Có quá nhiều điều đáng tranh cãi trong hành trình tham dự World Cup 2026 của tuyển Brazil, một hành trình ồn ào về khâu chuẩn bị, nhân sự, nhưng vẫn nhạt nhẽo về chuyên môn.
Tranh cãi đầu tiên đến từ sự vắng mặt của Joao Pedro và sự trở lại của Neymar. Làng bóng đá sững sờ khi phát hiện Pedro vắng mặt ở bản danh sách chốt hạ của HLV Carlo Ancelotti.
Cần biết rằng Pedro chính là tiền đạo Brazil có phong độ cao nhất trong 1 năm qua. Khi gạch tên Pedro để đưa Neymar trở lại Selecao, HLV Ancelotti dường như đã chọn con đường tăm tối.
Đó là một lựa chọn nhằm trung hòa sức ép từ nhiều bên: thị hiếu của người hâm mộ, truyền thống địa phương, văn hóa bóng đá, và có thể là cả giới chức làng bóng đá Brazil.
HLV Ancelotti không thể bỏ Neymar – người được ví von là “vũ công cuối cùng của vũ điệu samba”, cho thấy sự suy thoái trầm trọng của vị trí “số 10” trong nền bóng đá từng đứng đầu thế giới.
Từ Pele, Garrincha cho đến Tostao, Bebeto, Socrates, Zico, rồi Rivaldo, Ronaldinho, Kaka… Lịch sử bóng đá Brazil được chồng chéo bởi những tiền vệ tấn công tài hoa, và cuộc “khủng hoảng thừa” đó chưa bao giờ là vấn đề với các đời HLV tuyển Selecao.
Nhưng bóng đá mỗi thời mỗi khác. Ngày nay, rất nhiều đội bóng đã chứng minh rằng – không nhất thiết phải có một “số 10”, hay một tiền vệ tấn công tài hoa để có thể lên ngôi vô địch.
Về chuyên môn, Brazil cần Pedro hơn Neymar. Nhưng rồi ông Ancelotti vẫn chọn phương án thỏa mãn thị hiếu thay vì lợi ích chuyên môn.
Và cái giá phải trả là người hâm mộ Brazil ngao ngán nhìn hết Bruno Guimaraes đá hỏng phạt đền, đến Endrick bỏ lỡ cơ hội đối mặt, sự vụng về của Thiago (ở vòng bảng), rồi sau cùng là nước mắt Neymar.
Đó có thể là những giọt nước mắt cuối cùng của người Brazil tại World Cup, hay ít nhất là trong vài giải đấu tới.
“Chẳng còn gì phải buồn nữa cả, chúng ta phải chấp nhận một sự thật rằng thắng từng trận đấu – giờ đây mới là kế hoạch chính của đội tuyển tại World Cup”, báo Globo của Brazil bình luận.
Lời bình luận phũ phàng, nhưng hoàn toàn chuẩn xác.
Sau khi chật vật vượt qua Nhật Bản, dàn sao Brazil bày ra màn ăn mừng đáp trả với Kento Shiogai – người dại miệng nói rằng “Brazil giờ đây không còn được như xưa”.
Marquinhos công kích tuyển Nhật Bản “tự tin thái quá” trước trận đấu, báo Brazil cũng công kích, các CĐV tràn vào mạng xã hội cá nhân cầu thủ trẻ người Nhật để lăng mạ, và sau cùng – Cunha giơ 5 ngón tay trêu ngươi đối thủ sau trận.
5 ngón tay ý nói 5 chức vô địch World Cup.
Một màn ăn mừng nói lên vì sao đã 2 thập niên rồi, Brazil vẫn không thể gượng dậy tại World Cup.
Brazil đã 5 lần đứng trên đỉnh thế giới bóng đá, nhưng lần gần nhất là vào năm 2002. Và 24 năm qua, trải dài 6 kỳ World Cup, Brazil vẫn chưa từng được nếm trải trở lại không khí một trận chung kết thế giới.
