Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, đang được lấy ý kiến đến hết 7/5, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Việc này được kỳ vọng giúp phân hóa trách nhiệm hình sự, tránh tình trạng áp dụng chung một khung xử lý cho các vi phạm có bản chất khác nhau.
Trong năm 2025, số liệu Bộ Công an cho thấy tội phạm sản xuất, buôn bán hàng giả có xu hướng tăng 47,17%. Cụ thể, hơn 123.000 vụ việc vi phạm đã bị phát hiện, xử lý, thu nộp ngân sách hơn 15.000 tỷ đồng, theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Nhiều vụ lớn liên quan thuốc chữa bệnh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sữa giả.
Bất cập trong việc áp dụng cùng một điều luật
Pháp luật hiện hành quy định 4 tội danh liên quan sản xuất, buôn bán hàng giả, gồm: hàng hóa không đặc thù (Điều 192); lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193); thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194); và thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi (Điều 195).
Tuy nhiên, chưa có sự tách biệt rõ giữa hàng giả và hàng kém chất lượng. Các cơ quan chức năng đang phải áp dụng cùng một điều luật để xử lý cả hai hành vi.
Trong khi đó, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hai loại vi phạm này khác nhau: hàng giả thường có yếu tố gian dối ngay từ đầu, còn hàng kém chất lượng có thể xuất phát từ lỗi quy trình.
Việc xử lý chung khiến pháp luật chưa phân hóa được trách nhiệm, chưa bảo đảm tính công bằng, theo Bộ Công an.
Một khoảng trống khác là chưa có quy định xử lý hình sự với hành vi sử dụng hàng giả là bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Thực tế, các loại bao bì nhựa, hộp xốp, màng bọc thực phẩm có thể được sản xuất từ nhựa tái chế độc hại hoặc nguyên liệu không đạt chuẩn, nhưng lại làm giả nhãn hiệu, tiêu chuẩn chất lượng của các thương hiệu để đánh lừa người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Do đó, trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi. Thứ nhất là hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng (như một nhóm hành vi độc lập để phân hóa với hàng giả). Thứ hai là hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Khác nhau giữa hàng giả với hàng kém chất lượng
Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả là hàng hóa không đúng bản chất, công dụng; không có giá trị sử dụng hoặc sai lệch so với công bố; hoặc có các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn đã đăng ký, công bố.
Ngoài ra, hàng giả còn bao gồm thuốc giả theo Luật Dược 2016; thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoặc không đủ hoạt chất; hàng hóa giả mạo nhãn, bao bì, nguồn gốc, xuất xứ; tem, nhãn, bao bì giả.
Trong khi đó, theo Thông tư liên tịch 10/2000, hàng kém chất lượng là hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng thấp hơn công bố hoặc tiêu chuẩn tối thiểu, không gây hại đến sức khỏe, sản xuất, môi trường; hoặc hàng hóa bị thay đổi thành phần, định lượng nhưng không gây hại.
Ngày 21-6, Công an TP.HCM cho biết Cơ quan An ninh điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt bị can để tạm giam đối với Fan HaiMing, Cao JiaLiang và Nguyễn Hồng Thảo Nhi để điều tra về tội “Tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép”.
Trước đó ngày 17-6, qua kiểm tra cư trú tại một căn nhà trên địa bàn phường Hiệp Bình, Công an TP phát hiện 42 người nước ngoài quốc tịch Trung Quốc lưu trú trái quy định.
Đồng thời thu giữ 132 điện thoại di động, 77 máy tính bảng, 7 máy tính xách tay, nhiều thiết bị mạng, thiết bị viễn thông cùng nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử có dấu hiệu phục vụ hoạt động lừa đảo trên không gian mạng.
Kết quả điều tra xác định đây là địa điểm được nhóm người nước ngoài lựa chọn làm nơi tập kết nhân sự, bố trí ăn ở tập trung và tổ chức hoạt động theo mô hình khép kín.
