Cháu H. là con riêng của T., sống cùng 2 người này từ tháng 3.
Theo điều tra, trong ngày 3/5, H. và T. đã nhiều lần đánh đập cháu H. vì cho rằng cháu không nghe lời, sau đó bỏ mặc cháu trong phòng trọ. Khi phát hiện cháu có dấu hiệu nguy kịch, 2 người mới tiến hành sơ cứu và gọi cấp cứu.
Tại cơ quan chức năng, cả H. và T. khai nhận đã nhiều lần bạo hành bé gái trong khoảng một tháng trước đó, với tần suất từ 2 - 3 ngày/lần. Không chỉ đánh đập, họ còn bỏ đói và áp dụng các hình thức trừng phạt đối với cháu.
Điều khiến xã hội đau lòng hơn cả là người trực tiếp gây ra tổn thương cho các em lại chính là mẹ ruột, người lẽ ra phải là chỗ dựa an toàn nhất của con trẻ.
Theo các tổ chức bảo vệ trẻ em, phần lớn nạn nhân trong các vụ bạo hành gia đình đều còn quá nhỏ để tự cầu cứu. Trẻ không biết phản kháng, không thể kể lại rõ ràng những gì mình đang chịu đựng. Vì vậy, nếu cộng đồng và cơ quan chức năng không phát hiện sớm, hậu quả thường rất nghiêm trọng.
Đại diện các hội phụ nữ địa phương cho rằng nhiều vụ việc kéo dài trong thời gian dài nhưng không ai can thiệp vì tâm lý xem đó là "chuyện riêng gia đình". Hàng xóm nghe tiếng trẻ khóc, thấy trẻ có thương tích nhưng ngại báo tin, trong khi tổ dân phố, hội phụ nữ, cộng tác viên trẻ em chưa thực sự theo sát các gia đình có nguy cơ cao.
Các chuyên gia bảo vệ trẻ em nhận định, những gia đình có hoàn cảnh phức tạp như mẹ đơn thân sống chung với người tình, trẻ phải sống trong phòng trọ tạm bợ, cha mẹ thất nghiệp hoặc thường xuyên xảy ra mâu thuẫn là nhóm cần được giám sát đặc biệt. Tuy nhiên hiện nay, việc rà soát trẻ em có nguy cơ bị bạo hành ở cơ sở vẫn còn nhiều khoảng trống.
Trong vụ bé trai 2 tuổi tại Tp.HCM, ngành y tế và cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc hỗ trợ điều trị, đồng thời lên phương án chăm sóc xã hội cho cháu sau khi xuất viện. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng sự can thiệp này đã đến quá muộn, khi đứa trẻ đã mang thương tích nặng nề cả thể chất lẫn tinh thần.
Theo các chuyên gia tâm lý, không ít người mẹ trong các vụ bạo hành trẻ em rơi vào trạng thái lệ thuộc tình cảm hoặc kinh tế vào bạn tình, từ đó làm ngơ hoặc cùng tham gia hành hạ con. Nhưng dù với bất kỳ lý do nào, hành vi bạo hành trẻ em vẫn là tội ác không thể biện minh.
Các cơ quan phụ nữ và bảo vệ trẻ em cho rằng cần xây dựng cơ chế cảnh báo sớm tại cộng đồng. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường như thường xuyên bầm tím, sợ hãi, suy dinh dưỡng, nghỉ học kéo dài hoặc hay khóc đêm, cơ quan chức năng cần chủ động xác minh thay vì chờ tố giác.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia đề xuất tăng quyền can thiệp khẩn cấp cho chính quyền địa phương và cơ quan bảo vệ trẻ em trong các trường hợp nghi ngờ trẻ bị bạo hành ngay trong gia đình. Bởi với trẻ nhỏ, chỉ cần chậm một ngày cũng có thể dẫn tới hậu quả không thể cứu vãn.
Những vụ việc đau lòng liên tiếp xảy ra đang gióng lên hồi chuông cảnh báo rằng trẻ em không chỉ cần được bảo vệ ngoài xã hội, mà còn cần được bảo vệ ngay trong chính mái ấm của mình – nơi đáng lẽ phải an toàn nhất.
Tối 6/7, sau 7 ngày xét xử và nghị án, Tòa án quân sự Trung ương tuyên án phúc thẩm với 5 bị cáo và hơn 300 bị hại có kháng cáo trong vụ án giao, mua bán 63 ha đất quốc phòng ven biển Nha Trang, xảy ra cách đây 10 năm.
Hai cựu thiếu tướng Nguyễn Duy Cường, nguyên Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Không quân, và Hoàng Viết Quang, cựu Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Quốc phòng, bị cấp sơ thẩm xác định có sai phạm trong quá trình giao đất, sau đó được biếu tiền.
