Gan nhiễm mỡ không do rượu đang gia tăng trên toàn cầu, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và lối sống ít vận động. Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các yếu tố dinh dưỡng như cà phê được nghiên cứu rộng rãi.
Nhiều nghiên cứu quan sát cho thấy người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính thấp hơn, đồng thời giảm nguy cơ tiến triển xơ gan. Các hợp chất trong cà phê như caffeine và polyphenol giúp giảm viêm, hạn chế tích tụ mỡ và bảo vệ tế bào gan, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Bác sĩ Jamile Wakim-Fleming, chuyên gia gan mật tại Cleveland Clinic, cho biết cà phê có thể tác động lên nhiều cơ chế sinh học, từ giảm viêm đến cải thiện chức năng men gan. Những người uống cà phê thường xuyên có xu hướng có chỉ số men gan tốt hơn và ít nguy cơ xơ hóa gan hơn.
Không chỉ vậy, một tổng quan nghiên cứu quốc tế cho thấy, việc tiêu thụ cà phê có liên quan đến giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ và các biến chứng của bệnh này.
Dù có lợi, cà phê không phải uống càng nhiều càng tốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy mức tiêu thụ khoảng 2 – 4 tách mỗi ngày là phù hợp để phát huy tác dụng bảo vệ gan.
Theo các chuyên gia, hiệu quả này đặc biệt rõ ở những người có nguy cơ cao như thừa cân, tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, cà phê chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế các biện pháp quan trọng như kiểm soát cân nặng và chế độ ăn uống lành mạnh.
Một sai lầm phổ biến là biến cà phê thành “đồ uống tráng miệng” với quá nhiều đường, sữa đặc hoặc kem béo.
Bác sĩ Saurabh Sethi, chuyên gia tiêu hóa, từng được đào tạo tại Harvard (Mỹ), cảnh báo việc thêm nhiều đường vào cà phê có thể làm tăng đường huyết, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Điều này vô tình làm mất đi lợi ích vốn có của cà phê đối với sức khỏe gan.
Ngoài ra, các loại cà phê pha sẵn nhiều calo nếu dùng thường xuyên cũng có thể khiến tình trạng gan nhiễm mỡ nặng hơn, đặc biệt ở người ít vận động.
Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì một số thói quen đơn giản:
Dù mang lại nhiều lợi ích, cà phê không phải là giải pháp điều trị gan nhiễm mỡ. Các chuyên gia nhấn mạnh, hiệu quả chỉ đạt được khi đi kèm lối sống lành mạnh.
Nói cách khác, một ly cà phê mỗi ngày có thể góp phần bảo vệ lá gan, nhưng chìa khóa vẫn nằm ở chế độ ăn cân bằng, kiểm soát cân nặng và duy trì vận động thường xuyên.
Ngày 7-5, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chính thức đưa vào hoạt động Phòng khám Đa khoa cơ sở Vĩnh Hưng tại Trung tâm Y tế phường Vĩnh Hưng, Hà Nội. Hướng tới mục tiêu tăng cường năng lực y tế cơ sở, đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
Đây cũng là mô hình phối hợp thường xuyên đầu tiên giữa bệnh viện đại học tuyến trung ương với trạm y tế phường tại Hà Nội, hướng tới xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu thực chất, hiệu quả và bền vững.
Mô hình phối hợp này giúp phân tầng hợp lý trong khám chữa bệnh, tăng cường khả năng sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật, điều trị kịp thời và chuyển tuyến hiệu quả. Người dân có thể tiếp cận nhiều dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương mà không phải lên tuyến trên.
Phòng khám được đầu tư đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng và cận lâm sàng, có khả năng tiếp nhận khoảng 500 lượt bệnh nhân mỗi ngày.
Cơ sở đã được Bộ Y tế phê duyệt danh mục 1.103 kỹ thuật khám chữa bệnh, cho phép triển khai từ các kỹ thuật cơ bản đến nhiều kỹ thuật chuyên sâu ngay tại tuyến cơ sở.