Các đối tượng đã thuê nguyên căn nhà, lắp đặt hệ thống mạng tốc độ cao, trang bị giường tầng, thiết bị điện tử và thực hiện nhiều biện pháp quản lý nội bộ nhằm phục vụ cho việc vận hành một ổ nhóm lừa đảo nhắm đến công dân Trung Quốc.
Những người được đưa đến đây bị kiểm soát chặt chẽ về sinh hoạt, hạn chế đi lại, mọi hoạt động đều chịu sự điều hành từ các đối tượng cầm đầu ở nước ngoài.
Quá trình đấu tranh bước đầu xác định, sau khi lực lượng chức năng Campuchia tăng cường các biện pháp đấu tranh với các ổ nhóm tội phạm do người Trung Quốc cầm đầu, số này có xu hướng dịch chuyển địa bàn hoạt động đến Việt Nam.
Đầu năm 2026, một đối tượng người nước ngoài đã móc nối với Nguyễn Hồng Thảo Nhi (34 tuổi) để thuê căn nhà trên làm nơi tập kết, ăn ở và tổ chức hoạt động cho nhóm người Trung Quốc.
Sau khi thuê được địa điểm, chúng tiến hành lắp đặt hệ thống mạng internet dung lượng lớn, trang bị giường tầng, cải tạo không gian sinh hoạt tập trung và chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động của ổ nhóm.
Đến đầu tháng 5 năm nay, Fan HaiMing và Cao JiaLiang từ Campuchia nhập cảnh vào Việt Nam. Sau đó số người Trung Quốc trên liên tục được đưa đến lưu trú tại căn nhà này.
Theo công an, Fan HaiMing được giao quản lý nhân sự, theo dõi hoạt động và duy trì kỷ luật nội bộ; Cao JiaLiang phụ trách hậu cần, quản lý việc ra vào và bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho các đối tượng lưu trú tại đây.
Theo tài liệu điều tra, các nghi phạm phân công nhiệm vụ cụ thể, tổ chức hoạt động chặt chẽ từ việc thuê địa điểm, bố trí nơi ở, quản lý nhân sự đến chuẩn bị các điều kiện phục vụ hành vi phạm tội. Cơ quan điều tra xác định nhóm này đã thực hiện các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng, nhắm đến công dân Trung Quốc.
Ngày 18/6, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Đà Nẵng cho biết đã khởi tố vụ án, tạm giam Wang Tiejun (trú đường Nguyễn Xiển, phường Ngũ Hành Sơn) để điều tra về hành vi Cướp tài sản.
Theo điều tra, chiều 14/6, bà Fan Huifen (quốc tịch Trung Quốc) vừa về khách sạn lưu trú trên đường Võ Nguyên Giáp, phường Ngũ Hành Sơn thì bị một người đàn ông dùng túi ni lông trùm đầu từ phía sau, cướp đi chiếc túi có một iPhone 15, hai thẻ chip trị giá 200 USD cùng một số tiền mặt.
Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp với Công an phường Ngũ Hành Sơn đã khoanh vùng, rà soát hơn 100 người trong diện nghi vấn và hàng chục người nước ngoài đang cư trú trên địa bàn. Sau hơn 24 giờ truy xét, lực lượng chức năng xác định Wang Tiejun là nghi phạm.
Wang khai do thiếu tiền chi tiêu nên nảy sinh ý định cướp tài sản. Biết bà Fan là quản lý tại một sòng bạc và thường mang theo tài sản giá trị, Wang theo dõi quy luật sinh hoạt.
Chiều 14/6, Wang đến khách sạn nơi bà Fan lưu trú để phục kích, đồng thời dùng sơn xịt làm mờ camera giám sát tại khu vực sảnh. Khi thấy nạn nhân đứng chờ thang máy, Wang áp sát từ phía sau.
Sau khi chiếm đoạt điện thoại, tiền mặt và các thẻ chip, Wang vứt túi xách cùng giấy tờ tùy thân của nạn nhân nhằm xóa dấu vết.
Công an đã thu tang vật gồm một xe máy Vespa, điện thoại iPhone và hơn 5,1 triệu đồng tiền mặt.
