Bộ Y tế đề xuất mỗi người dân có một bác sĩ quản lý sức khỏe

Trước khi gây ra các triệu chứng như sụt cân không rõ nguyên nhân, ho kéo dài hay tiểu ra máu, nhiều loại ung thư đã âm thầm tồn tại trong cơ thể từ lâu. Đến khi phát hiện triệu chứng, bệnh có thể đã ở giai đoạn muộn, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).

Dưới đây là những xét nghiệm mà nam giới trung niên, đặc biệt là nhóm có nguy cơ cao, nên trao đổi với bác sĩ để cân nhắc thực hiện:

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư thường gặp nhất ở nam giới. Bệnh thường tiến triển chậm và gần như không gây triệu chứng trong giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi làm xét nghiệm hoặc khám sức khỏe định kỳ.

Xét nghiệm PSA là xét nghiệm máu giúp đo nồng độ một loại protein do tuyến tiền liệt sản tạo ra. Khi chỉ số PSA tăng cao, đó có thể là dấu hiệu của ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, PSA cũng có thể tăng do phì đại lành tính tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt hoặc một số nguyên nhân khác. Do đó, xét nghiệm này không thể khẳng định một người có mắc ung thư hay không.

Nếu kết quả PSA bất thường, bác sĩ có thể chỉ định làm thêm các xét nghiệm khác như chụp cộng hưởng từ (MRI), tiếp tục theo dõi chỉ số PSA hoặc sinh thiết tuyến tiền liệt để xác định chẩn đoán.

Ung thư đại trực tràng là một trong số ít các loại ung thư có thể được phòng ngừa bằng cách tầm soát. Lý do là phần lớn bệnh bắt đầu từ các polyp, những khối u nhỏ lành tính xuất hiện trên niêm mạc đại tràng. Chúng có thể phát triển thành ung thư sau nhiều năm.

Trong quá trình nội soi, bác sĩ sẽ đưa một ống mềm có gắn camera vào đại tràng để quan sát toàn bộ niêm mạc. Nếu phát hiện polyp, đặc biệt là polyp tuyến có nguy cơ ung thư, bác sĩ có thể cắt bỏ ngay trong lúc nội soi. Điều này giúp giảm đáng kể nguy cơ hình thành ung thư về sau.

Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, đa số người khỏe mạnh, không thuộc nhóm nguy cơ cao, nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi. Trong khi đó, nhóm có nguy cơ cao thì có thể bắt đầu tầm soát sớm hơn. Nhóm này thường là những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, từng phát hiện có polyp hoặc mắc các bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn.

Ung thư phổi là nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên thế giới. Một trong những nguyên nhân khiến căn bệnh này nguy hiểm là các triệu chứng thường xuất hiện muộn, khi khối u đã phát triển hoặc di căn, bác sĩ Fiona MacLeod thuộc Chương trình Tầm soát Ung thư phổi Thames Valley (Anh) cho biết.

Hiện nay, phương pháp được khuyến cáo để tầm soát ung thư phổi là chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Phương pháp này sử dụng lượng tia X rất nhỏ, nhỏ hơn CT thông thường nhưng vẫn đủ khả năng phát hiện các nốt bất thường trong phổi ở giai đoạn rất sớm.

Tuy nhiên, CT liều thấp không phải xét nghiệm dành cho tất cả mọi người. Xét nghiệm này chỉ được khuyến cáo cho người từ 50 - 80 tuổi có tiền sử hút thuốc lá lâu năm, theo Healthline.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, Bệnh viện Đa khoa Sơn Uyên (Bắc Ninh) ký kết hợp tác triển khai giải pháp tầm soát rung nhĩ và sàng lọc nguy cơ tai biến, đột quỵ trong cộng đồng.

Việt Nam là một trong những quốc gia có tỉ lệ đột quỵ cao nhất thế giới, với khoảng 200.000 ca mỗi năm. Như vậy, trung bình mỗi ngày tại nước ta có khoảng 548 ca tai biến, đột quỵ. Bên cạnh đó, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa.

Đáng lo ngại, nhiều trường hợp xảy ra đột ngột, không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng trước đó. Trong số các nguyên nhân quan trọng, rung nhĩ - một dạng rối loạn nhịp tim - được xem là "thủ phạm thầm lặng" làm gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, gây tắc mạch máu não dẫn tới đột quỵ.

Theo các nghiên cứu cho thấy rung nhĩ có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp 5 lần, nhưng thường bị bỏ sót vì không xuất hiện liên tục. Ở người trẻ, tình trạng này thường bị nhầm với mệt mỏi hay stress, khiến nhiều ca chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng.

Thực tế cho thấy phần lớn người bệnh không biết mình mắc rung nhĩ do triệu chứng mơ hồ, dễ bị bỏ qua. Việc phát hiện thường chỉ diễn ra khi đã xuất hiện biến chứng. Đây chính là khoảng trống mà chương trình hợp tác lần này hướng tới. Theo đó, công nghệ tầm soát rung nhĩ được tích hợp ngay trong máy đo huyết áp gia đình.

Điểm đáng chú ý của công nghệ này là khả năng phát hiện bất thường nhịp tim ngay trong thao tác đo huyết áp thông thường.