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho hay đây là mô hình đầu tiên kết hợp giữa trạm y tế phường và bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Mô hình này giúp phân luồng người bệnh rõ ràng giữa tuyến cơ sở và tuyến chuyên sâu.
Các trường hợp bệnh mạn tính thông thường sẽ được quản lý, theo dõi ngay tại phòng khám và trạm y tế phường.
Những bệnh nhân cần điều trị nội trú khi chuyển lên Bệnh viện Đại học Y Hà Nội vẫn được hưởng chính sách bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành.
"Một trong những lợi thế lớn nhất của mô hình là việc hội chẩn giữa tuyến cơ sở và tuyến trên trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn. Nếu trước đây gặp ca khó phải chuyển bệnh nhân lên tuyến trên thì nay các bác sĩ chỉ cách nhau vài mét, có thể trực tiếp hội chẩn ngay", ông Hiếu cho hay.
Đặc biệt, đây cũng sẽ là cơ sở cấp cứu ban đầu của bệnh viện tại khu vực, duy trì trực cấp cứu 24/24 giờ với đầy đủ phương tiện cần thiết phục vụ người dân.
Ngoài ra, phòng khám được trang bị nhiều phương tiện cận lâm sàng hiện đại như X-quang, CT Scanner (máy chụp cắt lớp vi tính), siêu âm, xét nghiệm… vốn rất khó triển khai đầy đủ tại một trạm y tế phường thông thường.
Theo ông Hiếu, một trong những khó khăn lớn hiện nay là thiếu bác sĩ về làm việc tại trạm y tế phường do môi trường làm việc hạn chế, ít cơ hội phát triển chuyên môn. Vì vậy, bệnh viện sẽ hỗ trợ bằng cách ký hợp đồng chuyên gia với các bác sĩ làm việc tại cơ sở, tạo điều kiện để họ vừa tham gia khám chữa bệnh, vừa được đào tạo chuyên môn cùng bệnh viện.
"Chỉ khi có đội ngũ chuyên môn tốt thì y tế cơ sở mới thực hiện được đúng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, không chỉ dừng ở công tác phòng bệnh", ông Hiếu nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho rằng mô hình hợp tác thường xuyên giữa bệnh viện và trạm y tế phường nếu vận hành hiệu quả trong 6 tháng đến 1 năm tới có thể được nhân rộng tại nhiều địa phương khác.
Trong ngày khai trương, bệnh viện phối hợp với Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng tổ chức khám bệnh thiện nguyện cho 150 người dân.
Ngày 4/6, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), đã có công văn gửi đến Sở Y tế, Chi Cục An toàn thực phẩm các tỉnh, thành phố, thông tin, TGA thông báo thu hồi hai sản phẩm gồm Nature’s Own Glucosamine Sulfate with Chondroitin (loại 320 viên), số lô 1662937, hạn sử dụng tháng 4/2028 và Nature’s Own Magnesium Glycinate 1150mg (loại 300 viên), số lô 1665576, hạn sử dụng là tháng 4/2028.
TGA nhấn mạnh rằng mảnh kính (nếu có) không nằm trong viên uống, mà có thể xuất hiện trong chai đựng.
Hai sản phẩm này do Sanofi Consumer Healthcare (thuộc tập đoàn Sanofi) phân phối và được bán rộng rãi tại Australia từ ngày 7/5.
Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho biết, qua tra cứu dữ liệu cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan này không cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe cho các sản phẩm nêu trên.
Để đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm, Chi cục An toàn thực phẩm các tỉnh, thành phố rà soát việc đăng ký bản công bố, tự công bố đối với các sản phẩm trên.
Đồng thời yêu cầu công ty thông báo cho các đơn vị phân phối, người tiêu dùng ngừng việc sử dụng sản phẩm, tiến hành thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất; báo cáo số lượng đã nhập khẩu, đã bán, còn tồn và đề xuất biện pháp xử lý các lô sản phẩm theo thông tin thu hồi.
Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị tuyên truyền để người tiêu dùng không sử dụng toàn bộ các lô sản phẩm nêu trên và báo cáo kết quả xử lý về cơ quan này trước ngày 18/6.