Ngày 14-6, đại diện Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cho biết dự kiến phần sát hạch lái xe mô phỏng sẽ được bỏ từ ngày 1-7.
Theo đó, tại Nghị định số 94/2026 quy định về hoạt động đào tạo và sát hạch lái xe (có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7) đã bỏ quy định trang bị thiết bị sát hạch mô phỏng các tình huống giao thông.
Tại điều này, quy định về trang bị phòng sát hạch mô phỏng cũng được bãi bỏ.
Đại diện Cục Cảnh sát giao thông cho biết tại dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về sát hạch, cấp giấy phép lái xe; cấp, sử dụng giấy phép lái xe quốc tế (thay thế Thông tư 12/2025), cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bỏ bài thi mô phỏng trên máy tính từ ngày 1-7.
Cơ quan soạn thảo đưa ra lý do đề xuất bỏ nội dung sát hạch mô phỏng là vì nội dung này chưa phản ánh đúng các tình huống giao thông thực tế, thậm chí có những câu hỏi mang tính "đánh đố" thí sinh thay vì đánh giá kỹ năng lái xe.
Đồng thời, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng quãng đường sát hạch đường trường tối thiểu để thí sinh có đủ thời gian và quãng đường thực hiện các kỹ năng xử lý tình huống giao thông, qua đó nâng cao chất lượng sát hạch, cấp giấy phép lái xe.
Đối với phần sát hạch thực hành lái xe ô tô trên đường, chỉ gồm 4 bài sát hạch (xuất phát; tăng số, tăng tốc độ; giảm số, giảm tốc độ; kết thúc) trên đoạn đường sát hạch tối thiểu 2km được cho là chưa đánh giá đúng năng lực của thí sinh dự thi. Vì vậy trong dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng số bài sát hạch từ 4 lên 12 bài.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Onine, TS Khương Kim Tạo - Chủ tịch Chi hội Đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe thuộc Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam - cho biết ông hoàn toàn ủng hộ việc bỏ phần lái xe mô phỏng trong sát hạch cấp giấy phép lái xe.
Ông Tạo nhấn mạnh "đây là việc hiển nhiên phải làm", bởi kinh nghiệm quốc tế cho thấy nội dung lái xe mô phỏng chỉ phù hợp để hỗ trợ đào tạo ban đầu, chứ không phù hợp để sử dụng như một nội dung thi cấp giấy phép lái xe.
Lấy dẫn chứng một điểm bất cập, vị chuyên gia cho hay trong quá trình lái xe thực tế, khi gặp nguy cơ nguy hiểm, tài xế hoàn toàn có thể giảm tốc độ và xử lý sớm 5-7 giây. "Tại sao mô phỏng lại bắt buộc tài xế chỉ được xử lý trong một thời gian cố định 2-3 giây, còn nếu xử lý sớm hơn lại trượt", ông Tạo nói và cho rằng một số nội dung trong phần thi mô phỏng có biểu hiện cứng nhắc, không sát thực tế.
Với đề xuất tăng quãng đường sát hạch, TS Khương Kim Tạo kiến nghị cần có thêm những cung đường đủ các yếu tố đặc thù như nút giao, đèn tín hiệu và các tình huống giao thông điển hình để kiểm tra khả năng xử lý thực tế của học viên, thay vì chỉ tăng quãng đường.
Đồng quan điểm, TS Phan Lê Bình - Trưởng đại diện Văn phòng tư vấn OCG Nhật Bản - cũng cho rằng cơ quan quản lý nên chú trọng hơn tới các tình huống thực tế mà người lái thường xuyên gặp phải.
Theo ông, thay vì những đề bài tính chất lý thuyết xa rời thực tế như thế thì nên có những hướng dẫn thật cụ thể.
Trong đó cần lưu ý thêm việc đảm bảo an toàn khi lái xe trên đường cao tốc.
Bởi hiện nay số lượng đường cao tốc tăng rất nhanh, trong khi thói quen lái xe của nhiều người trên cao tốc vẫn còn hạn chế.
