Hội đồng Giải thưởng Shaw – một trong những giải thưởng khoa học danh giá nhất thế giới, ngày 27/5 công bố trao giải hạng mục Khoa học toán học năm 2026 cho giáo sư Emmanuel Candès và giáo sư Camillo De Lellis.
Candès, 56 tuổi, hiện là giáo sư Đại học Stanford, còn De Lellis, 50 tuổi, làm việc tại Viện nghiên cứu cấp cao (IAS).
Theo trang web của giải thưởng, một trong những đóng góp lớn nhất của Candès là cùng cộng sự phát triển lý thuyết cảm biến nén, tạo ra tác động cực kỳ to lớn trong các lĩnh vực xử lý tín hiệu, hình ảnh y tế và thống kê. Điểm mấu chốt của phát kiến này là có thể giảm đáng kể mật độ lấy mẫu (lấy mẫu dưới mức tối thiểu), nhưng hệ thống vẫn có thể tái tạo chính xác tín hiệu ban đầu.
Tiếp tục hướng đi đó, một mô hình tương tự nhưng ở dạng không giao hoán của cảm biến nén đã cho phép Candès tái tạo các ma trận hạng thấp từ các thành phần riêng lẻ bán phần. Công trình này hiện có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực học máy và khoa học dữ liệu.
Gần đây, Candès cùng nghiên cứu sinh giới thiệu một bộ lọc mới giúp giảm tỷ lệ phát hiện sai trong thống kê. Công cụ này được kỳ vọng tạo ra tác động mang tính cách mạng trong ngành thống kê, tương tự những gì cảm biến nén đã làm được với công nghệ xử lý hình ảnh những năm qua.
Trong khi đó, giáo sư De Lellis ghi dấu ấn đậm nét với các bài toán hình học không gian và dòng chảy.
Từ công trình dài 1.700 trang của nhà toán học Almgren nhằm giải quyết bài toán Plateau kinh điển về “bề mặt cực tiểu” từ thế kỷ 19, De Lellis và học trò đã rút ngắn, đơn giản hóa và hoàn thiện trọn vẹn công trình, sau đó mở rộng để đưa ra một ước lượng định lượng trong trường hợp số chiều phụ cao.
Một đóng góp lớn khác của De Lellis nằm ở lĩnh vực nghiên cứu hiện tượng dòng chảy rối của chất lưu trong giả thuyết Onsager về phương trình Euler chuyển động chất lưu, có nguồn gốc từ năm 1940.
Theo giả thuyết trên, năng lượng sẽ được bảo toàn nếu dữ liệu dòng chảy có độ mịn cao (bậc lớn hơn 1/3), và không bảo toàn nếu độ mịn thấp (bậc nhỏ hơn hoặc bằng 1/3). Việc chứng minh trường hợp không bảo toàn năng lượng, tức tìm ra các nghiệm “xấu”, được cho là vô cùng nan giải.
De Lellis cùng cộng sự đã phát triển một phương pháp đột phá bằng cách sử dụng kỹ thuật tích phân lồi để kiến tạo các nghiệm này. Phương pháp của ông cũng là chìa khóa để các nhà khoa học giải quyết hoàn toàn giả thuyết Onsager vào năm 2016, đồng thời biến tích phân lồi thành công cụ cách mạng hóa ngành động lực học chất lưu hiện đại.
Theo trang web của giải thưởng Shaw, ông Candès sinh tại Pháp, tốt nghiệp cử nhân ở Đại học Bách khoa Paris trước khi lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Stanford. De Lellis là người gốc Italy, tốt nghiệp cử nhân Đại học Pisa và tiến sĩ ở Đại học Scuola Normale Superiore di Pisa. Cả hai hiện đều là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Mỹ.
Giải thưởng Shaw ra đời năm 2004, được trao hàng năm để vinh danh những thành tựu xuất sắc trong lĩnh vực Thiên văn học, Khoa học sự sống và Y học, và Khoa học toán học. Phần thưởng ở mỗi hạng mục là 1,2 triệu USD.
