Tại hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành y khoa”, do báo Tiền Phong tổ chức ngày 12/5, BSCKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TPHCM cho biết, ước tính, quy mô thị trường làm đẹp tại Việt Nam đã đạt hàng tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng ở mức hai con số mỗi năm.
Đây là tín hiệu phản ánh sự phát triển của xã hội và nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Nhưng đi cùng với sự phát triển đó là những vấn đề đáng lo ngại. Theo các báo cáo chuyên ngành, mỗi năm Việt Nam ghi nhận 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp tai biến xảy ra tại các cơ sở không được cấp phép, hoặc do người thực hiện không có chuyên môn y khoa. Những hậu quả không chỉ dừng lại ở tổn thương sức khỏe, mà còn ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, kinh tế của người dân, thậm chí có trường hợp để lại di chứng suốt đời.
Theo ông Sinh, có một vấn đề cần nhìn nhận thẳng thắn. Đó là sự tồn tại của các cơ sở thẩm mỹ hoạt động “chui”, núp bóng dưới danh nghĩa chăm sóc sắc đẹp nhưng lại thực hiện các thủ thuật xâm lấn.
Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là mối nguy trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín chung của ngành y tế.
Xác định rõ việc phát triển ngành thẩm mỹ phải đi đôi với đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật, Bộ Y tế đang tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý, rà soát và cập nhật các quy định liên quan đến cấp phép, hành nghề và quản lý hoạt động thẩm mỹ, đảm bảo phù hợp với thực tiễn.
Thứ hai, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là các cơ sở hoạt động không phép, quảng cáo sai sự thật, hoặc vượt quá phạm vi chuyên môn được cấp phép.
Thứ ba, nâng cao chuẩn chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ bác sĩ.
Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng về dịch vụ thẩm mỹ, biết lựa chọn cơ sở uy tín và không chạy theo những quảng cáo thiếu kiểm chứng.
Phẫu thuật thẩm mỹ luôn tồn tại nguy cơ biến chứng
Trao đổi tại hội thảo, BSCKI Thái Như Ngọc, chuyên khoa da liễu chia sẻ, tại hệ thống thẩm mỹ nơi cô làm việc từng ghi nhận nhiều trường hợp bị các biến chứng sau khi tiêm filler/botox trôi nổi như vón cục, nhiễm trùng hay tắc mạch.
Như trường hợp một chàng trai 24 tuổi (ngụ TPHCM), mong có “đôi tai Phật” cho hợp phong thủy nên nhờ nhân viên spa mua filler hơn 1 triệu đồng về tiêm tại nhà. Một ngày sau, dái tai của bệnh nhân đau nhức, căng cứng, phải đi cấp cứu trong trường hợp hoại tử dái tai.
“Đó là ca may mắn. Nhiều trường hợp khác sau khi tiêm filler vùng mũi, vùng giữa hai chân mày gặp biến chứng nặng không thể cứu vãn. Chỉ một mũi kim sai vị trí có thể gây mù mắt, thậm chí đột quỵ.
Có 4 nguyên nhân gây ra tình trạng này, bao gồm: người thực hiện không có chuyên môn, cơ sở không phép; sản phẩm trôi nổi; kỹ thuật sai”, BSCKI Thái Như Ngọc chia sẻ.
PGS.TS.BSCKII Lê Hành, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam khẳng định, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ là một chuyên ngành ngoại khoa đúng nghĩa. Và đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng.
Các bệnh viện lớn hiện tiếp nhận rất nhiều ca tai biến từ các cơ sở thẩm mỹ bên ngoài chuyển tới, với mức độ ngày càng phức tạp. Có những trường hợp bị nhiễm trùng, hoại tử nặng, thậm chí bệnh nhân phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật kéo dài nhiều năm chỉ để khắc phục hậu quả của một lần làm đẹp.
Các chuyên gia nhấn mạnh, để một ca phẫu thuật thẩm mỹ diễn ra an toàn, cần hội đủ nhiều điều kiện.
Đó là bác sĩ phải được đào tạo bài bản; bệnh nhân phải được thăm khám, đánh giá đầy đủ; kỹ thuật thực hiện phải đúng chuyên môn; cơ sở vật chất đạt chuẩn. Đồng thời, cần phải có hệ thống quản lý, giám sát hiệu quả.
Chiều 12.5, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, vừa phẫu thuật cấp cứu thành công một trường hợp hy hữu - bệnh nhân bất cẩn tự bắn thủng bụng mình khi khi sử dụng máy bắn đinh cầm tay tại nhà.
Trước đó, anh N.V.T, 31 tuổi, ở thành phố Cần Thơ, nhập viện Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ trong tình trạng vết thương bụng vùng cạnh dưới rốn bên trái không chảy máu, đau nhẹ. Anh T. cho biết, trước đó, trong lúc sử dụng máy bắn đinh cầm tay, không may anh T. bị trượt tay nên một cây đinh đã xuyên vào ổ bụng anh.
