Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, đang được lấy ý kiến đến hết 7/5, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Việc này được kỳ vọng giúp phân hóa trách nhiệm hình sự, tránh tình trạng áp dụng chung một khung xử lý cho các vi phạm có bản chất khác nhau.
Trong năm 2025, số liệu Bộ Công an cho thấy tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả có xu hướng tăng 47,17%. Cụ thể, hơn 123.000 vụ việc vi phạm đã bị phát hiện, xử lý, thu nộp ngân sách hơn 15.000 tỷ đồng, theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Nhiều vụ lớn liên quan thuốc chữa bệnh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sữa giả.
Bất cập trong việc áp dụng cùng một điều luật
Pháp luật hiện hành quy định 4 tội danh liên quan sản xuất, buôn bán hàng giả, gồm: hàng hóa không đặc thù (Điều 192); lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193); thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194); và thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi (Điều 195).
Tuy nhiên, chưa có sự tách biệt rõ giữa hàng giả và hàng kém chất lượng. Các cơ quan chức năng đang phải áp dụng cùng một điều luật để xử lý cả hai hành vi.
Trong khi đó, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hai loại vi phạm này khác nhau: hàng giả thường có yếu tố gian dối ngay từ đầu, còn hàng kém chất lượng có thể xuất phát từ lỗi quy trình.
Việc xử lý chung khiến pháp luật chưa phân hóa được trách nhiệm, chưa bảo đảm tính công bằng, theo Bộ Công an.
Một khoảng trống khác là chưa có quy định xử lý hình sự với hành vi sử dụng hàng giả là bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Thực tế, các loại bao bì nhựa, hộp xốp, màng bọc thực phẩm có thể được sản xuất từ nhựa tái chế độc hại hoặc nguyên liệu không đạt chuẩn, nhưng lại làm giả nhãn hiệu, tiêu chuẩn chất lượng của các thương hiệu để đánh lừa người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Do đó, trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Thứ nhất là hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng (như một nhóm hành vi độc lập để phân hóa với hàng giả). Thứ hai là hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả là hàng hóa không đúng bản chất, công dụng; không có giá trị sử dụng hoặc sai lệch so với công bố; hoặc có các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn đã đăng ký, công bố.
Ngoài ra, hàng giả còn bao gồm thuốc giả theo Luật Dược 2016; thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoặc không đủ hoạt chất; hàng hóa giả mạo nhãn, bao bì, nguồn gốc, xuất xứ; tem, nhãn, bao bì giả.
Trong khi đó, theo Thông tư liên tịch 10/2000, hàng kém chất lượng là hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng thấp hơn công bố hoặc tiêu chuẩn tối thiểu, không gây hại đến sức khỏe, sản xuất, môi trường; hoặc hàng hóa bị thay đổi thành phần, định lượng nhưng không gây hại.
Ngày 22-5, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Lan P. và Lê Dương Bảo N. (cùng 16 tuổi, học sinh lớp 10) về tội gây rối trật tự công cộng, liên quan vụ nữ sinh bị đánh hội đồng xảy ra tại Trường cao đẳng nghề Việt Xô số 1 (phường Xuân Hòa).
Ngày 20-5, công an phát hiện tài khoản Facebook A.R. đăng tải đoạn video dài hơn 4 phút ghi lại cảnh một nữ sinh bị nhóm học sinh hành hung tại khu vực nhà vệ sinh Trường cao đẳng nghề Việt Xô số 1.
Video sau khi xuất hiện đã nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm và bức xúc của dư luận.
Ngay sau khi phát hiện vụ việc, ban giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ nhanh chóng vào cuộc xác minh.
Kết quả xác định chiều 19-5, tại khu vực nhà vệ sinh tầng 8 nhà đa năng Trường cao đẳng nghề Việt Xô số 1, xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, Nguyễn Thị Lan P., Nguyễn Khánh L., Lê Dương Bảo N., và Nguyễn Thanh H. (cùng học lớp 10) đã có hành vi túm tóc, đánh, tát liên tiếp vào em V.N.K. (học lớp 10).