Theo thống kê của Hong Kong Laureate Forum, nhiều chủ nhân giải Shaw cũng nhận được các giải thưởng quốc tế danh giá khác, bao gồm 16 giải Nobel, 10 giải Lasker, 7 huy chương Fields và 5 giải Abel.
Sáng 1.7, Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Ngãi công bố kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Trong đó, em Lữ Ngọc Như Quỳnh, học sinh lớp chuyên hóa, Trường THPT chuyên Lê Khiết, trở thành thủ khoa toàn tỉnh với 37,25 điểm xét tuyển đại học, đồng thời là thí sinh có điểm xét tuyển cao nhất khối B.
Tổng điểm của Như Quỳnh gồm: Toán 9,5 điểm, ngữ văn 8,25 điểm, hóa học 9,75 và sinh học 9,75 điểm. Đây cũng là mức điểm xét tuyển đại học cao nhất tại Quảng Ngãi trong kỳ thi năm nay.
Đáng chú ý, cùng đạt 29 điểm ở các môn thuộc tổ hợp xét tuyển, Lữ Ngọc Như Quỳnh và Đặng Minh Cường, học sinh lớp chuyên Toán 2, Trường THPT chuyên Lê Khiết, là 2 thí sinh có điểm xét tuyển đại học cao nhất tỉnh: Như Quỳnh dẫn đầu tổ hợp B00, còn Minh Cường là thí sinh có điểm xét tuyển cao nhất khối A.
Ở tổ hợp A01, Quảng Ngãi có 4 thí sinh cùng đạt mức điểm xét tuyển cao nhất là 28 điểm, gồm: Trần Phan Anh Khang (Trường THPT Bình Sơn), Nguyễn Công Huân (Trường THPT Trần Quốc Tuấn), Phùng Sỹ Đạt và Nguyễn Gia Khánh (cùng Trường THPT chuyên Lê Khiết).
Đối với tổ hợp C00, Lê Thị Thu Ngân, học sinh Trường THPT chuyên Lê Khiết, đạt điểm xét tuyển cao nhất- 28 .
Trong khi đó, Trương Ngọc Minh Hân, cũng là học sinh Trường THPT chuyên Lê Khiết, dẫn đầu D01 với 27,75 điểm.
Kết quả kỳ thi năm nay tiếp tục cho thấy chất lượng giáo dục mũi nhọn của Quảng Ngãi, khi Trường THPT chuyên Lê Khiết chiếm ưu thế ở hầu hết các tổ hợp xét tuyển đại học và có nhiều học sinh đạt thành tích xuất sắc, góp mặt trong nhóm thí sinh có điểm cao nhất toàn tỉnh.
Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vừa qua, toàn tỉnh Quảng Ngãi có hơn 21.600 thí sinh đăng ký dự thi tại 49 điểm thi, với 934 phòng thi.
Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Ngãi cho biết, theo phổ điểm, tỉnh này đứng thứ 18/34 tỉnh thành cả nước.
Từ hôm nay 18-4, ĐH Quốc gia TP.HCM chính thức mở cổng đăng ký dự thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026.
Kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 năm 2026 sẽ diễn ra sáng 24-5 tại: TP.HCM, Huế, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang (theo đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sáp nhập).
Thí sinh sẽ có một tuần đăng ký dự thi đợt 2, kết thúc vào ngày 25-4. Kết quả thi đợt 2 sẽ được công bố ngày 6-6. Lệ phí đăng ký dự thi: 360.000 đồng.
Thí sinh có thể thanh toán bằng một trong năm phương thức sau: QR Code của ngân hàng, ví Viettel Money, ví điện tử FPTPay, ví Momo, ví Payoo (đại lý Payoo). Thời gian thí sinh cần hoàn thành việc nộp lệ phí dự thi: đến hết ngày 26-4.
Thí sinh đã hoàn tất thanh toán theo đúng phương thức và trong thời gian quy định, hệ thống sẽ tự động cập nhật và hiển thị trạng thái "Đã thanh toán" trên tài khoản đăng ký dự thi của thí sinh.
Cấu trúc và nội dung đề thi đánh giá ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026 được xây dựng trên cơ sở cấu trúc đề thi đánh giá năng lực năm 2025, bảo đảm phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Đề thi được xây dựng nhằm đánh giá toàn diện năng lực học ĐH của thí sinh, bảo đảm tính công bằng và cơ hội tiếp cận giáo dục ĐH cho mọi đối tượng.