Nhưng vì nhãn mác “5 lần vô địch” đó, người Brazil vẫn trói buộc bản thân sống trong ảo mộng. Với họ, một đội bóng thực thụ là phải có một số 10 tài hoa, phải có những khoảnh khắc ngẫu hứng, và cả thái độ “cửa trên” trước đối thủ.
Nhưng sự thật không nằm ở 5 ngón tay của Cunha, mà nằm ở biểu đồ thành tích của Brazil tại World Cup.
Sau chức vô địch World Cup 2002 là 2 giải liên tiếp dừng chân tại tứ kết. Brazil vươn lên vào bán kết vào năm 2014 (khi là chủ nhà) – nhưng gắn liền thất bại thảm hại 1-7 trước tuyển Đức. Rồi họ lại vào tứ kết các năm 2018, 2022, và giờ đây rớt xuống vòng 16 đội ở World Cup 2026.
Người Brazil đã khốn khổ đến mức cầu viện một HLV nước ngoài, và thậm chí là HLV giỏi nhất làng bóng đá đương đại.
Nhưng rồi người ta chẳng hiểu ông Ancelotti đang làm gì nữa. Ông loại tiền đạo phù hợp với bóng đá hiện đại nhất, Joao Pedro, để điền tên một mẫu trung phong gắn liền với lối chơi tạt cánh đánh đầu – Thiago. Ancelotti chọn thần đồng mãi chưa lớn – Endrick, và một “vũ công” hết thời – Neymar.
Nếu có điều gì đó an ủi người Brazil, thì đó chính là việc 2 đội đứng gần họ nhất, Ý và Đức – với cùng 4 lần vô địch World Cup giờ có thành tích còn tệ hơn…
Thường xuyên dự World Cup với 6 lần liên tục từ năm 2006 đến nay, nhưng Úc chỉ 2 lần vượt qua vòng bảng trong 5 lần góp mặt trước.
Một "lời nguyền" khác cũng đeo bám Úc suốt 48 năm, chỉ mới vừa được hóa giải tại World Cup 2022, đó là cột mốc thắng nhiều hơn 1 trận ở vòng bảng. Còn lại, ở các vòng chung kết trước đây, Úc đá bết bát tại vòng bảng: hoặc không thắng, hoặc chỉ thắng 1 trận duy nhất và... bị loại.
Thống kê này nói lên điều gì? Đội tuyển Úc có thể dễ dàng vượt vòng loại World Cup, nhưng khó khăn trong việc khẳng định mình ở vòng chung kết. Dù sở hữu nhiều gương mặt đang chơi ở châu Âu, nhưng hầu hết học trò HLV Tony Popovic chỉ đá ở các đội tầm trung. Sau thời Tim Cahill, Mark Schwazer, Úc không còn một ngôi sao đủ lớn để dẫn lối tập thể.
"Cứng" nhất trong đội hình Úc bây giờ chỉ có thủ môn Matthew Ryan (Levante) hay trung vệ Harry Souttar (Leicester City), Jackson Irvine (St Pauli) hay Matthew Leckie (Melbourne City). Úc thắng Thổ Nhĩ Kỳ ở trận ra quân nhờ đấu pháp phòng ngự phản công hợp lý, nhưng công bằng mà nói, thầy trò Popovic đã gặp may mắn khi đối thủ dứt điểm quá... tệ. Đến trận gặp Mỹ, đối thủ vốn dĩ chắt chiu và dứt điểm sắc sảo, Úc đã phơi áo 0-2.
Sau hai lượt đấu, Úc và Paraguay cùng có 3 điểm, nhưng Úc xếp trên do hơn hiệu số bàn thắng bại (0 so với -2). Chỉ cần 1 điểm, Úc sẽ góp mặt tại vòng knock-out với ngôi nhì.
Paraguay khởi đầu "thảm họa" bằng trận thua 1-4 trước Mỹ, nhưng đến lượt hai, đại diện Nam Mỹ đã thích nghi được với nhịp chơi World Cup khi thắng Thổ Nhĩ Kỳ dù phải đá nửa trận trong thế thiếu người. Hàng thủ trứ danh từng khiến cả Brazil, Argentina phải bất lực đã giúp Paraguay duy trì hy vọng trụ lại World Cup.
