“Ung thư tuyến giáp đang trở thành một vấn đề nổi lên trong hệ thống y tế, không phải vì tỷ lệ tử vong cao, mà vì sự gia tăng nhanh chóng về số ca mắc và những thách thức trong quản lý hợp lý. Với ung thư tuyến giáp, không phải là ưu tiên giảm tử vong, mà là ưu tiên quản lý hợp lý, tránh lạm dụng trong chỉ định điều trị”.
Đó là thông tin TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết tại hội thảo về cập nhật phương pháp điều trị ung thư tuyến giáp do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 4.4, với sự tham dự của các chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong chuyên khoa này.
Tại hội thảo, ông Khoa bày tỏ “đau đáu về chỉ định phẫu thuật tuyến giáp” và cho rằng, chiến lược đúng không phải là phát hiện càng nhiều càng tốt, mà là phát hiện đúng, điều trị hợp lý, tránh can thiệp không cần thiết.
Do đó, không triển khai sàng lọc đại trà, không siêu âm tuyến giáp đại trà, chỉ sàng lọc cho nhóm nguy cơ cao, tránh nguy cơ chẩn đoán quá mức, gia tăng can thiệp không cần thiết và không cải thiện tử vong.
Sớm chuẩn hóa quy trình chẩn đoán, áp dụng phân loại TIRADS trong siêu âm, chuẩn hóa chọc hút tế bào (FNA) – Bethesda và phân tầng nguy cơ rõ ràng, nhằm mục tiêu giảm chỉ định sinh thiết và phẫu thuật không cần thiết.
Ông Khoa lưu ý, các bác sĩ thực hiện cá thể hóa điều trị theo nguy cơ. Với nhóm nguy cơ thấp, theo dõi tích cực (active surveillance), không phẫu thuật ngay. Với nhóm nguy cơ trung bình và cao, phẫu thuật hợp lý và iod phóng xạ có chỉ định.
Cần thực hiện các nhóm tiêu chí cho phòng và điều trị với ung thư tuyến giáp đồng thời kiểm soát chỉ phẫu thuật không phù hợp. Hiện, tỷ lệ phẫu thuật ung thư tuyến giáp tại một số cơ sở còn cao. Định hướng là giảm phẫu thuật không cần thiết và chuẩn hóa chỉ định mổ.
Ông Khoa cũng cho biết, về lâu dài, ung thư tuyến giáp cần được quản lý như bệnh mạn tính có kiểm soát. Đồng thời với phát triển hệ thống đa chuyên khoa kết hợp ung bướu, nội tiết, y học hạt nhân và giải phẫu bệnh, nhằm đảm bảo quyết định điều trị chính xác.
Trong thời gian tới, Bộ Y tế định hướng giảm tỷ lệ phẫu thuật không cần thiết, giảm chỉ định siêu âm tràn lan, chuẩn hóa 100% cơ sở ung bướu áp dụng phân tầng nguy cơ, xây dựng hướng dẫn quốc gia cập nhật theo quốc tế và tăng tỷ lệ quản lý ngoại trú, theo dõi dài hạn.
Ông Khoa cho rằng, cần kiểm soát chỉ định dịch vụ y tế, gắn với cải cách thanh toán bảo hiểm y tế, do có nguy cơ điều trị quá mức, tỷ lệ phẫu thuật cao, kể cả với u nhỏ dưới 1 cm, ảnh hưởng chất lượng sống người bệnh, gia tăng chi phí y tế và gánh nặng hệ thống.
“Bộ Y tế, các chuyên gia đang sửa đổi quy định về tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tích, bệnh, tật và bệnh nghề nghiệp, trong đó, có các quy định liên quan bệnh lý ung thư tuyến giáp, nhằm đảm bảo công bằng cho người bệnh trong chi trả các quyền lợi bảo hiểm”, ông Khoa chia sẻ thêm.
Theo thông tin tại hội thảo, Việt Nam ghi nhận khoảng 6.100 – 6.200 ca mắc mới ung thư tuyến giáp mỗi năm (theo số liệu GLOBOCAN – Tổ chức ghi nhận ung thư thế giới 2022).
Tỷ lệ mắc đã tăng nhanh trong 20 năm qua. Tại một số thành phố lớn, tỷ lệ này đã tăng từ 2,4 lên 7,5/100.000 dân (1996 – 2015), với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7%/năm. Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư.