Cùng ngày, Cục An toàn thực phẩm cũng có công văn gửi đến Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, thông báo về việc Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Australia - New Zealand (FSANZ) thu hồi một số lô sản phẩm kẹo Allen’s iNSiDE OUTS 130g do phát hiện có dị vật.
Đây là một loại kẹo phổ biến được bán rộng rãi tại các siêu thị lớn trên khắp Australia như Coles, Woolworths, các cửa hàng độc lập như IGA...
Sản phẩm kẹo Allen’s iNSiDE OUTS 130g thu hồi có hạn sử dụng là ngày 30/6/2027, thuộc các mã lô 6072T941, 6073T941, 6074T941, 6075T941, 6085T941, 6086T941, 6088T941.
Theo Cục An toàn thực phẩm, kẹo thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương theo quy định tại khoản 3 Điều 39 Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Cơ quan này đã đề nghị Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) xem xét và xử lý theo quy định của pháp luật.
Biến thể Covid-19 BA.3.2 còn gọi "Cicada" (Ve sầu) được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024. Đây là "hậu duệ" của BA.3, một nhánh phụ của biến thể Omicron xuất hiện từ năm 2022. Ryan Gregory, Giáo sư ngành sinh học tiến hóa tại Đại học Guelph, đặt biệt danh "Cicada" cho biến thể này do virus đã âm thầm tích lũy đột biến trong nhiều năm giống như loài ve sầu ẩn mình dưới lòng đất trước khi tăng tốc lây lan mạnh mẽ.
Báo cáo công bố ngày 19/3 trên tạp chí Morbidity and Mortality Weekly Report ghi nhận chủng virus này lây lan tại 25 bang của Mỹ. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ thống kê đến tháng 2/2026, phiên bản đột biến này xuất hiện ở 23 quốc gia. Tại châu Âu, dòng BA.3.2 chiếm 30% tổng số ca nhiễm. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội ghi nhận 17 ca Covid-19 trong tuần qua, song chưa có kết quả xét nghiệm cho thấy đây là chủng gì.
Tiến sĩ Andrew Pekosz, nhà vi trùng học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg, giải thích lượng đột biến khổng lồ giúp BA.3 thay hình đổi dạng, làm hệ miễn dịch khó nhận diện để kích hoạt cơ chế bảo vệ. Tuy nhiên, tiến sĩ Dana Mazo từ NYU Langone Health cho rằng chính những biến đổi gene này lại làm giảm khả năng liên kết của virus với tế bào người. Do đó, virus mất đi sự nhạy bén khi tấn công và xâm nhập cơ thể.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát, Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) xếp biến thể Ve sầu vào nhóm biến thể đang được theo dõi. WHO đánh giá nguy cơ của biến thể này đối với sức khỏe cộng đồng ở mức thấp so với các dòng Omicron lưu hành hiện nay.
Các dữ liệu lâm sàng và thử nghiệm phòng thí nghiệm hiện tại chỉ ra chủng mới không gây bệnh nặng hơn. Tiến sĩ William Schaffner thuộc Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt cho biết thêm các triệu chứng vẫn duy trì sự ổn định, ít thay đổi giữa các dòng virus. Người bệnh thường biểu hiện sốt, ớn lạnh, ho, khó thở, đau họng, nghẹt mũi, mất vị giác, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, tiêu chảy hoặc buồn nôn. Tiến sĩ Robert H. Hopkins Jr., Giám đốc Y khoa Hiệp hội Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm Mỹ, nói đau họng vẫn là triệu chứng phổ biến nhất.
Dù sự tiến hóa ở protein gai làm giảm khả năng ngăn lây nhiễm của vaccine, giới y khoa khẳng định vaccine vẫn phát huy tác dụng bảo vệ người bệnh khỏi biến chứng nặng. Cơ quan y tế khuyến cáo người dân tiếp tục duy trì thói quen rửa tay sát khuẩn, đeo khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn nhằm phòng chống dịch hiệu quả.
Bình Minh (Theo Today, Scientific American, Fox59)
