Tại hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành y khoa”, do báo Tiền Phong tổ chức ngày 12/5, BSCKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TPHCM cho biết, ước tính, quy mô thị trường làm đẹp tại Việt Nam đã đạt hàng tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng ở mức hai con số mỗi năm.
Đây là tín hiệu phản ánh sự phát triển của xã hội và nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Nhưng đi cùng với sự phát triển đó là những vấn đề đáng lo ngại. Theo các báo cáo chuyên ngành, mỗi năm Việt Nam ghi nhận 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp tai biến xảy ra tại các cơ sở không được cấp phép, hoặc do người thực hiện không có chuyên môn y khoa. Những hậu quả không chỉ dừng lại ở tổn thương sức khỏe, mà còn ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, kinh tế của người dân, thậm chí có trường hợp để lại di chứng suốt đời.
Theo ông Sinh, có một vấn đề cần nhìn nhận thẳng thắn. Đó là sự tồn tại của các cơ sở thẩm mỹ hoạt động “chui”, núp bóng dưới danh nghĩa chăm sóc sắc đẹp nhưng lại thực hiện các thủ thuật xâm lấn.
Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là mối nguy trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín chung của ngành y tế.
Xác định rõ việc phát triển ngành thẩm mỹ phải đi đôi với đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật, Bộ Y tế đang tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý, rà soát và cập nhật các quy định liên quan đến cấp phép, hành nghề và quản lý hoạt động thẩm mỹ, đảm bảo phù hợp với thực tiễn.
Thứ hai, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là các cơ sở hoạt động không phép, quảng cáo sai sự thật, hoặc vượt quá phạm vi chuyên môn được cấp phép.
Thứ ba, nâng cao chuẩn chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ bác sĩ.
Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng về dịch vụ thẩm mỹ, biết lựa chọn cơ sở uy tín và không chạy theo những quảng cáo thiếu kiểm chứng.
Phẫu thuật thẩm mỹ luôn tồn tại nguy cơ biến chứng
Trao đổi tại hội thảo, BSCKI Thái Như Ngọc, chuyên khoa da liễu chia sẻ, tại hệ thống thẩm mỹ nơi cô làm việc từng ghi nhận nhiều trường hợp bị các biến chứng sau khi tiêm filler/botox trôi nổi như vón cục, nhiễm trùng hay tắc mạch.
Như trường hợp một chàng trai 24 tuổi (ngụ TPHCM), mong có “đôi tai Phật” cho hợp phong thủy nên nhờ nhân viên spa mua filler hơn 1 triệu đồng về tiêm tại nhà. Một ngày sau, dái tai của bệnh nhân đau nhức, căng cứng, phải đi cấp cứu trong trường hợp hoại tử dái tai.
“Đó là ca may mắn. Nhiều trường hợp khác sau khi tiêm filler vùng mũi, vùng giữa hai chân mày gặp biến chứng nặng không thể cứu vãn. Chỉ một mũi kim sai vị trí có thể gây mù mắt, thậm chí đột quỵ.
Có 4 nguyên nhân gây ra tình trạng này, bao gồm: người thực hiện không có chuyên môn, cơ sở không phép; sản phẩm trôi nổi; kỹ thuật sai”, BSCKI Thái Như Ngọc chia sẻ.
PGS.TS.BSCKII Lê Hành, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam khẳng định, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ là một chuyên ngành ngoại khoa đúng nghĩa. Và đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng.
Các bệnh viện lớn hiện tiếp nhận rất nhiều ca tai biến từ các cơ sở thẩm mỹ bên ngoài chuyển tới, với mức độ ngày càng phức tạp. Có những trường hợp bị nhiễm trùng, hoại tử nặng, thậm chí bệnh nhân phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật kéo dài nhiều năm chỉ để khắc phục hậu quả của một lần làm đẹp.
Các chuyên gia nhấn mạnh, để một ca phẫu thuật thẩm mỹ diễn ra an toàn, cần hội đủ nhiều điều kiện.
Đó là bác sĩ phải được đào tạo bài bản; bệnh nhân phải được thăm khám, đánh giá đầy đủ; kỹ thuật thực hiện phải đúng chuyên môn; cơ sở vật chất đạt chuẩn. Đồng thời, cần phải có hệ thống quản lý, giám sát hiệu quả.
Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo nghị định thay thế Nghị định 115/2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021. Dự thảo do Bộ Y tế xây dựng.
Cơ quan soạn thảo cho rằng lĩnh vực an toàn thực phẩm tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân, đang được xã hội đặc biệt quan tâm, trong khi các hành vi vi phạm có xu hướng gia tăng cả về tính chất lẫn mức độ, ngày càng tinh vi, phức tạp.
Tuy nhiên chế tài xử phạt hiện hành được đánh giá còn thấp, chưa đủ sức răn đe.
Tại dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng mức phạt từ 1,5 - 2 lần với nhiều nhóm hành vi.