Ung thư tuyến giáp có tỷ lệ mắc tăng nhanh nhưng có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư. Cần lưu ý nguy cơ “chẩn đoán quá mức” dẫn tới phát hiện nhiều u nhỏ, tiến triển chậm, trong đó, nhiều trường hợp không cần phẫu thuật điều trị ngay.
Bác sĩ ngoại khoa Hoàng Sĩ Duy (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên trang cá nhân rằng nhiều người lầm tưởng thức ăn qua đêm được bảo quản trong tủ lạnh hoặc nếu không có mùi lạ, vẻ ngoài không có dấu hiệu ôi thiu thì vẫn an toàn.
Tuy nhiên, bác sĩ Duy cảnh báo thực tế không phải loại thực phẩm nào sau khi làm chín, để qua đêm trong tủ lạnh cũng có thể ăn lại được. Cố ăn những món này có thể khiến hệ tiêu hóa phải trả giá đắt, thậm chí đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Dưới đây là 5 món ăn không nên sử dụng khi để qua đêm:
Các loại rau lá xanh
Rau lá xanh vốn chứa hàm lượng nitrat khá cao. Sau khi nấu chín và để trong thời gian dài, vi khuẩn sẽ phân hủy và chuyển hóa nitrat thành nitrit (một chất có khả năng gây ung thư và ngộ độc).
Đáng lưu ý, ngay cả khi bạn bảo quản rau trong môi trường nhiệt độ thấp của tủ lạnh, quá trình chuyển hóa này vẫn diễn ra và không thể ngăn chặn hoàn toàn.
Hải sản
Hải sản có tốc độ ôi thiu nhanh hơn rất nhiều so với các loại thực phẩm khác do cấu trúc protein đặc biệt. Ngay cả khi được bảo quản lạnh, protein trong hải sản vẫn bị phân hủy nhanh chóng và sản sinh ra histamine (chất gây dị ứng, ngộ độc).
Ngoài ra, bề mặt hải sản chứa rất nhiều chủng vi khuẩn khác nhau, nhiệt độ thấp của tủ lạnh chỉ có thể làm chậm chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn sự phát triển của chúng.
Trứng lòng đào, trứng chưa chín kỹ
Trong khi trứng luộc chín hoàn toàn có thể bảo quản lạnh khá an toàn, thì trứng chưa chín kỹ lại là "thiên đường" cho vi khuẩn sinh sôi.
Do đó, các món như trứng lòng đào, trứng ngâm tương (tương tự trứng ramen), hay trứng có phần lòng đỏ chưa đông đặc hoàn toàn đều không thích hợp để lưu trữ qua đêm.
Các món ăn từ nấm
Đặc tính của các loại nấm là chứa lượng protein cao và cực kỳ dễ biến chất. Nấm sau khi nấu chín nếu để quá lâu có thể sản sinh ra một lượng lớn các chất chuyển hóa của vi khuẩn.
Dù nhóm thực phẩm này không gây ra các phản ứng ngộ độc thực phẩm ngay lập tức, nhưng chúng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là với những người có hệ tiêu hóa yếu.
Ngân nhĩ và mộc nhĩ sau khi ngâm nước và nấu chín sẽ giải phóng một lượng lớn đường đa (polysaccharides). Đây chính là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi nảy nở.
Canh ngân nhĩ (như chè dưỡng nhan, chè hạt sen ngân nhĩ...) để qua đêm bị thất thoát chất dinh dưỡng, có nguy cơ sản sinh ra axit bongkrekic - độc tố trong mộc nhĩ/ngân nhĩ bị biến chất. Tỷ lệ xuất hiện độc tố này không quá cao, nhưng một khi đã ngộ độc thì hậu quả vô cùng khôn lường, thậm chí dẫn đến tử vong vì hiện tại chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, bác sĩ Duy nhắc nhở người dân nên xây dựng thói quen ăn uống khoa học:
Nấu lượng vừa đủ: Cố gắng nấu lượng thức ăn vừa phải, ăn bữa nào hết bữa đó và ưu tiên ăn đồ tươi sống, chế biến ngay.
Không để qua đêm thực phẩm dễ hỏng: Đối với các nguyên liệu dễ biến chất, tuyệt đối không nên tiếc của mà giữ lại qua đêm.