Sau khi hoàn thành đợt 1, nhiều thí sinh băn khoăn có nên tiếp tục đăng ký dự thi đợt 2 hay không. Theo các chuyên gia tuyển sinh, nếu còn mục tiêu cải thiện điểm số và đủ điều kiện tham gia, thí sinh nên tận dụng thêm cơ hội này để gia tăng khả năng trúng tuyển vào ngành học mong muốn. Vì trên thực tế, những năm gần đây phổ điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 thường cao hơn đợt 1.
Theo TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), kết quả thi đợt 1 năm nay cho thấy phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn, với điểm trung bình và trung vị cùng ở mức 682 điểm.
"Kết quả thi cho thấy chất lượng đề thi tiếp tục được nâng cao với khả năng phân hóa tốt. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt.
Đáng chú ý, khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm, trong khi chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên. Điều này cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực", ông Chính nhận định.
Kết quả thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM hiện được hơn 100 trường ĐH, CĐ trên cả nước sử dụng trong công tác tuyển sinh. Kết quả kỳ thi được các trường sử dụng xét tuyển theo nhiều cách khác nhau, phụ thuộc vào đề án riêng của từng đơn vị.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo dự thảo, đến năm 2030, mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập sẽ được phát triển theo hướng chuẩn hóa, hiện đại, phân bố hợp lý, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đối với hệ thống giáo dục đại học công lập, Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu giảm đầu mối các cơ sở giáo dục đại học công lập, đồng thời sau năm 2030 không còn các trường cao đẳng sư phạm.
Dự thảo đề ra mục tiêu đến năm 2030 sẽ có ít nhất 8 cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam nằm trong nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á. Trong số này sẽ hình thành 3-5 đại học tinh hoa, đồng thời phấn đấu có ít nhất một cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới ở một số lĩnh vực, theo các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.
Bộ GD&ĐT cũng đặt mục tiêu quy mô đào tạo đại học đạt trên 2,2 triệu người học, tỷ lệ thanh niên trong độ tuổi 18-22 học đại học đạt 33%, trong đó không có tỉnh, thành phố nào có tỷ lệ dưới 15%.
Về cơ cấu đào tạo, dự thảo hướng tới nâng tỷ trọng đào tạo thạc sĩ lên 7,2%, tiến sĩ đạt 0,8%, còn đào tạo cao đẳng sư phạm chiếm 1%. Quy mô đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán (STEM) dự kiến đạt 35%.
Ngoài ra, Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 80% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn quốc gia, trong đó 20% cơ sở được đầu tư hiện đại, tương đương các nước phát triển ở châu Á.
Theo dự thảo, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM và Đại học Bách khoa Hà Nội được định hướng phát triển thành các đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp quốc tế, có nhiệm vụ đào tạo nhân tài quốc gia.
Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT đề xuất tập trung đầu tư, nâng cấp 5 cơ sở giáo dục đại học công lập có năng lực và uy tín hàng đầu trong đào tạo, nghiên cứu các ngành kỹ thuật, công nghệ then chốt để trở thành các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về kỹ thuật và công nghệ, có chất lượng và uy tín ngang tầm khu vực.
Trong nhóm này, Đại học Bách khoa Hà Nội được xác định phát triển thành đại học tinh hoa, đồng thời hướng tới vị trí trong nhóm các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á.
Theo định hướng tại dự thảo, các trường đại học trọng điểm về kỹ thuật và công nghệ sẽ cùng với hai đại học quốc gia và một số đại học vùng đóng vai trò hạt nhân trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài; nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, phục vụ các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược và quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được ban hành ngày 27/2/2025, tại Quyết định số 452. Hiện Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến để điều chỉnh quy hoạch này.
Trước đó, Văn phòng Trung ương Đảng đã ban hành Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Theo kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh một trong những nội dung quan trọng là: yêu cầu tập trung đổi mới giáo dục đại học, xây dựng các đại học tinh hoa và trung tâm đào tạo xuất sắc.