Tuy nhiên, với đội bóng "lấy thủ bù công" như Paraguay, việc phải đá ở thế phải thắng trước Úc là thử thách lớn. Nhất là khi, ngôi sao tấn công số một Miguel Almiron vắng mặt do án treo giò (nhận thẻ đỏ trực tiếp ở trận trước).
Nếu để Úc xuyên thủng lưới trước, Paraguay khó lật ngược thế cờ với hàng công nghèo nàn và tâm lý nặng nề. Kịch bản này dễ xảy ra, bởi Úc tấn công đa dạng và khó lường hơn.
Ông Popovic có nhiều nhân tố sút và tạo đột biến tốt như Irvine, Leckie hay Connor Metcalfe (sút xa thành bàn vào lưới Thổ Nhĩ Kỳ). Khi hàng công bế tắc, Úc còn bóng bổng để giải quyết tình thế, với "người khổng lồ" Harry Souttar. Còn với Paraguay, việc thiếu Almiron có lẽ đã lấy đi của đội bóng này 50% sức mạnh. Đội bóng Nam Mỹ khó xuyên thủng hàng thủ cơ bắp và tranh chấp tốt của Úc.
Với bài học "xương máu" tích lũy được từ những lần vấp ngã trước đây, Úc đủ sức lấy ít nhất 1 điểm để có mặt ở vòng knock-out.
Thông điệp được nhóm nghiên cứu kỹ thuật FIFA (TSG) đưa ra trong họp báo trước World Cup ngày 11/5. Các trọng tài được yêu cầu theo dõi kỹ những tình huống va chạm trong cấm địa, đặc biệt ở các pha bóng cố định.
Pascal Zuberbuhler - cựu thủ môn Thụy Sĩ và hiện đứng đầu TSG - cho rằng những gì diễn ra ở Ngoại hạng Anh mùa này cho thấy một xu hướng mới FIFA phải kiểm soát ngay từ đầu World Cup 2026. "Những gì xảy ra ở Ngoại hạng Anh, đặc biệt với Arsenal, đúng là đã thành xu hướng", ông nói. "Nhưng tôi tin ở World Cup của chúng tôi, sẽ có những trọng tài tốt nhất. Và các trọng tài sẽ đóng vai trò then chốt trong những tình huống như vậy".
Trưởng nhóm TSG cũng thừa nhận khó quan sát được các tình huống vật lộn, kéo áo trong bóng cố định. Bởi một pha phạm lỗi nhỏ với thủ môn, giữa rất đông cầu thủ xung quanh, có thể khiến trọng tài gặp khó khăn.
Tranh cãi bùng phát sau trận Arsenal thắng West Ham 1-0 cuối tuần qua. Phút bù hiệp hai, West Ham tưởng gỡ hòa nhờ pha lập công của Callum Wilson, nhưng VAR xác định hậu vệ Pablo Felipe phạm lỗi với thủ môn David Raya trong lúc tranh chấp ở phạt góc. Bàn thắng bị hủy, kéo theo phản ứng mạnh từ phía West Ham.
West Ham tuyên bố sẽ gửi đơn khiếu nại lên ban trọng tài để yêu cầu làm rõ quyết định của VAR. CLB này muốn được nghe toàn bộ hội thoại giữa trọng tài chính Chris Kavanagh và tổ VAR.
Arsenal mùa này được xem như biểu tượng mới của "bóng chết". Đội bóng của Mikel Arteta ghi 21 bàn từ phạt góc và đá phạt, nhờ những bài dàn xếp được chuẩn bị kỹ lưỡng cùng khả năng không chiến của các trung vệ như William Saliba hay Gabriel Magalhaes.