Bảo quản và hâm nóng đúng cách: Trong trường hợp bắt buộc phải lưu trữ thức ăn thừa, hãy đảm bảo quá trình bọc kín, làm lạnh và hâm nóng lại sau đó phải đạt chuẩn nhiệt độ để giảm thiểu tối đa nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Chia sẻ trên mạng xã hội X, doanh nhân này cho biết thảm cỏ nhân tạo chứa các hạt cao su từ lốp xe tái chế. Vật liệu này rò rỉ nhiều chất nguy hại như "hóa chất vĩnh cửu" PFAS, kim loại nặng và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs). Johnson lo ngại những hợp chất trên gây rối loạn nội tiết, tăng nguy cơ ung thư và thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Doanh nhân bày tỏ sự thất vọng khi bản thân nỗ lực rà soát mọi rủi ro sức khỏe trên thế giới nhưng lại bỏ sót một mối nguy hiểm ngay trong sân nhà.
Về mặt khoa học, Chương trình Độc chất học Quốc gia Mỹ (NTP) xác nhận các sân cỏ nhân tạo tiêu chuẩn thường sử dụng hạt cao su chứa PAHs, kim loại, chất dẻo phthalates và bisphenol A (BPA) để tạo độ êm. Dù vậy, giới nghiên cứu vẫn đưa ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Thí nghiệm của NTP trên chuột cho thấy động vật không nhiễm độc khi ăn hạt cao su, đồng thời các chuyên gia ghi nhận hàm lượng hóa chất rò rỉ ở mức rất thấp. Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường (OEHHA) cũng khẳng định các thành phần chính của sân cỏ nhân tạo không sinh ra rủi ro đáng kể nào. Thử nghiệm trên tế bào người chỉ ra cao su rò rỉ hóa chất gây chết tế bào trong một số điều kiện nhiệt độ cực cao.
Bryan Johnson là một triệu phú công nghệ nổi tiếng, doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí là tiêm máu của con trai để trẻ hóa.
Doanh nhân công nghệ cũng chi tới hai triệu USD một năm để thành lập chương trình chống lão hóa, nâng cao tuổi thọ chuyên sâu mang tên Project Blueprint. Chương trình gồm chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, tập thể dục, thói quen ngủ điều độ và thực hiện xét nghiệm máu, nội tạng định kỳ... Ông uống 111 viên thuốc khác nhau mỗi ngày, ăn 2.250 calo chỉ trong 6 giờ, thậm chí còn được truyền máu thường xuyên.
Ngày 16.4, bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Hoàng Cát Tiên, Phó giám đốc chuyên môn Bệnh viện đa khoa Việt Mỹ, cho biết bệnh viện xây dựng danh mục dịch vụ đa dạng, đồng thời minh bạch chi phí ngay từ đầu và tư vấn rõ ràng dựa trên nhu cầu thực tế của từng bệnh nhân. Cách tiếp cận này không chỉ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc lựa chọn dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà còn hạn chế tình trạng chỉ định không cần thiết hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến, từ đó tạo dựng sự tin tưởng trong quá trình thăm khám và điều trị.
Theo bác sĩ Cát Tiên, bên cạnh việc đáp ứng đa dạng nhu cầu khám chữa bệnh ở nhiều lĩnh vực như nội tiết, tim mạch, nội thần kinh... bệnh viện tập trung đầu tư chiều sâu vào các lĩnh vực chẩn đoán và tầm soát để giúp phát hiện sớm bệnh lý và nâng cao hiệu quả điều trị. Trong đó, nội soi tiêu hóa, chẩn đoán hình ảnh và tầm soát sức khỏe sinh sản là những thế mạnh nổi bật, góp phần định hình mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động cho người dân.
Bệnh viện đầu tư hệ thống nội soi tiêu hóa, hệ thống chụp cắt lớp vi tính 128 lát cắt tích hợp trí tuệ nhân tạo với hình ảnh sắc nét độ phân giải cao hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ niêm mạc tiêu hóa và nhận diện các tổn thương ngay từ giai đoạn sớm như viêm loét, polyp hay dấu hiệu tiền ung thư, từ đó gia tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
"Bên cạnh các dịch vụ chẩn đoán, tầm soát sức khỏe sinh sản là một trong những lĩnh vực được Bệnh viện đa khoa Việt Mỹ chú trọng trong xu hướng chăm sóc sức khỏe chủ động ngày càng gia tăng. Hiện nay, nhiều cặp đôi trẻ lựa chọn kiểm tra sức khỏe sinh sản từ sớm như một bước chuẩn bị cho kế hoạch gia đình trong tương lai. Thông qua các gói tầm soát toàn diện cho cả nam và nữ, bác sĩ có thể đánh giá chức năng sinh sản, phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa, nam khoa cũng như những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai", bác sĩ Cát Tiên chia sẻ.