Cả hai trước đó bị tuyên 2 năm 6 tháng tù về tội Vi phạm các quy định về quản lý đất đai. Ở cấp phúc thẩm, tòa chấp nhận cho hưởng án treo, sau khi hai bị cáo nộp thêm tổng 4,5 tỷ đồng, đồng thời xem xét hoàn cảnh gia đình và đánh giá tính chất hành vi "nguy hiểm không cao cho xã hội".
Nguyễn Thị Hằng, chị gái Hậu "Pháo", Phó tổng giám đốc Tập đoàn Phúc Sơn, được con trai nộp thêm 5 tỷ đồng; cam kết dùng 6 bất động sản, 33 miếng vàng và 10 tài khoản ngân hàng để khắc phục hậu quả. Hằng được giảm 2 năm tù, còn 5 năm 6 tháng.
Trần Hữu Định, Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Nam Á, bạn của Hậu "Pháo", cũng được giảm 2 năm tù, còn 6 năm 6 tháng về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sau khi vợ nộp 46 tỷ đồng - tương ứng toàn bộ số tiền bị xác định thu lợi bất chính.
Hậu đã bồi thường được 2.700 tỷ trong tổng 7.000 tỷ đồng
Về trách nhiệm dân sự, cấp phúc thẩm tiếp tục xác định việc bồi thường được thực hiện bằng tiền.
HĐXX bác quan điểm của nhiều người mua đất khi họ cho rằng mình là người có quyền, nghĩa vụ liên quan; đồng thời xác định họ là bị hại trong vụ án.
Theo tòa, bản chất giao dịch giữa Nguyễn Văn Hậu và các nhà đầu tư là trái pháp luật, bởi ngay từ đầu Hậu đã chỉ đạo nhân viên quảng bá rầm rộ dự án như thể đã đủ điều kiện pháp lý và đủ điều kiện huy động vốn, trong khi thực tế không phải vậy. Tin vào các thông tin này, khách hàng đã nộp hơn 7.000 tỷ đồng cho Phúc Sơn.
Từ đó, HĐXX tuyên các giao dịch chuyển nhượng là vô hiệu ngay từ thời điểm ký kết. Tòa cho rằng đây là vụ lừa đảo, thiệt hại do hành vi phạm tội của Hậu gây ra nên bị cáo phải bồi thường bằng tiền.
Kháng cáo của một số bị hại đề nghị tăng nặng hình phạt với Hậu không được chấp nhận. HĐXX nêu theo quy định, bị hại không có quyền kháng cáo theo hướng làm xấu đi tình trạng của bị cáo. Mặt khác, tổng hợp hình phạt của Hậu trong hai vụ án đã chạm mức tối đa đối với tù có thời hạn là 30 năm.
Bản án ghi nhận nỗ lực khắc phục hậu quả của Hậu trong giai đoạn chuẩn bị xét xử và suốt phiên phúc thẩm. Trước khi mở tòa, bị cáo thông qua Công ty Phúc Sơn thỏa thuận bồi thường cho 271 bị hại; trong thời gian xét xử tiếp tục bồi thường cho thêm 70 người.
Tòa xác định tổng số tiền Hậu đã khắc phục là hơn 2.700 tỷ đồng. Số tiền còn phải tiếp tục bồi thường là hơn 4.300 tỷ đồng.
Để đảm bảo nghĩa vụ này, HĐXX tiếp tục kê biên tài sản của Hậu gồm 2.148 bất động sản, 1.464 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên Hậu và các cá nhân, công ty liên quan; một xe sang biển số "lộc phát" cùng 5 số điện thoại đuôi 999999, 888888... cho đến khi thi hành xong án.
Khu đất sân bay Nha Trang sẽ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội
Ngoài việc tuyên án, HĐXX kiến nghị UBND tỉnh Khánh Hòa và cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý đối với khu đất sân bay Nha Trang, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, qua đó tạo điều kiện để dự án được tiếp tục triển khai, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và các bị hại.
Theo bản án, khu sân bay Nha Trang cũ rộng hơn 238 ha, thuộc quản lý của Trường Sĩ quan Không quân. Năm 2015, Chính phủ đồng ý chuyển khu đất này cho tỉnh Khánh Hòa để phát triển dự án kinh tế, đô thị và dịch vụ. Sau đó, tỉnh giao Công ty Phúc Sơn làm chủ đầu tư mà không qua đấu thầu.
Dù chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, doanh nghiệp vẫn phân lô, ký gần 1.000 hợp đồng chuyển nhượng và thu hơn 7.000 tỷ đồng.