Qua thăm khám và chụp cắt lớp vi tính có cản quang, các bác sĩ ghi nhận dị vật cản quang nằm trong mô mềm cơ thắt lưng bên trái, cạnh đốt sống L5. Các bác sĩ của bệnh viện đã tiến hành hội chẩn và chỉ định phẫu thuật cấp cứu bệnh nhân.
Ngay sau đó, ê kíp của Trung tâm Chấn thương chỉnh hình đã nhanh chóng xác định và lấy thành công dị vật là một cây đinh kim loại dài khoảng 4 cm nằm ở cơ thắt lưng chậu trái. Tiếp theo, ê kíp Khoa Ngoại Tổng hợp tiến hành phẫu thuật thám sát ổ bụng để đánh giá các tổn thương liên quan.
Điều hy hữu là các cơ quan khác như dạ dày, ruột non và đại tràng của bệnh nhân không phát hiện tổn thương. Dị vật được xác định đã đi xuyên qua mạc treo ruột non và mạc treo đại tràng trước khi dừng lại ở cơ thắt lưng chậu. Sau đó bệnh nhân được bơm rửa ổ bụng và đặt dẫn lưu theo dõi. Hiện tại, tình trạng bệnh nhân ổn định, vết mổ khô, hồi phục tốt.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Triệu Thanh Tùng, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, cây đinh xuyên ổ bụng nhưng "lọt" qua các quai ruột chỉ gây tổn thương mạc treo ruột rồi dừng ở cơ thắt lưng chậu là rất hiếm gặp. Trên thực tế, các tai nạn do máy bắn đinh có thể gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng như xuyên thủng thành bụng, tổn thương ruột, gan, mạch máu lớn, phổi, mắt hoặc thậm chí đe dọa tính mạng nếu dị vật đi sâu vào các cơ quan trọng yếu. Một số trường hợp khi nhìn bên ngoài chỉ là vết thương nhỏ, ít chảy máu nhưng bên trong đã gây tổn thương phức tạp, khiến người bệnh dễ chủ quan và nhập viện muộn.
Các bác sĩ cũng lưu ý, khi xảy ra tai nạn do dị vật xuyên vào cơ thể, người dân tuyệt đối không tự ý rút dị vật tại chỗ vì có thể làm tổn thương mạch máu và gây chảy máu ồ ạt. Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá bằng các phương pháp hiện đại và xử trí kịp thời.
Sự sa sút năng lượng vào buổi chiều không phải là dấu hiệu cơ thể “đuối sức”, mà có thể đơn giản là cơ thể đang cần được nghỉ ngơi và phục hồi, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Khoảng đầu giờ chiều, mức năng lượng của cơ thể thường giảm xuống một cách tự nhiên theo nhịp sinh học của cơ thể. Giấc ngủ ngắn không chỉ giúp vượt qua cơn buồn ngủ vào đầu giờ chiều mà còn tạo cơ hội để não bộ phục hồi sau những căng thẳng tích tụ trong ngày.
Bác sĩ Alok Chopra, nhà sáng lập kiêm giám đốc Bệnh viện Aashlok (Ấn Độ) cho biết, một giấc ngủ ngắn có thể giúp “khởi động lại” não bộ, giảm mệt mỏi tinh thần và mang lại cảm giác sảng khoái, tràn đầy năng lượng hơn.
Bác sĩ Chopra đề cập đến một trạng thái đặc biệt gọi là “giấc ngủ nhịp theta” (theta rhythm sleep), ông giải thích: “Đây là trạng thái độc đáo khi bạn đang ngủ nhưng vẫn hơi nhận biết được những gì diễn ra xung quanh. Nếu ai đó gọi tên bạn, bạn vẫn có thể phản ứng, nhưng não bộ lúc này đã bước vào chế độ phục hồi sâu”.
Bác sĩ Chopra cho biết nhiều bệnh nhân hỏi ông làm thế nào để “ngủ ngắn” tại nơi làm việc. Lời khuyên của ông rất đơn giản: “Chỉ cần gục đầu nghỉ từ 15 - 20 phút để tái tạo năng lượng. Sau đó, bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn”.
Nếu tranh thủ ngủ khoảng 20 phút vào thời điểm này, não bộ có thể chuyển từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái phục hồi. Điều này giúp cải thiện sự minh mẫn, khả năng tư duy, tập trung và hiệu suất làm việc.
Ngay cả trong những ngày làm việc bận rộn, việc dành ra khoảng 20 phút để nghỉ ngơi có thể mang lại nhiều lợi ích hơn là cố gắng làm việc khi đã kiệt sức. Khi này, não bộ sẽ chuyển từ căng thẳng sang sửa chữa, làm rõ thông tin và kết nối các ý tưởng hiệu quả hơn.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào, Chủ tịch Hội Da Liễu TP HCM, tại hội nghị khoa học thường niên Hội Da Liễu TP HCM lần thứ 22 ngày 31/5, cho biết y học tái tạo đang trở thành xu hướng nổi bật trong da liễu và thẩm mỹ nội khoa, với sự bùng nổ của các công nghệ như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), exosome, tế bào gốc hay các chất kích thích sinh học. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực tương đối mới, trong khi không ít cơ sở làm đẹp đang thổi phồng công dụng các liệu pháp "tái tạo" vượt xa bằng chứng khoa học.