Hậu quả em K. bị thương tích, phải điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội).
Toàn bộ diễn biến vụ việc còn được quay lại, sau đó phát tán lên mạng xã hội.
Theo cơ quan công an, hành vi của các nữ sinh nói trên không chỉ xâm hại đến sức khỏe, tinh thần của nạn nhân, mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường giáo dục, tác động tiêu cực đến tâm lý học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội.
Đồng thời làm gia tăng nguy cơ hình thành tâm lý a dua, bắt chước, ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự tại các cơ sở giáo dục.
Cơ quan cảnh sát điều tra đang tiếp tục làm rõ hành vi của các trường hợp còn lại để xử lý.
Liên quan vụ án mạng đặc biệt nghiêm trọng khiến 3 người là mẹ con bà cháu trong cùng gia đình tử vong tối 19/5, lãnh đạo xã Hậu Thạnh, tỉnh Tây Ninh đã thông tin chi tiết sự việc. Theo lãnh đạo xã, sự việc xảy ra khoảng 18h tại một quán ăn thuộc ấp Huỳnh Thơ, xã Hậu Thạnh.
Sau khi nghe có tiếng la hét, hàng xóm chung quanh phát hiện 3 người gồm bà H.T.Đ. (70 tuổi), chị M.T.T.T. (41 tuổi, con bà Đ.) đã tử vong tại chỗ và N.G.B. (22 tuổi, con chị T., cùng ngụ ấp Nguyễn Rớt, xã Hậu Thạnh) đang hấp hối.
Nghi phạm được xác định tên Nguyễn Cao Bằng (45 tuổi, ngụ ấp Nguyễn Rớt, xã Hậu Thạnh, là chồng cũ chị T.), Bằng đã tấn công sát hại 3 người kể trên bằng một con dao.
Theo điều tra ban đầu, sau khi uống rượu, nghi phạm tìm đến nhà người tình. Trong lúc cự cãi, đối tượng dùng dao đâm nhiều nhát khiến chị T. cùng mẹ ruột tử vong tại chỗ.
Chưa dừng lại, Bằng tiếp tục tấn công con trai của người phụ nữ là N.G.B.. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch nhưng không qua khỏi.
Sau khi gây án, Bằng rời khỏi hiện trường. Công an tỉnh Tây Ninh đang triển khai lực lượng truy bắt để phục vụ công tác điều tra.
Ngay trong tối cùng ngày, Giám đốc cùng lãnh đạo Công an tỉnh Tây Ninh đã trực tiếp có mặt tại hiện trường để chỉ đạo công tác khám nghiệm, điều tra và tổ chức vây bắt nghi phạm.
Trước đó, ngày 9-5, Công an xã Tân Long tiếp nhận tin báo từ người dân về việc anh P.C.D. (25 tuổi, ngụ ấp Tân Phú, xã Tân Long) tử vong nghi do sử dụng thiết bị kích điện bắt cá ngoài đồng.
Theo thông tin ban đầu, tối 8-5, anh D. mang dụng cụ kích điện đi bắt cá, nhưng không thấy về nhà, gia đình đi tìm. Đến khoảng 4h sáng 9-5, gia đình phát hiện anh D. tử vong dưới mương nước cách nhà khoảng 400m, cùng với thiết bị kích điện bắt cá.
Sau khi tiếp nhận tin báo, Công an xã Tân Long phối hợp với các phòng nghiệp vụ Công an tỉnh tiến hành khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, xác minh làm rõ vụ việc.
Cơ quan công an khuyến cáo người dân không nên sử dụng xung điện, kích điện để đánh bắt thủy sản vì đây là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm do tính chất tận diệt môi trường, nguồn lợi thủy sản và tiềm ẩn nguy cơ gây chết người.
Trường hợp sử dụng điện đánh bắt cá gây hậu quả chết người, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Người dân khi phát hiện các hành vi sử dụng xung điện, kích điện để đánh bắt cá cần báo ngay cho cơ quan công an để kịp thời ngăn chặn và xử lý theo quy định.