Như vi phạm điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm, tự công bố, đăng ký bản công bố, kiểm nghiệm, quảng cáo, ghi nhãn, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, sử dụng phụ gia sai quy định, sản xuất, kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng.
Mức phạt tối đa trong lĩnh vực này được giữ ở 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức.
Trường hợp áp dụng mức phạt cao nhất nhưng vẫn thấp hơn 7 lần giá trị thực phẩm vi phạm, mức xử phạt có thể nâng lên tối đa 7 lần giá trị hàng hóa vi phạm.
Tại dự thảo các vi phạm về điều kiện chung bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh, bảo quản thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, cũng như với dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sẽ bị xử phạt.
Trong đó với cơ sở kinh doanh ăn uống, cửa hàng bán thực phẩm chín, mức phạt 2 - 4 triệu đồng áp dụng cho các hành vi như sử dụng dụng cụ không bảo đảm vệ sinh, để côn trùng xâm nhập khu chế biến.
Cùng với đó là sử dụng người trực tiếp chế biến thức ăn mà không đội mũ, đeo khẩu trang, không cắt ngắn móng tay, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay.
Hành vi đeo đồng hồ, vòng, lắc, ăn uống, hút thuốc, khạc nhổ trong khu vực sản xuất thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cũng bị đề xuất phạt ở mức này.
Mức phạt 6 - 10 triệu đồng được đề xuất với các hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định của pháp luật về chế độ kiểm thực 3 bước.
Không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định của pháp luật về lưu mẫu thức ăn. Thiết bị, phương tiện vận chuyển, bảo quản suất ăn sẵn, thực phẩm dùng ngay không bảo đảm vệ sinh; gây ô nhiễm đối với thực phẩm.
Cống rãnh thoát nước thải khu vực cửa hàng, nhà bếp bị ứ đọng. Không có nhà vệ sinh, nơi rửa tay. Không có dụng cụ thu gom, chứa đựng rác thải, chất thải bảo đảm vệ sinh.
Với trường hợp sử dụng nước không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật hoặc không bảo đảm vệ sinh theo quy định của pháp luật tương ứng để chế biến thức ăn bị đề xuất phạt 15 - 20 triệu đồng.
Dự thảo đề xuất phạt 20 - 30 triệu đồng với hành vi sử dụng người trực tiếp chế biến thức ăn mà đang bị mắc bệnh tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E, viêm da nhiễm trùng, lao phổi, tiêu chảy cấp.
Với kinh doanh thức ăn đường phố, dự thảo đề xuất phạt 1 - 2 triệu đồng với hành vi không có bàn, tủ, giá, kệ, thiết bị, dụng cụ đáp ứng theo quy định của pháp luật để bày bán thức ăn.
Thức ăn không được che đậy ngăn chặn bụi bẩn, có côn trùng, động vật gây hại xâm nhập. Không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay.
Mức phạt nặng hơn 2 - 6 triệu đồng với nhiều hành vi trong đó có sử dụng dụng cụ chế biến, ăn uống, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.
Sử dụng phụ gia thực phẩm được sang chia, san chiết không phù hợp quy định của pháp luật để chế biến thức ăn. Sử dụng nước không bảo đảm vệ sinh để chế biến thức ăn, để vệ sinh trang thiết bị, dụng cụ phục vụ chế biến, ăn uống.
Sáng 3/5, trực thăng của Công ty Trực thăng miền Nam hạ cánh an toàn tại Bệnh viện Quân y 175, đưa bệnh nhân từ đảo Trường Sa Lớn về TP HCM điều trị. Chuyến bay được thực hiện trong điều kiện thời tiết xấu, mưa to, gió mạnh, tầm nhìn hạn chế, gây nhiều khó khăn cho việc tiếp cận và vận chuyển bệnh nhân xuyên đêm.
Bệnh nhân trên là công nhân Công ty xây dựng Thành An 96, bị ngã từ trên cao xuống đất khi thi công. Bệnh viện Quân y 175 hội chẩn từ xa (Telemedicine), phối hợp lực lượng quân y tại Trường Sa Lớn đánh giá và xử trí. Người bệnh được phẫu thuật dẫn lưu khí và dịch màng phổi khẩn cấp, song suy hô hấp diễn tiến nặng, dấu hiệu tổn thương ổ bụng. Êkíp triển khai phương án cấp cứu đường không, đồng thời hồi sức tích cực bệnh nhân trước khi vận chuyển.
Đại úy, bác sĩ Nguyễn Thế Nhã, kíp trưởng cấp cứu đường không, cho biết khi tổ cấp cứu tiếp cận, bệnh nhân vẫn nguy kịch, suy hô hấp tiến triển, bụng chướng, nghi ngờ tổn thương ngoại khoa. Người bệnh được hỗ trợ hô hấp, ổn định tuần hoàn, giảm đau để đảm bảo an toàn khi bay, đồng thời theo dõi liên tục suốt hành trình bay do nguy cơ biến đổi áp suất ảnh hưởng đến hô hấp.