"Không nên để marketing đi trước bằng chứng khoa học, cũng không nên để kỳ vọng của bệnh nhân đi trước sự an toàn của công nghệ", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ Hào, y học tái tạo mới phát triển khoảng 20-30 năm nhưng đã nhanh chóng ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực y khoa, trong đó có da liễu. Nếu trước đây làm đẹp chủ yếu tập trung "xóa nhăn", "làm đầy" hay che khuyết điểm, hiện nay mục tiêu là phục hồi chất lượng da từ bên trong, hỗ trợ tái tạo mô bị tổn thương do lão hóa, bệnh tật hoặc sẹo.
Trong da liễu, các ứng dụng phổ biến gồm trẻ hóa da, cải thiện sẹo rỗ, hỗ trợ điều trị rụng tóc, phục hồi da tổn thương hay một số rối loạn sắc tố. Da đặc biệt phù hợp với y học tái tạo nhờ khả năng tự phục hồi tự nhiên, đồng thời bác sĩ có thể dễ dàng quan sát, đánh giá hiệu quả điều trị trực tiếp trên bề mặt da.
Báo cáo tại hội nghị, TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho biết điểm khác biệt của thẩm mỹ tái tạo là không chỉ đưa một chất vào da để tạo hiệu quả tức thì mà hướng đến điều hòa môi trường sinh học của mô, kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ lành thương và cải thiện cấu trúc nền của da theo thời gian. Ví dụ, hyaluronic acid không chỉ giúp giữ nước hay làm đầy mà còn liên quan đến chất lượng mô da; calcium hydroxylapatite có vai trò kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ tái cấu trúc mô lâu dài.
Hiện nhiều bài toán khó trong da liễu đã có hướng giải quyết mới. Với nám má, thay vì lột tẩy hay laser phá hủy sắc tố khiến da mỏng yếu, xu hướng hiện nay tập trung phục hồi màng đáy và lớp bì. Với lão hóa, y học tái tạo cổ vũ xu hướng "tiền trẻ hóa". Quá trình suy giảm collagen (khoảng 1% mỗi năm) bắt đầu từ tuổi 25, do đó can thiệp sớm giúp bảo vệ cấu trúc da trước khi nếp nhăn hay chảy xệ xuất hiện. Những tình trạng từng bị xem là "bó tay" như sẹo rỗ lâu năm nay cũng có thể cải thiện 70-90%.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo sự bùng nổ của thị trường làm đẹp khiến nhiều thuật ngữ như "tế bào gốc", "exosome", "tái tạo" đang bị sử dụng quá mức. Theo bác sĩ Hào, không phải sản phẩm nào gắn nhãn exosome cũng giống nhau, cũng như không phải công nghệ nào được quảng cáo là "tái tạo da" đều hiệu quả như cam kết.
Ông lấy ví dụ với PRP - kỹ thuật lấy máu tự thân, ly tâm để thu huyết tương giàu tiểu cầu rồi đưa trở lại da nhằm kích thích phục hồi. Trên lý thuyết, phương pháp này có tiềm năng trong trẻ hóa, trị sẹo rỗ, rụng tóc, song hiệu quả phụ thuộc nhiều yếu tố như quy trình ly tâm, nồng độ tiểu cầu, kỹ thuật tiêm và chỉ định phù hợp.
"Hiện chưa có sự chuẩn hóa hoàn toàn trong cách sử dụng PRP, nên hiệu quả có thể khác nhau đáng kể giữa các cơ sở", ông nói.
Tương tự, với công nghệ tế bào gốc, hiện Việt Nam chưa cấp phép ứng dụng trực tiếp trong làm đẹp thẩm mỹ, dù một số quốc gia khác đã triển khai. Việc truyền thông lập lờ khái niệm "tế bào gốc" dễ khiến người tiêu dùng lầm tưởng và gặp rủi ro. Exosome - công nghệ đang được quảng bá mạnh - cũng cần được nhìn nhận thận trọng, bởi hiện chưa có sản phẩm exosome nào được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) công nhận rộng rãi cho mục đích thẩm mỹ.
TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho rằng nhiều nghiên cứu về exosome, tế bào gốc hay các công nghệ tái tạo hiện còn quy mô nhỏ, thiếu thử nghiệm lâm sàng lớn và dữ liệu theo dõi dài hạn.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tin tuyệt đối vào quảng cáo "trẻ hóa thần tốc", "phục hồi hoàn toàn" hay "trẻ lại 10 tuổi" sau vài liệu trình. Khi tiếp cận dịch vụ trẻ hóa, phục hồi da cần tìm hiểu kỹ sản phẩm có được Bộ Y tế cấp phép lưu hành hay không và được cấp phép ở dạng nào (bôi, uống hay tiêm). Việc làm đẹp bằng công nghệ cao cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế được cấp phép, tránh tình trạng "tiền mất, tật mang" vì tin lời quảng cáo.