Một thành viên khác của TSG, cựu tiền vệ Gilberto Silva, cũng công nhận Arsenal đã biến các tình huống cố định thành vũ khí đặc biệt. "Điều thú vị là vài năm qua, các quả phạt góc và bóng dài không còn được sử dụng nhiều trong bóng đá Anh, so với thời điểm tôi còn chơi bóng ở đó", cựu tiền vệ Arsenal nói. "Tình huống cố định đã thành vũ khí hiệu quả của Arsenal".
Tuy nhiên, nhà cựu vô địch World Cup 2002 cho rằng xu hướng này khó lặp lại ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Bởi các CLB có cả mùa giải để tập luyện hàng trăm phương án phạt góc, còn đội tuyển chỉ có vài tuần chuẩn bị trước giải.
"Tôi không chắc World Cup sẽ diễn ra theo cách tương tự, bởi các đội tuyển không có nhiều thời gian để chuẩn bị cho những giải đấu như này", anh nói thêm. "Dĩ nhiên vũ khí này có thể được sử dụng, và các đội phải tận dụng, nhưng không phải như phương án chủ đạo".
Ngoài FIFA, Hội đồng luật bóng đá quốc tế (IFAB) cũng sẽ xem xét lại các quy định liên quan tới việc tranh chấp trong cấm địa sau World Cup 2026. Theo báo Times, một số đề xuất đã xuất hiện, như cấm cầu thủ tấn công đứng trong khu vực 5,5 m trước khi phạt góc được thực hiện, nhằm bảo vệ thủ môn.
FIFA muốn World Cup 2026 trở thành chuẩn mực mới cho việc xử lý các pha va chạm ở bóng chết. TSG cho biết họ sẽ phân tích toàn bộ 104 trận đấu tại giải để đánh giá xu hướng chiến thuật, công tác trọng tài và tác động của VAR.
Buriram Prankster, fanpage nổi tiếng bậc nhất làng bóng đá Thái Lan đưa ra bình luận: "Bóng đá Việt Nam mạnh đều mọi lứa tuổi, hứa hẹn sẽ duy trì thói quen chiến thắng trong một thời gian dài tới".
Đây là nhận định đã được đưa ra ngay từ sau trận bán kết giữa U17 Việt Nam và U17 Úc. Việc các cầu thủ trẻ Việt Nam đánh bại đối thủ đến từ nền bóng đá hùng mạnh bậc nhất châu Á được xem là chiến tích đáng nể.
Nhiều CĐV khu vực tin rằng việc đánh bại Úc - dù chỉ ở cấp độ U17 và trong khuôn khổ giải Đông Nam Á, vẫn là một chiến tích mang tầm châu lục.
"Trước các đối thủ cao to hơn, khỏe hơn, U17 Việt Nam đã chơi rất hay, cho thấy kỹ thuật được đào tạo bài bản. Đây là chiến thắng mang dấu ấn châu lục", tài khoản Supriat từ Indonesia bình luận trên ASEAN Football.
Đến sau trận chung kết Giải U17 Đông Nam Á, các CĐV bóng đá Đông Nam Á khẳng định "Việt Nam là vua tuyệt đối của bóng đá khu vực hiện tại, đang dẫn đầu cuộc đua đến tấm vé dự World Cup trong tương lai".
"Việt Nam đã cho thấy sức mạnh ở cả lứa U23 lẫn U17. Điều này cho thấy tương lai tươi sáng của bóng đá Việt Nam. Họ sẽ còn rất mạnh trong nhiều năm tới, sẵn sàng đua vé dự World Cup", một CĐV khác bình luận trên ASEAN Football.
Dễ hiểu vì sao người hâm mộ bóng đá khu vực lại tin rằng bóng đá Việt Nam có thực lực cạnh tranh vé dự World Cup kỳ tới, thời điểm lứa cầu thủ U23 vừa rồi đạt đến độ chín sự nghiệp, còn lứa U17 cũng sẵn sàng xung trận.
"Với sức mạnh bóng đá trẻ hiện tại, bóng đá Việt Nam có thể mơ đến những sân chơi lớn trong vài năm tới", Buriram Prankster bình luận, ngụ ý về World Cup 2030.