Sau gần 8 giờ bay xuyên đêm, bệnh nhân được đưa về Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng còn tỉnh, thở oxy liều cao, dẫn lưu màng phổi tiếp tục ra khí và dịch. Chụp CT cho thấy nhiều tổn thương phức tạp, gãy nhiều xương sườn, tràn khí - dịch màng phổi, dập phổi, xẹp phổi, kèm khí và dịch trong ổ bụng, vỡ lách và dập ruột non.
Người bệnh được phẫu thuật cấp cứu xử trí tổn thương, hồi sức tích cực, dùng kháng sinh liều cao và kiểm soát rối loạn chuyển hóa.
Trên chuyến bay còn có một bệnh nhân 55 tuổi, công nhân Công ty Dacinco, được chẩn đoán áp xe thành bụng vùng hạ sườn trái, theo dõi viêm lan vào thành đại tràng. Hiện bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, được điều trị nội khoa và theo dõi sát để can thiệp khi cần.
PGS-TS, bác sĩ Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trung tâm tiếp nhận nhiều người bệnh đến khám, điều trị trong tình trạng đau do viêm quanh khớp vai.
Nguyên nhân viêm quanh khớp vai do tổn thương các cấu trúc mô mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng, bao khớp, không liên quan trực tiếp đến tổn thương xương hay sụn khớp, chủ yếu ở phần mô mềm, nhưng lại gây ảnh hưởng rất lớn đến chức năng vận động.
Có 4 thể bệnh thường gặp, trong đó, thể đơn thuần thường do bệnh lý gân cơ; thể đau vai cấp; thể đông cứng do viêm dính, co thắt bao khớp, bao khớp dày, dẫn đến giảm vận động khớp ổ chảo - cánh tay; thể giả liệt do đứt gân cơ trên gai. Trong thực tế, các thể trên có thể kết hợp với nhau.
Các tổn thương thường gặp nhất trong viêm quanh khớp vai là tổn thương các gân cơ xoay gân cơ nhị đầu và bao thanh mạc dưới mỏm cùng vai.
Bệnh thường xuất phát từ 3 cơ chế chính: thoái hóa gân và chóp xoay theo tuổi; viêm bao hoạt dịch, viêm gân do vận động căng giãn gân cơ khớp vai lặp lại; co rút bao khớp (đông cứng khớp vai) gây hạn chế vận động.
Ngoài ra, những yếu tố như: lao động tay quá đầu (các hoạt động sử dụng cánh tay ở vị trí cao hơn vai, quá tầm đầu trong thời gian dài, hoặc lặp lại); chơi thể thao lặp đi lặp lại (tennis, golf, pickleball…), chấn thương hoặc phẫu thuật vùng vai, ít vận động hoặc bất động kéo dài đều có thể thúc đẩy bệnh tiến triển.
Về điều trị viêm quanh khớp vai, bác sĩ Khanh chia sẻ, nguyên tắc điều trị gồm 3 yếu tố chính: giảm đau, chống viêm; phục hồi tầm vận động khớp vai tăng sức mạnh cơ và ổn định khớp.
Trong đó, phục hồi chức năng và tập vận động là nền tảng quan trọng nhất, quyết định kết quả lâu dài, giúp người bệnh quay trở lại với các chức năng sinh hoạt bình thường.
Bệnh nhân cần được điều trị kết hợp: vật lý trị liệu (điện trị liệu và nhiệt trị liệu như: siêu âm trị liệu, điện xung, laser công suất cao, sóng xung kích, sóng ngắn; chương trình tập vận động trị liệu theo phác đồ cá thể hóa) và thuốc giảm đau, chống viêm khi cần.
"Điểm mấu chốt là không chỉ điều trị triệu chứng mà phục hồi chức năng vận động thực sự cho người bệnh", bác sĩ Khanh cho biết.
"Do triệu chứng ban đầu khá nhẹ, người bệnh thường nghĩ là đau cơ thông thường nên không đi khám. Ngoài ra, nhiều người ngại vận động vì sợ đau, điều này lại khiến khớp càng cứng hơn, tạo thành vòng xoắn bệnh lý", bác sĩ Khanh lưu ý.
Thạc sĩ vật lý trị liệu Nguyễn Thành Nam (Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai), chia sẻ thêm khi tham gia điều trị người bệnh thường sợ đau nên không muốn trị liệu, tập vận động, ngại hoặc bỏ dở tập giữa chừng, khiến bệnh kéo dài hoặc nặng hơn.
Với mỗi người, khi áp dụng vật lý trị liệu cũng như tập vận động phục hồi chức năng, kỹ thuật viên sẽ cài đặt, điều chỉnh các phương pháp vật lý trị liệu, thiết kế bài tập phù hợp với từng giai đoạn và theo dõi phản ứng của người bệnh, điều chỉnh cường độ tập.
Người bệnh cần tập vận động đúng hướng dẫn và duy trì luyện tập đều đặn; không bỏ tập giữa chừng, tập quá sức; không tự ý tập theo mạng.