Nhờ đó người sử dụng có thể tự theo dõi sức khỏe tim mạch tại nhà, phát hiện sớm dấu hiệu loạn nhịp để đi khám kịp thời, thay vì chỉ phát hiện khi biến chứng đã xảy ra.

Ông Tạ Văn Luận, đại diện đơn vị cung cấp, chia sẻ: "Mỗi chiếc máy đo có chức năng phát hiện rung nhĩ được trao đi là thêm một gia đình được bảo vệ trước bóng đen của tai biến, đột quỵ. Chúng tôi mong muốn góp phần làm giảm con số 548 ca tai biến mỗi ngày trong tương lai gần".

Trong bối cảnh hệ thống y tế đang đối mặt với áp lực lớn từ các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là bệnh tim mạch và đột quỵ, việc ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm, can thiệp sớm là hướng đi mang tính bền vững. Các chuyên gia cũng kỳ vọng sẽ phát triển chương trình thành mô hình điểm để nhân rộng tại nhiều địa phương khác.

Khi công nghệ tầm soát rung nhĩ được phổ biến rộng rãi, người dân có thể chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe tim mạch, qua đó giảm thiểu nguy cơ đột quỵ.

Trong chiến lược chăm sóc sức khỏe hiện đại, y tế dự phòng đang ngày càng được coi trọng. Và đôi khi sự thay đổi lớn lại bắt đầu từ những hành động rất nhỏ như một lần đo huyết áp mỗi ngày.

Để phòng chống bệnh rung nhĩ hiệu quả, các bác sĩ khuyến cáo mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh: kiểm soát huyết áp, tiểu đường, duy trì cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, caffeine và tập thể dục vừa sức.

Cần giảm ăn mặn, ngủ đủ giấc (7-9 giờ/đêm) và khám sức khỏe tim mạch định kỳ để phát hiện sớm rối loạn nhịp.

Nguồn: https://tuoitre.vn/thu-pham-tham-lang-lam-tang-gap-5-lan-nguy-co-dot-quy-20260408074132688.htm

Theo bác sĩ Loveleen Mangla, Trưởng khoa Hô hấp, Hồi sức tích cực và y học giấc ngủ, Bệnh viện Metro Faridabad NCR (Ấn Độ), khó thở khi vận động nhẹ có thể do các bệnh lý phổi như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc nhiễm trùng đường hô hấp.

Vấn đề là các bệnh phổi thường tiến triển âm thầm. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường nhưng vô thức điều chỉnh thói quen để thích nghi với triệu chứng. Họ đi chậm hơn, tránh leo cầu thang hoặc ngừng tập thể dục. Dần dần, những thay đổi này trở thành điều bình thường, khiến việc chẩn đoán bị bệnh trì hoãn, theo Times of India (Ấn Độ).

Khi đường thở bị hẹp do hen suyễn, viêm do nhiễm trùng hoặc bị tổn thương bởi COPD, quá trình trao đổi oxy trở nên kém hiệu quả. Cơ thể sẽ phản ứng bằng cách buộc chúng ta phải thở nhanh và mạnh hơn.

Bác sĩ Mangla cho biết, một số dấu hiệu có thể gợi ý rằng phổi đang gặp vấn đề gồm:

“Nếu khó thở đi kèm ho, đờm, thở khò khè hoặc giảm oxy máu, khả năng cao nguyên nhân đến từ bệnh lý phổi chứ không chỉ từ tim”, bác sĩ Mangla nói.

Các bác sĩ khuyến cáo không nên chỉ tập trung vào việc kiểm tra tim mạch mà cần đánh giá cả chức năng phổi. Theo bác sĩ Mangla, những xét nghiệm đơn giản như chụp X-quang ngực và đo chức năng hô hấp (Pulmonary Function Test - PFT) có thể giúp phát hiện sớm bệnh lý phổi tiềm ẩn.

Bác sĩ Mangla khuyến cáo, khi khó thở ngay lúc đang đi bộ, hãy dừng lại ngay lập tức và nghỉ ngơi. Ngồi thẳng lưng, cố gắng giữ bình tĩnh và tránh tiếp tục vận động gắng sức. Ông cũng khuyến nghị thực hiện kỹ thuật thở có kiểm soát: Hít vào nhẹ nhàng bằng mũi và thở chậm ra bằng miệng - đặc biệt hữu ích với người bị hen suyễn hoặc COPD.

Ngoài ra, người bệnh nên nới lỏng quần áo quanh cổ và ngực, di chuyển đến nơi thông thoáng, sử dụng thuốc hít theo chỉ định của bác sĩ nếu có và tránh tiếp tục vận động cho đến khi triệu chứng cải thiện.

Đặc biệt, cần đi cấp cứu ngay nếu khó thở đi kèm các dấu hiệu sau: Đau ngực, môi hoặc mặt tím tái, thở khò khè nghiêm trọng, lú lẫn hoặc ngất xỉu.

Các chuyên gia khuyến cáo nên:

Duy trì vận động thể chất đều đặn.

“Đừng bỏ qua tình trạng khó thở kéo dài. Việc chụp X-quang ngực, đo chức năng hô hấp và thăm khám bác sĩ chuyên khoa hô hấp sớm có thể giúp ngăn ngừa các biến chứng lâu dài”, bác sĩ Mangla nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên